Iqtisodiyot
“Kartani to‘ldirish komissiyalarini Markaziy bank tartibga solmaydi”
Naqdsiz to‘lov tartibi tufayli, 1 apreldan boshlab aholida qo‘lidagi naqd pulini kartaga kiritishga bo‘lgan talab keskin oshadi. Lekin amaliyotda kartani bankomat yoki terminal orqali to‘ldirganda, 3 foizgacha komissiya olinadi. Markaziy bank raisi birinchi o‘rinbosari bu bozor va raqobat masalasi ekani, regulyator bunga aralasha olmasligini aytdi. “Qaysi bank qulay taklif bersa, mijoz o‘shani tanlaydi”, dedi u.
27 mart kuni o‘tkazilgan matbuot anjumanida 1 apreldan boshlab joriy etiladigan yangi tartib – bir qator to‘lovlar va savdolarni to‘liq naqdsiz shaklga o‘tkazish mexanizmlarini batafsil tushuntirdi.
Yangi tartibga ko‘ra, kommunal to‘lovlar, davlat xizmatlari, alkogol va tamaki mahsulotlari, shuningdek ko‘chmas mulk va ishlab chiqarilganiga 10 yildan oshmagan avtotransport vositalari oldi-sotdisi faqat naqdsiz shaklda amalga oshiriladi.
Rasmiylar bu qaror ortida turgan asosiy maqsadni – shaffof iqtisodiyotga o‘tish va to‘lovlarni soddalashtirish bilan izohladi.
“Bu – fuqarolar uchun qulaylik yaratish, to‘lovlarni tez va uzluksiz amalga oshirish uchun qilinmoqda”, dedi Markaziy bank raisi o‘rinbosari Nodir Saydullayev.
Uning ta’kidlashicha, asosiy vazifa – shunday tizim yaratishki, fuqaro to‘lov usuli sabab tovar yoki xizmatsiz qolmasin. Shu maqsadda banklar tomonidan “lahzalik kartalar” joriy etilmoqda. Masalan, yoqilg‘i quyish shoxobchasiga kelgan mijozda karta bo‘lmasa, unga joyida karta rasmiylashtirib berilishi mumkin. “Fuqaro xizmatdan foydalanmay chiqib ketmasligi kerak – biz sharoitni shunga moslayapmiz,” dedi Saydullayev.
Brifingda muhokama qilingan masalalardan biri – bank komissiyalari bo‘ldi. Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, davlat banklari ko‘chmas mulk operatsiyalari uchun maksimal 206 ming so‘m, avtomobil savdosi uchun esa 103 ming so‘m miqdorida komissiya belgilagan.
Misol tariqasida keltirilishicha, “400 million so‘mlik uy sotib olishda ilgari o‘rtacha 0,5 foiz, ya’ni 2 million so‘m komissiya to‘langan bo‘lsa, endi bu summa atigi 206 ming so‘mni tashkil etadi”.
Statistik ma’lumotlar ham e’tiborga loyiq: 2025 yilda O‘zbekistonda 600 mingga yaqin avtomobil va 300 mingga yaqin ko‘chmas mulk oldi-sotdisi amalga oshirilgan. Bu esa yangi tizim qanchalik katta hajmdagi operatsiyalarni qamrab olishini ko‘rsatadi.
Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyev esa yangi tartibning qamrovi haqida aniq raqamlarni keltirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, “28 ming turdagi mahsulot ushbu talabga tushadi, bu esa sotuvdagi umumiy mahsulotlarning 7 foizini tashkil etadi”. Shundan 22 mingdan ortig‘i alkogol va tamaki mahsulotlariga to‘g‘ri keladi. Yana 5 mingta mahsulot – qiymati 25 mln so‘mdan yuqoriligi uchun shu tartib doirasiga tushadi.
1 apreldan boshlab ushbu mahsulotlar uchun kassa apparatlarida naqd to‘lov funksiyasi o‘chirib qo‘yiladi. “Agar xarid savatchasida sigaret bo‘lsa, naqd to‘lov tugmasi ishlamaydi, faqat naqdsiz to‘lov amalga oshiriladi”, deya izoh berdi Abdiyev.
Adliya vaziri o‘rinbosari Muzraf Ikromov esa yangi tizim ortida daromad olish emas, balki tizimni tartibga solish maqsadi turganini ta’kidladi: “Bizda pul ishlash maqsadi yo‘q. Aksincha, xizmat haqini imkon qadar minimal darajada belgiladik”, – dedi u.
Uning ma’lumotiga ko‘ra, O‘zbekistonda yiliga 5,4 millionta notarial harakat amalga oshiriladi, shundan qariyb 1 millioni – ko‘chmas mulk va transport vositalari bilan bog‘liq.
Kun.uz muxbiri tomonidan ko‘tarilgan muhim masalalardan biri – bank kartalariga naqd pul kiritishdagi komissiyalar va infratuzilma yetishmovchiligi bo‘ldi. Hozirda banklar o‘z bankomatida boshqa bank mijozlari uchun naqd pul kiritishda 1 foizdan 3 foizgacha komissiya olmoqda.
Bu savolga javoban Markaziy bank rasmiysi shunday dedi: “Komissiyalarni Markaziy bank tartibga solmaydi, bu – bozor va raqobat masalasi. Qaysi bank qulay sharoit taklif qilsa, mijoz o‘shani tanlaydi”.
Shuningdek, P2P o‘tkazmalar bo‘yicha muhokamalar ham e’tibordan chetda qolmadi. Markaziy bank raisi o‘rinbosari Nodirbek Saydullayevning imzosi bilan 17 fevral kuni tijorat banklari va to‘lov tashkilotlariga yuborilgan xat o‘z kuchini yo‘qotdimi, degan savolga Saydullayev: “Boshidan ixtiyoriy edi, majburiy xarakterga ega bo‘lmagan”, deb javob berdi.
Biroq rasmiylar uzoq muddatda bunday ma’lumotlar iqtisodiy tahlil uchun zarurligini ham yashirmadi. Ularning fikricha, P2P operatsiyalar orqali norasmiy iqtisodiyot hajmini kamaytirish mumkin.
Yana bir muhim muammo – cash-in bankomatlar yetishmovchiligi. Rasmiylar bu borada banklarga murojaat qilib, infratuzilmani kengaytirish zarurligini tan oldi. Hozirda 17 990 dan ortiq agent nuqtalari orqali (terminallar vositasida) naqd pul kiritish va yechish xizmatlari ko‘rsatilmoqda.
Yakunda ta’kidlanganidek, yangi tizim – bosqichma-bosqich moslashuvni talab qiladi. Boshqa ayrim mexanizmlar, jumladan uy-joy xaridida keshbek tizimi ham ishlab chiqilmoqda.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 75,2 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 12 foizga oshgan. Hududlar kesimida eng yuqori natija Toshkent shahrida qayd etilgan — 13,9 trln so‘m.
Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati 10,7 trln so‘m va Samarqand viloyati 10,1 trln so‘m bilan joylashgan. Andijon va Farg‘ona viloyatlarining har birida 5,6 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Buxoro viloyatida oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 4,7 trln so‘m, Qashqadaryoda 4,6 trln so‘m, Namanganda 4,5 trln so‘mni tashkil etgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Navoiy viloyatida ko‘rsatkich bir xil — 3,2 trln so‘mdan. Xorazm viloyatida 2,4 trln so‘m, Sirdaryo va Surxondaryo viloyatlarining har birida 2,3 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan. Jizzax viloyatida esa yirik korxonalar tomonidan 2,1 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirokida mamlakatimiz mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan hududlarda yangi obyektlarni ishga tushirish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda davlatimiz rahbari hududlardagi studiyalarga yig‘ilgan keng jamoatchilik vakillarini, ular orqali butun xalqimizni yaqinlashib kelayotgan ulug‘ bayram bilan tabrikladi.
Ortda qolgan o‘n yilda O‘zbekistonda inson qadrini ulug‘lash va aholi farovonligini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar yuz berdi. Tadbirkorlikka keng yo‘l ochilib, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, raqobatbardosh sanoat tarmoqlarini yaratish, chekka tuman va qishloqlar infratuzilmasini yaxshilash bo‘yicha ulkan ishlar bajarildi. Ta’lim, tibbiyot va madaniyat sohalariga e’tibor yangi bosqichga ko‘tarildi.
– So‘nggi o‘n yil mamlakatimiz tarixida yangi Uyg‘onish davri – Uchinchi Renessans poydevorini qurish bosqichi sifatida abadiy muhrlandi, – dedi Prezidentimiz.
Bu davrda iqtisodiyotimiz hajmi 2,5 barobardan ziyod oshdi. Iqtisodiyot tarmoqlariga 160 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilinib, umumiy qiymati 76 milliard dollarlik 2 ming 163 ta yirik sanoat loyihasi ishga tushirildi, qariyb 6 million nafar aholi doimiy ish o‘rni bilan ta’minlandi.
Bugun yurtimizda dunyoning yetakchi kompaniyalari, yirik investorlari va xalqaro moliya institutlari ishtirokida ko‘plab loyihalar amalga oshirilmoqda. Investitsiyalar ko‘payishi bilan sanoatimiz qiyofasi ham tubdan o‘zgarmoqda.
– Biz xomashyo eksport qilgan davlatdan uni chuqur qayta ishlash zanjiri asosida tayyor mahsulotni jahon bozoriga olib chiqadigan iqtisodiyotga o‘tyapmiz. Eng muhimi, yangi korxonalar bilan birga zamonaviy texnologiyalar, yangi kasblar va yuqori malakali ish o‘rinlari ham paydo bo‘lmoqda, – dedi davlatimiz rahbari.
Joriy yilning o‘zida 1,7 milliard dollarlik 56 ta yirik zamonaviy sanoat va servis obyekti ish boshladi, 8,8 mingta yuqori daromadli ish o‘rni yaratildi.
Shuningdek, budjetdan ajratilgan 46 trillion so‘m hisobidan 385 ta maktab, 113 ta bog‘cha, 81 ta shifoxona, 7,5 ming kilometr yo‘l, 3,2 ming kilometr ichimlik suvi va kanalizatsiya tarmoqlari qurildi, ta’mirlandi va rekonstruksiya qilindi.
Bugungi marosimda mamlakatimizning barcha hududlarida umumiy qiymati qariyb 50 trillion so‘m bo‘lgan 72 ta yirik sanoat va servis loyihasi hamda 91 ta ijtimoiy soha obyekti foydalanishga topshirildi. Ularning ochilishi Mustaqillik bayramiga munosib tuhfa bo‘ldi.
Yangi loyihalar hisobiga 15 mingta ish o‘rni yaratiladi, budjetga yiliga qo‘shimcha 1 trillion so‘m tushum tushishi ta’minlanadi.
Investitsiya loyihalari energetika, qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat sanoati, metallurgiya, avtomobilsozlik, elektrotexnika, qurilish materiallari, tog‘-kon, to‘qimachilik va yengil sanoat kabi muhim yo‘nalishlarni qamrab olgan.
Jumladan, Sirdaryo viloyatida 1 ming 573 megavattli elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvati, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 200 megavattli shamol elektr stansiyasi va 100 megavattli energiya saqlash tizimi ishga tushirildi. Navoiy viloyatidagi yangi energetika loyihalari yiliga 657 million kilovatt-soat elektr energiyasini ishlab chiqaradi.
Mazkur loyihalar orasida mamlakatimizning eksport salohiyatini sezilarli oshiradigan quvvatlar ham bor. Andijon, Namangan va Jizzax viloyatlarida ishga tushirilgan to‘qimachilik, trikotaj va gilam mahsulotlari ishlab chiqarish korxonalari millionlab dollarlik eksportni ta’minlaydi. Samarqand va Toshkent viloyatlarida barpo etilgan yangi metallurgiya korxonalari ham sanoat kooperatsiyasini kengaytirish va import o‘rnini bosishga xizmat qiladi.
Prezidentimiz bugungi loyihalarni faqat investitsiya va eksport ko‘rsatkichlari bilan o‘lchash to‘g‘ri bo‘lmasligini ta’kidladi. Yangi o‘quv yili arafasida ijtimoiy sohada ham ko‘plab zamonaviy obyektlar foydalanishga topshirilmoqda. Ular orasida 36 ta bolalar bog‘chasi, 43 ta maktab, 7 ta oliy ta’lim muassasasi va 3 ta shifoxona bor.
Yangi Toshkent hududida jahon standartlari asosida 10 gektar maydonda barpo etilgan Yangi O‘zbekiston universitetining zamonaviy majmuasi shular jumlasidandir. Bu yerda 7 ming nafar talaba tahsil olishi uchun sharoit yaratilgan.
Oliy ta’lim muassasasida Garvard universiteti bilan hamkorlikda Rektorlar maktabi faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Oksford universiteti bilan birgalikda davlat xizmatchilarining malakasini oshirish bo‘yicha “Ta’lim xabi” tashkil etiladi. 1-oktyabrdan Sun’iy intellekt instituti ish boshlaydi.
Shuningdek, 30 ming kvadrat metr maydonga ega besh qavatli yangi Milliy kutubxona eng zamonaviy texnikalar bilan jihozlangan. U bir vaqtning o‘zida 1,5 ming nafar kitobxonga xizmat ko‘rsata oladi. Bu yerda 28 dan ziyod o‘quv xonasi va zallar, turli sig‘imdagi konferensiya zallari tashkil etilgan, 200 mingdan ortiq kitob jamlangan.
Qarshi shahrida 400 milliard so‘mlik Iqtisodiyot va pedagogika universitetining zamonaviy bino va inshootlari barpo etildi. Bu yerda 3 ming nafar talaba tahsil oladi, 700 nafar aholi daromadli ish bilan ta’minlanadi.
Farg‘ona viloyatidagi yangi zamonaviy tibbiyot muassasasida esa yiliga 60 ming nafar bemorni davolash va 30 ming nafar ayolni skriningdan o‘tkazish imkoniyati yaratildi.
Davlatimiz rahbari yangi obyektlarni barpo etishda ishtirok etgan investor va tadbirkorlar mehnatini yuksak baholadi.
– Siz kiritayotgan har bir investitsiya O‘zbekiston kelajagining poydevorini mustahkamlaydi. Siz yaratayotgan har bir ish o‘rni oilalar farovonligiga xizmat qiladi. Siz ishlab chiqarayotgan har bir mahsulot mamlakatimiz iqtisodiy salohiyatini yangi bosqichga olib chiqadi. Siz eksport qilayotgan har bir tovar O‘zbekistonning jahon bozoridagi raqobatbardoshligini oshiradi, – dedi Prezidentimiz.
Ushbu loyihalarni barpo etishda fidoyilik ko‘rsatgan quruvchilar, muhandis va loyihachilar, tadbirkor va investorlarga minnatdorlik bildirildi.
Shundan so‘ng davlatimiz rahbari ramziy tugmani bosdi va 72 ta yirik investitsiya loyihasi hamda 91 ta ijtimoiy soha obyekti foydalanishga topshirildi.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Source link
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat5 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Siyosat5 days ago
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
-
Siyosat4 days ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Siyosat3 days ago
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev AQSh kongressmenlari delegatsiyasini qabul qildi
-
Sport4 days ago
Rossiyalik shaxmatchilar O‘zbekistonda o‘tkaziladigan Olimpiadada qatnashmaydi
-
Iqtisodiyot2 days ago
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
-
Jamiyat5 days ago
Chet el fuqarolari va xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimiz mukofotlandi