Siyosat
Markaziy bank yirik xaridlar uchun depozit to’lovlarini cheklash bo’yicha “bozor raqobatini” himoya qiladi
O‘zbekiston 1 apreldan boshlab naqd pulsiz iqtisodiyotga o‘tishga tayyorlanar ekan, bank kartalariga naqd pul qo‘yishga talab ortishi kutilmoqda. Biroq, iste’molchilar bankomat va terminallardan foydalanishda to’lovlar 3% gacha yetishi mumkinligidan xavotir bildirishdi. Markaziy bank raisining birinchi o‘rinbosari Nodir Saydulaev 27-mart kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida ushbu xavotirlarga to‘xtalib, tartibga soluvchi organ yig‘imlar tuzilishiga aralashmasligini aytib, bu bozor raqobati masalasi ekanligini tushuntirdi.
Kelajakdagi vakolatlar ayrim toifadagi operatsiyalarni faqat naqd pulsiz shaklda amalga oshirishni talab qiladi. Bularga kommunal to’lovlarni to’lash, davlat xizmatlari, alkogol va tamaki mahsulotlarini sotib olish kiradi. Bundan tashqari, so’nggi 10 yil ichida ishlab chiqarilgan ko’chmas mulk va avtotransport vositalari bilan bog’liq barcha operatsiyalar naqd pulsiz usullardan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak. Rasmiylarning aytishicha, asosiy maqsad shaffof iqtisodiyotga o‘tish va fuqarolar uchun to‘lov jarayonini soddalashtirishdir.
Saydulayevning ta’kidlashicha, banklar iste’molchilarga tovar va xizmatlardan bank kartasisiz foydalanishlari uchun “instant kartalar”ni joriy qilmoqda. Misol uchun, yoqilg‘i quyish shoxobchalarida kartasi bo‘lmagan mijozlarga kartani joyida rasmiylashtirish mumkin. Maqsad atrof-muhitni moslashtirish, to’lov usuli tufayli hech bir fuqaro xizmatlarsiz qolmasligi.
Brifing sessiyasida ayrim xizmatlar uchun to‘lovlarni kamaytirish masalasi ham ko‘rib chiqildi. Davlat banki ko‘chmas mulk bilan bog‘liq operatsiyalar bo‘yicha komissiyalarni maksimal 206 000 so‘m, avtomashinalarni sotish bo‘yicha komissiyalarni esa ko‘pi bilan 103 000 so‘mgacha cheklaydi. Mutasaddilarning ta’sirini tushuntirar ekan, avvallari 400 million so‘mlik uy-joy sotib olish uchun o‘rtacha 0,5 foiz (2 million so‘m) to‘lov olinadigan bo‘lsa, bundan buyon bu to‘lov ancha past bo‘lishini ta’kidladi. 2025 yilda mamlakatda taxminan 600 000 ta avtomobil va 300 000 koʻchmas mulk bilan bogʻliq bitimlar amalga oshirilganligini hisobga olsak, bu oʻzgarishlar katta hajmdagi biznesni qamrab olishi kutilmoqda.
Soliq komissiyasi raisi o‘rinbosari Jahonjir Abdiyev yangi me’yoriy-huquqiy hujjatlarning qamrovi bo‘yicha aniq raqamlarni keltirdi. Uning tushuntirishicha, 28 mingta mahsulot yoki bozordagi barcha mahsulotlarning 7 foizi ushbu talabga to’g’ri keladi. Shu jumladan 22 mingdan ortiq alkogol va tamaki mahsulotlari, yana 5 mingtasi 25 million so‘mdan ortiq. 1 apreldan boshlab ushbu mahsulotlar uchun reestrdagi naqd pul to’lovi funksiyasi o’chirib qo’yiladi. Savatingizda sigaret bo’lsa, “Naqd pul” tugmasi ishlamaydi.
Kun.uz muxbiri ushbu o‘tishni qo‘llab-quvvatlash uchun zarur bo‘lgan infratuzilmaga to‘xtalib, naqd pul olish uchun bankomatlar yo‘qligi va boshqa bank terminalida kartaga pul o‘tkazishda ko‘p yig‘im olinishini ta’kidladi. Saydulaev yana bir bor ta’kidladiki, markaziy bank xususiy bozordagi ushbu to’lovlarni tartibga solmaydi, shuning uchun mijozlar eng qulay shartlarni taklif qiladigan bankni tanlashlari kerak. Rasmiylar infratuzilmani kengaytirish zarurligini eʼtirof etib, hozirda terminallar orqali depozit va yechib olish xizmatlarini taklif qiluvchi 17 990 ta agent punktlari mavjudligini taʼkidladilar.
Va nihoyat, P2P (insondan shaxsga) o’tkazmalari monitoringi ham muhokama qilindi. Garchi bunday ma’lumotlar bo’yicha banklarga yuborilgan oldingi xat majburiy emas, balki “ixtiyoriy” deb ta’riflangan bo’lsa-da, rasmiylar bunday ma’lumotlar iqtisodiy tahlil va norasmiy iqtisodiyotni pasaytirish uchun muhim ekanligini tan oldi. Hukumat, shuningdek, uy-joy sotib olish uchun naqd pul berish tizimi kabi o’tishni rag’batlantirish uchun qo’shimcha mexanizmlarni ishlab chiqmoqda.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
