Jamiyat
maktablarda urfga kirayotgan “Sekret Santa” odamlarga qanday ta’sir qilyapti?
Bu o‘yin maktab o‘quvchilaridan tortib, talabalar, jamoalar orasida ham urfga aylanmoqda. Uning tarixi va o‘yin bilan bog‘liq holatlar haqida bilasizmi?
Secret Santa — bu guruh ichida tasodifiy ravishda kimga sovg‘a olish belgilanadigan, sovg‘a beruvchining ismi yashirin saqlanadigan o‘yin. Odatda har bir ishtirokchi boshqa bir bola uchun sovg‘a tanlaydi va o‘zi ham birovdan sovg‘a oladi. Sovg‘a egalari anonim saqlanadi. Ushbu an’ana Rojdestvo bayrami bilan bog‘liq. Bu 19-asrda Shvetsiya va Norvegiyada paydo bo‘lgan “Julklapp” urfidan kelib chiqqan. Shvedcha “Julklapp” so‘zi “Rojdestvoga sovg‘a” ma’nosini bildiradi. Odamlar qo‘shnisining eshigi yoniga sirli sovg‘acha qo‘yadi va uni ko‘rib qolmasliklari uchun tezda yugurib ketardi. Maqsad bayram ruhini ulashish, kayfiyatni ko‘tarish bo‘lgan. O‘zbekistonda ham oxirgi bir-ikki yilda bu an’anaga amal qilinyapti. Faqat maqsadlar o‘zgargandek…
Bu an’ana bolalar orasida bullingga sabab bo‘lyapti
Ba’zi ota-onalar Secret Santa o‘yini ba’zan maktab o‘quvchilari o‘rtasida salbiy munosabatlarga sabab bo‘layotgani, bola depressiyaga tushayotganidan xavotir bildirgan. Kun.uz’ga o‘z fikrini bildirgan o‘qituvchilardan biri esa sinfidagi o‘quvchilar shu sabab ikkiga ajralib qolganini aytdi.
“Bu an’ana bir-birining ijtimoiy ahvolini biladigan odamlar orasida bo‘lishi normaldir balki. Lekin bolalar orasida ommalashishiga qarshiman. Chunki bolalar bir-birlarining moliyaviy holatlarini yaxshi bilishmaydi. Yaqinda o‘quvchilarim shunaqa o‘yin o‘ynashni taklif qilishdi. Ruxsat berdim, shartlari bor ekan, ya’ni qur’a tashlash yo‘li bilan kim kimga sovg‘a berishini aniqladik. Buni bolalar orasida sir saqlashga kelishdik. Lekin undan keyin juda pushaymon bo‘ldim ruxsat berganimdan. Chunki shundan keyingi bir haftani shu o‘yinning g‘alvasi bilan o‘tkazdik. Hali bolalar shuning ustida janjallashgan, hali ota-ona telefon qilib bolasi kattaroq sovg‘a berib, arzimas sovg‘a olganidan norozi bo‘lganini aytgan. Xuddi bolalarni tabaqalashtirib qo‘ydi nazarimda.
To‘g‘ri, o‘ziga to‘q oilaning farzandlari nisbatan yaxshiroq sovg‘alar tayyorlashgan ekan, men ham kim qanday sovg‘a tayyorlaganini bilmasdim. Lekin oddiy oilaning bolalarida unaqa sovg‘a berishga imkoniyat yo‘q. Ko‘zlari mung‘ayib g‘alati bo‘lib qolishdi ba’zilari, xuddi kamsitilganday his qilib o‘zlarini. Bu o‘yinga ruxsat so‘rashganda asl mazmunini anglab yetmagan ekanman, bir o‘yin-da deb. Bolalarni yanayam ahil bo‘lishiga hissa qo‘shadi deb o‘ylagandim, lekin teskarisi bo‘ldi. Bunga ruxsat berishdan oldin yaxshi o‘rganib, to‘g‘ri tushuntirish kerak ekan mohiyatini. Maqsad sovg‘a olish emas, ko‘ngil ko‘tarish, yaxshilik qilish degan ma’noda. O‘zi bizning an’analarga kirmas ekan, shuning uchun tushunmasdan bolalarning dili og‘rishiga, ko‘nglida yomon xotira qolishiga sabab bo‘lmaylik deyman. Ayrim ota-onalar “qayerdan o‘ylab topdinglar bu o‘yinni?” deb bizni so‘roq qilishyapti. Vaholanki buni bolalar o‘zlari eshitib taklif kiritishgandi, bizga ham yangilik bo‘lganiga uncha tushunmaganmiz”, deydi u.
Ota-onalar qanday fikrda?
“Ikkita qizimni o‘zim yolg‘iz katta qilyapman. O‘tgan haftada katta qizim “Sekret Santa” degan o‘yinni o‘ynayapmiz deb keldi. Nima ekan desam, sovg‘a ulasharkanmiz, kim kimga sovg‘a berishini hech kim bilmaydi. Hozir hamma shunaqa qilyapti dedi. Hali oylikkacha ancha bor, to‘g‘risi non pulimizgacha hisoblab ishlatmasak qiynalib qolamiz. Ijarada turishning o‘zi bo‘lmaydi. Nima sovg‘a berish kerak ekan desam, ustozi buning ahamiyati yo‘q. O‘zlaring istagan har qanday sovg‘ani beraveringlar debdi. Uydan nimadir chiqarishga harakat qildim. Qizim o‘g‘il bola sinfdoshiga sovg‘a berishi kerak edi. Kichikroq sochiq bor edi, shuni chiroyli o‘rab berdim. Ahvolimizni bilgan qizim g‘ing demay olib ketdi, kayfiyati juda yaxshi edi. Kechga sovqotib ishdan qaytsam (bozorda ovqat sotaman), uyda biror ish qilinmagan, kayfiyati yomon, lekin hech narsa demaydi. 4 kundan beri maktabga bormayapti, mazam yo‘q deydi sababini so‘rasam, og‘zidan gap olaman deb qiynalib ketdim. Bilsam o‘sha kuni o‘g‘il bola sinfdoshiga sovg‘ani bergan, keyin u hammani oldida sovg‘ani ochgan va boshqa o‘g‘il bolalar “kuyovnavkarga tarqatiladigan sochiq olding” deb uning ustidan kulishgan. 7-sinf o‘quvchilari ayni o‘tish davrida emasmi, bolaning jahli chiqib qizimning yuziga sochiqni otib yuborgan. Boshqalarning eng oddiy sovg‘asi quloqchin, shunga o‘xshash narsalar bo‘lgan ekan. Bolam juda qattiq izza bo‘lgan, endi bormayman maktabga, ishlayman, nima ish bo‘lsayam farqi yo‘q deb o‘tiribdi. O‘qituvchisiyam bo‘lgan voqeadan xabari bor ekan, gaplashdik, lekin qizim juda g‘alati holatda hozir”, dedi tahririyatga murojaat qilgan ona.
Yana bir ota esa buning ota-onalarga ortiqcha yuk ekanligini ta’kidladi:
“O‘g‘lim boshlang‘ich sinfda o‘qiydi. Santa degan o‘yin o‘ynashga kelishishgan ekan. O‘rganib ko‘rsam, bu o‘yinda sovg‘aning qiymati, kim tomonidan berilishi ahamiyatli emas ekan. Shuning uchun kimdan sovg‘a olayotganini bilmasligi kerak ekan bola. Lekin biznikilar buni o‘zlariga moslashgan shekilli. Chunki o‘g‘limning sherigi, ya’ni undan sovg‘a kutayotgan bola o‘ziga olinadigan sovg‘ani belgilab bergan – sport qo‘lqopi, yana yopishtiradigan nimadir olishi kerakligini aytgan. Surishtirsam eng arzonini olsak ham 200 mingga yaqin narxda ekan. Hol-jonimga qo‘ymay ta’kidlashiga qaraganda shuni bermasa qattiq xafa bo‘ladigan.
Qizimdayam xuddi shunday hol. Bu yerda gap puldayammas, bolalar uchun zarur bo‘lmagan narsalarni oldirish. Undan keyin agar siz beradigan sovg‘a narigi tomon beradigan sovg‘adan kam (arzonroq) bo‘lib qolsa orada xafagarchilik, xijolatchilik degan narsalar bor. Shaxsan menga muammo bo‘lib ko‘rinyapti bu, ota-onalarga ortiqcha yuk, bolaga esa stress olib kelishi mumkin”.
Har bir davrning o‘z urflari bo‘lgani kabi bu o‘yin ham qachondir yodimizdan chiqadi. Lekin qancha bolaning ruhiy holatiga yomon ta’sir qilishi ularning kelajakdagi hayotiga ta’siri bo‘lishini unutmaslik kerak.
Bolaga Howo yuk mashinasi boshqaruvini ammasining o‘g‘li ishonib topshirgan. “Mashina boshqarishni o‘rgatmoqchi edim”, degan u. Mashina jarima maydoniga joylashtirilgan, huquqbuzarlarga esa ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirilgan.
Navoiyda Howo yuk mashinasi boshqaruvini 7 yoshli bolaga ishonib topshirgan shaxs aniqlandi. Bu haqda viloyat YHXB axborot xizmati xabar berdi.
Ijtimoiy tarmoqlarda yosh bola yuk mashinasini boshqarib borayotgani aks etgan videolavha tarqaldi. Qoidabuzarlik yuzasidan tezkorlik bilan surishtiruv harakatlari olib borilgan. Jarayonda voqea 2025 yil sentabr oyida bo‘lgani aniqlangan.
Ma’lum bo‘lishicha, bolaga boshqaruvchi uning ammasini o‘g‘li ishonib topshirgan. “Akam menga katta mashinasini berdi. Men uni boshqardim. Endi qaytib qilmayman”, degan bola.
Huquqbuzar qilgan ishidan afsusda ekanini aytib, jiyaniga mashina boshqarishni o‘rgatmoqchi bo‘lganini bildirgan.
Karmanalik ushbu shaxsning xatti-harakati va ota-onaning farzandini nazoratsiz qoldirgani yuzasidan MJtKning tegishli bandlari bilan ma’muriy bayonnomalar rasmiylashtirilgan. Yuk mashinasi esa jarima maydoniga joylashtirilgan.
Avvalroq Farg‘onada voyaga yetmagan shaxs Malibu’da uchta bolani urib ketgan edi. Ulardan biri vafot etgandi.
«Tashabbusli budjet jarayonlari doirasida mahallalardagi ijtimoiy-iqtisodiy masalalarni hal etishda xalq vakillari va jamoatchilik uchun qo‘shimcha imkoniyatlarni yaratish to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Sun’iy intellekt yaratgan surat
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 avgustdan tashabbusli budjet jarayonida deputatlar tomonidan loyihalarni qo‘shimcha ravishda g‘olib deb e’lon qilish uchun imkoniyatlar yanada kengaytiriladi.
Bunda:
har bir deputat tomonidan «Ochiq budjet» axborot portalida (portal) bir mavsum uchun ajratilgan mablag‘lar doirasida bir yoki bir nechta loyihalar tanlanib, qo‘shimcha ravishda g‘olib deb e’lon qilinadi;
deputat vakolati muddatidan ilgari tugatilgan hollarda «Tashabbusli budjet» jarayonlarida parlament nazoratini amalga oshirish bo‘yicha komissiya qaroriga ko‘ra boshqa deputatlar tomonidan tashabbusli budjet jarayonlarining tegishli saylov okrugidagi qo‘shimcha g‘oliblari aniqlanadi.
2027 yil 1 yanvardan sheriklik loyihalarini qo‘shimcha ravishda Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali, to‘lov tashkilotlari va tijorat banklarining mobil ilovalari orqali moliyalashtirish imkoniyatlari yaratiladi.
Mobil ilovalarda portal bilan integratsiya ta’minlangan holda barcha sheriklik loyihalarining ro‘yxati va tashabbusli budjet jarayonining onlayn statistikasi aks ettiriladi.
Qiymati BHM 2000 baravarigacha (taxminan 824 mln so‘m) bo‘lgan ichki yo‘llarni ta’mirlash bo‘yicha sheriklik loyihalarini tuman (shahar) obodonlashtirish boshqarmalari tomonidan amalga oshirish tartibi joriy etiladi.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videoda Kia rusumli avtomobil chorrahada katta tezlikda harakatlangani va qayrilib olayotgan Lacetti’ni urib o‘tganini ko‘rish mumkin. Jabrlanuvchilar haqida hozircha ma’lumot berilmadi.
Toshkent shahri Yunusobod tumanida Lacetti va Kia K5 rusumli avtomobillar ishtirokida ayanchli avariya ro‘y berdi.
Poytaxt YHXB matbuot xizmati ma’lum qilishicha, hodisa 30 iyun kuni soat 05:10 larda Amir Temur–Bog‘ishamol ko‘chalari chorrahasida sodir bo‘lgan. Lacetti Amir Temur ko‘chasi bo‘ylab harakatlanib ketayotgan vaqtida, o‘zidan o‘ng tomondan harakatlanib kelgan Kia K5 rusumli avtomobil bilan to‘qnashgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videoda Kia katta tezlikda harakatlanib, Lacetti’ning orqa qismini urib o‘tganini ko‘rish mumkin.
Xabarda avtomobilda bo‘lganlarning ahvoli haqida ma’lumot berilmagan.
Hozirda mazkur holat yuzasidan Toshkent shahar IIBB YHXB mas’ul xodimlari tomonidan surishtiruv harakatlari olib borilmoqda.
Voyaga yetmagan Doniyor Turg‘unov odam o‘limiga sabab bo‘lgan qasddan badanga og‘ir shikast yetkazish jinoyatida ayblanmoqda. Jinoyat ishi Mirobod tuman sudida yopiq tarzda ko‘rib chiqilmoqda. 26 iyun kuni dastlabki sud majlisi o‘tkazilgan.
Joriy yil 25 fevral kuni Toshkent shahrida BMW mashinasida YPX inspektorini urib ketgan voyaga yetmagan Doniyor Turg‘unovga nisbatan olib borilgan dastlabki tergov harakatlari yakunlanib, ish sudga oshirilgani ma’lum bo‘ldi. Bu haqda Kun.uz manbalari ma’lum qildi.
Manbaga ko‘ra, jinoyat ishi Mirobod tuman sudida yopiq tarzda ko‘rib chiqilmoqda (JPK talabiga ko‘ra, voyaga yetmaganlar ishtirokidagi ishlar yopiq ko‘riladi). 26 iyun kuni dastlabki sud majlisi o‘tkazilgan.
Jinoyat ishi yopiq tarzda o‘tkazilayotgani uchun sud majlislari jadvalida keltirilmagan.
Toshkent shahar sudlari matbuot xizmati Kun.uz so‘roviga javoban ish jinoyat ishlari bo‘yicha Mirobod tuman sudida ko‘rilayotgani, ish sudga Jinoyat kodeksining 104-moddasi uchinchi qismi «d» bandi (odam o‘limiga sabab bo‘lgan qasddan badanga og‘ir shikast yetkazish) bilan taqdim etilgani, sudlanuvchiga nisbatan qamoq ehtiyot chorasi saqlanib qolgani haqida ma’lum qildi.
Eslatib o‘tamiz, 2026 yil 25 fevral kuni Toshkent shahrining Mirobod tumanida voyaga yetmagan Doniyor Turg‘unov BMW mashinasida yo‘l-patrul xizmati inspektori Hosilbek Eshnazarovni urib yuborgandi.
Inspektor og‘ir jarohatlar oqibatida vafot etgan.
Shundan so‘ng Doniyor Turg‘unov qamoqqa olingan va unga Jinoyat kodeksining 267-moddasi (avtotransport vositasini olib qochish) va 104-moddasi uchinchi qismi «d» bandi (odam o‘limiga sabab bo‘lgan qasddan badanga og‘ir shikast yetkazish) bilan ayb e’lon qilingandi.
Marhum kichik serjant Hosilbek Eshnazarov prezident farmoniga ko‘ra, «Jasorat» medali bilan mukofotlandi va uning oilasiga Toshkent shahridan 3 xonali kvartira berildi.
Malayziyaga sayohatga borgan 3 nafar o‘zbekistonlik o‘lim jazosiga hukm qilingani haqida material e’lon qilingandi. O‘zbekiston tashqi ishlar vazirining matbuot kotibi Omonulla Fayziyev ushbu fuqarolarning keyingi taqdiri haqida Kun.uz’ga ma’lumot berdi.
Omonulla Fayziyevning aytishicha, 2010 yil sentabr oyida O‘zbekiston fuqarolari N.S., N.D. va J.J. Kuala-Lumpur xalqaro aeroportida 12 kilogrammdan ortiq giyohvandlik vositalarini olib o‘tishga urinishda gumonlanib, Malayziya huquqni muhofaza qiluvchi organlari tomonidan qo‘lga olingan.
Keyinchalik Malayziya sudi ularga nisbatan o‘lim jazosi tayinlagan.
Fuqarolarimizning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida O‘zbekistonning Malayziyadagi elchixonasi tomonidan 2013, 2014, 2016 va 2020 yillarda Malayziya Tashqi ishlar vazirligi, Bosh prokuraturasi, Oliy sudi hamda mamlakat Qiroli nomiga ularni afv etish to‘g‘risida bir necha bor rasmiy murojaatlar kiritilgan.
2018 yilda Malayziyada o‘lim jazosini ijro etishga moratoriy joriy etildi. Keyinchalik, 2024 yil 18 mart kuni kuchga kirgan “O‘lim va umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazolarini olgan shaxslarning ishlarini qayta ko‘rib chiqish to‘g‘risida”gi qonun asosida Malayziya Oliy sudi mazkur uch nafar O‘zbekiston fuqarosiga nisbatan chiqarilgan avvalgi o‘lim jazosini 30 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi bilan almashtirdi.
Malayziya qonunchiligiga muvofiq, jazoni ijro etish tartibi va yaxshi xulq-atvor uchun nazarda tutilgan imtiyozlar inobatga olinganda, ushbu fuqarolarning jazo muddati 2030 yilda yakunlanishi kutilmoqda.
Hozirgi vaqtda ular Malayziyaning Selangor shtatidagi Kajang qamoqxonasida jazo muddatini o‘tamoqda. O‘zbekistonning Malayziyadagi elchixonasi tomonidan ular bilan muntazam konsullik uchrashuvlari o‘tkazilib, zarur konsullik-huquqiy ko‘mak ko‘rsatib kelinmoqda.
Tashqi ishlar vazirligi xorijda bo‘lib turgan O‘zbekiston fuqarolarining huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha tegishli choralarni bundan buyon ham davom ettiradi, dedi Omonulla Fayziyev.
Eslatib o‘tamiz, uch o‘zbekistonlikning Malayziyaga sayohatga borishi va giyohvand moddalar aniqlanib o‘limga hukm qilinishi haqidagi hikoyani iste’fodagi DXX xodimi O‘ktam Suvonov Xavfsizlik YouTube kanaliga bergan intervyusida aytib bergandi.
Eldor Shomurodovning goli JCh–2026 guruh bosqichidagi eng chiroyli deb topildi
Al Kaponedan Gulnora Karimovagacha: “Kir pullar” qanday yuviladi?
Navoiyda 7 yoshli bolaga yuk mashinasi boshqaruvini bergan shaxsga chora ko‘rildi
-
Dunyodan4 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Siyosat5 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Dunyodan2 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Sport5 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Sport5 days agoDo‘stlar sharafiga Lamin Yamal deb nomlangan bola – jahon futbol yulduzi haqida
-
Iqtisodiyot4 days ago
Ertaga dollar tushib, yevro biroz ko‘tariladi
-
Jamiyat4 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Iqtisodiyot2 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?