Jamiyat
Ona-bola Kyurilar muvaffaqiyati va fojiasi
Varshavalik Bronislav Sklodovskiy gimnaziyada fizika fanidan saboq berardi. Turmush o‘rtog‘i Vladislava esa gimnaziya direktori vazifasida ishlardi. Ularning besh nafar farzandi bo‘lib, hammasi qiz edi. Bundan ahyon-ahyonda er-xotinning dili o‘ksir, «Vaqti-soati yetgach, qizlarimiz turmushga chiqib, uyli-joyli bo‘lib ketishar. Xo‘sh, biz-chi?.. Keksaygan chog‘imizda holimiz ne kechadi, bizga kim suyanchiq bo‘ladi?» deya, xavotirga tushishardi.
Xayriyatki, dilbandlari mehr-oqibatli bo‘lib ulg‘ayishdi. Ota-onani hargiz ranjitishmadi, hamisha hurmatlarini joyiga qo‘yishdi. 1867-yil 7 noyabrda tug‘ilgan kenja qiz Mariya esa ota-onasi va oilasiga shon-shuhrat keltirdi. Dunyo ilm-fan rivojiga beqiyos ulush qo‘shib, asrlarga tatigulik obro‘-e’tibor qozondi.
Qizig‘i shundaki, yosh qizaloqdagi noyob iqtidorni ota-onasidan ko‘ra shu oilaning yaqin do‘sti, rus kimyogari va pedagogi Dmitriy Ivanovich Mendeleyev oldinroq ilg‘adi. U ilmiy xizmat safari bilan Polshada bo‘lgan kezlari laboratoriyada otasiga ko‘maklashayotgan Mariyani uchratib qoldi. Qizning ishini kuzatib, ilm bilan shug‘ullansa, kelajagi porloq bo‘lishini bashorat qildi.
Ulug‘ olimning daldasi qizaloqni ezgu maqsadlar sari chorladi. Ularga erishish uchun, birinchi navbatda, oliy ma’lumotli bo‘lishi lozim edi. Ammo o‘sha kezlari Varshava universitetiga xotin-qizlar o‘qishga qabul qilinmasdi. Xorijda tahsil ko‘rish uchun esa katta sarmoya kerak edi. Uni topishga Skladovskiylar oilasining qurbi yetmasdi.
Ana shunday tang vaziyatda opa-singil Mariya va Bronya o‘zaro maslahatlashib, oqilona reja tuzishdi. Unga ko‘ra, dastlab Mariya ishlab pul topdi. Evaziga opasi Parijda o‘qib, shifokorlik kasbini egalladi. So‘ngra teskarisi bo‘ldi – Bronya singlisining koriga yaradi…
Mariya 1893-yili Parij universitetining tabiiy fanlar fakultetini tugatib, Sorbon universitetining fizika fani bo‘yicha magistriga aylandi. Hech qancha o‘tmay matematika yo‘nalishida ham shunday darajaga erishdi. Aynan o‘sha kezlari mahalliy hokimiyatga qarashli kimyo va fizika sanoati maktabining laboratoriya mudiri Per Kyuri bilan tanishdi. Magnetizim sirlarini ochish borasida ikkovlon hamkorlikda izlanishlar olib borayotgan kezlari unga turmushga chiqdi. 1898 yil boshida esa, uranni o‘rganishga kirishdi. Bu ishda ham unga kristallar xususiyatlarini tadqiq qilayotgan umr yo‘ldoshi yaqindan ko‘maklashdi. Pirovardida er-xotin ikkita yangi kimyoviy element kashf etdi. Ularning biriga «radiy», ikkinchisiga esa Mariyaning tug‘ilib o‘sgan vatani – Polsha sharafiga «poloniy» nomini berishdi.
1903-yil iyunida Mariyaning doktorlik ishi Sorbon universitetiga taqdim qilindi. U olib borgan tadqiqot natijalari universitet ilmiy kengashi tomonidan xolisona va munosib baholandi. O‘sha yili dekabrda Mariya Kyuri dunyo ayollari orasida birinchi bo‘lib, Nobel mukofotiga munosib deb topildi. Sal keyinroq Sorbon universitetinig ilk ayol professori sifatida ro‘yxatga olindi. Ma’lum muddat o‘tgach, kimyo sohasidagi yangi kashfiyotlari uchun ikkinchi bor Nobel mukofoti bilan taqdirlandi. Ammo…
«Falokat oyoq ostida!» deganlari rost ekan. 1906 yili Kyurilar oilasi og‘ir judolikka uchradi – Per avtohalokat tufayli olamdan o‘tdi. Shundan so‘ng Mariya bor diqqat-e’tiborini farzandlarining ta’lim-tarbiyasiga qaratdi. Ular ilmli va madaniyatli insonlar bo‘lib voyaga yetishlari uchun onalik mehr-muhabbatini ayamadi.
Samarasi chakki bo‘lmadi. Kenja qizi Yeva mohir pianinochi sifatida musiqa shaydolari qalbini zabt etdi. To‘ng‘ichi Iren ona kasbini tanladi. Turmush o‘rtog‘i va hamkasbi Federiko Jolio bilan hamjihatlikda ish yuritib, kimyogarlarning azaliy orzusini ro‘yobga chiqardi. Aniqrog‘i, alfa-zarrali nurlar yordamida bir kimyoviy moddani boshqasiga aylantirish usullarini yaratdi. Erishgan yutuqlari evaziga 1935-yili Nobel mukofotiga loyiq ko‘rildi. Ammo radioaktiv elementlar bilan ishlash jarayonida u yuqori kuchlanishli nurlanish olgani tufayli «leykemiya» dardiga mubtalo bo‘lib, vafot etdi.
Mana, o‘shandan buyon oradan necha yozu necha qish o‘tdi. Lekin ahli bashar ona-bola Mariya Sklodovskaya-Kyuri va Iren Jolio-Kyuri nomlarini unutgani yo‘q. Chunki ular tom ma’noda aql-zakovat sohibalari edilar. Bor umrlarini ilmga baxshida etib, kimyo fani rivojiga ulkan hissa qo‘shdilar. Bebaho kashfiyot-ixtirolari ila o‘zlariga o‘zlari haykal qo‘yib ketdilar.
A.Haydarov
Buxoro viloyati hokimiga birinchi o‘rinbosar tayinlandi.
Jamshid Sharopov Buxoro viloyati hokimining moliya-iqtisodiyot va kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha birinchi o‘rinbosari – viloyat iqtisodiyot va moliya boshqarmasi boshlig‘i lavozimiga tayinlandi.
Jamshid Sharopov 1984-yil 27-yanvarda G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. 2005-yilda Buxoro davlat universiteti, 2009 yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tamomlagan. Ma’lumoti bo‘yicha mutaxassisligi-iqtisodchi.
Mehnat faoliyatini 2002-yilda AT “Paxta Bank”ning Buxoro viloyati boshqarmasi bank jarayonlari bo‘limi iqtisodiy bo‘linmasi mutaxassisi sifatida boshlab, ATB “Agrobank” Buxoro viloyati boshqarmasi boshlig‘i (2014-2020), O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Buxoro viloyati bosh boshqarmasi boshlig‘i (2020-2021), Shofirkon tumani hokimi (2021-2023), ATB “Agrobank” agrosanoat majmuasi korxonalarini moliyalashtirish departamenti direktori o‘rinbosari (2023-2026) lavozimlarida faoliyat yuritgan.
Ayni paytga qadar u ATB “Agrobank” muammoli kreditlar bilan ishlash departamenti direktori vazifasida ishlab kelayotgan edi.
«O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi munosabati bilan chet el fuqarolari va xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimizni mukofotlash to‘g‘risida»gi Prezident farmoni e’lon qilindi.
Mukofotlanganlar ro‘yxati:
“Do‘stlik” ordeni bilan
Ivan Sao – “BYD Auto” kompaniyasining Yevropa sotuv bo‘limi bosh direktori o‘rinbosari
Klod Imoven – Fransiyaning “MEDEF International” harakatining O‘zbekiston-Fransiya ishbilarmonlar kengashi raisi
Masayoshi Fujimoto – “Sojitz” kompaniyasi direktori
Sabine Maxl – BMTning O‘zbekistondagi doimiy koordinatori
Turaman Sinan – Shayxontohur tumanidagi “Outdoor Factory Toshkent” mas’uliyati cheklangan jamiyati kuzatuv kengashi raisi, Toshkent shahri
II darajali “Salomatlik” ordeni bilan
Qahorova Nilufar Hamroyevna – AQShning Garvard universiteti huzuridagi Boston bolalar shifoxonasi loyiha menejeri
Yuldasheva Nodira Muxamedovna – Kanadaning Toronto shahridagi Kanadadagi o‘zbekistonliklar uyushmasi asoschisi, “Sog‘lom yo‘l” tibbiy va diagnostik markazi rahbari
“Shuhrat” medali bilan
Abdullayeva Shahlo Abdirashidovna – Koreya Respublikasining Kvangju shahridagi Migrant ayollar huquqlarini himoya qilish va ta’lim berish markazi rahbari.
Podpolkovnik Baxtiyor Inoqov Surxondaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshlig‘i etib tayinlandi. U bunga qadar Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi magistratura bosqichida tahsil olgan.
Tayinlov Xalq deputatlari Surxondaryo viloyati Kengashining jamoat xavfsizligi va kriminogen vaziyatga bag‘ishlangan navbatdan tashqari sessiyasida ma’lum qilindi.
Sessiyada viloyatdagi jinoyatchilik holati ham tahlil qilindi. Joriy yilning hisobot davrida hududdagi 723 ta mahallaning 528 tasida (73 foiz) bironta ham jinoyat sodir etilmagan. Ichki ishlar xodimlarining tashabbusi bilan aniqlanadigan jinoyatlar soni 40 foizga yaxshilangan.
Shu bilan birga, 28 ta mahalla «qizil» toifada qolayotgani qayd etildi.
Yangi IIB boshlig‘iga jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish, har bir mahallada xavfsizlikni ta’minlash, aholi bilan yaqin muloqotni yo‘lga qo‘yish va fuqarolarning ichki ishlar organlariga ishonchini mustahkamlash vazifalari yuklatildi.
Yangi o‘quv yili arafasida O‘zbekiston hududidagi umumta’lim maktablari, dehqon bozorlari va savdo majmualarida mavsumiy «Maktab bozorlari» tashkil etilmoqda.
Raqobat qo‘mitasi mavsumiy savdo jarayonlarida iste’molchilarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, raqobat muhitini ta’minlash hamda aholini sifatli va hamyonbop mahsulotlar bilan ta’minlash muhimligini ta’kidladi.
Qo‘mita ota-onalar va o‘quvchilarga xarid vaqtida mahsulotning sifati, ishlab chiqaruvchisi, narxi va boshqa muhim ma’lumotlarga e’tibor qaratishni tavsiya qildi.
Tadbirkorlarga esa «Maktab bozorlari»da sotilayotgan mahsulotlar sifati va narxlarining asosliligini ta’minlash, iste’molchilarga zarur axborotlarni taqdim etish hamda ularning huquqlariga rioya qilish majburiyati eslatildi.
Raqobat qo‘mitasi maktab bozorlarida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarni darsliklar, maktab formalari, o‘quv-yozuv qurollari va boshqa anjomlar narxlarini asossiz oshirmaslikka hamda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilishga chaqirdi.
Fuqarolar «Maktab bozorlari»da narxlarni asossiz oshirish holatlariga duch kelsa, Raqobat qo‘mitasining 1159 ishonch telefoni orqali murojaat qilishi mumkin.
Qo‘mita tomonidan maktab bozorlarida narxlar barqarorligini ta’minlash maqsadida monitoring ishlari olib borilishi ma’lum qilindi.
Prezidentning 2026-yil 14-avgustdagi PQ–294-son qarori bilan 2027-yil 1-yanvardan muddatli to‘lov xizmati operatorlari faoliyati tartibga solinadi.
Ma’lum qilinishicha, muddatli to‘lov xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar operator hisoblanadi. Ular iste’molchiga tovar yoki xizmatni muddatli to‘lov asosida olish imkoniyatini vositachi sifatida taqdim etadi.
Qarorning 3-bandi «d» kichik bandiga ko‘ra, ko‘chmas mulk operator ko‘rsatadigan muddatli to‘lov xizmatining obyekti bo‘la olmaydi. Shu sababli vositachi operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish imkoniyati nazarda tutilmagan.
Biroq bu qoida uy-joyni bo‘lib-bo‘lib to‘lash asosida sotishni umumiy tarzda taqiqlamaydi.
Qarorning 3-bandi «a» kichik bandida sotuvchi tomonidan iste’molchiga tovarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotish holatlari muddatli to‘lov xizmati tushunchasidan mustasno qilingan.
Shunga ko‘ra, quruvchi o‘zining qurgan uy-joyini xaridorga bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi mumkin. Ya’ni yangi tartib quruvchi va xaridor o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdoni taqiqlamayapti.
Demak, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan «endi uyni rassrochkaga olib bo‘lmaydi» degan talqin to‘liq to‘g‘ri emas. Cheklov aynan muddatli to‘lov operatorlari orqali ko‘chmas mulkni moliyalashtirishga taalluqli.
Yangi tartibga ko‘ra, muddatli to‘lov operatorlari maxsus reyestrga kiritiladi va ularning faoliyati Markaziy bank nazorati ostida bo‘ladi. Shuningdek, operatorlar bilan tuziladigan shartnomalar, ustama va komissiyalarga nisbatan aniq talablar belgilanadi.
Shunday qilib, 2027-yildan operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish cheklanadi, ammo quruvchining xaridorga uyni bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi saqlanib qoladi.
Prezidentning Mustaqillik bayrami tabrigidan o‘rin olgan asosiy fikrlari
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
-
Siyosat4 days ago
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
-
Iqtisodiyot3 days ago
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
-
Iqtisodiyot4 days agoPrezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
-
Siyosat11 hours ago
Prezidentning Mustaqillik bayrami tabrigidan o‘rin olgan asosiy fikrlari