Jamiyat
Navoiyda ikki qiz IIB “rezultati” uchun qamoqqa tiqildi
Navoiyda 23 va 20 yoshli ikki qiz “yasama jinoyat” qurboni bo‘ldi. Ular IIB “rezultat” uchun uyushtirgan jinoyat sababli ayni damda umrini qamoqda o‘tkazmoqda: biri 3,5 yil, ikkinchisi 2 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilingan. Sud hujjatlarida turmushga chiqmagan bu ikki qiz o‘z bolasini 10 va 5 mln so‘mga sotishga uringani aytiladi. Ammo har ikki “delo”da tergov organi ishni protsessual normalarga mutlaqo zid ravishda olib borgan, ishni ko‘rgan sudyalar esa negadir muhim jihatlarga ko‘z yumgan. Ichki ishlar vaziri Aziz Toshpo‘latov holatlar yuzasidan xizmat tekshiruvi o‘tkazishni buyurdi.
Shunday jinoyat ishlari bo‘ladiki, sud hukmini advokat yoki huquqshunos emas, oddiy odamlar o‘qisa ham holat atay uyushtirilganini bilib oladi. Asosiy vazifalaridan biri jinoyatchilikning oldini olish bo‘lgan IIB xodimlari ba’zi hollarda aynan o‘zlari atay jinoyat uyushtirib, “rezultati”ni inson hayoti va erkidan ustun qo‘ymoqda. Bu kabi ishlarni ko‘rib chiqayotgan sudyalarga esa “deloni sindirish”ga jur’at yetishmayapti. Maqolamiz ana shunday “yasama jinoyat” tufayli ozodlikdan mahrum qilingan ikki ayol haqida.
1-holat. “O‘zlari pul taklif qildi”
Nigina 2002 yilda Navoiy viloyatining Navbahor tumanida tug‘ilgan. Yaqindagina 23 yoshni qarshilagan bu qiz ayni damda jazoni ijro etish muassasasida jazo muddatini o‘tamoqda: u odam savdosi jinoyatida ayblanib, 3 yil 6 oy muddatga ozodlikdan mahrum qilingan.
Sud hukmida Nigina 2024 yilning 4 sentabr kuni o‘zining 14 kunlik qiz farzandini “shartli xaridor” Zarina Soliyevaga 10 mln so‘mga sotgan paytida tezkor tadbirda ushlangani keltirilgan.
Nigina sudda aybiga qisman iqror bo‘lgan hamda bolasini sotish niyati bo‘lmaganini, 10 mln so‘m pulni Zarina Soliyeva taklif qilganini bildirgan.
Niginaning ko‘rsatmasiga ko‘ra, u 2024 yil fevral oyida Buxoro viloyatida yashovchi Javohir ismli tanishi bilan yaqin munosabatda bo‘lib, homilador bo‘lib qolgan. 3 oy davomida Kogon tumanida joylashgan pishiriq sexida ishlagan. 2024 yil iyun oyi boshlarida ishlash maqsadida Turkiyaning Istanbul shahriga ketgan. 2 oy davomida u yerda savdo do‘konida ishlagan. So‘ngra sog‘ligi yomonlashgani sababli 2024 yil 3 avgust kuni O‘zbekistonga qaytgan hamda Navbahor tumanida yashovchi ammasi Shahnoza Rahimovaning uyiga borgan. 2024 yil 21 avgust kuni Nigina Navoiy perenatal markazi tug‘uruq bo‘limida qiz farzandini dunyoga keltirgan. Chaqaloq 7 oylik tug‘ilgan.
Nigina tug‘uruqxonada Dilbar Niyozova ismli ayolga qiz farzandli bo‘lganini, uni boqib katta qilish uchun sharoiti yo‘qligini, ishonchli odamlarga qoldirib ketmoqchiligini aytgan. Dilbar Niyozova esa Niginani “shartli xaridor” Zarina Soliyeva bilan tanishtirib qo‘ygan.
“Zarina opaga bolamni qoldirib, Turkiyaga ketmoqchi ekanimni aytganimdan so‘ng u qizim uchun qancha pul berishi kerakligini so‘radi. Faqatgina qarzlarimni to‘lab berishini, qolgan pullarni o‘zim ishlab topishimni aytdim. Zarina opa o‘zining Madina ismli tanishi bilan kelib, 10 kun davomida tug‘uruqxonadagi xarajatlarni qilib berib yurdi”, degan Nigina sudda.
Shundan so‘ng 2024 yil 4 sentabr kuni “shartli xaridor” shifokorlar bilan gaplashib, Niginani tug‘uruqxonadan olib chiqqan. Nigina ammasi Shahnoza Rahimova bilan Zarina Soliyeva chaqirgan kafega borgan. O‘sha yerda Zarina Soliyeva Niginaga 10 mln so‘m bergan hamda da’vosi yo‘qligi haqida tilxat yozdirib olgan. Shu yerda tezkor tadbir uyushtirilib, ayol qo‘lga olingan.
“Pulsiz va og‘ir ahvolda ekanidan foydalanishdi”
Sud majlisida Dilbar Niyozova guvoh sifatida so‘ralgan. U Niginani borishga joyi bo‘lmagani sababli ma’lum muddat uyiga ijaraga qo‘yganini aytgan. Zarina Soliyevaga Niginaning raqamini Dilbar Niyozova bergan.
Kun.uz Dilbar Niyozova bilan aslida holat qanday bo‘lgani haqida suhbatlashdi.
“Zarina Soliyeva menga tog‘amning bolasi farzandsiz, degandi. Shunga shu qiz bolasini berishi mumkin, degan maqsadda gaplashib ko‘rishi uchun Niginaning raqamini bergandim. Zarina bolani asrab olmoqchi bo‘lganlarga aytgan.
Niginaning bir so‘m puli yo‘q edi. Shu ahvolda unga shifokorlar dori yozib beravergan. Bu dorilarni bolani olmoqchi bo‘lganlar sotib olib bergan.
Zarina o‘rtaga kirib, “melisalar” bilan pichir-shivir qilgan. Niginaga nima desang beramiz, deb uning bir so‘mga zorligidan foydalangan holda shunga undagan. Men buni sudda ham aytdim. Niginaning unaqa niyati yo‘q edi. U bolasini sotaman demagan, noilojlikdan berayotgandi. Ona-da, uyim-joyim bo‘lmasa farzandimni nima bilan boqaman, qanday katta qilaman, undan ko‘ra yaxshiroq sharoitlarda o‘sishini xohlayman, deb bergan edi. Pulsiz va og‘ir ahvolda ekanidan foydalanishdi”, deydi Dilbar Niyozova.
Uning ta’kidlashicha, bolani asrab olmoqchi bo‘lganlar ham sudda Nigina ulardan bir so‘m ham so‘ramaganini, hammasini Zarina uyushtirganini aytishgan.
Jazo va apellyatsiyada o‘zgarmagan hukm
Mazkur ish jinoyat ishlari bo‘yicha Navbahor tuman sudida sudya Alisher Saydullayev raisligida ko‘rib chiqilgan. Ushbu sudning 2025 yil 5 fevraldagi hukmi bilan Nigina Jinoyat kodeksining 135-moddasi 3-qismining “a” bandida nazarda tutilgan odam savdosi jinoyatini sodir qilishda aybli deb topilgan. Unga Jinoyat kodeksining 57-moddasini qo‘llagan holda 3 yil 6 oy muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan. Jazoni o‘tash muddati u qamoqqa olingan 2024 yil 17 noyabr kunidan boshlab hisoblangan.
Ish Navoiy viloyati sudi jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati apellyatsiya instansiyasida ko‘rib chiqilgan. Apellyatsiya shikoyati Niginaning advokati tomonidan kiritilgan. Sudning 2025 yil 4 martdagi ajrimi bilan dastlabki sud hukmi o‘zgarishsiz, apellyatsiya shikoyati esa qanoatlantirilmasdan qoldirilgan.
2-holat. “Bolamni sotish niyatim bo‘lmagan”
Niginanikiga o‘xshash taqdir, ya’ni “yasama jinoyat” qurboni bo‘lish Karmana tumanida yashovchi 20 yoshli Sarvinozning ham boshiga tushgan. U yangi tug‘ilgan chaqalog‘ini “5 mln so‘mga sotgan”likda ayblangan.
Sud hukmida Sarvinoz “oson va qing‘ir yo‘llar bilan boylik orttirishdek g‘arazli va boshqa past maqsadlarni ko‘zlab, o‘zining benikoh tug‘ilgan farzandini sotish orqali moddiy naf ko‘rishni rejalashtirgan”i aytiladi. U 2024 yilning 2 noyabr kuni Xatirchi tumanidagi choyxonada fuqaro Nigora Xudoyberdiyevaga 5 kunlik o‘g‘il farzandini “5 mln so‘mga sotgan vaqtida” tezkor tadbirda ushlangan.
Sarvinoz sudda aybiga to‘liq iqrorlik bildirgan. Biroq uning ko‘rsatmasida bolasini sotish maqsadida Nigora Xudoyberdiyevadan pul so‘ragani haqida biror gap yo‘q. Aksincha, 5 mln so‘m berishni Nigora Xudoyberdiyeva taklif qilgan.
“2024 yil fevral oyi o‘rtalarida ixtiyoriy ravishda Dilshod ismli tanishim bilan jinsiy aloqada bo‘ldim. Homilador bo‘lib qolganimni uydagilarimdan yashirdim. 2024 yil 27 oktyabr kuni uyimda opamning yordamida tug‘dim. Tanishim Farida G‘aybullayevaga tug‘ganligimni, bolani katta qila olmasligimni, ishlash uchun Qozog‘istonga ketmoqchi ekanimni, farzandimni asrab oladigan oila bo‘lsa, ularga berishimni aytdim.
Farida opa qo‘ng‘iroq qilib, Navoiy shahrida yashovchi Nigora ismli tanishi farzand asrab olmoqchi ekanini ma’lum qildi. So‘ngra Nigora opa qo‘ng‘iroq qildi, uchrashdik, unga vaziyatni tushuntirdim. U farzandim uchun 5 mln so‘m berishini, ushbu pullar bilan Qozog‘istonga chiqib ketishimni aytdi”, degan Sarvinoz o‘z ko‘rsatmasida.
U otasidan qo‘rqqani sababli uyidagilariga homilador bo‘lib qolganinin ayta olmaganini, aslida bolani sotish niyati bo‘lmaganini, farzandini o‘zi mustaqil katta qila olmasligiga ko‘zi yetib shu ishni qilishga majbur bo‘lganini bildirgan.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Xatirchi tuman sudining 2025 yil 23 apreldagi hukmi bilan Sarvinoz odam savdosi jinoyatida aybli topilib, 2 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilingan. Tergov paytida unga shaxsiy kafillik ehtiyot chorasi qo‘llangan bo‘lgan. Ammo hukm bilan u o‘zgartirilib, darhol sud zalida qamoqqa olingan.
Farida G‘aybullayeva kim?
Sarvinozning ishida Farida G‘aybullayeva ismi keladi. Ya’ni Sarvinoz aynan Farida G‘aybullayevaga tug‘ganini hamda farzandini asrab oladigan oila bo‘lsa berishini aytgan. Navoiy viloyati IIB boshlig‘i nomiga ham aynan Farida G‘aybullayeva hamda Nigora Xudoyberdiyeva ariza yozgan.
Karmana tumanida yashovchi Farida G‘aybullayevaning ismi Navoiy viloyatidagi bir nechta jinoyat ishlarida jabrlanuvchi sifatida kelgan.
Jumladan, jinoyat ishlari bo‘yicha Navoiy shahar sudining 2024 yil 26 noyabrdagi hukmida taksi haydovchisi Farida G‘aybullayevaning “ishonchiga kirib”, uni Navoiy shahar ko‘p tarmoqli tibbiyot poliklinikasiga 0.25 stavkaga farroshlik lavozimiga ishga joylashtirish uchun 13 mln so‘m talab qilgani, ushbu pullarni olayotganda tezkor tadbirda ushlangani keltirilgan.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Navbahor tuman sudining 2025 yil 18 martdagi hukmida ham Farida G‘aybullayeva ismi bor. Bu safar 43 yoshli erkak unga “B” toifali haydovchilik guvohnomasi olib berish uchun 1200 dollar olganda tezkor tadbirda ushlangan.
E’tiborlisi, jinoyatni yo‘qdan bor qilgan, har zamonda “jabrlanuvchi” sharpasida tergov va sud ishlarida paydo bo‘lib turadigan Farida G‘aybullayeva sudda so‘roqqa tutilmagan. Ishni ko‘rib chiqishda raislik qilgan sudya Sherzod Mamirov undan “Bolani sotish yoki sotib olish taklifi kimdan chiqdi?” deb so‘ramagan hatto.
Ayblovlar asossiz va hukmlar g‘ayriqonuniy
Nigina va Sarvinoz ishida ayblovlarni asosli deb bo‘lmaydi. Chunki har ikki keysda qizlarning og‘ir vaziyatda ekanidan foydalanib, ularni atay jinoyatga undash holati bo‘lgan.
Aslida “Tezkor-qidiruv faoliyati to‘g‘risida”gi qonunning 17-moddasiga ko‘ra, tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshiruvchi organlarning fuqarolarni huquqbuzarliklar sodir etishga og‘dirishi va undashi taqiqlanadi. Jinoyat-protsessual kodeksining 88-moddasi 4-bandida esa isbot qilishda shaxsni g‘ayriqonuniy harakatlar sodir etishga undash va bunday undash oqibatida sodir etilgan jinoyat uchun uni ayblash taqiqlanadi, deya qayd etilgan.
Shuningdek, prezidentning 2020 yil 10 avgustdagi “Sud-tergov faoliyatida shaxsning huquq va erkinliklarini himoya qilish kafolatlarini yanada kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmonida tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv va dastlabki tergov organlari xodimlari tomonidan shaxsni g‘ayriqonuniy harakatlar sodir etishga undash va bunday undash oqibatida sodir etilgan jinoyat uchun uni ayblash taqiqlanishi, bunda, tezkor-qidiruv tadbirlari natijalari faqat ular qonun talablariga asosan olingan va shaxsda huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari yoki tezkor tadbirda ishtirok etgan boshqa shaxslarning harakatlariga bog‘liq bo‘lmagan holda jinoyat sodir etish uchun shakllangan qasd mavjud bo‘lgandagina sud hukmida dalil sifatida tan olinishi mumkinligi belgilangan.
Qolaversa, Oliy sud Plenumining 2018 yil 24 avgustdagi “Dalillar maqbulligiga oid jinoyat-protsessual qonuni normalarini qo‘llashning ayrim masalalari to‘g‘risida” 24-son qaroriga ko‘ra, surishtiruvchi, tergovchi va sud tomonidan qonun normalarini aniq bajarishdan va unga rioya qilishdan har qanday chekinish, u qanday sababga ko‘ra yuz berganligidan qat’i nazar, shu yo‘l bilan olingan dalillarning maqbul emas (yaroqsiz) deb topilishiga olib keladi. Maqbul bo‘lmagan dalillar yuridik kuchga ega bo‘lmay, isbotlash uchun foydalanish hamda ularni ayblov asosiga qo‘yish mumkin emas.
Kun.uz o‘z manbalari orqali har ikkala qizning oilaviy holati va ijtimoiy kelib chiqishini o‘rgandi. Ayni damda bu adashgan qizlarning orqasidan sudma-sud yuguradigan, qamalib ketgani uchun qayg‘uradigan yaqin insonlari deyarli yo‘q.
Ichki ishlar, prokuratura, sudyalarga ularning taqdiri zarracha qiziq emas. Ammo oramizda odamiylik tugab bitmagan bo‘lsa kerak. Ular huquqiy yordamga muxtoj. G‘ayrat Do‘sov ishida 12 nafar advokat tekinga himoyaga kelgandi. Ko‘ramiz, bu ojizalarni ham ko‘ngilli tarzda himoya qiladigan mard advokatlar topilarmikin?!
Xizmat tekshiruvi o‘tkaziladi
Har ikkala holat IIVning jamoatchilik kengashi hisobot yig‘ilishida muhokama qilindi. Unda qatnashgan Kun.uz bosh muharriri xodimlar tomonidan uyushtirilgan jinoyatlar haqida aytib, vazir Aziz Toshpo‘latovning fikri bilan qiziqdi.
Vazir masalani diqqat bilan tinglab, Tergov departamenti boshlig‘i va IIV O‘z xavfsizligi boshqarmasiga xizmat tekshiruvi o‘tkazishni buyurdi.
IIBning bu kabi sharmandali “rezultati” haqida Kun.uz oldinroq ham surishtiruv e’lon qilgandi. Unda Qibray tumanida yashovchi 35 yoshli Zulxumor Abdurahimova IIB “yasagan” jinoyat tufayli 10 yoshli qizini sotganlikda ayblanib, 8 yil muddatga qamoqqa tiqilgandi. Keyinchalik apellyatsiya instansiya sudi ajrimi bilan dastlabki sud hukmi o‘zgartirilib, ayol ochiqqa chiqqandi.
Dilshod Abduqodirov,
Ruslan Saburov,
Kun.uz
Nigina va Sarvinozni tekinga himoya qilish istagi bo‘lgan advokat topilsa, Telegram’dagi @kunuzmurojaat manzili orqali tahririyatga bog‘lanishi mumkin.
Jamiyat
Tadbirkorlarga Belarusdagi sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi yuklatildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Belarusga tashrif davomida hududlararo hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha erishilgan kelishuvlar ijrosiga doir taqdimot bilan tanishdi. Unda har bir hududdan 30 nafardan yetakchi tadbirkorni Belarusga olib borib, mahalliy sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi qo‘yildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Taqdimotda qayd etilganidek, davlat rahbarining 8-9 iyul kunlari ushbu mamlakatga rasmiy tashrifi chog‘ida o‘zaro savdo hajmini 2 milliard dollarga yetkazish, mashinasozlik, qishloq xo‘jaligi, farmatsevtika, to‘qimachilik, yog‘ochni qayta ishlash va tibbiyot sohalarida umumiy qiymati 2 milliard dollarlik 310 ta loyiha va chora-tadbirni ro‘yobga chiqarish bo‘yicha muhim kelishuvlarga erishildi. Prezident ularni qisqa muddatda amaliy natijaga aylantirish, yangi korxonalar va ish o‘rinlarini tashkil etish, tadbirkorlar uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish muhimligini ta’kidladi.
Belarusda investitsiya loyihalarini joylashtirish uchun taklif etilayotgan sanoat obektlari, davlat mulki va keng qishloq xo‘jaligi yerlari mavjud. Mamlakat hududining 40 foizini yoki 8 million gektarini qishloq xo‘jaligi maydonlari tashkil etadi.
Bu imkoniyatlar qo‘shma ishlab chiqarishlarni yo‘lga qo‘yish, agrar kooperatsiyani rivojlantirish, tadbirkorlik aloqalarini kengaytirish hamda fuqarolarni tashkiliy asosda ish bilan ta’minlash uchun mustahkam zamin yaratadi.
Bunda Belarusda ishlash yoki biznes yuritish istagidagi fuqarolar va tadbirkorlar ro‘yxatini shakllantirib, Belarus bilan oldindan kelishib, ish joyi, yashash sharoiti, loyiha uchun zarur bino va yer masalalarini hal etgan holda ularning borishini tashkil qilish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
Taqdimotda Andijon va Vitebsk viloyatlari o‘rtasidagi hamkorlik doirasida bajarilgan ishlar haqida axborot berildi.
Ikki hudud o‘rtasida “yo‘l xaritasi” tasdiqlanib, aniq tashabbuslarni ro‘yobga chiqarish boshlangan. Ta’kidlanishicha, Andijon viloyatida yashovchi 255 kishining tashkiliy asosda Vitebskka borishi va bandligi ta’minlandi.
Shuningdek, 11 ta chorvachilik majmuasi negizida yangi loyihalarni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kelishuvga erishildi. Ularning har biri 200 boshdan 3 ming boshgacha qoramol parvarishlash imkoniyatiga hamda yetarli ozuqa maydonlariga ega.
“Andijon invest” kompaniyasi ishtirokida yirik chorvachilik kompleksi va sanatoriy majmuasi negizida investitsiya hamda ijtimoiy tashabbuslarni boshlash choralari ko‘rilmoqda.
Umuman, Vitebsk va Belarusning boshqa viloyatlarida chorvachilik, yog‘ochni qayta ishlash, logistika, savdo va xizmat ko‘rsatish yo‘nalishlarida umumiy qiymati 100 million dollardan ziyod bo‘lgan 30 ta yangi loyiha paketi shakllantirildi.
Xususan, Vitebsk viloyatida 3 ming bosh qoramolga mo‘ljallangan yirik sutchilik majmuasi, bir qator o‘rta hajmdagi chorvachilik xo‘jaliklari, yog‘ochni chuqur qayta ishlash va uning chiqindilaridan pellet ishlab chiqarish korxonasini tashkil etish rejalashtirilgan.
Prezident Andijon va Vitebsk viloyatlari o‘rtasida shakllangan hamkorlik modelini boshqa hududlar kesimida ham rivojlantirish bo‘yicha ko‘rsatmalar berdi.
Buxoro, Qashqadaryo, Navoiy, Namangan, Toshkent, Farg‘ona va Samarqand viloyatlari Belarusning Vitebsk, Mogilyov, Grodno, Gomel va Brest viloyatlariga biriktiriladi.
Sanoat va agrar obektlar negizida yangi ishlab chiqarishlarni tashkil etish, tadbirkorlik loyihalarini joylashtirish hamda aholi bandligini ta’minlash bo‘yicha alohida “yo‘l xaritalari” tasdiqlanadi.
Har bir hududdan 30 nafardan yetakchi tadbirkorni Belarusga olib borib, mahalliy sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi qo‘yildi.
O‘zaro savdoni jadallashtirish va yuk tashish xarajatlarini kamaytirish maqsadida zamonaviy logistika infratuzilmasini barpo etish masalalari ham ko‘rib chiqildi.
Yil yakuniga qadar “Belarus temir yo‘llari” bilan hamkorlikda Vitebsk viloyatidagi Orsha stansiyasida eksport-import yuklari uchun maqbul tariflar asosida xizmat ko‘rsatadigan intermodal logistika markazini ishga tushirish belgilandi.
Shuningdek, Belarus kompaniyalari bilan hamkorlikda ikki mamlakat o‘rtasida blok-poyezdlar qatnovini yo‘lga qo‘yish vazifasi qo‘yildi.
Fuqarolarni tashkiliy tartibda ishga joylashtirish masalasiga alohida e’tibor qaratildi.
Birinchi bosqichda Vitebsk va boshqa hududlardagi 13 ta korxonaga 1 ming 100 nafar O‘zbekiston fuqarosini tanlov asosida ishga joylashtirish rejalashtirilgan.
Sentabr oyidan boshlab har oyda 500 nafardan, jami 5 ming nafar andijonlikni Vitebsk viloyatida doimiy ish bilan ta’minlash ko‘zda tutilgan. Buning uchun Vitebsk shahrida Migratsiya agentligi vakolatxonasi ochiladi.
Tadbirkorlarga Belarusda hisobvaraq ochish, ustav fondiga mablag‘ o‘tkazish va loyihalariga moliyaviy resurslar olishda ko‘maklashish vazifasi qo‘yildi.
Vitebskda zamonaviy sutchilik majmuasi, yog‘ochni qayta ishlash zavodi va logistika kompaniyasini tashkil etish uchun zarur mablag‘larni qulay shartlarda ajratish bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi.
Davlat rahbari har bir kelishuv aniq loyiha, yangi korxona, qo‘shimcha savdo hajmi va munosib ish o‘rniga aylanishi shartligini ta’kidladi.
Mutasaddilarga erishilgan natijalarni tizimli nazorat qilish va “yo‘l xaritalari” ijrosini tanqidiy tahlil qilib borish topshirildi.
Hozir o‘zini o‘zi band qilgan fuqarolar ixtiyoriy ravishda soliq to‘lamoqda. Keyinchalik bu majburiy bo‘lishi mumkin.
O‘zini o‘zi band qilgan shaxslarga ijtimoiy soliq to‘lashni majburiy qilish rejalashtirilmoqda. Bu haqda Iqtisodiyot va moliya vaziri o‘rinbosari Otabek Fozilkarimov «O‘zbekiston 24» telekanaliga bergan intervyusida ma’lum qildi.
«Hozir 2,8 million nafar o‘zini o‘zi band qilgan fuqarodan 800 mingga yaqini ixtiyoriy ravishda soliq to‘laydi. Pensiya jamg‘armasiga bazaviy hisoblash miqdorida (412 ming so‘m) to‘lov qilsa, ularga bir yillik ish staji avtomatik hisoblanadi. Mana shuni rag‘batlantirish maqsadida majburiy tartibda belgilash tizimini joriy qilmoqchimiz», dedi u.
Unga ko‘ra, fuqarolarning to‘lagan pullaridan Ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasiga ajratmalar joriy qilinadi. Yangi tizimda kelgusida bola parvarishi yoki kasallik sabab nafaqa ta’tiliga chiqqanlarga nafaqa olish imkoniyati yaratiladi.
«Davlat rahbari shu bo‘yicha alohida topshiriqlar berdi, takliflarimizni ma’qulladi», dedi vazirlik rasmiysi.
Ta’kidlanishicha, hozir Pensiya jamg‘armasidan moliyalashtiradigan pensionerlar soni 4,3 milliondan oshgan. Ularga 2026 yilda jami 86 trillion so‘m to‘lash belgilangan. Bu jon boshiga oyiga o‘rtacha 1,66 million so‘mdan to‘g‘ri keladi.
Poytaxtda avtobus bekatlari buzilib, o‘rniga yangi tipdagilari o‘rnatilmoqda. Yangi bekatlar qishning sovuq, yozning jazirama kunlarida yo‘lovchilarga nima bera oladi? Soyasi yetmaganidan quyoshdan pana izlab o‘zini har yonga urayotgan odamlar bu yangilik haqida qanday fikrda? Kun.uz odamlarga mikrofon tutdi.
Toshkent shahrida jamoat transporti infratuzilmasini yaxshilash maqsadida boshlangan avtobus bekatlarini modernizatsiya qilish ishlari davom etmoqda. Poytaxt hokimligiga ko‘ra, hozirga qadar 1000 dan ortiq bekat yangilangan.
Joriy yil mart oyi boshida Toshkent shahar hokimi barcha bekatlarni yagona standart asosida bosqichma-bosqich modernizatsiya qilish to‘g‘risidagi qarorni imzolagan edi. Hujjatga ko‘ra, poytaxtdagi jami 2717 ta bekatdan 1185 tasi yangilanishi, shuningdek, ulardagi noqonuniy savdo shoxobchalari olib tashlanishi belgilangan.
Loyiha Yo‘l harakatini tashkil etish markazi (YHTeM) tomonidan muvofiqlashtirilib, davlat-xususiy sheriklik mexanizmi asosida amalga oshirilmoqda. Rasmiylarning ta’kidlashicha, yangi bekatlar platformalari tekis va to‘siqsiz bo‘lib, imkoniyati cheklangan fuqarolar uchun ham moslashtiriladi. Shahar bo‘ylab kunlik yo‘lovchilar oqimi hozirda 1,4 million kishini tashkil etmoqda va yil yakuniga qadar bu ko‘rsatkichni 2 million kishiga yetkazish rejalashtirilgan. Bu esa bekatlarning sig‘imi va qulayligiga bo‘lgan talabni yanada oshirmoqda.
Rasmiy ma’lumotlar ortida qanday amaliy holat mavjudligini aniqlash maqsadida Kun.uz muxbiri bir nechta bekatda bo‘lib, yo‘lovchilar fikri bilan qiziqdi.
So‘rovnoma davomida respondentlarning aksariyati yangi bekatlarning “ochiq” va “yupqa” konstruksiyaga ega ekanidan shikoyat qildi. Shuningdek, bekatlarning quyosh, yomg‘ir va boshqa noqulay ob-havo sharoitlaridan yetarli darajada himoya qila olmasligi asosiy muammolardan biri sifatida qayd etildi. Aksariyat yo‘lovchilar bekatlar zamonaviy dizaynga ega bo‘lsa-da, amaliy foydalanish nuqtayi nazaridan yetarlicha qulay emasligini ta’kidladilar. Ayniqsa, yoz oylaridagi yuqori harorat sharoitida soyabon maydonining kichikligi yo‘lovchilarga noqulaylik tug‘dirayotgani ta’kidlandi.
«Quyoshli kun, issiq kunlari quyoshni qop ketayotganligini sababli, sal kengaytirish ham kerak. Naves bo‘lsa yaxshi, odamlarga qulay bo‘ladi-da», — deya izohladi yo‘lovchilardan biri.
Yana bir respondent bekat konstruksiyasining amaliy jihatlariga e’tibor qaratib, shunday dedi:
«Bekatni orqa tarafiga o‘tib, avtobusni kutishga majbur bo‘lyapmiz. Bu ostanovkalar bittasi ham yaramas bo‘ladi, yomg‘ir-qorda odamlar hammasini urib tashlaydi».
So‘rovnoma ishtirokchilari tomonidan ko‘tarilgan yana bir muhim masala — bekatlarning raqamli axborot tizimlari bilan to‘liq jihozlanmaganidir. Xususan, GPS asosidagi real vaqt rejimida avtobuslarning harakatini ko‘rsatuvchi elektron monitorlarning yetishmasligi yo‘lovchilarda noaniqlikni yuzaga keltirib, kutish vaqtining ortishiga sabab bo‘lmoqda. Bu esa jamoat transportidan foydalanish qulayligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
«Bu yerda GPS yo‘q, bu yerda o‘zbekchilik, mana shu yo‘lga qarab, tomosha qilib o‘tirishadi».
Bekatlarda o‘rindiqlar sonining kamligi ham yo‘lovchilar tomonidan dolzarb muammo sifatida tilga olindi. Ayniqsa, yoshi katta fuqarolar, homilador ayollar hamda yosh bolalar bilan harakatlanayotgan yo‘lovchilar uzoq vaqt tik turishga majbur bo‘layotgani qayd etildi. Bu esa bekatlarning inklyuzivlik va qulaylik talablariga to‘liq javob bermayotganini ko‘rsatadi.
«Skameykalar ham ko‘paytirish kerak, chunki bu yerda yoshi katta odamlar qiynaladi, ko‘p oyoqda qolib ketishadi».
Intervyular davomida ayrim bekatlarda sanitariya holati va tozalik masalalari ham ko‘tarildi. Respondentlarning ta’kidlashicha, chiqindi qutilarining o‘z vaqtida bo‘shatilmasligi hamda bekat hududining muntazam tozalanmasligi umumiy muhit sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu holat nafaqat estetik ko‘rinishni, balki yo‘lovchilarning jamoat transporti tizimi haqidagi umumiy taassurotini ham yomonlashtirmoqda.
«Birinchidan, hozir bu yerni ko‘rganda holi kayfiyat tushib ketadigan darajada. Musur idishlari yo‘lida qaralmagan, toza emas».
12:12
44 darajali issiqda ish beruvchilarga yangi talablar qo‘yildi
Source link
Qashqadaryo viloyatida tijorat banklari faoliyati bilan bog‘liq uchta firibgarlik va mablag‘larni o‘zlashtirish holati fosh etildi. Tergovga qadar tekshiruvlarda bank xodimi va sobiq mahalla agentlari fuqarolarni aldab, omonat va kredit mablag‘larini talon-toroj qilgani aniqlangan.
Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Kitob tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvda tijorat banklaridan birining hududiy boshqarmasi yetakchi mutaxassisi D.Sh. fuqarolarga bankda yuqori foizli omonat mavjudligini aytib, ularning ishonchiga kirgani ma’lum bo‘ldi.
Tekshiruvlarga ko‘ra, u ikki nafar fuqarodan jami 19 ming AQSh dollari va 300 million so‘mni qabul qilib, mablag‘larni bankka omonat sifatida joylashtirmasdan, o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilgan.
Ko‘kdala tumanida aniqlangan holatda esa tijorat banklaridan birining Ko‘kdala bank xizmatlari markazi sobiq mahalla agenti A.B. yuqori lavozimda ishlovchi tanishlari orqali 60 million so‘m kredit ajratib berishni va’da qilib, fuqarodan 300 AQSh dollari va 1 million so‘m olgan.
Shuningdek, u ajratilgan 60 million so‘m kredit mablag‘ini ham o‘zlashtirgani aniqlangan. Tergov davomida mazkur mablag‘ hisobidan 2 million so‘m protsessual tartibda qaytarilgan.
Muborak tumanidagi holatda esa tijorat banklaridan birining filialida sobiq mahalla agenti bo‘lib ishlagan G.A. fuqaroning ishonchiga kirib, qalbaki hujjatlardan foydalangan holda uning nomiga 47 million so‘m miqdorida kredit rasmiylashtirib, mablag‘ni o‘zlashtirgan.
Tekshiruv jarayonida ushbu kredit mablag‘i bankka to‘liq qaytarilgan.
Har uchala holat yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan bo‘lib, hozirda tergov harakatlari davom etmoqda.
Germaniyaning O‘zbekistondagi elchisi diplomatik missiyasini yakunladi
O‘zbekistonda mehnat ruxsatnomasisiz ishlagan xorijliklar javobgarlikka tortiladi
Tadbirkorlarga Belarusdagi sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi yuklatildi
-
Sport4 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Sport4 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Sport3 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Jamiyat4 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat4 days agoJanubiy Koreya va AQShga noqonuniy migratsiya tashkil etmoqchi bo‘lganlar ushlandi
-
Iqtisodiyot4 days ago
17 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan4 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.