Jamiyat
O‘z kelajagi – bolalarini “iste’mol” qilayotgan jamiyat yuzini ochmoqda / 5 daqiqa
So‘nggi bir necha hafta davomida Epshteyn mojarosi dunyo jamoatchiligini o‘z domiga tortdi. Yashirin olam haqida ko‘plab ma’lumotlar yuzaga chiqmoqda. Zamonaviy jahon adabiyoti vakili Mo Yanning “Musallas mamlakati” romani ham bizga shunday rasvo dunyo haqida xabar beradi. Bugun “5 daqiqa”da kannibalizm, ya’ni odam go‘shti, aniqrog‘i, o‘z bolalarini tanovul qilayotgan jamiyat haqida gaplashamiz.
Asarda hamma narsa aniq vazifadan boshlanadi: prokuratura tergovchisi Ding Gouerga maxfiy tizimni fosh etish topshirig‘i beriladi. Go‘yoki provensiyada odamning aqliga sig‘maydigan ishlar bo‘lyapti, deyiladi. U yerda bolalar go‘shtidan taom tayyorlanib, ziyofatlarda yedirilayotgani haqida aytiladi.
Ding Gouer “Musallas mamlakati” tomon ketarkan, ko‘mir tashuvchi yuk mashinasida g‘adir-budur yo‘llardan chayqalib boradi. Uni boshqarayotgan yosh haydovchi qiz bilan o‘rtasida hazil, haqorat, shahvoniy lavhalar yuzaga keladi. Bu sahna tergovchining ichki zaif nuqtasini ilk lahzalardayoq ochib beradi: tergovchi qat’iyatli davlat xodimi bo‘lishi kerak, ammo u ham tanasi, istagi, kayfiyati bilan yashaydigan odam.
Ding Gouerga xushomad va ziyofatlar taklif qilinadi. Tergovchini kutib olgan posbonlar uning oldiga musallas qo‘yishadi, keyin yana musallas. Bu ichirish shunchaki ziyofat emas, nazorat usuli edi. Tergovchining ongi loyqalasha borgani sayin, savol berish qiyinlashadi. U muhitga moslashtiriladi.
Nihoyat, Ding Gouer kon direktori va partiya qo‘mitasi kotibi bilan yuzma-yuz turadi. Muallif ularni ataylab bir xil qilib tasvirlaydi. Ikkalasi ham ellik yoshlar atrofida, qorin qo‘ygan, istarali, qo‘l berish me’yori ham juda silliq. Ular hatto egizakdek ko‘rinadi. Bu obraz o‘quvchiga muhim signalni beradi: bu joyda shaxslar almashib turadi, biroq tizimning yuzi o‘zgarmaydi. Ding Gouer kim bilan gaplashayotganini aniq ajrata olmasligi – tergovning kelajakda qanday qiyinlashishidan darak berardi.
Direktor va kotib tergovchini “o‘z odami” qilib olishga harakat qiladi. Bu yerda shantaj ham, tahdid ham shart emas. Ular uni qadah ko‘tarishga chaqirishadi, “biz bir oilamiz” degan iltifot bilan qonun emas, “qarindoshchilik” tuyg‘usini ishga solishadi. Qarshilik qilish qo‘pollikka aylantiriladi, rozi bo‘lish – adolatdan uzoqlashtiradi. Mo Yan shu tarzda jamiyatdagi eng xavfli usulni ko‘rsatadi: odamni buzish uchun uni sindirish shart emas, unga xushomad qilib, erkalatib ham yengish mumkin.
Mast bo‘lgan tergovchi o‘zi nafratlanib turgan jamiyat va odamlarning biriga aylanib boraveradi.
Hushini deyarli yo‘qotgan tergovchining oldiga do‘mboqqina bolakayni olib kelishadi. Bu inson emas, faqat inson shaklidagi taom, boshqa masalliqlardan tayyorlangan, deb ishontirishadi. Tergovchi har safar bunday detallar bilan to‘qnash kelganida o‘zining asl maqsadi – adolatni eslab qoladi. Biroq yana bir qadam ortga tashlashga, o‘zligini yo‘qotishga majbur bo‘laveradi. Ularga qo‘shilib o‘sha taomni ist’yemol qiladi.
Bola go‘shti shu yerda ramzga aylanadi. U to‘g‘ridan to‘g‘ri oshxonadagi taom emas, balki jamiyatning kelajagiga ishora edi. Bola – ertangi kun. Agar tizim manfaat uchun har narsani qurbon qilaversa, u ertani ham qurbon qiladi. Musallas jamiyatdagi unuttirish vositasiga aylanadi. Musallas bor joyda xotira zaiflashadi, uyat susayadi, mas’uliyat unutiladi. Shuning uchun Ding Gouerning tergovi ham, uning ichki dunyosi ham asta-sekin parchalanib boradi.
Mo Yan romanda hamma sirlarni sizga ochib bermaydi, ayrim eshiklar yopiq qoladi, kalitni o‘zingiz izlaysiz. Chunki asarda bunday rasvo ishlarning kim tomonidan qilinayotgani, nega bu holatlar sodir bo‘layotgani muhim. Agar jamiyatda inson qadri arzonlashsa, agar manfaat axloqdan ustun kelsa, unda dahshat faqat mish-mish emas, haqiqatga aylanadi.
***
Mo Yan shu mazmundagi asarlari uchun Nobel mukofotiga loyiq ko‘rilgan. Xususan, “Musallas mamlakati” ham go‘daklar va yosh qizlarni qurbonlikka tayyorlagan epshteynlar jamiyatining qanday barpo bo‘lishi haqidagi achchiq ma’lumotlarni beradi.
Jamiyat
Jurnalistlar uyushmasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi bilan hamkorlik memorandumini imzoladi
2026-yil 22-aprel kuni Toshkent shahrida Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi raisi Zulayxo Mahkamova O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi vazifasini bajaruvchi Shuhrat Oripov bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Muloqotda oila institutini mustahkamlash, xotin-qizlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularning jamiyatdagi faolligini oshirish hamda ayollar va bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning oldini olishga qaratilgan islohotlarni ommaviy axborot vositalari orqali keng jamoatchilikka yetkazish yuzasidan o‘zaro fikr almashildi.
Uchrashuv yakunida Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi va Jurnalistlar uyushmasi o‘rtasida hamkorlik memorandumi imzolandi.
Memorandumga muvofiq, Jurnalistlar uyushmasi o‘z a’zolarini jalb qilgan holda oila va xotin-qizlar masalalariga oid davlat siyosati hamda sohada amalga oshirilayotgan islohotlarni ommaviy axborot vositalarida keng yoritish, shu jumladan video, audio va boshqa mediakontentlar tayyorlash ishlarini amalga oshiradi.
Shuningdek, tomonlar hamkorlikda:
— Mamlakatimizda oila institutini mustahkamlash, xotin-qizlarning jamiyatdagi o‘rni va faolligini oshirishga qaratilgan tashabbuslar, milliy qadriyatlar va ijtimoiy loyihalarni xalqaro miqyosda keng targ‘ib qilish maqsadida xorijiy auditoriya uchun ham jurnalistik materiallar tayyorlash;
— «Oltin qalam»,«Atirgul» kabi ko‘rik-tanlovlar orqali, shuningdek, ijodiy loyihalar va media tashabbuslarni yo‘lga qo‘yish eng yaxshi jurnalistik materiallarni aniqlash, ularni rag‘batlantirish;
— mediaturlar, matbuot anjumanlari va brifinglarda jurnalistlar ishtirokini ta’minlash;
— qo‘mita tizimi xodimlari va xotin-qizlar faollarining OAV bilan ishlash ko‘nikmalarini oshirish maqsadida seminar-treninglar va davra suhbatlari tashkil etish;
— oila va xotin-qizlar hayotiga oid axborotlarni muntazam yig‘ish, tahlil qilish hamda tahliliy materiallar tayyorlash;
— milliy qadriyatlar, ijtimoiy tashabbuslar va ilg‘or tajribalarni xalqaro miqyosda targ‘ib etish uchun xorijiy auditoriyaga mo‘ljallangan materiallar tayyorlash;
— ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda faol jurnalistlar va blogerlarni rag‘batlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish;
— qo‘mita axborot xizmatiga jamoatchilik bilan ishlash va raqamli kommunikatsiyalar bo‘yicha metodik yordam ko‘rsatish;
— joylarda jurnalistika sohasi faxriylarini e’zozlash va ularning yubileylarini nishonlashga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish yo‘nalishlarida hamkorlik qiladi.
Jamiyat
Yozuvchi va shoirlar uchun Prezident mukofoti joriy etiladi
Ilg‘or ijodkor Prezident mukofoti joriy etiladi.
Prezident farmoniga ko‘ra, 2027-yildan har 2 yilda 1 marta 12-avgust – Xalqaro yoshlar kuni arafasida «Avlodlar muloqoti» xalqaro yoshlar kongressi o‘tkaziladi.
2026-yildan har yili sentyabr oyida davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida milliy urf-odatlarga tayanib, yuksak madaniy-estetik me’yorlar hamda xavfsizlikni ta’minlagan holda «Yoshlik – hayotning baxtli va oltin davri» shiori asosida umummilliy yoshlar festivalini o‘tkazib borish yo‘lga qo‘yiladi.
2026-yildan kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish yo‘lida fidokorona mehnat qilayotgan yosh ijodkorlarni rag‘batlantirish maqsadida «Ilg‘or ijodkor» Prezident mukofoti joriy etiladi. Unga ko‘ra:
– she’riyat, dramaturgiya hamda bolalar adabiyoti yo‘nalishlari bo‘yicha eng yaxshi yozuvchi va shoirlar mukofotlanadi;
– har bir yo‘nalish bo‘yicha g‘oliblar BHMning 200 baravari miqdorida pul mukofoti bilan taqdirlanadi.
2026-yildan hududlarda ta’lim muassasasi, sport ob’yektlari, yoshlar va madaniyat markazi, kutubxona, kinoteatr, konsert-tomosha zali, ko‘ngilochar saylgoh va bog‘lardan iborat yoshlarga mo‘ljallangan infratuzilma ob’yektlari faoliyatini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha minimal standartlar joriy etiladi.
2026–2027-yillarda har bir hududda 1 tadan turizm, gastronomik, yoshlar sayilgohi va savdo-servisga ixtisoslashgan maxsus xizmat ko‘rsatuvchi ko‘chalarda kutubxona,«book cafe», kitob do‘konlari joylashtiriladi.
Kitob sotuvini oyiga 10 mingdan oshirgan tadbirkorlarga 1 mlrd so‘mgacha Markaziy bank asosiy stavkasining 50 foizi miqdoridagi foiz stavkasida 6 oylik imtiyozli davr bilan 3 yilgacha muddatga ssuda ajratish choralari ko‘riladi.
Jamiyat
Rossiyaning Novosibirsk shahridan o‘zbekistonlik 7 nafar bola vatanga qaytarildi
Qayd etilishicha, bolalarning birortasida ham hujjat bo‘lmagan.
Foto: Migratsiya agentligi
Rossiyaning Novosibirsk shahrida ikki nafar o‘zbekistonlik onalarning biri 5 ta, ikkinchisi 2 ta voyaga yetmagan farzandi bilan og‘ir ahvolda qolib ketgan, deb xabar berdi Migratsiya agentligi.
Qayd etilishicha, bolalarning birortasida ham hujjat bo‘lmagan.
“Migratsiya agentligining Rossiyadagi vakolatxonasi hamda Bosh konsulxona tomonidan barcha tashkiliy ishlar hal etildi. Bolalarga vatanga qaytish guvohnomalari rasmiylashtirildi va avia chiptalar olinib, barchalari vatanga qaytarildi”, deyiladi xabarda.
Avvalroq Sankt-Peterburg shahrida murakkab vaziyatga tushib qolgan O‘zbekiston fuqarosi va uning uch nafar voyaga yetmagan farzandi Bosh konsulxona ko‘magi bilan vatanga qaytarilgani xabar qilingandi.
Jamiyat
Endi bank kartalaridan avtomatik yechib olishda minimal qoldiqqa amal qilinadi
2026-yil 15-apreldan boshlab akseptsiz (roziliksiz) yechib olishlardan foydalanilganda minimal kamaytirilmaydigan qoldiq joriy etiladi. Ya’ni kartada har doim kamida BHMning 3 baravari miqdoridagi qoldiq saqlanadi.
Aniqroq aytganda, avtomatik yechib olishlarda bank kartalarning balansi nolga tushib qolmaydi. Amaliyotlar faqat belgilangan chegaradan ortiq bo‘lgan mablag‘ doirasida amalga oshiriladi.
Ma’lumot uchun, akseptsiz yechib olishlar odatda karta egalarining banklar va boshqa moliyaviy institutlar oldidagi majburiyatlarini (masalan, kreditlar, bo‘lib-bo‘lib to‘lash va boshqa majburiyatlar) so‘ndirish hollarida qo‘llaniladi.
UZCARDning bildirishicha, ushbu shartlar Bank tomonidan mijozdan olingan va OTP tasdiqlangan karta rekvizitlariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Jamiyat
Toshkentda avtobuslar uchun yana 16 ta yo‘nalish tashkil etilib, 70ta yangi bekat quriladi
Poytaxtda 16,2 km BRT yo‘laklari hamda 56 km ajratilgan avtobus yo‘laklarini tashkil etish, ajratilgan yo‘laklarda 600 dan ortiq kameralar o‘rnatish, 1116 ta bekatni rekonstruksiya qilish, 545 ta «aqlli» svetofor o‘rnatish ko‘zda tutilmoqda.
Foto: Toshshahartransxizmat
Toshkent shahrida qo‘shimcha ravishda 240 ta avtobus xarid qilish orqali 16 ta yangi yo‘nalish tashkil etiladi. Bu haqda Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining Qurilish, kommunal, suv xo‘jaligi, ekologiya, sanoat va transport masalalari bo‘yicha doimiy komissiyasi qarorida aytilmoqda.
Qayd etilishicha, Toshkent shahri jamoat transporti tizimida jami 169 ta yo‘nalish faoliyat yuritib, mazkur yo‘nalishlarga 1927 ta avtobus biriktirilgan. Kun davomida ushbu transport vositalari orqali o‘rtacha 23 000 ta qatnov amalga oshirilmoqda.
O‘tkazilgan tahlillar natijasida Toshkent shahri jamoat transporti tizimi faoliyatida qator tizimli muammolar mavjudligi aniqlangan. Xususan, tirbandlik yuqori bo‘lgan vaqtlarda avtobuslarni kutish vaqti 35–40 daqiqagacha oshib ketmoqda. Bu esa aholi uchun ortiqcha vaqt sarfiga, ish va o‘qish joylariga o‘z vaqtida yetib borishda qiyinchiliklarga, shuningdek jamoat transportiga nisbatan ishonchning pasayishiga sabab bo‘lmoqda. Ayrim yo‘nalishlarda harakat intervallarining ortib ketishi esa yo‘lovchilar uchun noqulayliklarni yanada kuchaytirmoqda.
Mavjud muammolarni bartaraf etish maqsadida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirish rejalashtirilmoqda:
Qo‘shimcha ravishda 240 ta avtobus xarid qilish orqali harakat tarkibini kengaytirish;
16 ta yangi yo‘nalishni tashkil etish, kunlik qatnovlar sonini qo‘shimcha 2000 taga oshirish;
16,2 km BRT yo‘laklari hamda 56 km ajratilgan avtobus yo‘laklarini tashkil etish, ajratilgan yo‘laklarda nazoratni kuchaytirish maqsadida 600 dan ortiq kameralar o‘rnatish;
bekat infratuzilmasini modernizatsiya qilish doirasida 1116 ta bekatni rekonstruksiya qilish hamda 70 ta yangi bekat qurish;
545 ta «aqlli» svetoforlarni o‘rnatish orqali transport harakatini real vaqt rejimida boshqarishni yo‘lga qo‘yish.
-
Jamiyat5 days ago
Самарқандда МЧЖ раҳбарларининг кирдикорлари ошкор бўлди: тафсилотлар
-
Dunyodan5 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat5 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat4 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat3 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat3 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eron rahbariyati bilan uchrashishga tayyorligini ma’lum qildi
