Jamiyat
Nima uchun IB – bu kelajak ta’limi: Invento UIS tajribasi
Bugungi kunda kasblar deyarli har kuni yo‘qolib, yangilari paydo bo‘layotgan, axborot biz o‘zlashtirishga ulgurganimizdan ham tezroq ko‘payib borayotgan bir paytda, ota-onalar tobora ko‘proq o‘yga tolmoqda: qanday ta’lim farzandimizni hayotga chindan ham tayyorlaydi? Qaysi tillar kerak bo‘ladi? 10–15 yildan keyin qaysi ko‘nikmalar hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi? Shunday sharoitda Xalqaro Bakalavriat — IB (International Baccalaureate) haqida tobora ko‘proq so‘z yuritilmoqda.
Ushbu maqolada Invento the Uzbek International School asoschisi va bosh direktori Zulfiya Obidova bilan birgalikda Xalqaro Bakalavriat nima ekanligi, uni nega dunyoning yetakchi universitetlari — Oksforddan Garvardgacha, Stenforddan — Sorbonnagacha tan olishi va nega uni tobora ko‘proq kelajak ta’limi deb atashayotgani haqida suhbatlashamiz.
IB nima o‘zi?
IB dasturi yarim asrdan ziyod vaqt oldin Shveytsariyada paydo bo‘lgan va bugungi kunda 125 mamlakatda faoliyat yuritmoqda. Uning o‘ziga xosligi shundaki, u milliy dastur emas, balki global va mahalliy jihatlarni uyg‘unlashtiruvchi universal tizimdir. IB maktabida o‘quvchi o‘z madaniyatini e’zozlashni va ayni paytda boshqalar madaniyatini tushunishni, o‘zini katta dunyoning bir bo‘lagi sifatida his qilishni o‘rganadi.
Foto manbasi: ibo.org
«IB’ning asosiy jihati — bu bolaning fikr erkinligidir, — deb ta’kidlaydi Zulfiya Obidova. — Bu yerda o‘quvchi savol berish, shubhalanish, o‘z yo‘lini izlash huquqiga ega. Bu shaxsni rivojlantiradigan ta’limdir».
IB’ning uch bosqichi: 2 yoshdan bitiruvchi sinfgacha
IB — bu bog‘chadan o‘rta maktabgacha bo‘lgan yaxlit tizimdir:
· PYP (Primary Years Programme): 3–12 yosh. Asosiy yondashuv — tadqiqotchilik: bola paragraflarnigina ko‘chirib yozish o‘rniga savollar beradi, tajribalar o‘tkazadi, javoblar izlaydi.
· MYP (Middle Years Programme): 11–16 yosh. Ta’lim jarayoni matematika, gumanitar va tabiiy fanlarni birlashtirgan fanlararo loyihalarga asoslanadi.
· DP (Diploma Programme): 16–18 yosh. Yuqori sinf o‘quvchilari oltita fanni tanlaydilar, tadqiqot ishi yozadilar, bilish nazariyasini o‘rganadilar va CAS (ijodkorlik, sport, ijtimoiy faoliyat) kursini o‘tadilar. Natijada dunyoning eng nufuzli universitetlariga yo‘l ochadigan diplom oladilar.
O‘zbekiston tajribasi
Yurtimizda IB hali yangilik hisoblanadi. Xalqaro maqomga ega bo‘lgan dastlabki maktablardan biri Invento the Uzbek International School bo‘ldi. Bugun bu yerda 2 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan 500 dan ortiq bola ta’lim olmoqda.
Invento’da IB falsafasi hatto eng quyi sinflarda ham sezilib turadi: birinchi sinf o‘quvchisi o‘z tadqiqotini ishonch bilan taqdim etadi, yuqori sinf o‘quvchisi “barqaror shahar” loyihasini himoya qiladi, sakkizinchi sinf jamoasi suvni tejash bo‘yicha g‘oyalar taklif qiladi. Bularning barchasi mustaqil izlanish va tahlil natijasidir.
«Bola o‘zini xavfsiz his qilmasa, u to‘laqonli ta’lim ola olmaydi, — deydi Zulfiya. — Shu sababli men uchun barining asosi — xavfsizlik: jismoniy va ruhiy. Bolani hurmat qiladigan va tinglaydigan muhitdagina haqiqiy ta’lim shakllanadi».
Obidova Zulfiya – Invento the Uzbek International School asoschisi va Bosh direktori
Haqiqiy hayotga tayyorlaydigan ta’lim
IB yagona to‘g‘ri javob bo‘lmagan hayotga tayyorlaydi. Bitiruvchilar maktabni nafaqat akademik bilimlar, balki universitetlar va ish beruvchilar qadrlaydigan fazilatlar: savol bera olish, jamoada ishlash, boshqalar fikrini hurmat qilish va loyihalarni natijaga yetkaza olish qobiliyati bilan tugatadi.
Natijalar o‘z-o‘zidan ko‘rinib turibdi. Britaniyaning HESA agentligi tadqiqotiga ko‘ra, IB bitiruvchilari Buyuk Britaniyaning eng yaxshi 20 ta universitetiga an’anaviy A-Level tizimidagi tengdoshlariga qaraganda 57% ko‘proq kiradi. Ota-onalar uchun bu shuni anglatadiki, IB diplomi farzandlarining dunyoning eng yaxshi universitetlariga — Garvard va Oksforddan tortib Sorbonna va Osiyo universitetlarigacha kirish imkoniyatini sezilarli darajada oshiradi.
«Invento men uchun farzandlarimiz kelajagi yo‘lida yaratilgan muqaddas loyihadir, — deb e’tirof etadi Zulfiya. — Men bitiruvchilar bu yerdan o‘zlarini topganlaridan mamnun bo‘lib, dunyoni yaxshi tomonga o‘zgartirish istagi bilan ketishlarini xohlayman».
Yaqin vaqtgacha IB faqat Yevropada yoki Amerikada erishsa bo‘ladigan narsa deb tuyulardi. Bugun bu imkoniyat O‘zbekistonda ham bor.
Biz sizni IB dasturi qanday ishlashini o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rish va bolalar quvonch bilan o‘qiydigan hamda muvaffaqiyatli kelajakka tayyorlanadigan maktab muhitini his qilish uchun Invento the Uzbek International School’ga taklif etamiz.
Telefon: (+998) 71-210-99-99
E-mail | Veb-sayt | Instagram | Facebook | Telegram:
Reklama huquqi asosida
Jamiyat
Prezident banklarga har bir mahallada daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla bankirlari ish tizimi tubdan o‘zgarishini ma’lum qildi. Endi bir bankirga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktirilib, biznes faolligi, yangi ish o‘rinlari va aholi daromadini oshirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Shuningdek, banklarga har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlash va daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Yig‘ilishda mahalla bankirlarining ish uslubi ham tubdan o‘zgarishi belgilandi. Ta’kidlanishicha, joylarda yaxshi tajribalar bor. Masalan, Angor tumani Yangiobod mahallasidagi 2 kilometr zovur usti yopilib, 110 ta servis obekti ishga tushirildi. Natijada mahalla atrofida yashaydigan 1 ming 225 nafar odam ishli va daromadli bo‘ldi.
Arnasoy tumanidagi Baxtli mahallasining bankiri 20 ta xonadonga 50 million so‘mdan kredit ajratib, mehmon uylarini ishga tushirdi. Har bir xonadon bir mavsumda 100 million so‘mgacha daromad olmoqda. Ish yurishib ketgani uchun yana 80 ta oila shunday mehmon uylari tashkil qilishga kirishdi.
Endi banklar har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlab, tashabbuskorlarni topishi va daromadli loyihalarni ko‘paytirishi zarur. Bundan buyon bitta mahalla bankiriga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktiriladi.
Ikki haftada tashabbuskor, zamonaviy fikrlaydigan oliygoh bitiruvchilari va yosh mutaxassislar orasidan 400 nafar yangi mahalla bankiri tanlab olinadi. Ular bir oy davomida namunali mahallalarga olib borilib, tajriba o‘rganadi.
Joriy yil oilaviy tadbirkorlik loyihalari uchun qo‘shimcha 2 trillion so‘m imtiyozli resurs berildi. “Og‘ir” mahallalar uchun kredit stavkasi 17,5 foizdan 12 foizga tushirildi.
Endi mahalla bankirlari o‘zi topgan loyihasi uchun ushbu resursdan foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bu tizimni 1 avgustdan amaliyotga joriy etish vazifasi qo‘yildi.
Mahalla bankirlariga biznes faollikni oshirish, tadbirkorlik, ish o‘rni va aholi daromadini ko‘paytirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Tuman va shahar hokimlari mahalla raislari bilan birga har bir mahalla bankiriga yil yakunigacha aniq buyurtma shakllantirib beradi.
Davlat banklari bu yil 100 tadan mahallani ixtisoslashtirish tashabbusi bilan chiqqan. O‘tgan yili 9 ta davlat banki ishtirokida mahallalarda agrosanoatni rivojlantirish uchun “Agrostar” kompaniyalari tashkil qilingan edi.
Endi banklar mahallani ixtisoslashtirish bilan cheklanib qolmasdan, “Agrostar”larni jalb qilgan holda “yetishtirish – qayta ishlash – saqlash – qadoqlash – sotish” zanjirini yaratadi. Bir oyda dastur qilib, 1 mingta mahallada ish boshlash topshirildi.
Jamiyat
Mahalla raisiga bog‘cha va maktab qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati beriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla raislariga yangi vakolatlar berilishini ma’lum qildi. Endi ular hududda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerlarni auksionga chiqarish, shuningdek, “mahalla yettiligi” ishini muvofiqlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda soliq tushumlari, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish bo‘yicha mas’ullarga savollar qo‘yildi. Davlat rahbari mahalla odamlar uchun chinakam “ishonch, tayanch va imkoniyatlar markazi” bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Yangi Quva mahallasi misolida aholini ish bilan ta’minlash va daromadini oshirish bo‘yicha yangi tartib ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu mahallada 51 nafar ishsiz fuqaro bor, ularning 4 nafari agrotexnikumni bitirgan va xonadonida 10 sotixdan tomorqasi mavjud.
Mahalla raisi tomorqada gul ko‘chatiga ixtisoslashgan yengil konstruksiyali issiqxona qurish uchun mahalla bankiriga buyurtma beradi. Qolgan ishsiz aholi bo‘yicha ham mahalla raisi kim tadbirkor bo‘lmoqchi, qaysi oila daromadini oshirmoqchi, kimga kredit, uskuna yoki yer kerakligini aniqlab, bankirga aniq vazifa qo‘yadi.
Yangi Quva mahallasida bog‘cha yetishmasligi sabab 50 nafar bola qo‘shni mahallaga qatnayapti, hududda esa 70 sotix bo‘sh yer bor. Shu munosabat mahallalarda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati ham mahalla raisiga beriladi.
Davlat rahbari mahalla raisi ijtimoiy muammolarni hal qilish, tozalikni ta’minlash va daromadni ko‘paytirishga xizmat qiladigan loyihalarda tashabbuskor bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Bunday loyihalar uchun “mahalla yettiligi”ga 10 million so‘mdan grant ajratiladi. Agar 8 ming 992 ta mahallaning har birida bittadan shunday loyiha amalga oshirilsa, hududlardagi muhit sezilarli o‘zgaradi. Ushbu maqsadlar uchun jami 240 milliard so‘m resurs shakllantiriladi.
Mahalla raisi o‘z hududining haqiqiy boshqaruvchisi bo‘lishi shart. Buning uchun u hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, soliqchi va mahalla bankirining haftalik hamda oylik ish rejasini tasdiqlab beradi. Rais “yettilik” a’zolariga aniq vazifa qo‘yib, ulardan so‘rov qilib boradi.
Shuningdek, “yettilik” faoliyatini metodik qo‘llab-quvvatlash va hududdagi muammolarga ilmiy yondashish uchun Mahallani rivojlantirish milliy instituti tashkil etiladi. U “yettilik”ni o‘qitadi, mahallalardagi dolzarb masalalarga ilmiy yechimlar ishlab chiqadi.
Jamiyat
Mahallalar budjetiga tushadigan mablag‘lar ko‘paytiriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahallalar moliyaviy mustaqilligini oshirishga qaratilgan yangi choralarni e’lon qildi. Ularga qo‘shimcha soliq tushumlari va boshqa manbalar hisobidan bu yil 1,6 trillion so‘m, kelasi yildan esa 2 trillion so‘mgacha mablag‘ qoldirilishi rejalashtirilmoqda.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalar budjetini mustahkamlash bo‘yicha yangi tashabbuslar ilgari surildi. Joriy yil mahallalar budjetiga 600 milliard so‘m mablag‘ qolishi reja qilingan edi.
Iyun oyidagi Prezident farmoni bilan mahallada qoladigan yer va mol-mulk solig‘ining ulushi 10 foizdan 15 foizga oshirildi. Sanitariya qoidalarini buzganlik va noqonuniy qurilish uchun jarimalarning 10 foizi mahallaga tushadigan bo‘ldi.
Shuningdek, 5 ming kvadrat metrgacha bo‘sh binolarni mahallaning o‘zi sotuvga chiqarishiga ruxsat berildi. Buning hisobidan mahallalar budjetiga yana 405 milliard so‘m tushadi.
Endi mahalladagi noturar obektlardan tushgan yer va mulk solig‘ining 5 foizi ham mahallaning o‘ziga beriladi. Bu orqali mahallalar ixtiyorida yiliga yana 400 milliard so‘m mablag‘ qoladi.
Yil davomida eng ko‘p tadbirkorlarni ro‘yxatga olgan, eng ko‘p yangi ish o‘rni yaratgan, tushum darajasi eng yuqori bo‘lgan va eng ko‘p qo‘shimcha soliq bazasi topgan 200 ta mahallaga 2 milliard so‘mdan mukofot beriladi.
Umuman, yangi tashabbuslar hisobiga mahallalar budjetiga tushum bu yil 1 trillion 600 milliard so‘mga, kelasi yildan esa 2 trillion so‘mga yetadi.
Jamiyat
Har bir hokimga bittadan mahallani obodonlashtirish vazifasi yuklatildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahallalarda obodonlashtirish ishlarini umummilliy harakatga aylantirish va eng namunali mahallalarni soliq imtiyozlari bilan rag‘batlantirishni taklif etdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Ta’kidlanishicha, har bir viloyat hokimi, uning o‘rinbosarlari va viloyat tashkilotlari rahbarlari bittadan tumanni, tumanlardagi mas’ullar esa bittadan mahallani olib, bir oy davomida ozodalik va obodonlashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlarni tashkil etadi.
Mahallada obodonchilik ishlarini tashkil etish bo‘yicha Bosh vazir boshchiligida respublika shtabi tuziladi. Hududiy shtablarga hokimlar rahbarlik qiladi. Bu ishlar bir oylik aksiya emas, balki yil bo‘yi ishlaydigan umummilliy harakatga aylantirilishi zarurligi ta’kidlandi.
Mehnatga yarasha rag‘bat bo‘lishi kerakligi ta’kidlandi. Shu bois, yil yakuni bilan ko‘p qavatli uylardagi “Eng orasta xonadon”, mahalladagi “Eng fayzli hovli”, hududdagi “Eng obod ko‘cha”, tuman va viloyatdagi “Eng namunali mahalla” nominatsiyalari joriy etiladi.
Tanlov g‘oliblari bo‘lgan ko‘p qavatli uylardagi kvartiralar uchun mol-mulk solig‘idan, hovli-joylar uchun esa yer solig‘idan imtiyoz beriladi.
Yaxshi tajriba yaratgan “mahalla yettiligi” mukofotlanadi, ularning ish uslubi boshqa hududlarga namuna qilib ko‘rsatiladi. Mahallalardagi ilg‘or tajribalarni keng yoritish zarurligi ham qayd etildi.
Hududlarda temir yo‘l atrofini obodonlashtirish ishlari boshlangan. Birgina Toshkent – Xiva yo‘nalishidagi temir yo‘l bo‘yida 285 ta mahalla bor, ushbu yo‘nalish 45 ta tumandan o‘tadi.
Qolgan viloyat hokimlariga ham bir haftada hududidan o‘tgan magistral yo‘llar va temir yo‘l bo‘ylari, ular atrofidagi uy-joy va tijorat obektlarini to‘liq xatlovdan o‘tkazish vazifasi qo‘yildi.
Ikki haftada ushbu hududlarni namunali qiyofaga keltirish bo‘yicha katta dastur ishlab chiqib, amaliy natijaga erishish topshirildi.
“Mahalla – xalqqa eng yaqin boshqaruv bo‘g‘ini. Odamlarning kundalik masalalari shu yerning o‘zida, ortiqcha ovoragarchiliksiz hal bo‘lishi kerak”, dedi prezident.
Hozir “yettilik” orqali 100 ga yaqin xizmat ko‘rsatilmoqda. Endi barcha davlat xizmatlari bosqichma-bosqich mahallaga tushiriladi.
Namangan viloyatiga tashrif chog‘ida Norin tumanidagi Yangi Namangan mahallasi misolida samarali tajriba yo‘lga qo‘yilgan. Bu yerda Axborot va xizmat markazi tashkil etilib, 8 ta olis mahalla aholisi uchun bir joyda 980 ta davlat xizmati ko‘rsatilmoqda.
Xovos tumanidagi Qahramon mahallasida ham Vengriyaning “aqlli qishloq” tajribasi asosida shunday markaz tashkil etilmoqda.
Yil yakunigacha Norin va Xovos tajribalarini Qo‘ng‘irot, Konimex, Boysun, Qamashi, Qo‘shrabot, Tuproqqal’a, G‘ijduvon, Forish, Beshariq, Jalaquduq va Ohangaron tumanlarida joriy etish topshirildi. Urganch shahridagi Olimpiya mahallasida yo‘lga qo‘yilgan “aqlli mahalla” tajribasi esa har bir viloyatning 10 tadan mahallasida tatbiq qilinadi.
Jamiyat
Prezident ijtimoiy yordam so‘rayotgan odamlarning arizasi asossiz rad etilayotganini tanqid qildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev ijtimoiy reyestrga muhtoj oilalarni asossiz kiritmaslik holatlarini keskin tanqid qildi. Yig‘ilishda yil yakunigacha 25 turdagi ijtimoiy xizmatni mahallalarga tushirish va reyestr yuritilishi ustidan nazoratni kuchaytirish topshirildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda ijtimoiy yordamlar ko‘lamini kengaytirish masalasi muhokama qilindi. Joylarda ijtimoiy reyestrga kiritishni asossiz rad etish yoki sun’iy ravishda reyestrdan chiqarish holatlari uchrayotgani tanqid qilindi.
Oqibatda ehtiyojmand oilalar ijtimoiy yordam olish, farzandini bog‘cha va to‘garakka berish kabi kafolatlangan xizmatlardan foydalana olmayapti. 184 ta mahallada bir oy ichida kelgan 2 ming arizaning barchasi asossiz rad qilingan.
Bunday holatlar Bo‘ston, Oltinko‘l, Xovos, Toshloq, Sharof Rashidov, Uchquduq va Dehqonobod tumanlarida ko‘pligi qayd etildi. Shu sababli reyestrga kirish masalasida prezidentga murojaatlar yil boshidan 1,5 barobar oshib, 30 mingdan 46 mingga ko‘paygan.
Bosh prokuraturaga ijtimoiy reyestr to‘g‘ri yuritilishini qat’iy nazorat qilish, Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktorining birinchi o‘rinbosari Shahnoza Mirziyoyevaga reyestr haqqoniyligi yuzasidan prezidentga muntazam axborot berib borish topshirildi.
Mutasaddilar oldiga yil yakunigacha nogironlikni erta aniqlash, xonadonlarni moslashtirish, ijtimoiy uyga joylashtirish kabi 25 turdagi xizmatni mahallaga tushirish vazifasi qo‘yildi.
Uch oyda demensiya va aqliy zaifligi bo‘lgan shaxslar uchun 250 ta mahallada kunduzgi va uyda parvarish xizmati hamda “Madad” uylari, 75 ta mahallada o‘zgalar parvarishiga muhtoj keksalar uchun “Faol hayot” dasturi, shuningdek, qarovsiz qolgan va zo‘ravonlikka uchragan bolalar uchun “Qo‘llab-quvvatlash markaz”lari tashkil etiladi.
-
Jamiyat5 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Dunyodan5 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Sport5 days agoAngliya Norvegiyani turnirdan chiqarib yubordi
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Dunyodan5 days ago
NATO 2026-yilda Ukrainaga 70 milliard yevro miqdorida yordam ajratmoqchi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport4 days agoSinner ikkinchi marta ketma-ket Uimbldon chempioni bo‘ldi
