Siyosat
Ma’rifat bilan kelajak qurish: O‘zbekistonning global tashabbuslari
Jahon tamadduni beshigi bo‘lgan Samarqand shahrida YuNESKO Bosh konferensiyasining tarixiy 43-sessiyasi xalqaro maydondagi mutlaqo yangi voqelikni namoyon etmoqda. Bu O‘zbekistonning jahon hamjamiyatidagi nufuzi oshib, uning yangilanish va ochiqlik siyosatiga bo‘lgan ishonchi mustahkamlanayotganining yorqin isboti. So‘nggi 40 yil ichida ilk bor Parijdan tashqaridagi o‘tkazilgan tarixiy sessiya bo‘lib, unda 190 a’zo davlatdan 2800 dan ortiq delegat ishtirok etmoqda, bu esa YuNESKOning 80 yillik yubileyi munosabati bilan o‘tkazilayotgan muhim tadbirdir.
Tadbirning ochilish marosimida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning nutqi sessiyaning asosiy voqeasi bo‘ldi va unda global muammolarni hal etish bo‘yicha 5 ta asosiy tashabbuslar ilgari surildi.
Nutqda geosiyosiy keskinlik va harbiy mojarolar ta’sirida sayyoramizdagi noyob yodgorliklar, muqaddas qadamjolar va bebaho madaniy meros katta ziyon ko‘rgani ta’kidlandi.
Ta’lim sohasidagi tengsizlik ham jiddiy muammo sifatida ko‘rsatildi. YuNESKO hisobotiga ko‘ra, dunyoda 250 million bola va yosh ta’limdan mahrum, bu ko‘rsatkich so‘nggi 10 yil ichida atigi 1 foizga kamaygan. Pandemiya davrida 40 foiz davlatlar ta’limni qo‘llab-quvvatlamagan, bu tengsizlikni 15-20 foizga oshirdi. Bilim va texnologiyalardan foydalanishdagi tafovut global iqtisodiyotga yillik 10 trillion dollar zarar yetkazadi.
Nutqda gender tengsizligi YuNESKO statistikasi asosida tahlil qilindi. Ilmiy muassasalar rahbarlarining 25 foizi, ta’lim boshqaruvchilarining 30 foizi va tadqiqotchilarning 33 foizi ayollar ekani qayd etildi. Mazkur ko‘rsatkichlar ayollarning ilm-fan sohasidagi ulushi 35 foizdan oshmasligini tasdiqlaydi. Bu esa gender tengligining ustuvor vazifasi ekanligini ko‘rsatmoqda.
Iqlim o‘zgarishi madaniy merosga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. YuNESKO ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoviy meros ob’yektlarining 80 foizi iqlim o‘zgarishidan azob chekmoqda. Har yili 5000ga yaqin ob’yekt ziyon ko‘rgan. Muzliklarning erishi va cho‘llanish kabi hodisalar merosning 20-30 foizini yo‘qotish xavfini oshiradi.
Shuningdek, axborot shaffofligi masalasida raqamli makonda noxolis axborot 40 foizga oshgani – yoshlarni turli manipulyasiyalardan himoya qilishni talab etadi.
Prezident tomonidan ilgari surilgan beshta tashabbus jahon miqyosida dolzarb muammolarni hal etishga qaratilgan bo‘lib, ular ta’lim, madaniy meros, gender tengligi, ekologik barqarorlik va axborot xavfsizligi sohalarini qamrab oladi.
Birinchidan, inklyuziv ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish orqali maxsus ehtiyojli bolalar uchun platforma yaratish va “Sun’iy intellekt – maktab” loyihasini amalga oshirish ta’lim sifatini 20 foizga oshirish imkonini beradi. Bu dunyoda ta’limdan mahrum bolalar muammosini yengillatishda muhim qadam bo‘ladi.
Ikkinchidan, nomoddiy merosni saqlash bo‘yicha tashabbuslar – “Jahon xotirasi” dasturini rivojlantirish, hujjatli meros kunini ta’sis etish va raqamli meros institutini tashkil etish orqali jahon merosining kamida 30 foizini raqamlashtirishga xizmat qiladi. Shuningdek, Buxoro 2027 yilda hunarmandchilik bo‘yicha xalqaro kongressga tayyor ekanligi qayd etildi.
Uchinchidan, xotin-qizlar yetakchiligini kuchaytirish maqsadida YuNESKO doirasida Ayollar yetakchiligi akademiyasini yaratish va Samarqandda global forum o‘tkazish taklif etildi. Chunki ilm, ta’lim va madaniyat sohalarida ayollar hali teng imkoniyatlarga ega emasligi ta’kidlandi.
To‘rtinchidan, iqlim o‘zgarishining madaniy merosga tahdidiga qarshi kurashish maqsadida “YuNESKO ekologik poytaxt” tashabbusini qo‘llab-quvvatlash va yodgorliklarni jahon miqyosida muhofaza qilish rezolyusiyasini qabul qilish taklif etildi.
Beshinchidan, dezinformatsiya va manipulyasiyalar avj olgan sharoitda axborot shaffofligini ta’minlash, yoshlarda media savodxonlik va tahliliy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish bo‘yicha global strategiya ishlab chiqish zarurligi ta’kidlandi.
Shuningdek, sessiya doirasida Buxoroda biyennale va Toshkentda maktabgacha ta’lim markazi kabi qo‘shimcha tadbirlar o‘tkazilishi ham xalqaro hamkorlikni yanada chuqurlashtiradi.
Umuman olganda, O‘zbekiston Prezidentining YuNESKO Bosh sessiyasidagi nutqi global beqarorlik, axborot xurujlari va madaniy inqiroz davrida insoniyat taraqqiyotining yagona yo‘li — ma’rifat, madaniyat va jamoaviy mas’uliyat ekanini yana bir bor namoyon etdi.
Unda ta’limni inklyuziv asosda rivojlantirish, sun’iy intellektni inson manfaatiga xizmat qildirish, madaniy va hujjatli merosni himoya qilish, ayollarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, axborot makonida yoshlarni asrash va iqlim tahdidlari sharoitida tarixiy merosni saqlash kabi strategik vazifalar ilgari surildi.
Bu g‘oyalar O‘zbekistonning ham milliy, ham global maydonda inson kapitalini, tarixiy merosni va intellektual taraqqiyotni ustuvor qo‘ygan davlat sifatidagi pozitsiyasini mustahkamlaydi hamda “Samarqand ruhi” orqali dunyoga birlashish, o‘zaro hurmat va madaniy hamjihatlikka da’vatdir.
Jamshed Jurayev,
Demokratik jarayonlarni tahlil qilish markazi Buxoro viloyati hududiy bo‘linmasi rahbari
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev jahondagi geosiyosiy vaziyat tobora keskinlashayotganini ta’kidlab, rahbarlarni hushyorlikka chaqirdi.
Davlat rahbariga ko‘ra, «Birinchi chorak ko‘rsatkichi yaxshi bo‘ldi, yil oxirigacha ham shunday davom etadi», degan qarash xato bo‘ladi. U global ziddiyatlar va yetakchilik uchun kurash kuchayib borayotganini qayd etdi.
«Takror aytyapman: global ziddiyatlar, qarama-qarshiliklar, yetakchilik uchun kurash avj olayotgan hozirgi sharoitda dunyo oldingidek ’sokin’ bo‘lmaydi», – dedi Prezident.
Yig‘ilishda iqtisodiy faollik va bandlik masalalari ham tahlil qilindi. Jumladan, 2026 yilda banklar orqali kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish uchun 140 trillion so‘m ajratilayotgani ma’lum qilindi.
Ayrim hududlarda bu mablag‘lar samarali ishlayotgani qayd etildi. Masalan, Shirin shahrida har 1 milliard so‘m kredit hisobiga 20 ta ish o‘rni yaratilgan bo‘lsa, Uchquduqda 17 ta, Xonobod va So‘xda 14 tadan ish o‘rni tashkil etilgan.
Biroq Uchko‘prik, Piskent, Bo‘stonliq, Karmana va Qo‘rg‘ontepa tumanlarida bu ko‘rsatkich atigi 3 ta ish o‘rnini tashkil etmoqda.
Prezident samaradorlikdagi farqlarni tanqid qilib, resurslar to‘g‘ri yo‘naltirilmayotganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, agar barcha hududlarda kreditlar samarali loyihalarga yo‘naltirilganida, qo‘shimcha 36 ming ish o‘rni yaratish mumkin edi.
Shuningdek, 60 mingga yaqin norasmiy ishlayotgan aholini rasmiy sektorga chiqarish imkoniyati borligi qayd etildi.
Shu munosabat bilan bank tizimida sun’iy intellektdan faol foydalanish vazifasi qo‘yildi. Hududiy bank xodimlarini ushbu texnologiyaga o‘qitish va «Sun’iy intellekt maslahatchisi» platformasini ishga tushirish topshirildi.
Siyosat
Prezident «aravasini torta olmayotgan» hokimlar bugunning o‘zida lavozimiga loyiqligi ko‘rib chiqilishini aytdi
Shavkat Mirziyoyev yig‘ilishda ayrim rahbarlar tadbirkorning masalasini hal qilishi o‘rniga o‘zini chetga olayotgani, muammo respublika darajasiga chiqsa, aybini berkitish uchun o‘zini oqlab yurgani tanqid qilindi.
Davlat rahbari Nurafshon shahar hokimi byurokratiya sababli ikki yildan beri qurilishni boshlay olmagan tadbirkorga yordam berish o‘rniga qayerdan bu ma’lumot Prezident darajasigacha yetib borganini qidirish bilan ovora ekanligini ta’kidladi.
Qayd etilishicha, G‘uzor, Narpay, Urganch, Yangiyo‘l, Chinoz (Salixov) tumanlari hokimlari tadbirkorlik infratuzilmasi uchun berilgan tayyor pulga haligacha loyiha boshlamagani ko‘rsatib o‘tildi. Vaholanki, biznes infratuzilmasini yaxshilash uchun ushbu tumanlarga bu yil respublikadan qo‘shimcha 262 milliard so‘m berilgan.
Yig‘ilishda tegishli viloyatlar hokimlariga nomi aytilgan tuman hokimlari «aravasini torta olmayotgan bo‘lsa», bugunning o‘zida lavozimiga loyiqligini ko‘rib chiqish topshirildi.
Siyosat
Prezident bu yil 5 mlrd kilovatt elektr va 3,5 mlrd metr kub gaz tejalishi shartligini ta’kidladi
Videoselektor yig‘ilishida Shavkat Mirziyoyev energiya samaradorlik masalalariga alohida to‘xtaldi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, elektr yo‘qotishi 20 foizdan ko‘p bo‘lgan 44 ta tuman elektr tarmoqlari korxonalaridagi ahvol tanqid qilindi. Ularning xulosa qilmagan rahbarlarini bugunoq ishdan olish, o‘rniga yosh kadrlarni qo‘yib, yo‘qotishlarni 2 karra kamaytirish bo‘yicha KPI belgilab berish zarurligi aytib o‘tildi.
Bugungi kunda texnika oliygohlarida energetika yo‘nalishida 10 mingdan ziyod 3- va 4-kurs talabalari ta’lim olmoqda. Ularni texnika xavfsizligiga o‘qitib, dual ta’lim asosida tumanga tushirish muhim ekani ko‘rsatib o‘tildi.
«Marhamat, ustozlari shogirdini tumanga olib borsin, ishni o‘rgatsin, yo‘qotishni kamaytirish bo‘yicha yaxshi yechimlar taklif qilsa, tejalgan mablag‘ni ustoz va talabaga bonus qilib beraylik», – dedi Prezident.
Mazkur yig‘ilishda tarmoq rahbarlari va hokimlar bu yil 5 milliard kilovatt elektr va 3,5 milliard kub metr gazni tejashi shartligi qayd etildi.
Prezident 13 ta tuman hokimiga intizomiy jazo chora ko‘rishni topshirdi
Source link
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev eksport ko‘rsatkichlari pasaygan hududlar faoliyatini keskin tanqid qildi.
Qayd etilishicha, so‘nggi olti oyda 908 ta tadbirkor 3 milliard 600 million dollarlik shartnomalar tuzgan. Biroq hamkor davlatlardagi vaziyat o‘zgargani sababli ular hali eksportni boshlay olmagan.
Shu bilan birga, ayrim hokimlar tadbirkorlarga amaliy yordam ko‘rsatish o‘rniga vaziyatni o‘z holicha qoldirgani ta’kidlandi. Bu esa eksport ko‘rsatkichlariga salbiy ta’sir ko‘rsatgan.
Birinchi chorak yakunlari bo‘yicha bir qator hududlarda eksport keskin kamaygan. Xususan, Norin, Kasbi, Sherobod, Yozyovon va Denov tumanlarida eksport hajmi ikki barobardan ziyodga qisqargan.
Shuningdek, Shahrisabz, Uchquduq, Parkent, Toshkent tumani, Jizzax, Navoiy, Namangan, Angren, Bekobod va Nurafshon shaharlarida eksport rejalari 70 foizga ham yetmagan.
Prezident mazkur hududlar rahbarlarini ogohlantirib, birinchi yarim yillikda o‘sish ta’minlanmasa, qat’iy xulosa qilinishi bildirildi.
Davlat rahbari hozirgi sharoitda eksportchilarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash muhimligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tadbirkorlar yangi bozor topish, aylanma mablag‘, sertifikatlash va logistika kabi muammolarni mustaqil hal qila olmayapti.
Shu bois, ushbu yo‘nalishda yagona va samarali tizim yaratish zarurligi qayd etildi. Mas’ullarga eksportni rivojlantirish bo‘yicha natijaga yo‘naltirilgan kompleks yondashuv ishlab chiqish va tegishli takliflar kiritish topshirildi.
Olimlarning doimiy g’oyib bo’lishi ortida nima bor?
Toshkentda elektr korxonasi muhandislari 8 ming dollar bilan ushlandi
Bashar al-Assadning eng shafqatsiz jallodlaridan biri qo‘lga olindi
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Dunyodan5 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat5 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat5 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat5 days agoGiyohvand moddalar savdosini moliyaviy tomirlarni kesish orqali to’xtatish mumkin.
-
Siyosat4 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat3 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eron rahbariyati bilan uchrashishga tayyorligini ma’lum qildi