Jamiyat
O‘zbekiston ijtimoiy himoya tizimini yangi bosqichga olib chiqdi
Britaniyaning mashhur «London post» yangiliklar portalida O‘zbekistonning kambag‘allikni qisqartirish va ijtimoiy himoyaning yangi modeli tajribasi haqida maqola chop etildi.
Mazkur maqola O‘zbekistonda ijtimoiy himoya tizimi yangi bosqichga olib chiqqani va bunda 2,8 million aholi qamrab olinganini e’tirof etadi.
«Yangi siyosiy iroda va 2023-yilda qabul qilingan Konstitutsiya mamlakatni «ijtimoiy davlat» sifatida belgilab, bandlikni ta’minlash va kambag‘allikni qisqartirishni davlatning asosiy vazifasi etib belgiladi.
Milliy rivojlanish strategiyasi – «O‘zbekiston–2030» – 2026-yilga qadar kambag‘allik darajasini ikki baravar qisqartirish maqsadini ko‘zda tutadi», – deb yozadi nashr.
Qayd etilishicha, 2023-yilga kelib, yangi tashkil etilgan Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda hududiy «Inson» markazlari orqali taxminan 2,3 million ehtiyojmand oila davlat yordami bilan ta’minlandi. Bu ko‘rsatkich 2017-yildagidan to‘rt baravar yuqori.
Pensiya va nafaqalar ham sezilarli – islohotlardan oldingi davrga nisbatan 1,5 baravarga ko‘proqqa oshdi.
2024-yil 1-noyabrdan amalga kiritilgan «Kambag‘allikdan farovonlikka» dasturi orqali oilalarga quyidagi yo‘nalishlarda ko‘mak ko‘rsatilmoqda:
Barqaror bandlik va daromad oshirish;
Ta’lim va kasbiy o‘quvga yetarli imkoniyat yaratish;
Davlat kafolatlangan sog‘liqni saqlash xizmatlariga ega bo‘lish;
Ijtimoiy xizmatlarga kirish imkoni;
Turar joy sharoitini yaxshilash;
Mahalla infratuzilmasini rivojlantirish;
Davlat idoralari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot va hamkorlik.
Shu kunga qadar 600 mingdan ziyod oila 1,3 millionta ijtimoiy xizmatdan foydalangan, shu jumladan sog‘liqni saqlash bo‘yicha 2,2 millionta xizmat ko‘rsatilgan.
Nashr, shuningdek, mamlakatda «Kambag‘al oilalar reyestri» yaratilgani, hozirda unda 667 ming oila (2,8 million kishi) ro‘yxatdan o‘tgani, bu ma’lumotlar esa kambag‘allikni qisqartirish imkoniyatlarini aniq baholashga yordam berishini yozadi.
«Samaradorlik bo‘yicha, 2025-yilning dastlabki to‘qqiz oyida ro‘yxatdagi oilalarning kishi boshiga to‘g‘ri keladigan daromadi 174 ming so‘mdan 338 ming so‘mgacha, ya’ni deyarli ikki baravar oshgan. 73 ming oila ilk bor rasmiy ish haqiga ega bo‘lgan, 150 ming oila esa kambag‘allikdan chiqishga muvaffaq bo‘lgan.
Barqarorlik nuqtai nazaridan esa oilalar qizil, sariq va yashil toifalarga ajratilgan bщlib, bu tizim yordamining manzilli bo‘lishini ta’minlaydi: qizil toifa ijtimoiy qo‘llab-quvvatlansa, sariq toifa bandlik va malaka dasturlariga yo‘naltiriladi, yashil toifa esa kambag‘allikka qaytishning oldini oladi», – deyiladi maqolada.
Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan amalga oshirilayotgan dasturlar moddiy yordamdan tashqari, fuqarolarning daromad topishi, ish bilan ta’minlanishi va inson kapitali rivojlanishi uchun zamin yaratmoqda. Bu esa mamlakatning barqaror iqtisodiy o‘sishiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri hissa qo‘shyapti.
Jamiyat
Namanganda xorijdan olib kelingan qalbaki dollarlarni sotmoqchi bo‘lgan shaxslar ushlandi
Ular qalbaki 10 ming AQSh dollarini shartli xaridorga haqiqiy 7,5 ming AQSh dollariga sotgan vaqtlarida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Davlat xavfsizlik xizmatining Namangan viloyati bo‘yicha boshqarmasi xodimlari tomonidan Bosh prokuratura huzuridagi Departament va Bojxona idoralari bilan hamkorlikda Chust tumanida tezkor tadbir o‘tkazildi.
Tadbir davomida Yangi Namangan tumanida yashovchi shaxs va Chust tumanida istiqomat qiluvchi, muqaddam sudlangan fuqaro o‘zaro til biriktirib, xorijdan olib kelingan qalbaki 10 ming AQSh dollarini shartli xaridorga haqiqiy 7,5 ming AQSh dollariga sotgan vaqtlarida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda ularga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Jamiyat
Navoiyda yana dahshatli YTH sodir bo‘ldi
“Navoiy-Uchquduq” yo‘lida Nexia va yuk mashinasi to‘qnashuvida 2 kishi vafot etdi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, Nexia haydovchisi yo‘lning xavfli burilish qismida boshqaruvni yo‘qotib, qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketgan.
Navoiy viloyatida yana inson o‘limi bilan bog‘liq YTH sodir bo‘ldi. Bu haqda Kun.uz manbasi xabar berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, YTH bugun ertalab soat taxminan 7:20 larda A379 avtomobil yo‘lining Konimex tumani hududidan o‘tgan qismida sodir bo‘lgan. 2000 yilda tug‘ilgan J.N. Nexia mashinasini boshqarib ketayotib, yo‘lning xavfli burilish qismida boshqaruvni yo‘qotgan. Oqibatda qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketib, 1993 yilda tug‘ilgan haydovchi A.M. boshqaruvidagi yuk mashinasiga urilgan.
YTH oqibatida Nexia haydovchisi J.N. va undagi yo‘lovchi voqea joyida vafot etgan. Nexia’da ketayotgan yana bir yo‘lovchi — 21 yoshli O.R. og‘ir tan jarohati olib, shifoxonaning jonlantirish bo‘limiga yotqizilgan.
Avvalroq ham Navoiyda Nexia haydovchisi quvib o‘tish qoidasini buzgan holda yuk mashinasi bilan to‘qnashishi oqibatida 4 kishi, oradan 15 kun o‘tib esa Kia va Chery mashinalari to‘qnashuvida 5 kishi vafot etgandi.
Ushbu holatlardan so‘ng mahalliy kengash qarori bilan “Navoiy—Uchquduq” xalqaro avtomobil yo‘lining ayrim qismlarida (78-90, 104-107, 120-124, 135-144, 160-168, 180-200 kmlari oralig‘ida) harakat tezligi 80 km/soatga tushirilgandi.
Jamiyat
O‘zbekistonning ikki qo‘shnisi bilan tutashgan chegarasida «Tinchlik parki» tashkil etilishi mumkin
Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekiston chegaralari tutashgan hududda «Tinchlik parki»ni tashkil etish tashabbusi ilgari surilmoqda. Loyiha RESILAND CA+ dasturi maslahat qo‘mitasi yig‘ilishida hamda joriy yilgi Markaziy Osiyo iqlim o‘zgarishi masalalari bo‘yicha konferensiyasi doirasida muhokama qilindi.
Tashabbusga ko‘ra, chegaraoldi tabiiy hududlarni qo‘shma boshqarish, degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash va barqaror ekotizimlarni rivojlantirish ko‘zda tutilgan. Mutaxassislar fikricha, bu nafaqat tabiiy ofatlar xavfini kamaytiradi, balki mintaqada davlatlar o‘rtasidagi hamkorlikni ham mustahkamlaydi.
Yig‘ilishda, shuningdek, transchegaraviy landshaftlarni tiklash, tabiatga mos yechimlarni joriy etish va erta ogohlantirish tizimlarini yaratish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Xususan, o‘rmon yong‘inlari kabi xavf-xatarlarni oldindan aniqlash mexanizmlariga alohida e’tibor qaratildi.
Qirg‘iziston vakillari mamlakat tabiiy xavflarga nisbatan yuqori darajada zaif ekanini qayd etdi. Xususan, hududda minglab ko‘chkilar, sel xavfi mavjud zonalar va xavfli baland tog‘ ko‘llari borligi ta’kidlandi.
Bundan tashqari, ishtirokchilar iqlimga bog‘liq ofatlar bo‘yicha onlayn-katalog yaratish masalasini ham muhokama qildi. Bu tizim orqali mintaqadagi davlatlar o‘zaro ma’lumot almashishi va favqulodda vaziyatlarda harakatlarni muvofiqlashtirishi mumkin bo‘ladi.
Yig‘ilish yakunida tomonlar «Tinchlik parki» tashabbusini ilgari surish va Markaziy Osiyoda landshaftlarni uzoq muddatli tiklash bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirishga tayyor ekanini tasdiqladi.
Jamiyat
1-may sanasidan O‘zbekistonda kutilayotgan o‘zgarishlar e’lon qilindi
2026-yil 1-maydan kuchga kiradigan milliy qonunchilikdagi asosiy o‘zgarishlar ro‘yxati taqdim etildi.
Har qanday darajadagi standartlardan foydalanishga ixtiyoriy tus beriladi, xalqaro (mintaqaviy, xorijiy) standartlarni respublika hududida qabul qilishning xalqaro amaliyoti joriy etiladi hamda standartlaring rasmiy ro‘yxati milliy standartlar darajasida shakllantiriladi.
Yangi quriladigan ko‘p kvartirali uylarning loyiha hujjatlarida har bir pod’yezdga, liftlarga va tutash hududga kuzatuv kameralari, shuningdek, kirish eshiklariga domofon komplekslari o‘rnatish nazarda tutiladi.
«Umra» tadbiriga olib borish «Haj va Umra» yagona portalida majburiy ro‘yxatga olish orqali amalga oshiriladi.
Eksperiment tariqasida Toshkent, Samarqand va Farg‘ona viloyatlari hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasida bittadan tuman (shahar) ichki ishlar organlari migratsiya va personallashtirish bo‘linmalarida o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish imkoniyati yaratilgan, sun’iy intellekt asosida faoliyat yuritadigan «Aqlli» migratsiya shoxobchalari (Smart migration stations) tashkil etiladi.
Xalqaro dasturlar («Stent for Life» va «Action Plan for Stroke») asosida ishlab chiqilgan Infarkt va insultga qarshi kurashish milliy dasturi bosqichma-bosqich joriy etiladi.
Tovarlarni davriy deklaratsiya orqali rasmiylashtirishda bojxona to‘lovlarini tovarlar respublika hududiga kirib kelganda har bir partiya uchun alohida to‘lash imkoniyati yaratiladi.
Tashqi savdoga oid notarif tartibotlarni belgilashning quyidagi shaffof mexanizmi joriy etiladi:
– taqiq va cheklovlar reyestri yuritiladi, ularni o‘rnatishdan kamida 3 oy oldin «Yagona darcha» bojxona axborot tizimida e’lon qilinadi;
– vakolatli davlat idoralari, ularning quyi tashkilotlari tomonidan ko‘rsatiladigan har bir turdagi xizmatlar uchun yig‘imlar (to‘lovlar) miqdori va kalkulyasiyasi «Yagona darcha» bojxona axborot tizimida e’lon qilinadi.
Arxiv xizmatlarini ko‘rsatishda quyidagi hujjatlarni talab qilish bekor qilinadi:
– talabgorlarni arxiv hujjatlarini tartibga keltirishga kompetentligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazishda tegishli arxiv muassasasi yoki tashkilot rahbarining tavsiya xati;
– mavzuli so‘rovlar to‘g‘risida ma’lumotnoma berishda so‘ralayotgan hujjatning nusxasi;
– davlat mulki bo‘lgan arxiv hujjatlari yoki ularning ko‘chirma nusxalarini, shuningdek, Milliy arxiv fondining nodavlat qismiga kiritilgan arxiv hujjatlari yoki ularning ko‘chirma nusxalarini O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga vaqtincha olib chiqish uchun ruxsatnoma berishda arxiv hujjatlarini tasarrufdan chiqarish yoki bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tkazish shaklini tasdiqlovchi hujjatlar;
– tijorat tashkiloti hujjatlarining belgilangan tartibda davlat arxiviga topshirilganligini tasdiqlovchi ma’lumotnoma. Bunda mazkur hujjat davlat ro‘yxatidan o‘tkazuvchi organlar tomonidan Arxiv axborot tizimi orqali mustaqil ravishda olinadi.
Nogironlikni belgilash (bolalikdan nogironligi bo‘lgan, I va II guruh nogironlari) bo‘yicha davlat xizmatini ko‘rsatishda fuqarolarga tibbiyot muassasalariga imtiyozli davolanish uchun beriladigan yo‘llanmani shakllantirish va elektron navbatga qo‘yish kompozit shaklda amalga oshiriladi.
Belgilanishicha, barcha turdagi litsenziya, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari «Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari to‘g‘risida»gi Qonun bilan tartibga solinadi hamda faqat «Litsenziya» axborot tizimi yoki Yagona portal orqali amalga oshiriladi (bundan Markaziy bank hamda Istiqbolli loyihalar milliy agentligining vakolatlariga taalluqli bo‘lgan litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari mustasno).
Jamiyat
Diyetolog qarishning asosiy «dushmani»ni ma’lum qildi
Diyetolog Vel Uorner matcha (yashil) choyi hujayra qarishi va surunkali kasalliklarga olib keladigan oksidlovchi stressga qarshi kurashishga yordam berishini ma’lum qildi. U Eating Well nashriga bergan intervyusida qarishning asosiy «dushmani» haqida gapirdi.
Uornerning so‘zlariga ko‘ra, matcha choyi oksidlovchi stressni kamaytirishga yordam beradi. Ushbu ichimlik tarkibida ko‘plab antioksidantlar mavjud: epigallokatexin-3-gallate, rutin, kversetin va xlorofil. Diyetologning qo‘shimcha qilishicha, matcha choyi tarkibida boshqa choylarga qaraganda ko‘proq antioksidantlar mavjud.
Bundan tashqari, matcha choyi ichakdagi foydali mikroblarni oziqlantiradigan prebiotik komponentlarni o‘z ichiga oladi, shu bilan sog‘lom ovqat hazm qilish va immunitetni rag‘batlantiradi. Bundan tashqari, bu ichimlik kofein va matcha choyida uchraydigan oqsil bo‘lmagan aminokislota L-teaninga boy, nisbatan yuqori konsentratsiyalarda — litriga 6,1 milligrammda.
«L-teanin kofein bilan mos keladi, ba’zi odamlar qahva bilan boshdan kechiradigan asabiylashishsiz tinchlik va diqqatni jamlash energiyasini beradi. Bu aqliy ravshanlik, diqqatni jamlash va kognitiv funksiyani qo‘llab-quvvatlaydi», deb xulosa qildi Uorner.
-
Siyosat5 days agoFransiya va Oʻzbekiston taʼlim va madaniyat yoʻli bilan aloqalarni chuqurlashtirmoqda – Elchi Valid Xouk
-
Siyosat3 days agoOʻzbekistonda yashirin forumda davlat xizmatchilariga oid maʼlumotlarning sizib chiqib ketishini tekshirmoqda
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston Davlat investitsiya jamgʻarmasi Toshkent va Londonda ikki tomonlama IPO oʻtkazdi
-
Jamiyat3 days agoMashina olib berish va’dasida yuzlab odamni chuv tushirgan “Umid avto”chilarga hukm o‘qildi
-
Mahalliy4 days ago
Gulga shaydo onaxon, kitob “ovchisi” va chemodansiz sayyoh…
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoeva Xorazm viloyatini ijtimoiy rivojlantirish loyihalarini nazorat qiladi
-
Iqtisodiyot3 days ago«Kursga sun’iy ta’sir o‘tkazish tarafdori emasmiz»
-
Dunyodan3 days ago
Ukraina va Yevropa Ittifoqi Isroilga qarshi sanksiyalar kiritmoqchi
