Mahalliy
Ota o‘z farzandining qotiliga aylandi
2024-yilning 16 fevral kuni. Kechki soat 19:00 lar atrofi. Surxondaryo viloyati, Sherobod tumani ichki ishlar bo‘limiga xabar kelib tushdi. «Nurtepa mahallasida uch yoshli bola yo‘qolib qoldi… Tezroq yordamga kelsangizlar, iltimos…»
Huquq-tartibot organlari xodimlari zudlik bilan chaqiriq kelib tushgan manzilga yetib kelishgan. Uch yoshli bola E.Q.ning otasi D.Q.ning aytishicha, 2021-yilda tug‘ilgan o‘g‘li yashash uyidan chiqib ketib, qaytib kelmagan. Ichki ishlar xodimlari atrofni, qo‘ni-qo‘shnilarning hovli-joylarini ko‘zdan kechirishgan. Shom paytida uch yoshli bolaning uydan chiqib ketishi hammani sergak torttirdi. Xodimlarga qo‘shilib, mahalla ahli ham bedarak yo‘qolgan bolani axtarishga chiqqan.
***
Surxondaryo viloyat prokuraturasi bo‘lim boshlig‘i Akram Choriyevning so‘ziga ko‘ra, ushbu xabar viloyat prokuraturasiga soat 22:00 lar chamasida kelib tushgan. Tezkor-tergov guruhi bilan birgalikda voqea joyiga yetib borilgan. Mazkur holat yuzasidan O‘zbekiston Respubikasi Jinoyat Kodeksining 97-moddasining tegishli bandlari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazishga kirishilgan.
Bolaning bedarak yo‘qolishi, nafaqat, uning onasi Sh.Q.ni, balki, butun mahallani sergak torttirdi. Ona dod-faryod solib, ko‘z yosh to‘kib, «o‘g‘lim qayerda?!»- deb baqirdi… Bola topildi… Ammo, afsuski, hayot emas, o‘lik holda, hovli orqasidagi tomorqadan oqib o‘tuvchi ariqdan.
Surxondaryo viloyat prokuraturasi, viloyat ichki ishlar va tezkor-tergov guruhlari xodimlari bolaning o‘limi bilan bog‘liq holat qotillik bo‘lishi mumkinligiga gumon qilishgan. Chunki, ariqdan uncha uzoq bo‘lmagan joydan topilgan bolaning kiyimlari ayni qish chillasida uning o‘zi suvga tushib ketganga o‘xshamas, balki, qasddan tashlanganga o‘xshagan. Haqiqat shunday bo‘lib chiqqan: bolaning o‘limida gumonlangan shaxs – uning o‘z otasi, D.Q. ekani aniqlangan.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Sherobod tuman sudi hujjatlariga ko‘ra, D.Q. va Sh.Q. 2018 yilda turmush qurishgan. Bir nafar farzandli bo‘lishgan. Oradan vaqt o‘tib, oilaviy kelishmovchiliklar boshlangan. Doimiy nizolar, urush va janjallar ayolning tinkasini quritgan. Ayniqsa, o‘zaro ishonchsizlik va ayblovlar tufayli Sh.Q. kelinlik uyidan chiqib ketib, ota uyiga qaytishga majbur bo‘lgan. O‘zini oqlashga urinmasin, xiyonat mish-mishlari yosh oilani barbod qilgan. 8 oy davomida ota uyida yashab kelayotgan ayol oilasining ajrim yoqasiga kelganini anglagan va farzandi ta’minoti uchun sudga aliment uchun da’vo arizasi kiritgan.
Er-xotin orasidagi kelishmovchiliklar faqat bir-birlarining emas, bolaning taqdirini ham chirmab tashlagan. Bunga qo‘shimcha, erning yonidagi «do‘stlari»ning: «Xotining senga xiyonat qilgan, o‘g‘ling o‘zingdanmi?!» —degan kinoyali so‘zlari otaning ongini zaharlagan. Bunday nojoiz savollar D.Q.ning yuragida shubha uyg‘otgan. Shubha esa aqlini yo‘qotar darajada kuchaygan…
Fojea kuni — 2024-yilning 16 fevralida D.Q. go‘yoki, o‘zini «yarashayotganday» ko‘rinishda turmush o‘rtog‘i va farzandini uyiga taklif qilgan. «Qayta hayot boshlaymiz!» — deya xotinini aldab, ishontirib, ularni o‘ziga tegishli bo‘lgan «Damas» rusumli avtomashinasida olib kelgan. Aslida, bu yarashuv ortida oldindan rejalashtirilgan qotillik mavjudligini Sh.Q. xayoliga ham keltirmagandi.
Ota uyining bir xonasida o‘g‘lini chalg‘itish maqsadida televizorda multfilm qo‘yib berib, eshikni qulflab chiqib ketgan. Xotinini esa boshqa bir xonaga qo‘yib, hovliga chiqishini qiyinlashtirish maqsadida uning kiyimlarini xonaning har burchagiga otib yuborgan va go‘yoki, o‘zi yuvinib kelish uchun ketayotgandek hovliga chiqqan. U yarim soatcha oldin boshqa bir xonaga qamab qo‘ygan farzandini xonadan olib chiqib, yashash uyining orqa tomonida bo‘lgan mahalla arig‘iga tashlab yuborgan.
Uch yoshli bolakay quvonchdan qo‘llarini otasiga cho‘zib, unga qarab: «Dada» deb yugurdi. Ota esa ko‘zlari porlab turgan o‘g‘lini dast ko‘tardi-da, hovlisining orqa tarafidan oqib o‘tuvchi ariqqa otib yubordi. Sovuq va muzday suvga otib yuborilgan bola avvaliga talmovsiradi, keyin tipirchilab, otasidan najot tilab, unga olazarak tikildi. Qo‘l va oyoqchalari bilan suvni shalpillatib har yoqqa sochib, talpinib, big‘illab yig‘ladi… Bu paytda shafqatsiz ota voqea joyidan uzoqlashib bo‘lgan edi…
Sherobod tuman prokuraturasi hamda ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan jinoyatga oid xatti-harakatlar batafsil o‘rganilib, tergov qilingan. Dalillar yig‘ilgan. Guvohlar so‘ralgan. Ekspertiza xulosalari asosida D.Q.ga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 97-moddasi (kasddan odam o‘ldirish) bo‘yicha jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Sherobod tuman sudi raisi To‘lqin To‘raqulovning bildirishicha, sud tomonidan ayblanuvchining qilmishiga yarasha huquqiy baho berilgan. U 16 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilingan.
***
Bu fojea, nafaqat, bir bolaning hayotini, balki, bir necha insonlarning ham taqdirini sindirdi. Ota – hurmatsizlik, shubha va buzuq muhit qurboni bo‘ldi. Ona – farzandsiz qoldi. Jamiyat esa yana bir bor ayol va bolalar xavfsizligi, ruhiy sog‘lomlik, nikoh madaniyati va oila instituti borasida o‘ylashga majbur bo‘ldi.
Shu voqea bir narsani ochiq ko‘rsatdi: mulohazasiz og‘izdan chiqqan so‘z, gumon va shubhalar, ishonchsizlik va to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatolmagan muhit otani o‘z farzandining qotiliga aylantirdi.
Laylo Hayitova
Mahalliy
O‘zbekistonda bazaviy va tabaqalashtirilgan kontrakt mablag‘larini to‘lash muddati uzaytirildi
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining tegishli bayoni bilan quyidagi toifadagi fuqarolar uchun to‘lov-kontrakt muddatlari uzaytirildi:
bakalavriat va magistraturada bugungi kunga qadar darslarda qatnashib, yakuniy imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirgan abituriyentlar (birinchi bosqich);
o‘qishi ko‘chirilgan (ko‘chirib tiklangan) va qayta tiklangan talabalar.
Ular uchun bazaviy va tabaqalashtirilgan to‘lov-kontraktning bir yillik o‘qitish qiymatining 100 foizini to‘lash hamda talabalar safiga qabul qilishni rasmiylashtirishning so‘nggi muddati 2026 yil 10 iyunga qadar (shu kuni ham) uzaytirildi.
Amaldagi tartibga ko‘ra, ikkinchi va undan yuqori bosqich talabalar kontraktini to‘lash muddati oliy ta’lim tashkilotlari rahbari tomonidan uzaytirilishi mumkin.
Butun dunyo bo‘ylab millionlab o‘quvchilar may oyining so‘nggida o‘ziga xos hissiyotlar domiga tushadi. Bir tarafdan — kelajakka bo‘lgan intilish, ikkinchi tarafdan esa jonajon maktab, o‘qituvchilar va bolalikning beg‘ubor lahzalari bilan vidolashuv og‘rig‘i.
Ammo hech o‘ylab ko‘rganmisiz, har tanaffusda jiringlab bizni voyaga yetkazgan va bugun oxirgi bor chalinayotgan «so‘nggi qo‘ng‘iroq» aslida qaydan paydo bo‘lgan va nima uchun u shunchalik sehrli kuchga ega?
Biz o‘ylagan qo‘ng‘iroq tarixi aslida qadimgi yunon faylasufi Aflotun davriga borib taqaladi. Ilgari idishdan idishga oqayotgan suv bosimi ostida naydan chiqqan tovush o‘quvchilarni darsga chaqirgan. Bu texnikaning ta’limga kirib kelishidagi ilk qadami edi.
Biroq, tizimlashtirilgan darslar va ularning boshlanish-yakunlanish tartibini XVII asrda chex pedagogi Yan Amos Komenskiy o‘rnatgan. Aynan u ta’lim jarayonini ritmga solgan inson sifatida tarixda qoldi.
1948-yilda Rossiyaning Krasnodar o‘lkasidagi 182-maktab direktori Fyodor Bryuxovetskiy tarixda birinchi marta «so‘nggi qo‘ng‘iroq»ni alohida bayram sifatida nishonlashni taklif qildi. Bryuxovetskiy nafaqat so‘nggi qo‘ng‘iroq, balki biz bugun odatiy hol deb biladigan:
«Bilimlar kuni» (1-sentyabr);
«Alifbo bayrami»;
Maktabdagi navbatchilik tizimi kabi an’analarning ham asoschichidir.
Uning maqsadi oddiy edi: maktabni shunchaki «ta’lim oladigan joy» emas, balki har bir bola o‘z o‘rnini topadigan, xotiralar shakllanadigan katta oilaga aylantirish.
Dunyo bo‘ylab bu kun turlicha nishonlanadi:
Germaniyada bitiruvchilar imtihonlaridan so‘ng o‘ziga xos «oxirgi hafta» tashkil qilishadi. Bu yerda so‘nggi qo‘ng‘iroqdan ko‘ra, o‘quvchilarning o‘qituvchilar ustidan hazil-mutoyibasi va «parad»lari mashhur.
Yaponiyada «So‘nggi qo‘ng‘iroq» — bu g‘amginlik va hurmat ramzi. O‘quvchilar formalaridan bitta tugmachani (ko‘pincha yurakka yaqin joydagi) sevgan yoki qadrlagan insoniga sovg‘a qilish an’anasi bor.
O‘zbekistonda esa bu kun milliy urf-odatlar, «Xayr, maktabim» deya aytilgan qo‘shiqlar va bitiruvchilarning ko‘zidagi yosh bilan qorishib ketgan katta tantanaga aylandi.
Psixologlarning fikricha, «so‘nggi qo‘ng‘iroq» — bu inson hayotidagi birinchi katta «marra chizig‘i». Bu yoshlikning tugab, mas’uliyatli katta hayot boshlanishini anglatuvchi psixologik signaldir.
Mazkur qo‘ng‘iroq faqat maktabni emas, balki insonning o‘tmishdagi «men»ini ham ortda qoldirib, kelajakdagi mustaqil shaxsga yo‘l ochadi. Shu bois ham, yillar o‘tsa-da, o‘sha qo‘ng‘iroq sadosi qulog‘imizda yangraganda, ichimizda nimadir titraydi.
Maktab qo‘ng‘irog‘i — bu shunchaki signal emas, u avlodlarni birlashtiruvchi, insonni ulg‘aytiruvchi va xotiralarimizni muhrlovchi tarix sadosidir. Siz o‘z maktabingizdagi «so‘nggi qo‘ng‘iroq»ni qanday eslaysiz?
Ertaga, 25-may kuni davlat tashkilotlari va idoralari xodimlari uchun navbatdagi «Avtomobilsiz kun» aksiyasi o‘tkaziladi. Ushbu kunda xizmat avtotransport vositalaridan foydalanish qat’iyan taqiqlanadi.
Mazkur cheklov 2026-yil 25-martda qabul qilingan «Atmosfera havosi sifatini yaxshilashga qaratilgan “Toza havo” umumilliy loyihasini amalga oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi 46-sonli farmon talablariga asoslanadi. Hujjatga muvofiq, har oyning 10 va 25-sanalarida mamlakatimizda «Avtomobilsiz kun» va «Avtomobilsiz hafta» aksiyalarini tashkil etish belgilangan.
Farmon talablariga rioya qilmagan va belgilangan kunlarda xizmat avtotransportidan foydalangan davlat xizmatchilariga nisbatan intizomiy choralar ko‘rilishi mumkin.
Agar aksiya sanasi ish kuniga to‘g‘ri keladigan bo‘lsa, xizmatda bo‘lgan haydovchilarning ish haqi to‘liq saqlab qolinadi.
Aksiyaning asosiy maqsadi — shaharlarda atmosfera havosi sifatini yaxshilash, tirbandliklarni kamaytirish hamda aholi o‘rtasida ekologik madaniyatni shakllantirishdan iborat.
Mas’ul idoralar xodimlaridan ushbu talablarga amal qilishlari hamda belgilangan kunlarda ish joyiga yetib olish uchun alternativ transport vositalaridan foydalanishlari so‘raladi.
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 1-iyundagi 295-son qarori bilan tasdiqlangan Ma’muriy reglament asosida amalga oshirilayotgan o‘quvchilarni bir maktabdan boshqasiga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmati vaqtincha to‘xtatiladi.
Ma’lum qilinishicha, mazkur xizmat 2026-yil 26-maydan 31-iyulga qadar ishlamaydi. Bu davrda umumiy o‘rta ta’lim muassasalarini yangi o‘quv yiliga tayyorlash va o‘quvchilarni sinfdan sinfga o‘tkazish jarayonlari amalga oshiriladi.
Shu munosabat bilan «erp.maktab.uz» elektron platformasi orqali maktab almashtirish bo‘yicha arizalar qabul qilinmaydi.
Ma’lum qilishicha, ushbu muddat ichida elektron platformada yangi o‘quv yili uchun texnik va tashkiliy ishlar olib boriladi.
Ma’lumotga ko‘ra, o‘quvchilarni bir maktabdan boshqasiga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmati 2026-yil 1-avgustdan qayta ishga tushiriladi.
Bolalar kichikligida juda ko‘p savollar beradi. Ba’zida savollari shu qadar murakkab bo‘ladiki, aksariyat ota-onalar javob bera olmaydilar yoki qisqa, mazmunsiz javob bilan qutilib qo‘ya qoladilar. Mana shunaqa payt bolalar kitoblari yordamga keladi.
Bolalar beradigan qiziq savollarni qarang:
Podshoh qanday paydo bo‘ladi, men ham istasam podshoh bo‘la olamanmi?
Nega kimdur avtobusda yuradi, kimdur mashina haydaydi?
Nega ko‘l balchiq emas?
Kim xaritada mamlakatlarni bo‘lib chiqqan?
Nega biz o‘zbekmiz?
Siz kichkina bo‘lganingizda men qayerda edim?
Nega daraxtlarning oyog‘i (ildizi) bo‘lsa-da bir joyda turaveradi?
Nega dinozavrlar hozir yo‘q?
So‘zlarni kim o‘ylab topgan?
Bir qarashda bolaning bunday savollariga javob bersa bo‘ladi, ya’ni shunchaki, lekin bu chindan yaxshi, savodli, qiziq va haqiqiy javob hisoblanadimi?
Bolalar kitobini izlayotganimda, yozayotganimda kichkintoyning mana shu kabi savollaridan bittasiga javob bera olishini istayman. Shunda ota-ona uchun ham, bola uchun ham foydali bo‘ladi, deb o‘ylayman.
Kitob ota-ona va bola orasidagi suhbatga sababchi bo‘lishi kerak. Bu yerda eng muhimi, suhbat ota-onaga muhim emas, balki bolani qiziqtiradigan mavzuda bo‘lishi kerak.
Shuning uchun “yomon bo‘lsang, jazosini olasan” mavzudagi kitoblarni yoqtirmayman. Chunki bola yomon bo‘lish niyatida xato qilmaydi yoki qiziqishlari yomonlik ustiga qurilgan bo‘lmaydi, bu ota-onaning dardi. Bola faqat va faqat dunyoni, odamlarni, o‘zini bilishga qiziqadi. Shu yo‘lda savollari va qiziqishlari cheksiz bo‘ladi. Kattalar farzandlarining shunday savollariga to‘g‘ri javob berishsa, bola uchun nafaqat manfaatli, ular nima yaxshi yoki yomon ekanligini anglaydi.
Sizning ham farzandingiz qiziq, noodatiy yoki g‘alati savollar berganmi? Shunday paytda siz qanday yo‘l tutasiz?
Dinara Mo‘minova, bolalar yozuvchisi
Haftalik ob-havo ma’lumoti: harorat 38 darajagacha oshadi
Qurbon hayiti namozi vaqtlari e’lon qilindi
Tadbirkorlar kredit olishida yangi tizim yo‘lga qo‘yiladi
-
Siyosat4 days agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Dunyodan2 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonda har 100 ta uyga nechta kompyuter to‘g‘ri kelishi ma’lum bo‘ldi
-
Mahalliy3 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Iqtisodiyot5 days agoOLX onlayn reklama bozorida ustun mavqega ega deb topildi