Jamiyat
“jigar” so‘zini ham, tabriklash xizmatini ham patentlab bo‘lmaydi
Ijtimoiy tarmoqlarda tabriklash xizmati uchun “mualliflik huquqi” olingani, “jigar” so‘zi esa “patentlangani” haqida videolar tarqaldi. “Kim ruxsatimizsiz bizning g‘oyamizni ishlatib tabrikchilik sohasini davom ettirsa, javobgarlikka tortiladi”, deydi bir video muallifi. Kun.uz muhokamalarga sabab bo‘lgan holat yuzasidan savollar bilan Adliya vazirligiga murojaat qildi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Vazirlik bo‘lim boshlig‘i Sharof Abdumalikovning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonda “patent” tushunchasi faqat to‘rtta intellektual mulk obektiga: ixtiro, foydali model, sanoat namunasi va celeksiya yutug‘i obektlariga nisbatan ishlatiladi.
“Lekin ayrim shaxslar tomonidan mualliflik va turdosh huquqdagi obektlarga nisbatan ham “patent” tushunchasi ishlatilib kelinmoqda. Lekin bu aslida qonuniy qilib aytadigan bo‘lsak, noto‘g‘ri. Chunki mualliflik va turdosh huquq obektlari davlat ro‘yxatidan o‘tkazilmaydi. Ularni himoya qilish uchun davlat ro‘yxatidan o‘tkazish shart emas. Shuning uchun ham umumiy intellektual obektlarimizni ikki turga bo‘lamiz. Birinchi turi – sanoat mulk obektlari, ikkinchi turi – mualliflik va turdosh huquq obektlari. Sanoat mulk obektlarining mualliflik huquqi obektlaridan asosiy farqi shundaki, sanoat mulk obektlarida, albatta, ular patent yoki boshqa turdagi guvohnoma shaklidagi muhofaza hujjatini olishlari shart, davlat ro‘yxatidan o‘tkazgan holda. Mualliflik va turdosh huquq obektlarida esa shart emas. Ular yaratilish fakti bilan huquqiy himoyaga ega bo‘ladi”, dedi Abdumalikov.
Xo‘sh, qaysidir bir yo‘nalishni ham patentlab olish mumkinmi o‘zi? Sharof Abdumalikovning aytishicha, yo‘q, bunaqasi bo‘lmaydi.
“Ijtimoiy tarmoqlarda muhokamalarga sabab bo‘lgan bir video chiqdi. Bir tadbirkor: “Tabrik yo‘nalishini men patentladim, bu yo‘nalish bo‘yicha faqat men shug‘ullanishim mumkin”, degan bir tushuncha bilan murojaat qilib chiqdi. Qonunchilikka muvofiq, deylik, siz jurnalistika yo‘nalishida yoki kimdir mahsulot ishlab chiqarish yo‘nalishida, kimdir ta’lim yo‘nalishida, har xil yo‘nalishlarda faoliyat yuritishi mumkin, aytaylik, u o‘z brendini himoya qilishi mumkin, lekin u to‘liq o‘sha yo‘nalishni egallab olishi yoki boshqa shaxslarning aynan shu yo‘nalish bilan shug‘ullanishini taqiqlashi bo‘yicha qandaydir davlat hujjati yoki davlat tomonidan beriladigan muhofaza hujjati mavjud emas va bu noto‘g‘ri tushuncha”, deydi u.
Adliya vazirligi mutaxassisiga ko‘ra, bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlarda chiqib: “Biz sizning brendingizni patentlab beramiz” deyotganlarning birortasida brendni patentlash vakolati yo‘q. Ular faqatgina sizga davlat ro‘yxatidan o‘tishda va hujjatlarni rasmiylashtirishda yordam beruvchi xususiy tadbirkorlar hisoblanadi.
“Lekin afsuski, bu narsa ijtimoiy tarmoqlarda ba’zi bir tadbirkorlik sub’yektlari tomonidan noto‘g‘ri talqin qilinmoqda. “Biz xohlagan so‘zingizni yoki xohlagan logotipingizni ro‘yxatdan o‘tkazib, sizga patent yoki boshqa turdagi hujjatni olib beramiz” degan noto‘g‘ri talqin ketyapti.
Bitta narsani nazarda tutishimiz kerak, qonunchilikka asosan patentlashga layoqatli bo‘lgan obektni ekspertizadan o‘tkazish jarayoni mavjud. Bu protsess Adliya vazirligi huzuridagi “Intellektual mulk markazi” davlat muassasasi tomonidan amalga oshiriladi. Har bir obektni ekspertizadan o‘tkazish talablari, muddatlari mavjud. Agar obekt o‘sha talablarga javob bermaydigan bo‘lsa, demak u davlat ro‘yxatidan o‘tkazilmaydi va va unga nisbatan muhofaza hujjati berilmaydi. Bu degani, yuqoridagi shaxslar o‘z tadbirkorlik sub’yekti faoliyatini amalga oshirishda yolg‘on axborot berish yoki aldov yo‘li bilan qaysidir turdagi xizmatni o‘tkazishyapti. Bunday hollarda e’tibor berishimiz kerak bo‘lgan jihat shundaki, har qanday obekt ham intellektual mulk obekti sifatida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi mumkin emas”, deydi Sharof Abdumalikov.
Adliya rasmiysining aytishicha, bugungi kunda intellektual mulk obektlariga bo‘lgan huquq buzilishi bilan bog‘liq holatlar aniqlangan hollarda Adliya vazirligi tomonidan bir nechta huquqiy ta’sir choralari qo‘llanib kelinmoqda.
“O‘tgan 9 oy davomida 230 dan ortiq mualliflik va turdosh huquqlarga oid murojaatlar kelib tushgan va ularga nisbatan tegishli ta’sir choralari qo‘llangan. Hozirgi kunda intellektual mulk huquqi buzilishi bilan bog‘liq huquqbuzarliklarda fuqaroviy, ma’muriy va jinoiy javobgarlik turlari bor”, – deydi u.
“Navoiy-Uchquduq” yo‘lida Nexia va yuk mashinasi to‘qnashuvida 2 kishi vafot etdi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, Nexia haydovchisi yo‘lning xavfli burilish qismida boshqaruvni yo‘qotib, qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketgan.
Navoiy viloyatida yana inson o‘limi bilan bog‘liq YTH sodir bo‘ldi. Bu haqda Kun.uz manbasi xabar berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, YTH bugun ertalab soat taxminan 7:20 larda A379 avtomobil yo‘lining Konimex tumani hududidan o‘tgan qismida sodir bo‘lgan. 2000 yilda tug‘ilgan J.N. Nexia mashinasini boshqarib ketayotib, yo‘lning xavfli burilish qismida boshqaruvni yo‘qotgan. Oqibatda qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketib, 1993 yilda tug‘ilgan haydovchi A.M. boshqaruvidagi yuk mashinasiga urilgan.
YTH oqibatida Nexia haydovchisi J.N. va undagi yo‘lovchi voqea joyida vafot etgan. Nexia’da ketayotgan yana bir yo‘lovchi — 21 yoshli O.R. og‘ir tan jarohati olib, shifoxonaning jonlantirish bo‘limiga yotqizilgan.
Avvalroq ham Navoiyda Nexia haydovchisi quvib o‘tish qoidasini buzgan holda yuk mashinasi bilan to‘qnashishi oqibatida 4 kishi, oradan 15 kun o‘tib esa Kia va Chery mashinalari to‘qnashuvida 5 kishi vafot etgandi.
Ushbu holatlardan so‘ng mahalliy kengash qarori bilan “Navoiy—Uchquduq” xalqaro avtomobil yo‘lining ayrim qismlarida (78-90, 104-107, 120-124, 135-144, 160-168, 180-200 kmlari oralig‘ida) harakat tezligi 80 km/soatga tushirilgandi.
Jamiyat
O‘zbekistonning ikki qo‘shnisi bilan tutashgan chegarasida «Tinchlik parki» tashkil etilishi mumkin
Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekiston chegaralari tutashgan hududda «Tinchlik parki»ni tashkil etish tashabbusi ilgari surilmoqda. Loyiha RESILAND CA+ dasturi maslahat qo‘mitasi yig‘ilishida hamda joriy yilgi Markaziy Osiyo iqlim o‘zgarishi masalalari bo‘yicha konferensiyasi doirasida muhokama qilindi.
Tashabbusga ko‘ra, chegaraoldi tabiiy hududlarni qo‘shma boshqarish, degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash va barqaror ekotizimlarni rivojlantirish ko‘zda tutilgan. Mutaxassislar fikricha, bu nafaqat tabiiy ofatlar xavfini kamaytiradi, balki mintaqada davlatlar o‘rtasidagi hamkorlikni ham mustahkamlaydi.
Yig‘ilishda, shuningdek, transchegaraviy landshaftlarni tiklash, tabiatga mos yechimlarni joriy etish va erta ogohlantirish tizimlarini yaratish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Xususan, o‘rmon yong‘inlari kabi xavf-xatarlarni oldindan aniqlash mexanizmlariga alohida e’tibor qaratildi.
Qirg‘iziston vakillari mamlakat tabiiy xavflarga nisbatan yuqori darajada zaif ekanini qayd etdi. Xususan, hududda minglab ko‘chkilar, sel xavfi mavjud zonalar va xavfli baland tog‘ ko‘llari borligi ta’kidlandi.
Bundan tashqari, ishtirokchilar iqlimga bog‘liq ofatlar bo‘yicha onlayn-katalog yaratish masalasini ham muhokama qildi. Bu tizim orqali mintaqadagi davlatlar o‘zaro ma’lumot almashishi va favqulodda vaziyatlarda harakatlarni muvofiqlashtirishi mumkin bo‘ladi.
Yig‘ilish yakunida tomonlar «Tinchlik parki» tashabbusini ilgari surish va Markaziy Osiyoda landshaftlarni uzoq muddatli tiklash bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirishga tayyor ekanini tasdiqladi.
2026-yil 1-maydan kuchga kiradigan milliy qonunchilikdagi asosiy o‘zgarishlar ro‘yxati taqdim etildi.
Har qanday darajadagi standartlardan foydalanishga ixtiyoriy tus beriladi, xalqaro (mintaqaviy, xorijiy) standartlarni respublika hududida qabul qilishning xalqaro amaliyoti joriy etiladi hamda standartlaring rasmiy ro‘yxati milliy standartlar darajasida shakllantiriladi.
Yangi quriladigan ko‘p kvartirali uylarning loyiha hujjatlarida har bir pod’yezdga, liftlarga va tutash hududga kuzatuv kameralari, shuningdek, kirish eshiklariga domofon komplekslari o‘rnatish nazarda tutiladi.
«Umra» tadbiriga olib borish «Haj va Umra» yagona portalida majburiy ro‘yxatga olish orqali amalga oshiriladi.
Eksperiment tariqasida Toshkent, Samarqand va Farg‘ona viloyatlari hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasida bittadan tuman (shahar) ichki ishlar organlari migratsiya va personallashtirish bo‘linmalarida o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish imkoniyati yaratilgan, sun’iy intellekt asosida faoliyat yuritadigan «Aqlli» migratsiya shoxobchalari (Smart migration stations) tashkil etiladi.
Xalqaro dasturlar («Stent for Life» va «Action Plan for Stroke») asosida ishlab chiqilgan Infarkt va insultga qarshi kurashish milliy dasturi bosqichma-bosqich joriy etiladi.
Tovarlarni davriy deklaratsiya orqali rasmiylashtirishda bojxona to‘lovlarini tovarlar respublika hududiga kirib kelganda har bir partiya uchun alohida to‘lash imkoniyati yaratiladi.
Tashqi savdoga oid notarif tartibotlarni belgilashning quyidagi shaffof mexanizmi joriy etiladi:
– taqiq va cheklovlar reyestri yuritiladi, ularni o‘rnatishdan kamida 3 oy oldin «Yagona darcha» bojxona axborot tizimida e’lon qilinadi;
– vakolatli davlat idoralari, ularning quyi tashkilotlari tomonidan ko‘rsatiladigan har bir turdagi xizmatlar uchun yig‘imlar (to‘lovlar) miqdori va kalkulyasiyasi «Yagona darcha» bojxona axborot tizimida e’lon qilinadi.
Arxiv xizmatlarini ko‘rsatishda quyidagi hujjatlarni talab qilish bekor qilinadi:
– talabgorlarni arxiv hujjatlarini tartibga keltirishga kompetentligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazishda tegishli arxiv muassasasi yoki tashkilot rahbarining tavsiya xati;
– mavzuli so‘rovlar to‘g‘risida ma’lumotnoma berishda so‘ralayotgan hujjatning nusxasi;
– davlat mulki bo‘lgan arxiv hujjatlari yoki ularning ko‘chirma nusxalarini, shuningdek, Milliy arxiv fondining nodavlat qismiga kiritilgan arxiv hujjatlari yoki ularning ko‘chirma nusxalarini O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga vaqtincha olib chiqish uchun ruxsatnoma berishda arxiv hujjatlarini tasarrufdan chiqarish yoki bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tkazish shaklini tasdiqlovchi hujjatlar;
– tijorat tashkiloti hujjatlarining belgilangan tartibda davlat arxiviga topshirilganligini tasdiqlovchi ma’lumotnoma. Bunda mazkur hujjat davlat ro‘yxatidan o‘tkazuvchi organlar tomonidan Arxiv axborot tizimi orqali mustaqil ravishda olinadi.
Nogironlikni belgilash (bolalikdan nogironligi bo‘lgan, I va II guruh nogironlari) bo‘yicha davlat xizmatini ko‘rsatishda fuqarolarga tibbiyot muassasalariga imtiyozli davolanish uchun beriladigan yo‘llanmani shakllantirish va elektron navbatga qo‘yish kompozit shaklda amalga oshiriladi.
Belgilanishicha, barcha turdagi litsenziya, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari «Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari to‘g‘risida»gi Qonun bilan tartibga solinadi hamda faqat «Litsenziya» axborot tizimi yoki Yagona portal orqali amalga oshiriladi (bundan Markaziy bank hamda Istiqbolli loyihalar milliy agentligining vakolatlariga taalluqli bo‘lgan litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari mustasno).
Diyetolog Vel Uorner matcha (yashil) choyi hujayra qarishi va surunkali kasalliklarga olib keladigan oksidlovchi stressga qarshi kurashishga yordam berishini ma’lum qildi. U Eating Well nashriga bergan intervyusida qarishning asosiy «dushmani» haqida gapirdi.
Uornerning so‘zlariga ko‘ra, matcha choyi oksidlovchi stressni kamaytirishga yordam beradi. Ushbu ichimlik tarkibida ko‘plab antioksidantlar mavjud: epigallokatexin-3-gallate, rutin, kversetin va xlorofil. Diyetologning qo‘shimcha qilishicha, matcha choyi tarkibida boshqa choylarga qaraganda ko‘proq antioksidantlar mavjud.
Bundan tashqari, matcha choyi ichakdagi foydali mikroblarni oziqlantiradigan prebiotik komponentlarni o‘z ichiga oladi, shu bilan sog‘lom ovqat hazm qilish va immunitetni rag‘batlantiradi. Bundan tashqari, bu ichimlik kofein va matcha choyida uchraydigan oqsil bo‘lmagan aminokislota L-teaninga boy, nisbatan yuqori konsentratsiyalarda — litriga 6,1 milligrammda.
«L-teanin kofein bilan mos keladi, ba’zi odamlar qahva bilan boshdan kechiradigan asabiylashishsiz tinchlik va diqqatni jamlash energiyasini beradi. Bu aqliy ravshanlik, diqqatni jamlash va kognitiv funksiyani qo‘llab-quvvatlaydi», deb xulosa qildi Uorner.
Profilaktika inspektoriga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atildi.
Toshkent viloyati Chirchiq shahar Ichki ishlar boshqarmasi profilaktika inspektori qo‘lga olindi. U joriy yil fevral oyida 1990-y.t. I.Saidov yetakchiligidagi jinoiy guruh tomonidan 1994-y.t. fuqaroga yetkazilgan tan jarohati bo‘yicha holatni «bosdi-bosdi qilib berish evaziga undan olgan 2700 AQSh dollaridan muqaddam 1000 dollarini jabrlanuvchiga bergan.
Davlat xavfsizlik xizmatining Toshkent viloyati bo‘yicha boshqarmasi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda, profilaktika inspektori jabrlanuvchiga 300 AQSh dollari bergan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda unga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Shuningdek, profilaktika inspektorining mazkur noqonuniy harakatiga aloqador bo‘lgan hamkasbini ham jinoyat ishiga jalb qilish choralari ko‘rilmoqda.
Avvalroq Jalaquduq tumanida fuqaroning 3 000 AQSh dollarini qo‘lga kiritgan kadastr bo‘limi boshlig‘i ushlangandi.
Floyd Meyvezer Amerika pasportidan ayrilishi mumkin
O‘zbekistonda Ikkinchi jahon urushida o‘zbek askarlarini qutqargan britaniyalik er-xotin vafotidan so‘ng sharaflanadi
O‘zbekiston tashqi qarzi 2025 yilda 18 mlrd dollarga oshdi. Bu rekord ko‘rsatkich
-
Siyosat5 days agoFransiya va Oʻzbekiston taʼlim va madaniyat yoʻli bilan aloqalarni chuqurlashtirmoqda – Elchi Valid Xouk
-
Siyosat3 days agoOʻzbekistonda yashirin forumda davlat xizmatchilariga oid maʼlumotlarning sizib chiqib ketishini tekshirmoqda
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston Davlat investitsiya jamgʻarmasi Toshkent va Londonda ikki tomonlama IPO oʻtkazdi
-
Jamiyat3 days agoMashina olib berish va’dasida yuzlab odamni chuv tushirgan “Umid avto”chilarga hukm o‘qildi
-
Mahalliy4 days ago
Gulga shaydo onaxon, kitob “ovchisi” va chemodansiz sayyoh…
-
Jamiyat5 days ago
Toshkentda narkolaboratoriya ochgan yirik jinoiy guruh fosh etildi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoeva Xorazm viloyatini ijtimoiy rivojlantirish loyihalarini nazorat qiladi
-
Iqtisodiyot3 days ago«Kursga sun’iy ta’sir o‘tkazish tarafdori emasmiz»