Jamiyat
“Medgorodok”dagi kabi voqea takrorlanmasligiga kafolat bormi?
Toshkentda issiq suv quvuri bosim bilan sinash paytida yorilib ketdi. Xayriyatki, talafotlar faqat moddiy, baxtli tasodif sabab hech kimga jiddiy shikast yetmadi. Sal qolsa, osmonga uchgan trotuarning beton plitasi odamni bosib qolishi hech gap emasdi. Xo‘sh, shaharda insonlar hayoti tasodif ixtiyoriga tashlab qo‘yilganmi? Kun.uz bu haqdagi savollar bilan mas’ullarga yuzlandi.
10 iyul kuni Shayxontohur tumani Farobiy ko‘chasida trotuar ostidan o‘tgan issiq suv quvuri yorilib, portlashga olib keldi. Voqea kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik doirasida, quvurlarni odatiy bosim ostida sinash vaqtida ro‘y berdi.
Kuzatuv kameralaridan olingan videolardan ko‘rinishicha, trotuarda turgan piyodadan bir necha qadam narida trotuarning beton plitasi otilib, o‘tkinchi avtomobilni bosib qolishiga bir baxya qolgan – agar portlash svetoforning qizil fazasida ro‘y berganida, shunday bo‘lishi tayin edi.
Boshqa bir videoda portlash natijasida hosil bo‘lgan quyuq chang ichidan bir necha kishi jon holatda, boshini changallagancha yugurib chiqayotgani ko‘rinadi.
FVV axborotiga ko‘ra, uch kishi yengil jarohatlangan. Bir necha avtomobil va binoga zarar yetgan. Kun.uz muxbiri voqea joyida bo‘lib, guvohlar va mas’ullar bilan suhbatlashdi.
Veolia Energy’ning Olmazor tumani bo‘lim boshlig‘i Baxtiyor Rasulovga ko‘ra, yetkazilgan zararlar kompaniyaning sug‘urta bo‘yicha hamkori tomonidan qoplab beriladi.
“Qishda yorilib ketmasligi uchun, quvurlar 30-40 yildan beri mana shu tarzda sinab kelinadi. Tajribamda bunday holatlar avval ham bo‘lgan. Bir necha yil oldin sal nariroqda ham shunday portlab, suv balandga otilgan. Yunusobodda ham yorilib, fontan bo‘lib ketgan.
O‘zi 16 atmosfera bosimga sinamoqchi edik, lekin ungacha chiqmadi, 12,6–12,8 atmosferada yorilib ketdi. Har bitta trubaning xizmat muddati bor, bir necha o‘n yil. Biz muddatidan oldin uni almashtira olmaymiz, chirigan joylari bor-yo‘qligini mana shunaqa obpressirovka bilan sinab olamiz. Mana, hozir chirigan joyi chiqdi.
Bunaqa sinov butun shahar hududida bo‘ladi. Zarar yetkazilgan holatlar bo‘yicha aktlar tuzamiz, sug‘urtamiz bor, shu sug‘urta kompaniyasi to‘lab beradi, faqat dalolatnoma asosida.
Belgilangan tartib bo‘yicha, sinov o‘tkazilayotganda ma’lum bir masofalarda xodimlarimizni joylashtiramiz. Bu yerda ham xodimimiz turgan, u odamlarga: “Nariroqqa o‘tinglar, bu yerda sinov bo‘lyapti” deb aytdim deyapti. Nima uchun bu xodimlarni qo‘yamiz? Sababi, yorilib ketsa, zudlik bilan issiq suvni o‘chirishimiz kerak”, – dedi Baxtiyor Rasulov.
Kun.uz muxbiri voqeadan keyin Veolia Energy Tashkent ofisida bo‘lib, kompaniya bosh muhandisi o‘rinbosari Ikromjon Isoqov bilan suhbatda bo‘ldi.
— Shunaqa portlashi ehtimoli bor ekan, bunaqa ishlar tungi vaqtda, ko‘chada odam kam bo‘lgan vaqtda qilinishi kerak emasmi?
— Bunday sinovlarni kechqurun o‘tkazish bundan-da xavfli. Qorong‘i vaqtda bugungidek hodisa bo‘lsa, avariya holatini aniqlash, bartaraf etish cho‘ziladi. Shuning uchun kunduz kuni qilinadi.
Biz sinovlar o‘tkazilishi haqida 1 oy oldin rasmiy manbalarimizda ogohlantirish beramiz. Qaysi ko‘chada, qachon sinovlar o‘tkazilishi bo‘yicha e’lo chiqarganmiz.
— Shu portlagan joyda biror odam turganida, beton plitaning tagida qolar edi. Sinovdan oldin xavfli joylarni lentalar bilan o‘rab chiqish kerak emasmi? Bu borada normativ hujjatlarda qanday talablar bor?
— Xavfli joylarda bizning xodimlar turishadi. Bugun ham turishgan. Quvurlarni bosim berib sinash bo‘yicha 2004 yilda tasdiqlangan qoidalar bor: qanaqa tartibda o‘tishi kerak, hammasi yozilgan. Biz shu tartib bo‘yicha ishlaganmiz. Endi shu tartibni o‘zgartirishni ko‘rib chiqyapmiz.
Bu hodisayam sababchi bo‘lib, tegishli qoidalarni o‘zgartirish bo‘yicha o‘z takliflarimizni beramiz. Takliflarimizdan biri – quvurni yuqori bosimda tekshirmasdan, o‘rniga ultratovush apparatlari bilan tekshirish.
— Sinov paytida bosim sekin-sekin, muayyan vaqt intervallari bilan oshirib borilganmi? Kattaroq portlash bo‘lganiga qaraganda, birdaniga yuqori bosim berilgandek ko‘rinyapti.
— Qoida bo‘yicha har 1 daqiqada bosim 1 atmosferaga ko‘tarib borishadi. Qoidasi shunaqa. Biz sinovda bosimni maksimal 16 atmosferagacha ko‘tarishimiz kerak edi, lekin 12,6 atmosferada shu joy yorilgan.
Bundan tashqari, qoida bo‘yicha, sinovdan oldin issiq suv haroratini 45 darajaga tushirishadi, shunday holatlar bo‘lganda odamlar kuymasligi uchun. Bugun ham suv haroratini 45 darajagacha tushirishib, shundan keyin bosimni 1 daqiqada ko‘tarib borishgan. (Bu vaqtda issiq suv ta’minoti ikkinchi quvur orqali davom ettirilgan – tahr.)
Agar bosim birdaniga ko‘tarib yuborilganida, gidravlik zarba yuzaga kelib, faqat bitta joy yorilmagan bo‘lardi.
— Qanday xulosa chiqariladi, bu kabi holatlar takrorlanmasligi uchun ish tartibiga o‘zgarishlar kiritiladimi?
— Sinov qoidalarini o‘zgartirish bo‘yicha nazorat organlariga taklifimizni beramiz. Birinchidan, yuqori bosimda tekshirmasdan, zamonaviy ultratovush apparatlari bilan tekshirishni taklif qilamiz.
Ikkinchidan, agar shunaqa yuqori bosimli sinovlarni davom ettirsak, odam yuradigan joylarni siz aytganingizdek lenta bilan o‘rab qo‘yish – birinchi maqsadimiz bo‘ladi.
Hozirgi sinovlar qozonxonadan boshlab, oxirgi nuqtagacha bo‘ladi. Yana bir taklifimiz – tekshirishni bo‘lib-bo‘lib, 500 metrdan 1 kilometrgacha bo‘lgan qismlarga ajratib, alohida sinovdan o‘tkazish bo‘ladi.
Sinovlar bo‘yicha hozir yangi grafik tuzilyapti. O‘zi rejamiz bo‘yicha avgust oxiridan sentabr o‘rtasigacha keyingi sinovlar bo‘lishi kerak. Hozir aytib o‘tgan takliflarimiz asosida, sinov tartibiga o‘zgartirish kiritib, shunday hodisa bo‘lmasligiga harakat qilamiz.
Bu yil yozda dunyoning aksariyat mintaqalarida g‘ayrioddiy jazirama hukm surmoqda. Biroq, konditsionerdan foydalanish imkoniyati hammada ham mavjud emas.
Jaziramadan saqlanish bo‘yicha Hindistonning NPR nashri jamlagan maslahatlarning har biri alohida olinganda arzimasdek tuyulishi mumkin, ammo ular birgalikda tananing sovishiga haqiqatan ham yordam beradi.
Alohida ta’kidlanishicha, issiq urish belgilariga quyidagilar kiradi: tana haroratining ko‘tarilishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, ongning chalkashishi yoki holsizlik. Ushbu alomatlar paydo bo‘lganda, darhol tez yordam chaqirish va tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.
Jazirama bilan kurashishga yordam beradigan maslahatlar:
1. Ko‘p suyuqlik iching
Tana gidratatsiyasi darajasini doimo kuzatib borish kerak. Har qanday jismoniy faoliyatni boshlash bilan suvni kichik qultumlarda ichish lozim. Ko‘chaga chiqqanda suv olib yurish – jaziramada hayot-mamot masalasidir.
2. Albatta, biror narsa yeb oling
Hech qachon uydan och qoringa chiqmaslik kerak, doim nimadir yeb olish lozim. Masalan, tarkibida erigan elektrolitlar bo‘lgan bodring yoki bir bo‘lak ananas buning uchun ayni muddao.
3. Ruh tetikligi
Agar isib ketayotgan bo‘lsangiz, sovuq dush qabul qiling yoki hech bo‘lmaganda yuzingiz va qo‘llaringizni, shuningdek, boshingizni vaqti-vaqti bilan suv bilan ho‘llab turing – bu tana haroratini pasaytirishga yordam beradi.
4. Dam olish uchun salqin joy toping
Shuni bilish kerakki, issiq havo yuqoriga ko‘tarilgani uchun ko‘p qavatli uylarning pastki qavatlari salqinroq bo‘ladi. Kunduzi quyosh nurini qalin pardalar bilan to‘sing. Qo‘lingiz ostidagi barcha ventilyatorlarni ishga tushiring.
Va salqinlik izlab mebellarni qayta joylashtirishdan qo‘rqmang. Masalan, karavotni deraza yoniga qo‘ysangiz, uxlayotganda yengil shabadani his qilishingiz mumkin.
Agar xona ichida nafas olish qiyinlashib, dim bo‘lib ketsa, tashqariga chiqing va gamakda yoting. Tebranish paytida hosil bo‘ladigan havo oqimi tanani sovutishga yordam beradi.
5. Me’morchilikdan ilhomlaning
Ko‘plab me’moriy yangiliklar orasida «jaali» deb nomlangan me’moriy uslub bor, u hind va urdu tillaridan tarjima qilinganda shunchaki «to‘r» degan ma’noni anglatadi. Aslini olganda, bu tosh devorni yaxlit qoldirish o‘rniga, bir qator kichik teshiklari bor geometrik naqshlarni o‘yib, uni naqshinkor panjaraga aylantirish usulidir.
6. Bug‘lantiruvchi sovutgich
Ushbu elektr qurilma, shuningdek, bug‘lantiruvchi sovutgich sifatida ham tanilgan bo‘lib, xonadagi havoni suvga botirilgan filtrlar orqali o‘tkazadi, bu filtrlar havoni sovutadi va keyin uni xonaga qaytaradi. Bu qurilmalar konditsionerlardan arzonroq va kamroq energiya sarflaydi. Bunday qurilmani hatto o‘zingiz ham yasashingiz mumkin.
7. Oq rangli kiyimlar kiying
Paxta va zig‘ir matolaridan tikilgan kiyimdan foydalaning, oq rang issiqlikni samarali qaytaruvchi hisoblanadi.
8. Bosh va bo‘yningizni yopib yuring
Yozda boshni yopib yurish qadimiy va samarali an’anadir.
9. Tushki quyoshdan saqlaning
Kunning eng issiq vaqtida ko‘chaga chiqish, sport bilan shug‘ullanish yoki ochiq havoda bo‘lish orqali o‘zingizni charchatmaslikka va quvvatingizni behuda sarflamaslikka harakat qiling, chunki jazirama quyosh nuri va issiq havo tana haroratini yanada oshirib yuboradi.
10. Soyadan foydalaning
Ochiq havoda ishlayapsizmi yoki ko‘chada ketyapsizmi, daraxtlar soyasida yurishga harakat qiling. U yerdagi havo harorati aslida quyosh ostidagidek bo‘lsa-da, teringiz quyosh nurlarini yutmaydi va bu tanangizning qizib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Jazirama issiq sabab ayrim yo‘nalishlarda poyezdlar harakat tezligiga vaqtinchalik cheklov joriy etiladi.
Foto: Temiryo‘lekspress
“Temiryo‘lekspress” AJ xabariga ko‘ra, mazkur choralar yo‘lovchilar va poyezdlar harakati xavfsizligini ta’minlash, shuningdek, temir yo‘l infratuzilmasining barqaror va ishonchli ishlashini saqlash maqsadida ko‘rilmoqda. Shu sababli ayrim poyezdlar harakat jadvalida belgilangan vaqtdan kechroq manzilga yetib borishi mumkin.
Xabarda qaysi yo‘nalishlarda cheklov joriy qilinishiga aniqlik kiritilmagan.
Eslatib o‘tamiz, 13 iyuldan boshlab O‘zbekiston hududida g‘ayritabiiy o‘ta issiq ob-havo sharoiti kuzatilmoqda, u 20 iyulgacha davom etishi mumkin. Havo harorati 43-45 darajagacha, janubda va cho‘l hududlarda 46-48 darajagacha ko‘tarilishi kutilmoqda.
D002 avtomobil yo‘lining 4-9 kilometri oralig‘i 21 iyulga qadar yopildi. Haydovchilarga aylanma yo‘llardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berildi.
Toshkent va Nurafshon shaharlarini bog‘lovchi avtomobil yo‘lida joriy yilning 21 iyul kuniga qadar transport vositalarning harakati to‘liq cheklandi.
Toshkent viloyati YHXB xabariga ko‘ra, bunga yo‘ldagi inshootlarning qurilishi sabab bo‘lgan.
«Toshkent – Nurafshon (D002) avtomobil yo‘lining 4 kilometridan 9-kilometriga qadar transport vositalarining harakati to‘liq cheklanadi», deyiladi xabarda.
Shu sababli YHXB ushbu yo‘ldan harakatlanuvchi haydovchilarga aylanma yo‘llardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla bankirlari ish tizimi tubdan o‘zgarishini ma’lum qildi. Endi bir bankirga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktirilib, biznes faolligi, yangi ish o‘rinlari va aholi daromadini oshirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Shuningdek, banklarga har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlash va daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Yig‘ilishda mahalla bankirlarining ish uslubi ham tubdan o‘zgarishi belgilandi. Ta’kidlanishicha, joylarda yaxshi tajribalar bor. Masalan, Angor tumani Yangiobod mahallasidagi 2 kilometr zovur usti yopilib, 110 ta servis obekti ishga tushirildi. Natijada mahalla atrofida yashaydigan 1 ming 225 nafar odam ishli va daromadli bo‘ldi.
Arnasoy tumanidagi Baxtli mahallasining bankiri 20 ta xonadonga 50 million so‘mdan kredit ajratib, mehmon uylarini ishga tushirdi. Har bir xonadon bir mavsumda 100 million so‘mgacha daromad olmoqda. Ish yurishib ketgani uchun yana 80 ta oila shunday mehmon uylari tashkil qilishga kirishdi.
Endi banklar har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlab, tashabbuskorlarni topishi va daromadli loyihalarni ko‘paytirishi zarur. Bundan buyon bitta mahalla bankiriga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktiriladi.
Ikki haftada tashabbuskor, zamonaviy fikrlaydigan oliygoh bitiruvchilari va yosh mutaxassislar orasidan 400 nafar yangi mahalla bankiri tanlab olinadi. Ular bir oy davomida namunali mahallalarga olib borilib, tajriba o‘rganadi.
Joriy yil oilaviy tadbirkorlik loyihalari uchun qo‘shimcha 2 trillion so‘m imtiyozli resurs berildi. “Og‘ir” mahallalar uchun kredit stavkasi 17,5 foizdan 12 foizga tushirildi.
Endi mahalla bankirlari o‘zi topgan loyihasi uchun ushbu resursdan foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bu tizimni 1 avgustdan amaliyotga joriy etish vazifasi qo‘yildi.
Mahalla bankirlariga biznes faollikni oshirish, tadbirkorlik, ish o‘rni va aholi daromadini ko‘paytirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Tuman va shahar hokimlari mahalla raislari bilan birga har bir mahalla bankiriga yil yakunigacha aniq buyurtma shakllantirib beradi.
Davlat banklari bu yil 100 tadan mahallani ixtisoslashtirish tashabbusi bilan chiqqan. O‘tgan yili 9 ta davlat banki ishtirokida mahallalarda agrosanoatni rivojlantirish uchun “Agrostar” kompaniyalari tashkil qilingan edi.
Endi banklar mahallani ixtisoslashtirish bilan cheklanib qolmasdan, “Agrostar”larni jalb qilgan holda “yetishtirish – qayta ishlash – saqlash – qadoqlash – sotish” zanjirini yaratadi. Bir oyda dastur qilib, 1 mingta mahallada ish boshlash topshirildi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla raislariga yangi vakolatlar berilishini ma’lum qildi. Endi ular hududda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerlarni auksionga chiqarish, shuningdek, “mahalla yettiligi” ishini muvofiqlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda soliq tushumlari, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish bo‘yicha mas’ullarga savollar qo‘yildi. Davlat rahbari mahalla odamlar uchun chinakam “ishonch, tayanch va imkoniyatlar markazi” bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Yangi Quva mahallasi misolida aholini ish bilan ta’minlash va daromadini oshirish bo‘yicha yangi tartib ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu mahallada 51 nafar ishsiz fuqaro bor, ularning 4 nafari agrotexnikumni bitirgan va xonadonida 10 sotixdan tomorqasi mavjud.
Mahalla raisi tomorqada gul ko‘chatiga ixtisoslashgan yengil konstruksiyali issiqxona qurish uchun mahalla bankiriga buyurtma beradi. Qolgan ishsiz aholi bo‘yicha ham mahalla raisi kim tadbirkor bo‘lmoqchi, qaysi oila daromadini oshirmoqchi, kimga kredit, uskuna yoki yer kerakligini aniqlab, bankirga aniq vazifa qo‘yadi.
Yangi Quva mahallasida bog‘cha yetishmasligi sabab 50 nafar bola qo‘shni mahallaga qatnayapti, hududda esa 70 sotix bo‘sh yer bor. Shu munosabat mahallalarda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati ham mahalla raisiga beriladi.
Davlat rahbari mahalla raisi ijtimoiy muammolarni hal qilish, tozalikni ta’minlash va daromadni ko‘paytirishga xizmat qiladigan loyihalarda tashabbuskor bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Bunday loyihalar uchun “mahalla yettiligi”ga 10 million so‘mdan grant ajratiladi. Agar 8 ming 992 ta mahallaning har birida bittadan shunday loyiha amalga oshirilsa, hududlardagi muhit sezilarli o‘zgaradi. Ushbu maqsadlar uchun jami 240 milliard so‘m resurs shakllantiriladi.
Mahalla raisi o‘z hududining haqiqiy boshqaruvchisi bo‘lishi shart. Buning uchun u hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, soliqchi va mahalla bankirining haftalik hamda oylik ish rejasini tasdiqlab beradi. Rais “yettilik” a’zolariga aniq vazifa qo‘yib, ulardan so‘rov qilib boradi.
Shuningdek, “yettilik” faoliyatini metodik qo‘llab-quvvatlash va hududdagi muammolarga ilmiy yondashish uchun Mahallani rivojlantirish milliy instituti tashkil etiladi. U “yettilik”ni o‘qitadi, mahallalardagi dolzarb masalalarga ilmiy yechimlar ishlab chiqadi.
Ispaniya Fransiyaga qarshi o‘yinda nimani isbotladi?
Jaziramada konditsionersiz qanday yashash haqida 10 ta foydali maslahat
Jazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport5 days agoAngliya Norvegiyani turnirdan chiqarib yubordi
-
Jamiyat5 days ago
Bugun ayrim hududlarda chang-to‘zon kuzatiladi, havo 43 darajagacha isiydi
-
Iqtisodiyot3 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Iqtisodiyot1 day agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Yana fantastik o‘ynagan Jud, yana qiynalgan Argentina va Emboloda ahmoqona qizil
-
Sport4 days agoIspaniyada Fransiya milliy jamoasi haqidagi bayonot ortidan siyosiy mojaro avj oldi