Siyosat
Giyohvand moddalar savdosini moliyaviy tomirlarni kesish orqali to’xtatish mumkin.
Prezident Shavkat Mirziyoev giyohvand moddalar savdosi shunchaki giyohvand moddalarni tarqatish bilan chegaralanib qolmaganini, u uyushgan jinoyatchilik va terrorizmni qo’llab-quvvatlovchi ko’p milliard dollarlik yashirin iqtisodiyot ekanligini aytdi. Prezidentimiz 19 aprel kuni Samarqandda bo‘lib o‘tgan xalqaro forumda ana shu masalalarga to‘xtaldi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident delegatsiyalar oldida O‘zbekistonda ushbu tahdidlarga qarshi kurashish, giyohvandlik bilan bog‘liq jinoyatlarning oldini olish bo‘yicha keng ko‘lamli tashabbuslar amalga oshirilayotganini ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, o’z vaqtida ma’lumot almashish transmilliy jinoiy tarmoqlarni yo’q qilish bo’yicha muvaffaqiyatli sa’y-harakatlarning asosi bo’lib qolmoqda.
“Shu nuqtai nazardan, biz barcha ishtirokchi-davlatlar huquqni muhofaza qilish idoralari maʼlumotlar bazalarini birlashtirib, sunʼiy intellektdan foydalangan holda faoliyat yurituvchi yagona raqamli platformani ishga tushirishni taklif qilamiz”, — dedi Prezident. Uning qo‘shimcha qilishicha, platforma odam savdosi yo‘llarini erta aniqlashga yordam berishi va xavfli yuk va jinoiy guruh faoliyatini real vaqt rejimida kuzatish imkonini berishi kerak.
mablag’lar oqimini to’xtatish
Prezident Mirziyoyev narkobiznesga qarshi kurashning eng yaxshi yo‘li qurol ishlatish emas, balki uning moliyaviy bazasini zararsizlantirish ekanligini ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, noqonuniy daromadlarning aksariyati endi raqamli aktivlar va offshor yurisdiktsiyalar orqali yuviladi. Uning fikricha, agar bu “moliyaviy tomirlar” yopilsa, muammo o‘z-o‘zidan yo‘qoladi.
Bunga erishish uchun Prezident virtual valyuta birjalari uchun majburiy identifikatsiya standartlarini birlashtirish va offshor yurisdiktsiyalar bilan majburiy maʼlumotlar almashinuvi shartnomalarini joriy etishni taklif qildi. Bundan tashqari, u noma’lum manbalardan keladigan mablag’larni avtomatik ravishda blokirovka qilish mexanizmini joriy etishni taklif qildi.
“Shuningdek, men butun dunyo boʻylab noqonuniy mablagʻlar harakatini avtomatik ravishda kuzatib boradigan va ularni qabul qiluvchi banklar va moliya institutlarini bir zumda yuqori xavf darajasiga koʻra tasniflaydigan “xalqaro raqamli qora kod” tizimini joriy etishni taklif qilaman”, — dedi Mirziyoyev.
Sintetik giyohvand moddalarning ko’payishini hal qilish
Davlatimiz rahbari sintetik dori vositalarining har kuni yangi turlari paydo bo‘layotganidan xavotir bildirdi. Ushbu tendentsiyaga qarshi turish uchun u sintetik giyohvandlik bilan og’rigan bemorlarni samarali davolashning zamonaviy usullari va standartlarini ishlab chiqishga qaratilgan doimiy muloqot platformasini tashkil etishni taklif qildi.
Tibbiy tajriba almashishni yanada rivojlantirish maqsadida O‘zbekiston Markaziy Osiyo narkologlar assotsiatsiyasini tashkil etishni taklif qildi. Prezident Mirziyoyev yangi tashkilotning bosh qarorgohini Samarqandda joylashtirishni taklif qildi.
Yuqori xavfli hududlarni rivojlantirishni qo’llab-quvvatlash
Prezident savdo-sotiqning asl sababini tilga olib, giyohvandlik ko‘pincha iqtisodiy imkoniyati cheklangan va ishsizlik yuqori bo‘lgan hududlarda ildiz otganini ta’kidladi. U xalqaro hamjamiyatni yuqori xavfli hududlar uchun maxsus rivojlanish dasturlarini ishlab chiqishga va ularga nafaqat yordam, balki umumiy global mas’uliyat sifatida qarashga chaqirdi.
Taklif etilayotgan dastur rasmiy iqtisodiyotga, infratuzilmani yaxshilashga, ta’lim va sog’liqni saqlashni rivojlantirishga investitsiyalarni o’z ichiga oladi, bu hozirgi vaqtda giyohvand moddalar yetishtirishdan zaif bo’lganlar uchun barqaror daromad manbalarini yaratish.
O’zbekistondagi vaziyat
O‘zbekistonda keyingi yillarda giyohvandlikka qarshi kurashni kuchaytirishga qaratilgan 20 dan ortiq qonunlar qabul qilindi. Amalga oshirilgan qonunchilikka oid chora-tadbirlar natijasida jinoiy qo‘lga olishlar soni 2,5 barobar, giyohvand moddalarni musodara qilish holatlari esa ikki barobar oshdi. Shunisi e’tiborga loyiqki, yo’q qilingan sintetik giyohvand moddalar miqdori yetti barobar oshdi.
Birgina 2025 yilning o‘zida hukumat 15 000 dan ortiq giyohvand moddalar bilan bog‘liq jinoyatlarni yo‘q qildi, 14 ta yer osti laboratoriyasini demontaj qildi va 72 ta yirik onlayn bozorni yopib qo‘ydi. Ammo prezident xavotirli demografik tendentsiyalarni tilga oldi. Mamlakatda giyohvandlik bilan bog‘liq jinoyatlarning har uchinchi uchini 15 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan yoshlar sodir etadi.