Siyosat
O‘zbekiston ichki birjalarda dual listing va xorijiy qimmatli qog‘ozlar savdosini rejalashtirmoqda
Prezident Shavkat Mirziyoyev 15 dekabr kuni kapital bozorlarini yanada rivojlantirish va bank sohasida xalqaro standartlarni joriy etishni jadallashtirishga bag‘ishlangan taqdimotni ko‘rib chiqdi. Taklif xorijiy kompaniyalarga O‘zbekistonda o‘z aksiyalari, obligatsiyalari va boshqa qimmatli qog‘ozlari bilan savdo qilishiga ruxsat berishni o‘z ichiga oladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Davlat rahbariga muomaladagi qimmatli qog‘ozlarning joriy bozor qiymati 275 trillion so‘mni, erkin muomaladagi qimmatli qog‘ozlar hajmi esa 4 trillion so‘mni tashkil etgani haqida ma’lumot berildi. Bozorga 717 ta emitent va 77 ta professional ishtirokchi kiradi.
Shunga qaramay, uning bozor kapitallashuvi yalpi ichki mahsulotning atigi 20% ni tashkil etadi, bu global ko’rsatkichlardan ancha past. Mutasaddilarning ta’kidlashicha, bu sohada foydalanilmagan ulkan salohiyat mavjud.
Shu munosabat bilan O‘zbekiston kapital bozoriga kamida 1 milliard dollarlik investitsiyalarni jalb etish chora-tadbirlari muhokama qilindi.
Rejaga dual listing operatsiyalariga ruxsat berish, kompaniyalarga o‘z qimmatli qog‘ozlarini bir vaqtning o‘zida jahon standartlariga muvofiq mahalliy va xorijiy fond birjalarida joylashtirish imkonini berish kiradi. Chet el valyutasidagi obligatsiyalar, xalqaro depozitar tilxatlari, xorijiy qimmatli qog‘ozlar, birja fondlari kabi yangi moliyaviy mahsulotlarni joriy etish ham ko‘zda tutilgan.
Taqdimotda, ayniqsa, “tartibga soluvchi sandbox”ning huquqiy bazasini kengaytirishga e’tibor qaratildi.
Taklif etilayotgan o’zgarishlarga ko’ra, qum qutisi shartlari rezidentlar bilan bir qatorda norezidentlarga ham tegishli. Chet ellik investorlarga cheklanmagan muddatda ishtirok etish imkoniyati beriladi. Chet el kompaniyalarining aksiyalari, obligatsiyalari va boshqa qimmatli qog‘ozlari bilan savdo qilishga ruxsat beriladi. Rasmiylarning ta’kidlashicha, bu xorijiy qimmatli qog’ozlar bilan norasmiy savdoni kamaytirishi mumkin.
Shuningdek, mahalliy investorlarning kapital bozorlarida faol ishtirokini rag‘batlantirish bo‘yicha takliflar ham ko‘rib chiqildi.
Mahalliy kompaniya va banklarga “Toshkent” fond birjasida chet el valyutasida obligatsiyalar chiqarishga ruxsat berilib, ular tashqi bozorlarga tayanmasdan xorijiy valyutada mablag‘ jalb qilish imkonini beradi.
Shuningdek, emitentlarga oʻz ustav kapitalidan ortiq miqdorda taʼminlanmagan obligatsiyalar va obligatsiyalar chiqarish imkonini berish orqali korporativ obligatsiyalar bozorini kengaytirish mumkinligi taʼkidlandi.
Muhokama chog‘ida kapital bozorlarida nazorat va tartibga solish tizimini takomillashtirish masalasi ham ko‘rib chiqildi.
Mahalliy qonunlarni Qimmatli qog‘ozlar komissiyalari xalqaro tashkiloti standartlariga moslashtirish, tartibga soluvchilar vakolatlarini kuchaytirish, bozorning professional ishtirokchilari uchun kapital talablarini bosqichma-bosqich oshirish rejasi taklif etildi.
So‘nggi yetti yilda bank sohasida amalga oshirilgan islohotlar natijasida tijorat banklarining aktivlari 5,3 barobar oshib, 877 trillion so‘mdan ziyodni tashkil etganini ta’kidladilar. Banklar soni 35 taga yetdi, 2017-yildan buyon O‘zbekiston bozoriga uchta xorijiy bank kirib keldi.
O‘zbekiston birinchi marta Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi va Jahon bankining bank nazorati, risklarni boshqarish, to‘lov tizimlari, makroprudensial siyosat va inqirozlarni boshqarishni baholovchi Moliya sektorini baholash dasturida ishtirok etdi.
Ushbu tadqiqot natijalariga asoslanib, O‘zbekiston kelgusi yilda o‘z moliya sektorini samarali bank nazorati bo‘yicha Bazel qo‘mitasi tomonidan belgilangan 29 ta asosiy tamoyilga to‘liq moslashtirishni rejalashtirmoqda. Tijorat banklarini xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga to‘liq o‘tkazish, Bazel III standartlarini joriy etish, hukumatlar va markaziy banklar vakillaridan iborat Moliyaviy barqarorlik kengashini tashkil etish vazifasi turibdi.
Prezidentimiz kapital bozori va bank tizimidagi islohotlar iqtisodiyotni barqaror moliyalashtirishni ta’minlash, xususiy sektor ulushini oshirish va xalqaro investitsiyalarni yanada kengroq jalb etishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidlab, tegishli mutasaddilarga aniq mas’uliyat yukladi.