Iqtisodiyot
Jahon banki O‘zbekistonda ish o‘rinlari yaratish uchun $800 mln ajratadi
Jahon banki ijrochi direktorlar kengashi O‘zbekistonda kambag‘allikni qisqartirishda davom etish, ish o‘rinlarini yaratish, xususiy sektorni rivojlantirish va mamlakat iqtisodiyotining strategik muhim tarmoqlarida raqobatni kuchaytirishga qaratilgan islohotlarni qo‘llab-quvvatlash uchun imtiyozli kreditlar ko‘rinishidagi 800 mln dollarlik moliyaviy paketni ajratishni ma’qulladi.
Jahon banki tomonidan ushbu operatsiya doirasida qo‘llab-quvvatlanayotgan davlat siyosati choralari kam ta’minlangan uy xo‘jaliklari uchun energiya tariflari oshirilishi oqibatlarini yumshatish; ayollarni ish joyidagi tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish; aholining zaif qatlamlarining ijtimoiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish; telekommunikatsiya, qishloq xo‘jaligi va energetika sohalarida raqobatni kuchaytirish, shuningdek, O‘zbekistonning xalqaro savdosini kengaytirishga yo‘naltirilgan.
Jahon banki ajratayotgan ushbu mablag‘lar hukumatga uzoq muddatli qaytarish shartlari asosida past foiz stavkasi bilan taqdim etiladi. Bunday kreditlash shartlari xalqaro moliya bozorlaridagiga qaraganda ancha foydaliroq. Bu orqali O‘zbekiston qarz bo‘yicha xizmat ko‘rsatish xarajatlarini qisqartirishi va tejalgan budjet mablag‘larini ustuvor ijtimoiy-iqtisodiy masalalarni hal etishga yo‘naltirishi mumkin bo‘ladi.
Jahon bankining qo‘llab-quvvatlashi hukumatga turli strategik muhim sohalarda davlat siyosatining shoshilinch choralarini amalga oshirishda yordam beradi, jumladan:
Aholini ijtimoiy himoya qilish: Elektr energiyasi, issiqlik ta’minoti va gaz tariflarining o‘sganligini kompensatsiya qilish uchun kam ta’minlangan oilalarga bir martalik yillik moddiy yordam pulini 270 ming so‘mdan 1 million so‘mga oshirish.
Ayollar uchun iqtisodiy imkoniyatlarni oshirish: Ayollarni ish joyidagi jinsiy zo‘ravonlik va tazyiqlardan himoya qilishga qaratilgan me’yoriy-huquqiy baza va mexanizmlarni rivojlantirish. Ish beruvchilarga homiladorligi yoki bolasi borligi sababli ayollarni ishga qabul qilishni rad etish, ish haqini kamaytirish yoki ishdan bo‘shatishni taqiqlash.
Ijtimoiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish: Akkreditatsiyadan o‘tgan xususiy va nodavlat yetkazib beruvchi tashkilotlar orqali aholining zaif qatlamlariga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish bozorini rivojlantirish uchun sharoitlar yaratish.
Davlat korxonalarini isloh qilish: Davlat korxonalarini yanada samarali boshqarish va xususiylashtirish uchun O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasini tashkil etish. Keng polosali Internet va mobil aloqa bozorlarida davlat kompaniyalarining ustunligini cheklash maqsadida mustaqil telekommunikatsiya regulyatorini shakllantirish, shuningdek, telekommunikatsiya sohasiga xususiy investitsiyalarni jalb qilish.
Qishloq xo‘jaligi: Mahalliy qishloq xo‘jaligi ishlab chiqaruvchilarini qishloq xo‘jaligi xavf-xatarlaridan sug‘urtalash tizimini joriy etish. Paxtachilik sohasidagi islohotlarni davom ettirish, xususan, paxta xaridi narxlarini belgilashning yanada moslashuvchan mexanizmini joriy etish va to‘qimachilik korxonalariga ushbu xom ashyoni to‘g‘ridan-to‘g‘ri har qanday fermer xo‘jaligidan sotib olish imkoniyatini berish.
Tashqi savdoni liberalizatsiya qilish: O‘zbekistonning JSTga a’zo bo‘lish jarayonini jadallashtirish va eksport tartibini soddalashtirish, shu jumladan ayrim turdagi tovarlarni eksport qilish uchun ruxsatnomalarni bekor qilish orqali xalqaro savdoni kengaytirish. Energetika, neft-gaz, kimyo, qishloq xo‘jaligi va raqobatni cheklaydigan boshqa tarmoqlarda ayrim kompaniyalarga berilgan eksklyuziv huquqlarni bekor qilish.
Energetika sektori: Xususiy investorlar ishtirok etishi uchun elektr energiyasini taqsimlash bozorini ochish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish va mustaqil qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqaruvchilarga elektr energiyasini iste’molchilarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotish huquqini taqdim etish. Ushbu choralar qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan energiya ishlab chiqarishni ko‘paytirish va elektr tarmoqlarini rivojlantirishga qo‘shimcha investitsiyalarni jalb qilish imkonini beradi.
Energiya samaradorligini oshirish: Energiya sarfi yuqori bo‘lgan tarmoqlarda issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytirish va energiya samaradorligini oshirish uchun qo‘shimcha rag‘batlarni joriy etish. Ushbu chora-tadbirlar qatorida energiya tejamkor loyihalarga xususiy investitsiyalarni jalb qilishga qaratilgan Energiya samaradorligi milliy agentligini tashkil etish, shuningdek quyosh energetikasini rivojlantirish, issiqlik nasoslarini joriy etish va binolarning energiya samaradorligini oshirish uchun moliyaviy rag‘batlantirish ko‘zda tutilgan.
«Yashil» davlat xaridlari: Budjet mablag‘laridan foydalanishda ekologik toza tovarlar va xizmatlarni sotib olishga ustuvorlik berish uchun davlat xaridlari tizimiga ekologik mezonlarni joriy etish.
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarida samaradorlikni oshirish masalasiga alohida to‘xtaldi.
Davlat rahbari ta’kidlashicha, dunyoda mahsulot raqobatdoshligini ta’minlash uchun ilg‘or boshqaruv usullari keng qo‘llanilmoqda. Jumladan, «Kayzen» va «Lean production» kabi yondashuvlar resurs tejamkorligi va mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatimizda 50 ga yaqin tadbirkor bu tajribani xorijda o‘rganib, o‘z korxonalarida joriy etishni boshlagan. Biroq bu ko‘lam hali yetarli emasligi qayd etildi.
Prezident ayrim sohalarda ilg‘or usullar ommalashmayotganini tanqid qildi. Xususan, to‘qimachilik, qurilish materiallari, elektrotexnika va mebel kabi drayver tarmoqlarda bu yo‘nalishda tashabbus yetishmayotgani ta’kidlandi.
«Lekin, bu kam. Tadbirkorga tushuntirib, «diagnostika» xarajatining bir qismi qoplab berilsa, unumdorlik dasturlarini yo‘lga qo‘yish uchun imtiyozli kredit ajratsa bo‘ladi-ku!», – dedi davlat rahbari.
Shu munosabat bilan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga aniq topshiriq berildi. Unga ko‘ra, joriy yilda 100 ta korxonada samaradorlikni oshirish bo‘yicha ilg‘or dasturlar joriy etiladi.
Mazkur tashabbusni moliyalashtirish uchun 30 million dollar miqdorida grant mablag‘larini jalb qilish rejalashtirilgan.
Markaziy bank 2026-yil 27-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 4,52 so‘mga oshib, 12 020,48 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,13 so‘mga tushdi va 14 048,33 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 207,21 so‘m bo‘ldi (-15,54).
Rossiya rubli 158,77 so‘m etib belgilandi (-1,53).
Iqtisodiyot
Ilk bor 2,4 mlrd dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi xalqaro bozorga chiqadi – Prezident
Bugun, 24-aprel kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida iqtisodiy ko‘rsatkichlar va yangi tashabbuslar muhokama qilinmoqda.
Davlat rahbariga ko‘ra, may oyida 2 milliard 400 million dollarlik davlat aktivlarining 30 foizi ilk bor xalqaro fond bozorlariga chiqariladi.
«Bu Milliy investitsiya jamg‘armasini tashkil qilib, 13 ta strategik korxona boshqaruvini nufuzli «Franklin Templeton» kompaniyasiga berganimiz uchun bo‘lyapti», – dedi Prezident.
Yig‘ilishda birinchi chorak natijalari ham ma’lum qilindi. YaIM 8,7 foizga, sanoat 8 foizga, xizmatlar 16,1 foizga o‘sgan. Eksport hajmi 5,8 milliard dollarga, xorijiy investitsiyalar 13,7 milliard dollarga yetgan. Inflyasiya esa yillik hisobda ilk bor 7,1 foizgacha pasaygan.
Shu bilan birga, budjet daromadlari 35 foizga o‘sib, 103 trillion so‘mni tashkil etgan. Mahalliy budjetlarda qo‘shimcha 2,2 trillion so‘m shakllangan bo‘lib, uning 1,4 trillioni tuman va shaharlar ixtiyorida qolgan.
Prezident so‘zlariga ko‘ra, mamlakat iqtisodiyoti xalqaro darajada ham ijobiy baholanmoqda. Xususan, Xalqaro valyuta jamg‘armasi hisobotida O‘zbekiston yuqori iqtisodiy faollik orqali barqaror o‘sishni saqlab qolayotgani qayd etilgan.
Shuningdek, mamlakat ilk bor «Iqtisodiy erkinlik indeksi»da «iqtisodiyoti mo‘tadil erkin» davlatlar qatoriga kirdi. Prezident ayrim sohalarda samaradorlik pastligini tanqid qilib, «ayrimlar hali ham uyg‘onmagan»ini ta’kidladi.
2026 yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga qariyb 3,8 mlrd dollar pul o‘tkazmalari amalga oshirildi. Bu 2024 yilning mos davriga nisbatan 1 mlrd 283 mln dollarga yoki 52,2 foizga, 2025 yilning mos davriga nisbatan esa 433 mln dollarga yoki 13 foizga ko‘p. O‘z navbatida xalqaro pul o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan 604 mln dollar chiqib ketgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning birinchi choragiga nisbatan 39 mln dollarga kam.
Foto: Patrick T. Fallon / Bloomberg
2026 yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga pul o‘tkazmalari hajmi 3,79 mlrd dollarga yetdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
Xususan, o‘tkazmalar miqdori joriy yilning dastlabki 3 oyida quyidagicha bo‘lgan:
yanvar: 1,23 mlrd dollar;
fevral: 1,23 mlrd dollar;
mart: 1,33 mlrd dollar.
Joriy yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari miqdori 2024 yilning mos davriga nisbatan 1 mlrd 283 mln dollarga yoki 52,2 foizga, 2025 yilning mos davriga nisbatan esa 433 mln dollarga yoki 13 foizga ko‘p.
O‘z navbatida xalqaro pul o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan 604 mln dollar chiqib ketgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning birinchi choragiga nisbatan 39 mln dollarga kam.
«Xorijiy valutaga bo‘lgan taklifning ortishi asosan eksport tushumlari, banklar tomonidan jalb qilingan tashqi qarzlar va xalqaro pul o‘tkazmalari hissasiga to‘g‘ri keldi. Ayniqsa, aholi tomonidan valuta sotuvining yuqori sur’atlarda o‘sishi bozorda qo‘shimcha taklif bo‘lib xizmat qildi», deyiladi Markaziy bank sharhida.
2017-2025 yillar oralig‘ida O‘zbekistonga amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari dinamikasining o‘zgarishi:
2020-2025 yillar oralig‘ida mamlakatga yuborilgan o‘tkazmalar miqdori 3 barobarga, ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi esa 8,6 foizdan 12,8 foizgacha ko‘paydi.
O‘zbekistonning paxta sellyulozasi ishlab chiqaruvchi ikkita kompaniyasi: Farg‘ona kimyo zavodi va Jizzaxdagi Raw Materials Cellulose korxonasi Yevropa Ittifoqining Rossiyaga qarshi 20-sanksiyalar paketiga kiritildi.
Foto: REUTERS/Yves Herman
Bu ikki korxona Rossiya harbiy sanoati uchun paxta sellyulozasi yetkazib berganlikda gumon qilingan.
Sanksiya izohida keltirilishicha, Farg‘ona Kimyo Zavodi – Perm va Qozondagi porox zavodlarini, Raw Materials Cellulose esa Tambovdagi porox zavodini xomashyo bilan ta’minlagan.
Bu korxonalarga Yevropa Ittifoqi sub’yektlari tomonidan mablag‘ va iqtisodiy resurslar ajratish taqiqlangan. YeI yurisdiksiyasida aktivlari bo‘lgan taqdirda, ular muzlatiladi.
Ushbu ikki korxona, shuningdek, “Mercury Renaissance” MChJga o‘tgan yili Ukraina ham sanksiya qo‘llagan edi.
Farg‘ona kimyo zavodi – 2012 yilda tashkil etilgan. Ta’sischisi – Mercury Renaissance. Bu korxonaga 2023 yilda Rustam Rahimjonovich Mo‘minov (60%) va Gluxov Mixail Aleksandrovich (40%) egalik qilgan, keyinroq Gluxovning ulushi Shahriyor Saxiyorovich Tojiyevga, Mo‘minovning ulushi esa Olga Yurevna Shagiyevaga o‘tgan.
Shahriyor Tojiyev 2022 yilda tugatilgan Qwerty Up’da ulushdor bo‘lgan. Olga Shagiyeva esa Aloqainvest, Breegs, Atrium Tashkent, Geo Profi Mombasa Finance, Aloqa Klimkontrol, Visata Group, Fortress Invest, Pod Klyuch, Professional Legion va boshqa firmalarda ham ulushlarga ega.
Raw Materials Cellulose – 2017 yilda Jizzax shahrida ro‘yxatga olingan. 2024 yil yanvar holatiga, korxona yagona ta’sischi Larisa Mixaylovna Utkina egaligida bo‘lgan. Keyinroq uning ulushi 76 foizgacha qisqarib, Larisa Rahimjonova Bikova 24 foizlik ulushdorga aylangan. Bugungi kunda ta’sischilar tarkibi quyidagicha: Larisa Rahimjonovna Bikova (25,1%), Bobur Lutfullayevich Qobulniyozov (24,97%), Azamjon Nurillayevich Valixonov (24,97%), Ma’murjon Mahmudjon o‘g‘li Alimov (24,96%).
Larisa Bikova – Aloqa Klimkontrol va Vinder Invest’da, Mahmudjon Alimov – Velcor va Voltria’da, Bobur Qobulniyozov – Business Standart, Complex Technical Centre Asia va Fiber Expo kompaniyalarida hissadorlar qatorida turadi.
Azamjon Valixonov esa Chirchiq transformator zavodi, “O‘zbekkimyomash” zavodi, Quytosh koni, Universal Rent Tashkent, Maxwell Service, Glory Project, Fiber Expo va boshqa korxonalarda ulushdor sifatida ko‘rsatilgan.
Uy-joyga muhtoj yosh oilalarga ipoteka kreditlari ajratiladi
Eronga yadroviy hujum? Prezident Tramp jurnalistlarga izoh berdi
Shavkat Mirziyoyev: dunyo oldingidek «sokin» bo‘lmaydi
-
Jamiyat5 days ago
Самарқандда МЧЖ раҳбарларининг кирдикорлари ошкор бўлди: тафсилотлар
-
Dunyodan5 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat5 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat4 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat4 days agoGiyohvand moddalar savdosini moliyaviy tomirlarni kesish orqali to’xtatish mumkin.
-
Siyosat4 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat3 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi