Iqtisodiyot
Oltin narxi tarixiy maksimumga yetdi, dollar pasaydi
Dushanba kuni jahon fond bozorlari o‘sdi, dollar esa pasaydi. Xomashyo bozorlarida oltin yana o‘sib, bir unsiya uchun rekord 3 819 dollar darajasiga chiqdi. Investorlar AQSh hukumati yopilishi mumkinligiga tayyorlanmoqda. Bu esa o‘z navbatida sentabr oylik bandlik hisobotining hamda boshqa muhim iqtisodiy ko‘rsatkichlarning e’lon qilinishini kechiktirishi mumkin.
Reuters agentligiga ko‘ra, investorlar AQSh hukumatining yopilishi borasida xavotirlari kuchaygani haqida xabar berdi. Ayni paytda fond bozorlarida o‘sish qayd etildi, dollar pasaydi, oltin narxlari esa tarixiy maksimumga yetdi.
AQShda “hukumat yopilishi” (government shutdown) deganda federal hukumatning vaqtinchalik moliyalashtirilishi to‘xtab qolishi tushuniladi. Bunda “keraksiz” hisoblangan davlat idoralari vaqtincha ishlamaydi, xodimlari ta’tilga chiqariladi. Muhim xizmatlar — xavfsizlik, harbiylar, aeroportlar — faoliyatini davom ettiradi, lekin ko‘pincha vaqtinchalik ish haqi to‘lanmaydi. Bu iqtisodiyot va bozorlar uchun noaniqlik yaratadi.
Oltin esa dollarning pasayishi va AQSh hukumati yopilishi mumkinligidan xavotirlangan investorlar sababli yangi rekord darajaga chiqdi, deb yozmoqda nashr.
AQSh prezidenti Donald Tramp dushanba kuni Kongressdagi yetakchi demokrat va respublikachilar bilan hukumatni moliyalashtirish muddatini uzaytirishni muhokama qiladi. Agar kelishuvga erishilmasa, chorshanba kunidan boshlab hukumat yopiladi. Shu kuni og‘ir yuk mashinalari, litsenziyalangan dori vositalari va boshqa bir qator mahsulotlarga nisbatan yangi bojlar ham kuchga kiradi.
Uzoq davom etadigan yopilish Federal Rezerv tizimini 29 oktyabrdagi yig‘ilishda iqtisodiy vaziyatdan bexabar qoldirishi mumkin.
Bank of America (BofA) tahlilchilarining qayd etishicha, agar yopilish Federal Rezerv yig‘ilishidan keyin ham cho‘zilsa, Markaziy bank qaror qabul qilishda xususiy ma’lumotlarga tayanishga majbur bo‘ladi. Bu oktyabr oyida foiz stavkasi pasayish ehtimolini biroz kamaytirishi mumkin.
MSCI Butun dunyo indeksi 0,16 foizga o‘sdi, Yevropadagi STOXX 600 esa 0,3 foizga ko‘tarildi. Sentyabr yakuniga ko‘ra 1,1 foiz daromad qayd etilishi kutilmoqda — bu ketma-ket uchinchi oy o‘sishdir.
Bozorlar oktyabrda Federal Rezerv foiz stavkasi pasayishi ehtimolini 90 foiz, dekabrda esa yana pasayishi ehtimolini 65 foiz atrofida baholamoqda.
BofA tahlilchilari yopilish har bir hafta uchun iqtisodiy o‘sishga atigi 0,1 foiz punkt ta’sir ko‘rsatishini ta’kidlashdi. Biroq agar hukumat yopilishdan foydalanib xodimlarni butunlay ishdan bo‘shatsa, bu ish o‘rinlari va iste’molchilarning ishonchiga jiddiy zarba berishi mumkin.
Dollar indeksi 0,2 foizga tushib, 97,952 darajasini tashkil etdi. O‘tgan hafta esa AQSh iqtisodiy ko‘rsatkichlarining ijobiy chiqishi sabab mustahkamlangan edi.
Xomashyo bozorlarida oltin yana o‘sib, bir unsiya uchun rekord 3 819 dollar darajasiga chiqdi.
Neft narxlari esa pasaydi. Sababi Iroqning yarim avtonom Kurdiston mintaqasidan Turkiyaga neft quvuri orqali 2,5 yildan keyin ilk bor xomashyo oqimi boshlandi.
Reuters’ning xabar berishicha, OPEK+ kelasi yakshanba kuni bo‘ladigan yig‘ilishida kuniga kamida 137 ming barrelga qo‘shimcha ishlab chiqarishga ruxsat berishi kutilmoqda.
Brent markali neft 1,13 foizga arzonlab, barrel uchun 69,34 dollar, AQSh xom neftii esa 1,4 foizga pasayib, 64,77 dollar darajasiga tushdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 29 iyun kuni Jahon banki ta’sischi davlatlarining “Shveytsariya guruhi” yig‘ilishida ishtirok etish uchun mamlakatimizda bo‘lib turgan bankning Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqasi bo‘yicha vitse-prezidenti Antonella Bassani boshchiligidagi delegatsiyani qabul qildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Jahon banki guruhi bilan strategik hamkorlikni O‘zbekistonda olib borilayotgan tarkibiy islohotlarning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha keng miqyosda rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
So‘nggi yillarda ushbu nufuzli xalqaro moliyaviy institut bilan ikki tomonlama aloqalar va konstruktiv sheriklik misli ko‘rilmagan darajaga ko‘tarilgani mamnuniyat bilan qayd etildi.
O‘tgan yil sentabr oyida Nyu-York shahrida Jahon banki prezidenti bilan erishilgan oliy darajadagi kelishuvlar izchil amalga oshirilmoqda.
Qo‘shma loyihalar portfeli 15 milliard dollardan oshdi. Toshkent shahrida Jahon bankining mintaqaviy ofisi muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Moliyalashtirishning yangi mexanizmlari samarali joriy etilmoqda.
Joriy yilda bo‘lib o‘tadigan Jahon banki oliy rahbariyatining tashriflari va qo‘shma tadbirlarga puxta tayyorgarlik ko‘rish muhimligi ta’kidlandi.
Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning eng asosiy yo‘nalishlarini qamrab oluvchi yangi uzoq muddatli Mamlakat dasturini ishlab chiqish rejalari qo‘llab-quvvatlandi.
Kichik va o‘rta biznesni rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlash, kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlarini amalga oshirish, davlat korxonalarini xususiylashtirish bo‘yicha qo‘shma dasturlarni ilgari surish hamda iqtisodiyot tarmoqlariga sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishda Jahon banki guruhining moliyaviy vositalaridan foydalanishni kengaytirishga alohida e’tibor qaratildi.
Suv xo‘jaligi sohasini moliyalashtirish, inson kapitalini rivojlantirish, shuningdek, O‘zbekistonning xalqaro reytinglardagi o‘rnini yaxshilashga ko‘maklashish masalalarida yaqin hamkorlikni yo‘lga qo‘yish ham ustuvor vazifalardan biri sifatida qayd etildi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–aprel oylarida O‘zbekistonda ko‘rsatilgan moliyaviy xizmatlar hajmi 65,6 trillion so‘mni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 23,8 foizga oshgan.
Hududlar kesimida eng katta moliyaviy xizmatlar hajmi Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelib, 38 trillion so‘mni tashkil etdi.
Shuningdek, yuqori ko‘rsatkichlar quyidagi hududlarda qayd etildi:
Farg‘ona viloyati — 3,4 trln so‘m;
Andijon viloyati — 2,9 trln so‘m;
Toshkent viloyati — 2,8 trln so‘m;
Samarqand viloyati — 2,7 trln so‘m;
Qashqadaryo viloyati — 2,2 trln so‘m;
Buxoro viloyati — 2 trln so‘m.
Keyingi o‘rinlarda Xorazm, Surxondaryo va Namangan viloyatlarida moliyaviy xizmatlar hajmi 1,9 trillion so‘mdan, Qoraqalpog‘iston Respublikasi hamda Jizzax viloyatida 1,6 trillion so‘mdan, Navoiy viloyatida 1,5 trillion so‘m, Sirdaryo viloyatida esa 1 trillion so‘mni tashkil etdi.
2026 yil 1 iyuldan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida xarid cheklarini «Soliq» mobil ilovasi orqali ro‘yxatdan o‘tkazgan fuqarolar uchun yutuqli o‘yinlar yo‘lga qo‘yiladi. Har bir tiraj g‘olibiga bosh sovrin sifatida avtomobil topshiriladi.
Qonunchilikka muvofiq, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatidagi savdo va xizmat ko‘rsatish obektlarida amalga oshirilgan xaridlar bo‘yicha nazorat-kassa texnikasi orqali berilgan cheklar asosida yutuqli o‘yinlar tashkil etiladi.
Buning uchun xarid chekini «Soliq» mobil ilovasi orqali ro‘yxatdan o‘tkazish kifoya. Chekni ro‘yxatdan o‘tkazgan har bir shaxs avtomatik ravishda yutuqli o‘yin ishtirokchisiga aylanadi.
Qoidalarga ko‘ra, har bir yutuqli o‘yin g‘olibiga bosh sovrin sifatida avtomobil taqdim etiladi.
2026 yilning yanvar-aprel oylarida O‘zbekistonning import hajmi 16,4 mlrd AQSh dollarini tashkil etdi. Import tarkibida eng katta ulushni mashinalar va transport asbob-uskunalari egallagan bo‘lsa, oziq-ovqat mahsulotlari importi eng yuqori o‘sish sur’atini qayd etdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, yilning dastlabki to‘rt oyida mamlakatga 5,5 mlrd AQSh dollarlik mashinalar va transport asbob-uskunalari import qilingan. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 29,1 foizga ko‘p.
Import tarkibida sanoat tovarlari 2,5 mlrd dollar (+17,1 foiz), kimyoviy vositalar va shunga o‘xshash mahsulotlar 2,0 mlrd dollar (+22,6 foiz), oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar esa 1,9 mlrd dollar (+47,2 foiz) bilan keyingi o‘rinlarni egallagan.
Shuningdek, xizmatlar importi 1,6 mlrd dollar (+15,5 foiz), mineral yoqilg‘i, moylash materiallari va shunga o‘xshash mahsulotlar 1,4 mlrd dollar (+25,8 foiz)ni tashkil etgan.
Turli xil tayyor buyumlar importi 585,7 mln dollar (+34,6 foiz), nooziq-ovqat xomashyosi (yoqilg‘idan tashqari) 464,8 mln dollar (+34,5 foiz), hayvon va o‘simlik moylari, yog‘lar hamda mumlar 217,7 mln dollar (+37,3 foiz), ichimliklar va tamaki mahsulotlari esa 100,5 mln dollar (+24,3 foiz) miqdorida import qilingan.
Statistikaga ko‘ra, eng yuqori o‘sish sur’ati oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar importida kuzatilgan bo‘lib, ushbu yo‘nalishdagi import hajmi bir yil oldingi davrga nisbatan 47,2 foizga oshgan.
O‘zbekistonda raqobat sohasida tadbirkorlik sub’yektlarini tekshirish jarayonida «Xavfni tahlil etish» elektron tizimi joriy etiladi. Yangi tartibga ko‘ra, xavf darajasi past deb baholangan tadbirkorlik sub’yektlarida tekshiruvlar o‘tkazilmaydi.
Adliya vazirligi Raqobat sohasidagi vakolatli davlat organining tadbirkorlik sub’yektlarida tekshiruvlar o‘tkazish faoliyatida «Xavfni tahlil etish» elektron tizimini joriy etish to‘g‘risidagi nizomni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi.
Nizomga muvofiq, tadbirkorlik sub’yektlari faoliyatida qonunchilik buzilishi xavfi avtomatlashtirilgan tarzda baholanadi. Bunda davlat organlarining axborot tizimlari, statistik ma’lumotlar, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari, ommaviy axborot vositalari hamda boshqa qonuniy manbalardan olingan ma’lumotlardan foydalaniladi.
Shu bilan birga, xavf tahlili jarayonida tadbirkorlik sub’yektlaridan qo‘shimcha hujjat yoki ma’lumotlar talab qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Xavf darajasi iste’molchilar huquqlarini himoya qilish, raqobat, reklama, davlat xaridlari, tovar-xomashyo birjalari, shuningdek, dori vositalari va tibbiyot buyumlarining ulgurji hamda chakana savdosi sohalari bo‘yicha belgilangan mezonlar asosida baholanadi.
Natijaga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari yuqori, o‘rta va past xavf toifalariga ajratiladi. Yuqori va o‘rta xavf toifasiga kiruvchi sub’yektlarda profilaktika tadbirlari hamda tekshiruvlar qonunchilik asosida tashkil etiladi.
Past xavf toifasiga kiruvchi tadbirkorlik sub’yektlarida esa tekshiruvlar o‘tkazilmaydi.
Ayni vaqtda, elektron tizim orqali aniqlangan xavf darajasi tadbirkorlik sub’yektiga nisbatan to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir choralarini qo‘llash uchun asos hisoblanmaydi.
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti yana o‘lim jazosiga hukm qilindi
Shavkat Mirziyoyev Gurbanguli Berdimuhamedovni tavallud kuni bilan tabrikladi
Issiq havoda qanday himoyalanamiz? – mutaxassislar muhim tavsiyalar berdi
-
Jamiyat5 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport4 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan3 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Dunyodan5 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Jamiyat4 days agoMehnat inspeksiyasi Adiz Boboyevga ogohlantirish yubordi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Ertaga dollar tushib, yevro biroz ko‘tariladi