Siyosat
Klassik mustamlakachilik – nima uchun Rossiya MDH tarixi darsliklarini o’zgartirmoqchi
Markaziy Osiyo darsliklarida Rossiyaning mintaqani qanday bosib olgani va mustamlaka qilgani tasvirlangan tarixiy faktlar Moskvani ranjitdi. Siyosiy tahlilchilar bu javobni klassik mustamlakachilarga xos bo’lgan darslik yondashuvi deb bilishadi. Bundan tashqari, ba’zi ekspertlarning fikricha, Rossiya hukumati o’z tarixini yangi mustaqil davlatlar tomonidan to’liq qabul qilish Rossiya Federatsiyasi hududida yashovchi turli etnik ozchiliklar orasida xavfli uyg’onishga olib kelishi mumkinligidan xavotirda.
Yaqinda Moskvada bo‘lib o‘tgan rus va qirg‘iz tarixchilari o‘rtasida bo‘lib o‘tgan uchrashuvda Rossiya tomoni Qirg‘iziston tarixi darsliklaridan “Rossiya mustamlakasi” iborasini olib tashlashni talab qildi. Kun.uz ning geosiyosat dasturida siyosatshunoslar tarixiy o‘tmishni manipulyatsiya qilish klassik mustamlakachilikning belgilovchi xususiyati ekanligini ta’kidladilar.
Kamoliddin Ravimovning ta’kidlashicha, bu alohida hodisa emas. Shunga o’xshash holat 2025 yilda Tojikistonga nisbatan sodir bo’lgan. O‘shanda ba’zi rossiyalik siyosatchilar va akademiklar fuqarolari Rossiyada milliardlab dollar ishlab, vataniga jo‘natayotgan yaqin ittifoqchi Tojikiston nima uchun maktab o‘quv dasturlarida Rossiyani salbiy imperator kuch sifatida ko‘rsatishi haqida savol bergan edi.
E’tibor O’zbekiston va Qozog’istonga emas, Qirg’iziston va Tojikiston kabi davlatlarga qaratilayotgani, o’ylangan siyosiy strategiyadan dalolat beradi. Rossiya hukumati katta ta’sirga ega bo‘lgan mamlakatlarni nishonga olib, suvlarni sinovdan o‘tkazmoqda va mintaqaning qolgan qismiga aniq signal yubormoqda.
Ravimov, shuningdek, Sovet davridagi Hamza Hakimzoda Niyoziy hayotiga bag‘ishlangan “Olovli yo‘l” serialini ham keltirdi va tarixiy ommaviy axborot vositalari vakillari bilan o‘xshashlik ko‘rsatdi. Filmda chor Rossiyasi imperialistik bosqinchi kuch sifatida, sovet tuzumi esa o‘zini ozod qiluvchi sifatida ko‘rsatadi. Rossiya rahbariyati hozir bu ikki davrni yagona tarixiy rivoyatda birlashtirishga harakat qilmoqda va mohiyatan ikkala davrni ham bosqinchilik deb tasniflashni talab qilmoqda.
Ajablanarlisi shundaki, Rossiya tez-tez Fransiya va Birlashgan Qirollik kabi G‘arb davlatlarini mustamlakachilikda ayblaydi va ularning Afrika, Osiyo va Lotin Amerikasidagi o‘tmishdagi harakatlarini tanqid qiladi. Ammo o‘z tarixi haqida gap ketganda, Moskva o‘zining klassik mustamlakachi davlat sifatidagi o‘zligini tan olishdan bosh tortadi.
Anvar Yo‘ldoshev Rossiyaning mustamlakachilik yorlig‘idan qutulishdan umidvorligi ortidagi ba’zi geosiyosiy va mafkuraviy motivlarni ta’kidladi. “Mutamlakachilik” atamasi bosqinchilik va boʻysunish bilan bogʻliq juda salbiy maʼnolarga ega boʻlib, butun Oʻrta Osiyoda Rossiyaning oʻta noqulay qiyofasini yaratadi.
Bu qoralashdan qutulish uchun Moskvaning rasmiy va yarim rasmiy doiralari “maʼmuriy nazorat” kabi yumshoqroq muqobillarni taklif qilmoqda. Yo’ldoshevning tushuntirishicha, Rossiya Federatsiyasida ko’p sonli etnik ozchiliklar istiqomat qiladi, shuning uchun uning mustamlakachilik o’tmishini ochiq tan olish mamlakatda mustaqillik tuyg’ularini kuchaytirishi va uning fuqarolarini bugungi kunda mustamlaka bo’lib qolayotganini tan olishga undashi mumkin. Moskvaning darsliklarni qayta yozishga bo’lgan intilishi xorijda ham, mamlakatda ham jamoatchilik fikrini nazorat qilish uchun hisoblangan harakatdir.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
