Iqtisodiyot
Navoiyda granitni qayta ishlovchi sanoat zonasi tashkil etiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 7 avgust kuni Navoiy viloyatida islohotlar natijadorligi va yangi rejalar muhokamasi yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.
Navoiy viloyati yerosti boyliklari, sanoati va qishloq xo‘jaligi bo‘yicha ulkan salohiyatli hudud. Bularning negizida so‘nggi sakkiz yilda 8 milliard dollarlik 7 mingdan ziyod loyiha amalga oshirilib, 73 mingta ish o‘rni yaratilgan. Tadbirkorlar soni 10 mingtadan 30 mingtaga ko‘paygan.
O‘zbekiston Prezidentining 2024 yil 12 dekabrdagi “Navoiy viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori imkoniyatlarni yanada oshirdi.
Bu yil 6 oyda investitsiya hajmi 643 million dollarga yetdi, eksport 635 million dollardan oshdi. 550 million dollarlik yangi quvvatlar, 1 ming 140 ta savdo va servis majmualari ishga tushirildi.
Lekin hali foydalanilmagan manbalar juda ko‘p. Davlatimiz rahbari Navoiy viloyatida yirik sanoat tarmoqlaridan tashqari yaylovlarni o‘zlashtirish, chorvachilikni rivojlantirish, xizmat turlarini ko‘paytirish bo‘yicha imkoniyatlar bepoyon ekanini ta’kidladi.
Xususan, mamlakatimizdagi qazilma boyliklarining 20 foizi, yaylovlarning 43 foizi shu hududda joylashgan. Yirik korxonalar va qulay infratuzilma ko‘plab yondosh tarmoqlarda talab yaratgan.
Joylardagi imkoniyatlarni yuzaga chiqarish uchun Navoiy viloyatida ham “Islohotlar shtabi” tuzildi. Yig‘ilishda tadbirkorlarning takliflari asosida ishlab chiqilgan yangi loyihalar taqdimot qilindi.
Jumladan, G‘ozg‘on shahri, Nurota, Xatirchi, Navbahor va Uchquduq tumanlaridagi 8 ta konga investorlar 566 million dollar sarmoya kiritishga tayyorligini bildirgan. Buning natijasida sanoat hajmi 2,5 trillion so‘mga, eksport 100 million dollarga ko‘payadi.
Masalan, Nurota tumanida 750 million kub metr granit toshlari zaxirasi bor. Uni qayta ishlash uchun 50 gektar maydonda sanoat zonasi tashkil etish taklif qilindi.
Shu tumandagi 10 ta mahallada 5 mingdan ziyod xotin-qiz kashtachilik bilan shug‘ullanib, daromad topmoqda. Endi buni kengaytirib, 28 ta mahallada Kashtachilik markazlari ochish rejalashtirilgan.
Ehtiyojmand oilalarni quyosh panellari va ko‘chma do‘konlar bilan ta’minlab, kambag‘allikdan chiqarish ko‘zda tutilgan.
Viloyatdagi 3 million gektar yaylov qishloq xo‘jaligi uchun katta imkoniyat. Masalan, qiziltepalik tadbirkor ming gektar yaylovda yomg‘irlatib va tomchilab sug‘orish texnologiyasini qo‘llab, eksportbop ekinlar yetishtirmoqda. Endi chorvachilikni yo‘lga qo‘yib, sutni qayta ishlash tashabbusini bildirgan.
Umuman, viloyatda 1 milliard 600 million dollarlik qo‘shimcha loyihalar shakllantirilgan. Ularning natijasida yana 10 ming ish o‘rni, budjetga 1 trillion so‘m tushum va 238 million dollarlik eksport imkoniyati paydo bo‘ladi.
Davlatimiz rahbari loyihalarning iqtisodiy samaradorligini oshirish bo‘yicha topshiriqlar berdi.
Yirik va kichik korxonalar o‘rtasida kooperatsiya yo‘qligi ko‘rsatib o‘tildi. Tadbirkorlarni korxonalarga bog‘lab, kafolatli buyurtmani yo‘lga qo‘yib, kichik biznesning viloyatdagi ulushini oshirish vazifasi qo‘yildi.
Yaylovlarga suv chiqarishga ko‘maklashib, ulardan samarali foydalanish, oziq-ovqat mahsulotlarini ko‘paytirish zarurligi qayd etildi.
Navoiy viloyatida o‘rtacha ish haqi boshqa hududlardan 1,5 barobar yuqoriligi savdo va servisga talabni ham, taklifni ham rag‘batlantiradi. Shunga munosib, istirohat bog‘lari va dam olish maskanlari tashkil etish, turistlarni ko‘paytirish, xizmatlar hajmini oshirish bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi.
2025 yilda real ish haqining eng yuqori o‘sishi Namangan (13,1 foiz), Sirdaryo (11,5 foiz) va Jizzax viloyatlarida (11,1 foiz) kuzatilgan bo‘lsa, eng past o‘sish Andijon (2,9 foiz) viloyatida qayd etildi. Eng yuqori o‘rtacha ish haqi moliya va sug‘urta (17,6 mln so‘m) hamda axborot va kommunikatsiya (15,3 mln so‘m) xizmatlari yo‘nalishlarida, eng past ish haqi esa qishloq xo‘jaligi (3,4 mln so‘m) va ijtimoiy xizmatlar (4,1 mln so‘m) yo‘nalishlarida kuzatildi.
2025 yil davomida nominal ish haqi 18,9 foizga o‘sgan bo‘lsa, real ish haqining oshishi 9,3 foizni tashkil etgan. O‘rtacha oylik ish haqi esa qariyb 6,4 mln so‘mga teng bo‘ldi, deyiladi Markaziy bankning Mehnat bozori sharhida.
Eng yuqori o‘rtacha ish haqi moliya va sug‘urta (17,6 mln so‘m) hamda axborot va kommunikatsiya (15,3 mln so‘m) xizmatlari yo‘nalishlarida, eng past ish haqi esa qishloq xo‘jaligi (3,4 mln so‘m) va ijtimoiy xizmatlar (4,1 mln so‘m) yo‘nalishlarida qayd etilgan.
«So‘nggi yillarda (2023 yildan keyingi davrda) aksariyat tarmoqlarda kuzatilgan ish haqi o‘sish sur’atining pasayish tendensiyasi 2025 yil ikkinchi yarim yilligidan o‘suvchi fazaga o‘tdi. O‘sishning tezlashishi asosan qishloq xo‘jaligi va boshqa yo‘nalishlarda sezilarli yuqorilagan bo‘lsa, savdo va axborot xizmatlari sohalarida pasayish tendensiyasi saqlanib qoldi», deyiladi MB sharhida.
2025 yilning ikkinchi yarim yilligidan ish haqining o‘suvchi fazaga o‘tishi davlat sektorida oyliklarning indeksatsiyalanishi bilan bog‘liq. Bu, o‘z navbatida, ayrim tarmoqlarda ish haqi o‘sish sur’atining boshqa tarmoqlarga nisbatan yuqoriroq shakllanishiga olib keldi. Xususan tashish va saqlash yo‘nalishida faoliyat yurituvchi xodimlarning ish haqi nominal qiymatda 18,9 foizga (real o‘sish 9,3 foiz), ijtimoiy sohalarda faoliyat yurituvchilarniki esa 17,4 foizga (real o‘sish 7,9 foiz) o‘sdi. Ish haqining eng kam o‘sishi qurilish sohasida saqlanib qoldi, ushbu tarmoqda faoliyat yurituvchi xodimlarning o‘rtacha ish haqi nominal qiymatda yillik 9,1 foizga, real qiymatda 0,6 foizga ko‘paygan. Hududlar kesimida, 2025 yilda real ish haqining eng yuqori o‘sishi Namangan (13,1 foiz), Sirdaryo (11,5 foiz) va Jizzax viloyatlarida (11,1 foiz) kuzatilgan bo‘lsa, eng past o‘sish Andijon viloyati (4,6 foiz) va Qoraqalpog‘iston Respublikasi (6,2 foiz) hissasiga to‘g‘ri keldi.
«Tarmoqlar va hududlar kesimida ish haqi o‘sishi sur’atlarining sezilarli farqlanishi mehnat bozorida daromadlar tafovuti saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi. Biroq, ta’kidlash joizki, so‘nggi davrlarda yuqori maosh to‘lanadigan tarmoqlarda ish haqi o‘sishi tendensiyasining pasayishi fonida ayrim nisbatan past maoshli sohalarda (qishloq xo‘jaligi va ijtimoiy xizmatlar) o‘sishning tezlashishi kuzatilmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, mehnat bozorida sekin bo‘lsa-da tabaqalanishning pasayishi sodir bo‘layotganligini anglatadi», deyiladi MB sharhida.
Ma’lumot uchun, 2024 yilda aholi umumiy daromadlarining nominal o‘sishi 18,5 foizni, real o‘sishi esa 8,1 foizni tashkil etgandi.
O‘zbekistonda 15 turdagi mahsulotni ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan xomashyo importiga bojxona bojlarini bekor qilish rejalashtirilmoqda. Bu haqda tadbirkorlar bilan ochiq muloqotda Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev ma’lum qilgan.
Uning ta’kidlashicha, ayrim sohalarda «tarif inversiyasi» holati kuzatilmoqda. Ya’ni tayyor mahsulotlarni import qilish arzonroq, ammo ularni mamlakat ichida ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan xomashyolarga yuqori bojlar qo‘llanilmoqda.
Bu esa mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun qo‘shimcha xarajatlar yuzaga keltirib, raqobatbardoshlikni pasaytirmoqda. Natijada ayrim korxonalar to‘liq quvvatda ishlay olmayapti.
Tahlillar asosida tajriba tariqasida quyidagi mahsulotlar uchun xomashyo importida bojlarni bekor qilish taklif etilmoqda:
elektr skuterlar;
nogironlik aravachalari;
kungaboqar yog‘i;
marmeladlar;
karamelli shirinliklar;
shokolad;
bolalar ozuqasi;
tez tayyorlanadigan ugra;
pryanik va pechenelar;
vaflilar;
piroglar;
kekslar;
jem va murabbolar;
konservalangan qulupnay;
shakarli ichimliklar.
Shuningdek, qandolat mahsulotlari misolida bu muammoni tushuntirib, hozirda shokolad va boshqa shirinliklarni import qilish mahalliy ishlab chiqarishdan arzonga tushayotgani qayd etildi.
O‘zbekistonda aholini kuz-qish mavsumlarida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bilan barqaror ta’minlash maqsadida yangi qaror qabul qilindi. Hujjatga ko‘ra, Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida kamida 940 gektar maydonda zamonaviy issiqxona majmualari tashkil etiladi.
Qarorda 2026–2027-yillarda issiqxonalar faoliyatini rivojlantirishning asosiy ko‘rsatkichlari belgilab berilgan. Unga muvofiq, energiya tejamkor va muqobil manbalarga asoslangan isitish tizimlari ulushi kamida 50 foizga yetkaziladi.
Shu bilan birga, atmosfera havosiga zararli tashlamalar chiqarayotgan tadbirkorlik sub’yektlari faoliyatini bosqichma-bosqich qisqartirish ko‘zda tutilgan.
Qarorga muvofiq, Sherobod tumanida «Surxon-Agro» erkin iqtisodiy zonasi tashkil etiladi. Bu hududda issiqxona xo‘jaliklarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Mazkur zonada faoliyat yurituvchi tadbirkorlarga qator imtiyozlar beriladi. Jumladan, yer uchastkalari elektron auksion orqali ijaraga berilganda 5 yil davomida ijara to‘lovining nol stavkasi qo‘llaniladi.
Shuningdek, issiqxonalarda ishlatiladigan oqova va yerosti suvlari uchun 3 yil muddatga to‘lovlar bekor qilinadi. Anomal sovuq ob-havo sharoitlarida tadbirkorlarga ekologik talablarga rioya qilgan holda ko‘mirdan foydalanishga ruxsat beriladi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekiston iqtisodiyotida qator muhim ko‘rsatkichlar o‘sish dinamikasini namoyon etgan.
Xususan, sanoat ishlab chiqarish hajmi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 7,7 foizga oshgan. Bu real sektorda faollik saqlanayotganini ko‘rsatadi.
Qurilish ishlari hajmi ham 10,6 foizga o‘sgan. Shu bilan birga, chakana savdo tovar aylanmasi 17,4 foizga, bozor xizmatlari hajmi esa 15,4 foizga ko‘paygan.
Iste’mol narxlari indeksi joriy yil boshidan 101,3 foizni tashkil etgan. Bu inflyasiya bosimi ma’lum darajada saqlanayotganini anglatadi.
Tashqi savdo aylanmasi hajmi 7,1 foizga o‘sgani qayd etildi. Bu eksport-import operatsiyalari barqaror sur’atda davom etayotganini ko‘rsatadi.
2026 yil 1 mart holatiga mamlakatda 486 448 ta korxona va tashkilot faoliyat yuritmoqda. Bu iqtisodiyotda sub’yektlar soni yuqori darajada saqlanayotganini ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, faoliyat yuritayotgan kichik tadbirkorlik sub’yektlari soni 415 066 taga yetgan. Bu sektor iqtisodiyotda muhim o‘rin tutayotganini tasdiqlaydi.
Raqobat qo‘mitasi Maxsus komissiyasi tomonidan propan import qiluvchi sub’yektlar faoliyati o‘rganilib, 2025-yil noyabr–dekabr va 2026-yil yanvar oylarida birja savdolarida qonunbuzilish holatlari aniqlandi. Xususan, ayrim kompaniyalar boshlang‘ich narxlarni asossiz oshirgani va mahsulot hajmini sun’iy ravishda birjaga chiqarmaslik orqali narxlarni ko‘targani qayd etildi.
Qo‘mita tomonidan ko‘rilgan tezkor choralar natijasida propan narxi 21 foizgacha pasaytirildi. Bu esa bozordagi sun’iy bosimni bartaraf etishga xizmat qildi.
Tekshiruvlar davomida jami 31 ta xo‘jalik yurituvchi sub’yekt tomonidan «Raqobat to‘g‘risida»gi qonun talablari buzilgani e’tirof etildi. Ular orasida bir qator kompaniyalar birja savdolarida raqobatga zid muvofiqlashtirilgan harakatlarni amalga oshirgani aniqlandi.
Maxsus komissiya xulosasiga ko‘ra, 12 ta kompaniya birja savdolarida o‘zaro kelishilgan holda harakat qilib, raqobatni cheklashga uringan. Qolgan holatlarda esa mahsulotni birja orqali emas, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar asosida sotish orqali qonun talablari buzilgani qayd etildi.
Shuningdek, ayrim sub’yektlar tomonidan propanning boshlang‘ich narxlari asossiz ravishda oshirilgani ham aniqlangan. Bu esa bozorda sun’iy qimmatlashuvga olib kelgan.
Aniqlangan holatlar yuzasidan 31 ta sub’yektga nisbatan moliyaviy jarimalar qo‘llanildi. Jami 28,9 mlrd so‘m miqdorida jarima belgilandi.
Bundan tashqari, qonunbuzilish orqali asossiz olingan 34,1 mlrd so‘m mablag‘ni davlat budjetiga qaytarish bo‘yicha qaror qabul qilindi. Qo‘mita tomonidan kelgusida bunday holatlarga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha majburiy ko‘rsatmalar berildi.
2025 yilda O‘zbekistonda real ish haqining o‘sishi tezlashdi
AQShning Yaqin Sharqdagi ittifoqchilari urushni davom ettirishga chaqirmoqda
Jahon bozorlaridagi beqarorlik sharoitida O‘zbekiston inflyatsiya chegarasini 6,5 foizga ko‘tarmoqchi
-
Siyosat5 days agoOʻzbekiston ikkita toʻlaqonli islom bankini tashkil etadi, 2030-yilgacha 1 milliard dollar jalb etishni maqsad qilgan
-
Dunyodan5 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Dunyodan2 days agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Dunyodan3 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozida baʼzi davlatlar bilan koridor ochadi
-
Sport4 days agoO‘zbekiston 4 ta gol urilgan o‘yinda Gabon ustidan irodali g‘alaba qozondi
-
Dunyodan3 days ago
Saudiya Arabistoni AQShni urushga chaqirmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago2026 yilda dunyodagi 50 ta eng yirik iqtisodiyot