Dunyodan
Kolumbiya oilasi AQSh giyohvand moddalar kontrabandasi hujumiga shubha qilinganidan keyin javoblarni talab qilmoqda
Ione Wells Janubiy Amerika muxbiri Kolumbiyaga asoslangan
Bbc
Lizbet Peres – bedarak yo’qolgan Alejandro canranza
Lisbet Peres Kolumbiyaning Karibbope sohilidagi “Karibga” baliq ovlashda dahshatda qaradi, chunki u oxirgi marta sentyabr oyida uning amakisi bilan gaplashayotganini eslash.
“U mehribon odam, yaxshi odam va do’st edi. U yaxshi ota, amaki va o’g’li edi. U quvnoq odam edi. U ish va baliq ovini yaxshi ko’rar edi.”
Odatdagidek qayiqqa suzib ketishdan oldin, Alejonro Canranza 14 sentyabr payton erta tongda oilasi bilan xayrlashdi. Uning so’zlariga ko’ra, u qo’shni Venezesuelaning La Guajira viloyatidan boshlangan.
Ertasi kuni AQSh prezidenti Donald Trump AQShning xalqaro suvlardagi hujumi Venesueladan ketayotgan kemaning Venesueladan ketayotganini nishonga olganini e’lon qildi, u uch kishini o’ldirdi.
Peres avval amakisini ko’rmadi. Uning besh farzandi otalaridan mahrum bo’lib,, dedi u va oila hali ham u ish tashlash bilan urilgan qayiqda bo’lganini va xavotir bilan javob kutayotganini bilmaydi.
“Haqiqat shundaki, biz u deb bilmaymiz va biz uning yangiliklar haqida ko’rganimizdan boshqa dalillar yo’q.”
Amerika Qo’shma Shtatlari sentyabr oyida Karib dengizida giyohvand moddalar savdosi gumon qilinib, Karibbopda gumon qilingan hujumlarni amalga oshirishni boshladi va keyinchalik Tinch okeaniga o’z faoliyatini kengaytirdi. AQShning so’zlariga ko’ra, kamida 21 ta havo hujumlari 83 kishini o’ldirgan.
Mudofaa vaziri Pet Gegsetning ta’kidlashicha, aksiyaning maqsadi “Narxcerfering” bizning yarim sharqimizdan “Narkerfere” va AQShni xalqimizni o’ldiradigan dorilardan himoya qilish edi.
Trump ma’muriyati Amerika hayotini AQShga giyohvand moddalar oqimini to’sib, Amerika hayotini tejashga qaratilgan o’zini o’zi himoya qilish choralarini ko’rdi.
Biroq, havo hujumi mintaqadagi davlatlar tomonidan qoralangan va bu xalqaro huquqni buzishi mumkin degan xavotirlar mavjud.
Kolumbiyalik prezident Gustavo Petro havo hujumini tanqid qildi va 15-sentyabr kuni Xataya kemada Kolumbiyalik fuqarolar borligini va keyinchalik Karranza o’lganlardan biri bo’lganini aytdi.
Prezidentning Kolumbiyalik fuqarolarining o’ldirilishi haqidagi dastlabki mulohazalariga javoban Oq uyning Petro “o’zining” o’zining “o’zining asossiz va tushunarsiz bayonotlarni ommaviy ravishda tortib olishga” kutishini aytdi.
Prezident Trump, shuningdek, preparatni giyohvand moddalar ishlab chiqarishni rag’batlantirganlikda aybladi va AQShning Kolumbiyaga yordamini qisqartirish bilan tahdid qildi.
Canranza katta oiladan kelib chiqadi va kichik uydagi 20 ga yaqin uyda Ga sayana qishlog’ida axloqsizlik yo’lida yashaydi.
Bu oy boshida giyohvand moddalar savdogarlaridan giyohvand moddalarni tashish uchun to’lovni orolga qaytarishni istaganligi sababli, u qiziga kirishga yordam bermoqchi bo’lgani uchun, u orolga kirishga yordam bermoqchi bo’lgani uchun.
“Ammo bu baliq yoki kokain (u tashayotgani), u o’lim jazosiga loyiq emas edi”, dedi Petro. U Qo’shma Shtatlarni “qotillik” aybladi va u Kolumbiyaning jamoat xavfsizligi kuchlariga hujum tugamaguncha AQSh bilan ma’lumot almashishni to’xtatishni buyurdi. Keyinchalik mudofaa vaziri prezident “Giyohvand moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashish, o’tmishda bo’lgani kabi xalqaro tashkilotlar bilan doimiy axborot oqimini ta’minlash uchun aniq ko’rsatmalar” bergan.
Janob Karranza to’qqiz yil oldin politsiyadan qurol o’g’irlagani uchun avvalgi ayblovga ega, ammo uning oilasi uning giyohvand moddalar savdogari sifatida uning xarakterini rad etadi va u u tomonidan jarohatlanganini rad etadi.
“Amerika Qo’shma Shtatlari prezidenti nima qilyapti, biz (odam savdosi) sodir bo’lganligini isbotlashimiz kerak”, dedi Lisbet.
Uning so’zlariga ko’ra, Trump o’z hududlariga ta’sir qiladigan muammolarni hal qilishni xohlashi mumkin, ammo “bu odamning hayotini qabul qilishga yordam bermasligi kerak” degani emas.
Sanranza oila a’zolari va prezident Petro uchun ish olib boradigan amerikalik Manro Bovanik AQShning xotini va to’ng’ich qizi AQSh tomonidan chiqarilgan havo hujumidan olingan.
U AQSh hukumatini oilasi nomidan sudga berishni rejalashtirmoqda. Xalqaro huquq shuni ko’rsatadiki, agar zo’ravonlik tahdidi bo’lmasa ham, harbiy kuchlar jinoiy faoliyatda ishtirok etayotgan bo’lsa ham, harbiy kuchlar tinch kuchlarni o’ldira olmaydi.
“Siz shunchaki nafaqat zo’ravonliklarda ishtirok etishga haqli emas, hatto siz giyohvand moddalar savdogarlari deb da’vo qilmoqchi bo’lgan odamlar bo’lsa ham”, dedi Kovartik.
“Ular kichik kemalar … Agar ular noto’g’ri ish qilsalar, ular hibsga olinishi, sudga sudlangan va hukm qilingan deb hisoblashlari kerak.”
“Aytgancha, ularning hech biri o’limga hukm qilinmaydi. Bu o’lim jazosiga loyiq jinoyat emas.”
Trump ma’muriyati Kongressga, AQSh “Xalqaro qurolli nizo” bilan shug’ullanadigan “Xalqaro qurolli to’qnashuv” bilan shug’ullanganligi bilan shug’ullanayotganiga ishonadi.
Shunday qilib, bu urushda kuch sarflash, masalan, dushmanlar jangarilarini o’ldirish, hatto zudlik bilan zo’ravon tahdid solmasa ham, hujumlarni oqlash uchun.
Prezident Tadbir va Davlat kotibi Marko Rubio Qo’shma Shtatlar “Terrorchilik tashkilotlari” dan “Terroristik tashkilotlar” dan “tahdid ostida”, deya aytishicha, giyohvand moddalar minglab amerikaliklarni o’ldirmoqda.
AQSh giyohvand moddasiatsiyasining ma’muriyati (DEA) o’tgan yilga nisbatan, o’tgan yilga nisbatan 2024 yilda 20% ga o’sgan kokainni olib tashlaydi.
Biroq, Amerika Qo’shma Shtatlarida giyohvandlikka bo’lgan o’limning etakchi sababi Meksikada ishlab chiqarilgan va AQShga kelishgan Fentanil.
“Ushbu kemalar hech qachon AQShga hujum qilmagan”, dedi Kovarik AQShning o’zini himoya qilish da’vosini rad etib.
Xuan Assasning aytishicha, u u va boshqa baliqchilarning ish tashlashiga qaratilgan bo’ladi.
Tatanga qaytib, ish tashlash 81 yoshli Xuan Assas TeJeda kabi baliqchilar uchun tashvishga sabab bo’ldi. Uning terisi 70 yil baliq ovlash va teri bilan bu suvlarda karibbina quyoshi ostida – bu uning bobosi va otasi singari.
U muntazam ravishda Venesuela bilan chegarasi yaqinidagi qirg’oq bo’ylab baliq tutadi.
Uning so’zlariga ko’ra, u baliq ovi paytida u ba’zan uchayotgan dronlar uchayotganini ko’radi, – dedi orqadan qaytib, orqasiga o’girilib. “
Garchi u shunchaki baliq ovi bo’lsa ham, u tushayotgani uchun qo’rqib ketdi.
“Qanday bo’lmasin ular bizni ko’rishlari mumkin va biz xuddi shu narsani qilyapmiz deb o’ylashlari mumkin, chunki ba’zida tunda orkinosni qidiramiz.”
Uning so’zlariga ko’ra, ba’zi baliqchilar kambag’allik tufayli giyohvand moddalarni tashishda ishtirok etishadi. Uning o’zi pul taklif qilindi, lekin u uni rad etdi.
U giyohvand moddalarni tashishda xavf tug’dirgan xatarlarni qabul qilishdan ko’ra, u qilgan va yashaydigan kichkina pulga osib qo’yar edi, deydi u.
Tejeda baliq oviga qarab uchuvchini ko’rayotganini aytdi.
Mintaqadagi aksariyat odamlar bu nafaqat giyohvand moddalarni noqonuniy aylanishida gumon qilingan kichik qayiqlarni nishonga olish emas, balki harbiy kuchlar kabi ittifoqchilarga yoki harbiy bosimni o’ziga jalb qilish orqali.
Amerika Qo’shma Shtatlari Prezident Maduroni Kartel de Los-Los-Los tagisini deb atadi, deb nomlangan odam savdosi deb nomlangan ayblovni kuchaytirdi. Dushanba kuni AQSh Davlat departamenti guruhni xorijiy terrorchilik tashkiloti sifatida belgilashi kutilmoqda.
Bu Qo’shma Shtatlar Venesuela tuproqiga hujum qilishi mumkin degan mish-mishlarni kuchaytirdi.
Prezident Trumpning ta’kidlashicha, Qo’shma Shtatlar “Prezident Maduro bilan bir qator munozaralarga ega bo’lishi mumkin”, dedi Prezident Maduro esa u “bevosita suhbatlashishga tayyor” deb javob berdi.
Amerika Qo’shma Shtatlari navbatdagi harakatini, Karib dengizi sohilini nuqta chalishi deb hisoblaydi.
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Belarus Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushda qatnashish niyatida emas. Bu haqda Aleksandr Lukashenko Rossiyaning Belarusdagi elchisi Boris Grizlov va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov bilan uchrashuvda gapirdi.
Bu Lukashenko Kreml Boris Grizlov orqali Belarusni mojaroda faolroq ishtirok etishga undayotganini birinchi marta oshkora tan oldi.
Lukashenko Grizlovga shunday dedi: “Urushga aralashishning hojati yo’q. Boris Vyacheslavovich bizni urushga tortish jarayonini uyushtirmoqda. Bizni bunga undash ham kerak emas”.
Lukashenko bu masalani Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan bir necha bor muhokama qilganini va belaruslar ukrainaliklar bilan jang qilishni istamasligini aytdi.
Shu bilan birga, u Belarus Rossiya mintaqasini, jumladan, Moskva viloyatini iqtisodiy va xavfsizlik sohalarida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Wall Street Journal gazetasining yozishicha, Ukraina neftni qayta ishlash zavodlaridagi ish tashlashlar tufayli Belarus Rossiyaga benzin va boshqa neft mahsulotlarini yetkazib bermoqda.
Nashr Rossiya va Yevropaning sobiq va amaldagi rasmiylariga tayanib, Rossiya yil boshidan beri Belarus hududidan Ukrainaga hujum qilish va NATO davlatlariga qarshi gibrid operatsiyalarni o‘tkazish uchun ruxsat so‘raganini xabar qiladi. Manbalarning aytishicha, bu muzokaralarga birinchi navbatda Boris Grizlov rahbarlik qiladi.
Hisobotda, shuningdek, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron may oyida janob Lukashenkoga qo‘ng‘iroq qilib, uni urushga qo‘shilmaslikka chaqirgan.
AQSh Oliy sudi prezident Donald Tramp ma’muriyati mamlakatda qonuniy istiqomat qilayotgan 350 ming gaitilik va 6 ming suriyalikni gumanitar himoyadan zudlik bilan mahrum qilishi mumkinligi haqida qaror chiqardi.
Avvalroq quyi sud prezidentning muhojirlarni vaqtincha himoyalangan maqomdan (TPS) mahrum qilish haqidagi farmonini bloklagan edi. 1990 yilda Kongress tomonidan kiritilgan dastur deportatsiya xavfi ostida bo’lgan muhojirlarni himoya qilishga qaratilgan.
Oliy sud qarori immigratsiya organlariga ko‘proq vakolatlar beradi. Shu nuqtai nazardan, bu qaror Trampning immigratsiya bo‘yicha navbatdagi g‘alabasi sifatida ko‘rilmoqda.
Hozirda 17 mamlakatda 1,3 millionga yaqin odam vaqtinchalik himoyaga ega. Gaitiliklarga bu maqom birinchi marta 2010 yilda dahshatli zilziladan keyin berilgan edi. Mamlakatdagi qurolli guruhlarning zo‘ravonliklari tufayli 1 milliondan ortiq odam o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘lganidan keyin bu himoya muddati bir necha bor uzaytirildi.
Suriyaliklar bu maqomga 2012-yilda fuqarolar urushi tufayli erishgan.
2025-yil yanvar oyida Oq uyga qaytganidan beri Tramp 17 mamlakatdan 13 tasida TPS maqomini olib tashlashga harakat qildi. Oliy sudning so‘nggi qarori ushbu sa’y-harakatlarni davom ettirish uchun huquqiy asos yaratadi.
Qaror, shuningdek, hali ham TPS maqomiga ega bo’lgan to’rtta davlat vakillariga ham tegishli: Salvador, Livan, Sudan va Ukraina, chunki ularning kafolatlari joriy yilda tugaydi.
Avval xabar qilinganidek, ayni damda Qo‘shma Shtatlar ham siyosiy boshpana so‘ragan xorijlik fuqarolarni qabul qilishni to‘xtatmoqda.
Joriy yilning boshida Qo’shma Shtatlar 75 davlat fuqarolariga immigratsion vizalar berishni to’xtatdi.
2025-yil sentabrida Tramp ma’muriyati chet elliklar uchun immigratsion bo‘lmagan vizalar, jumladan B1/B2 turistik vizalar berish tartib-taomillarini kuchaytirdi.
2025-yil may oyida Oq uy Qo‘shma Shtatlarda o‘qish uchun ariza topshirgan barcha xalqaro talabalar ijtimoiy tarmoqlardagi ma’lumotlar tekshiruvidan o‘tkazilishini e’lon qildi. Vashington AQShning butun dunyodagi elchixonalariga majburiy tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish maqsadida yangi talaba vizalari uchun rejalashtirilgan suhbatlarni bekor qilishni buyurdi.
2025-yilning 4-iyunida Tramp ma’muriyati Afg‘oniston, Chad, Kongo, Ekvatorial Gvineya, Gaiti, Somali va Eron kabi 12 davlat fuqarolari uchun AQSh eshiklarini yopdi va ikki hafta o‘tib, AQShga kirishi taqiqlangan davlatlar ro‘yxatiga yana 36 davlat qo‘shildi.
Buyuk Britaniya qiroli Charlz III Bukingem saroyining 10 yillik rekonstruksiya ishlaridan keyin ko‘chib o‘tmaydi. Bu haqda qirollik vakili xabar berdi.
Deyarli ikki asr davomida Britaniya monarxining asosiy qarorgohi bo‘lib kelgan Bukingem saroyi bundan buyon monarxning doimiy qarorgohi bo‘lmaydi.
Qirollik ma’murlari, shuningdek, Charlz III 2024/25 moliyaviy yilida 12,9 million funt sterling (17 million AQSh dollari) soliq to’laganini aniqladi. Ushbu indeks birinchi marta ommaga taqdim etilmoqda. Bu Qirollik oilasini Buyuk Britaniyadagi eng yaxshi 100 soliq to’lovchilar qatoriga kiritadi.
Qirollik oilasi 2022-yilda qirolicha Yelizaveta II vafotidan keyin moliyaviy ahvoli keskin tanqid qilinganidan keyin shaffofroq bo‘lishga va’da bergani aytiladi.
Qirollik oilasining Bukingem saroyiga ko’chib o’tmaslik qarori 369 million funt sterlinglik ta’mirlash ishlari yakunlanishi arafasida paydo bo’ldi. Qayta tiklash ishlari doirasida eskirgan elektr tarmoqlari, quvurlar va isitish tizimi to‘liq yangilanmoqda.
Charlz III o’zining uzoq vaqtdan beri Londondagi qarorgohi Klarens Xausda yashashni davom ettiradi.
Qirollik g’aznachisi Jeyms Chalmers Bukingem saroyi qirollik oilasining asosiy qarorgohi bo’lib qolishini aytdi. U yerda davlat tashriflari, tantanali marosimlar va boshqa rasmiy tadbirlar davom ettiriladi.
“Bu monarxiyaning uyi va Oliy hazratlari Londonda bo’lganida, qirollik bayrog’i saroy tomida hilpirab turadi”, dedi janob Chalmers.
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
Javaharla’l Neru qidirgan jadid Po‘lat Soliyev kim edi?
Venesueladagi zilzila oqibatida 235 kishi halok bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman