Iqtisodiyot
Nega pul o‘z qiymatini yo‘qotadi?
Jamg‘armalar qiymatsizlanib ketmasligi uchun ularni saqlash, mol-mulkni himoya qilish va ko‘paytirish mumkinligi haqida tushuntirib beramiz.
So‘nggi vaqtlarda, ayniqsa oziq-ovqat mahsulotlari va kundalik zarur tovarlar narxlari muntazam oshib borayotganini kuzatmoqdamiz. Bu holat inflyasiya deb nomlanadi va insonlarni jamg‘armalarni qanday saqlash, moliyaviy barqaror kelajakni qanday ta’minlash hamda investitsiya orqali yo‘qotishlardan qanday qochish haqida o‘ylashga undaydi.
Inflyasiya jamg‘armalarning qadrsizlanishiga nima sabab bo‘ladi?
Inflyasiya — bu pulning haqiqiy qiymati pasayib, odatdagi xaridlar yanada qimmatlashadigan jarayon. Ya’ni, ilgari biror mahsulot yoki xizmatlar to‘plamiga yetarli bo‘lgan pul miqdori vaqt o‘tishi bilan yetmay qoladi. Bu hayotning qimmatlashuvi bilan bog‘liq tabiiy iqtisodiy holatdir.
Inflyasiya ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lib, ular orasida xomashyo va transport xarajatlarining oshishi, global iqtisodiy o‘zgarishlar, valyuta kurslarining tebranishi kabi sabablar mavjud. Masalan, elektr energiyasi yoki yoqilg‘i narxining oshishi ishlab chiqaruvchilarning xarajatlari ko‘payishiga olib keladi va bevosita mahsulot va xizmatlar narxiga ta’sir qiladi.
Inflyasiyaning eng sezilarli oqibati shundaki, u hayotning barcha sohalariga bevosita ta’sir qiladi: narxlar oshadi, kreditlar qimmatlashadi, bank omonatlarining daromadi esa ko‘pincha narxlar o‘sish sur’atiga yeta olmay qoladi.
Inflyasiya ayniqsa jamg‘armalarga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Agar pulni yostiq ostida, seyfda yoki an’anaviy bank omonatida saqlasangiz, vaqt o‘tgan sayin uning real qiymati kamayadi. Masalan, bugun 10 million so‘mga xarid qilishingiz mumkin bo‘lgan mahsulot va xizmatlar to‘plamini bir yil, besh yil yoki o‘n yildan keyin ancha kamroq miqdorda xarid qilishingiz mumkin bo‘ladi. Bu — xarid qobiliyatining yo‘qolishidir.
Odatdagi omonat hisobi bo‘yicha olinadigan foizlar ko‘pincha inflyasiya darajasidan past bo‘ladi. Pul ma’lum darajada daromad keltiradi, lekin narxlar bu foizlardan tezroq o‘sadi. Natijada, naqd pul yoki past daromadli omonatlar ko‘rinishida mablag‘ saqlash sekin, ammo muqarrar tarzda jamg‘armalarning qadrsizlanishiga olib keladi.
Nega bugun investitsiya qilish zarur?
Bugungi kunda shunchaki pul saqlash xavfsiz emas. Moliyaviy savodxonlik shuni ko‘rsatadiki, pulni yo‘qotmaslik uchun uni investitsiya qilish zarur. Investitsiya — bu faqat boylar uchun mo‘ljallangan vosita emas, balki o‘z jamg‘armasini saqlab qolmoqchi va ko‘paytirmoqchi bo‘lgan har bir inson uchun muhim moliyaviy vositadir.
Investitsiyalar inflyasiyadan himoya qilish bilan birga, qo‘shimcha daromad manbalarini yaratadi. Pul real iqtisodiyotda — qurilish, ishlab chiqarish, savdo yoki yangi texnologiyalarni rivojlantirishda ishlaydi va foyda keltiradi.
Barqaror va muvaffaqiyatli faoliyat yuritayotgan kompaniya bilan investitsiya imkoniyatlari
Bugungi kunda O‘zbekistonda samarali va shaffof investitsiya yechimlarini taklif qiluvchi zamonaviy kompaniyalar faoliyat yuritmoqda. Ular orasida WAY II kompaniyasi har bir investor uchun biznes sherigiga aylanish imkonini taqdim etadi. Kompaniyaning mavjud takliflaridan biri – bu mamlakatdagi eng yirik kompaniyalar sirasiga kiradigan Akfa Aluminium Group’ga investitsiya kiritish imkoniyatidir.
Bu — yillik 10–15% daromad keltiruvchi shaffof investitsiya vositasidir. WAY II kompaniyasining barcha investitsiya mahsulotlari islomiy moliyalashtirish tamoyillariga to‘la mos keladi, bu Islamic Finance Consulting Board (IFCB) tomonidan tasdiqlangan.
WAY II investitsiya modeli valyuta xatarlaridan himoya qilishni ham nazarda tutadi. Investor mablag‘ni so‘mda kiritgan zahoti, u avtomatik ravishda dollar kursiga bog‘lanadi. Daromad to‘lovlari esa joriy kurs bo‘yicha hisoblanib, investor milliy valyutada, lekin kurs o‘zgarishlari hisobga olingan holda ekvivalent daromadni oladi.
Oddiy qilib aytganda, sizning jamg‘armalaringiz nafaqat inflyasiya va valyuta tebranishi kabi xavflardan himoyalanadi, balki siz uchun ishlay boshlaydi va barqaror daromad olib keladi.
Manzil: Yashnobod tumani, Maxtumquli ko‘chasi, 2/1
Telefon: +998 (78) 555-55-55
Sayt: waygroup.uz
Instagram: @way_ll_group
Facebook: @Way ll Group
Telegram: @wayllgroup
Twitter: @way_ll_group
LinkedIn: @wayllgroup
YouTube: @Way_ll_Group
Soliq kodeksining 337-moddasiga muvofiq, foyda solig‘i to‘lovchilarining ayrim toifasi belgilangan stavkaning 50 foizi miqdorida pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqiga ega.
Ushbu imtiyoz 2022-yil 1-sentyabrdan keyin joriy soliq davrida jami daromadi ilk bor 10 mlrd so‘mdan oshgan soliq to‘lovchilarga beriladi.
Pasaytirilgan stavka joriy soliq davrida hamda undan keyingi soliq davri mobaynida amal qiladi.
Imtiyozdan foydalanish uchun pasaytirilgan stavka qo‘llanilayotgan davrlarda soliq to‘lovchining jami daromadi 100 mlrd so‘mdan oshmasligi shart. Agar ushbu chegaradan oshib ketilsa, pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqi bekor bo‘ladi.
Mazkur imtiyoz yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari va aksiz solig‘i to‘lovchilariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Shuningdek, soliq to‘lovchi tugatilayotgan hollarda yoki imtiyoz olish maqsadida bir nechta tadbirkorlik subyekti o‘rtasida daromad sun’iy ravishda bo‘lingani aniqlansa, pasaytirilgan stavkadan foydalanishga ruxsat berilmaydi.
Mazkur tartib Soliq kodeksining 337-moddasida belgilangan bo‘lib, tadbirkorlik subyektlarini halol soliq to‘lash va biznesni qonuniy kengaytirishga rag‘batlantirishga qaratilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda chetdan xomashyo olib keladigan yangi kompaniya tuzilib, unga 200 mln dollar ajratiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilayotgan yig‘ilishda metallurgiya sanoatini rivojlantirish, xomashyo bazasini mustahkamlash va mahalliylashtirish darajasini oshirishga qaratilgan ustuvor vazifalar belgilandi.
Qayd etilishicha, Toshkent viloyati, Samarqand va Surxondaryoda ham temir zaxiralari mavjudligi prognoz qilinmoqda. Shu munosabat bilan temir sifati uchun zarur bo‘lgan marganets va ferrosilitsiy kabi minerallar zaxiralarini ko‘paytirish vazifasi qo‘yildi.
Mutasaddilarga sun’iy intellekt yordamida geologik maydonlarni tahlil qilib, bir oy muddatda temir hamda uni boyitish uchun zarur minerallar zaxiralarini oshirish bo‘yicha geologiya dasturini ishlab chiqish topshirildi. Hudud rahbarlariga esa bu jarayonlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.
Bugungi kunda mamlakatda metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritmoqda. Qurilish materiallari sohasidagi islohotlardan keyin hududlarda metall mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratilgan yangi loyihalar boshlangani qayd etildi.
Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash maqsadida import xomashyoni markazlashgan tarzda olib kelish bo‘yicha alohida kompaniya tashkil etiladi. Ushbu tuzilmaga 200 million dollar ajratiladi, import qilingan xomashyo esa faqat birja savdolari orqali sotiladi.
Yig‘ilishda iqtisodiyotning yangi texnologik bosqichga o‘tayotgani munosabati bilan metall mahsulotlari turini ko‘paytirish, shuningdek, yirik metallurgiya korxonalari va xususiy sektor o‘rtasida kooperatsiyani kuchaytirish zarurligi ham ta’kidlandi.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatda choksiz quvurga bo‘lgan yillik talab 280 million dollarga teng. Asosiy tashqi savdo hamkorlari esa har yili 1,5 milliard dollarlik shunday mahsulot import qiladi.
Hisob-kitoblarga ko‘ra, choksiz quvur ishlab chiqarishni mahalliylashtirish uchun 275 million dollar investitsiya talab etiladi. Bu orqali yiliga 450 million dollarlik mahsulot ishlab chiqarish va uning 170 million dollarlik qismini eksport qilish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, ishga tushirilgan quyuv-prokatlash majmuasi avtomobilsozlik, maxsus transport, texnologik uskunalar, maishiy va qishloq xo‘jaligi texnikasi hamda qurilish materiallari uchun 1,5 milliard dollarlik mahsulotni mamlakatning o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Mas’ullarga uch oy muddatda choksiz quvur, sovuq prokat, metallni 3D usulda bosib chiqarish va yuqori aniqlikda ishlov berish bo‘yicha loyihalar paketini tayyorlash topshirildi.
Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi.
Foto: Adam Gray/Bloomberg
Bloomberg xabariga ko‘ra, Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi va dunyoning eng qimmat ommaviy kompaniyasiga aylandi.
17 iyul kuni Nvidia aksiyalari 3,7 foizga arzonlashdi, oqibatda kompaniyaning bozor qiymati 4,8 trillion dollargacha tushdi. O‘z navbatida, Apple aksiyalari 0,4 foizga qimmatlab, kompaniya kapitallashuvi 4,9 trillion dollarga yetdi.
Nvidia 2025 yilning may oyidan buyon birjadagi eng qimmat kompaniyalar reytingini boshqarib kelayotgan edi. Oktabr oyida uning kapitallashuvi besh trillion dollarga yetgan.
Reuters nashrining qayd etishicha, eng qimmat kompaniyalar ro‘yxatida yetakchining o‘zgarishi investorlar e’tiborini Nvidia kabi «sun’iy intellekt bumining eng yaqqol benefitsiarlari» doirasidan tashqariga kengaytira boshlaganidan dalolat beradi. Tahlilchilarning so‘zlariga ko‘ra, Apple o‘z modellarini rivojlantirishga mablag‘ sarflamagani uchun sun’iy intellekt poygasida ortda qolayotgan hisoblanardi, biroq endi «kayfiyat o‘zgargan».
«Apple <…> sun’iy intellektni servislari orqali monetizatsiya qilish, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimiga bog‘lash va uskunalarni yangilash uchun ancha qulayroq mavqega ega. Qayta baholash sun’iy intellekt bilan bog‘liq spekulyativ o‘sishni emas, balki [kompaniya] daromadining barqarorligiga bo‘lgan ishonchni aks ettiradi», deb ta’kidladi BRI Wealth Management investitsiya bo‘limi rahbari Toni Medouz.
Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).
Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).
Foto: Markaziy bank
O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.
Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).
Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.
Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.
Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.
Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Iordaniya amerikalik askari Eron hujumida halok bo’ldi: Prezident Trampning javobi
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
Alkogol ichimliklarni reklama qilgan bloger ma’muriy javobgarlikka tortildi
-
Dunyodan5 days agoMalayziya Isroil fuqarolarini deportatsiya qilmoqda
-
Jamiyat4 days agoNikoh shartnomasi qanday tartibda tuziladi?
-
Dunyodan5 days ago
Venesueladagi zilzila qurbonlari soni 4829 kishiga yetdi
-
Jamiyat3 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Jamiyat5 days agoJazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
-
Jamiyat5 days agoMahallada ishni to‘g‘ri tashkil qilmagan 152 nafar rahbar ishdan olindi
-
Siyosat5 days agoO‘zbekiston fuqarolar uchun vizasiz sayohatni kengaytirishni maqsad qilgan