Iqtisodiyot
Issiqxonalar defoltga uchrab, banklar balansiga o‘tib ketyapti. Senat vazirdan izoh so‘radi
Issiqxonalar elektr energiyasi, tabiiy gaz va suv uzilishlari hamda yuqori foizli kreditlar tufayli banklar balansiga o‘tib ketyapti. 2025 yil may holatiga, 120 gektardan ortiq issiqxona banklar balansiga o‘tgan. Senator Anvar To‘ychiyev qishloq xo‘jaligi vaziri Ibrohim Abdurahmonovga so‘rov yubordi.
Oliy Majlis Senatining agrar, suv xo‘jaligi masalalari va ekologiya qo‘mitasi raisi Anvar To‘ychiyev qishloq xo‘jaligi vaziri Ibrohim Abdurahmonovga issiqxona xo‘jaliklari duch kelayotgan tizimli muammolar yuzasidan so‘rov yubordi.
Senat matbuot xizmatiga ko‘ra, senator o‘z so‘rovida hal etilishi lozim bo‘lgan muhim masalalarni qayd etgan. Jumladan, issiqxona xo‘jaliklarini moliyalashtirishda barqaror mexanizmlarning yetishmasligi, tabiiy gaz, elektr energiyasi va suv ta’minotidagi uzilishlar hamda yuqori foizli kreditlar tufayli ayrim xo‘jaliklarning bank balansiga o‘tib ketayotgani haqida so‘z yuritilgan.
“Ma’lumotlarga ko‘ra, 2025 yil may holatiga ko‘ra 120 gektardan ortiq issiqxona banklar balansiga o‘tgan. Bu esa ish o‘rinlarining qisqarishi va iqtisodiy samaradorlikning pasayishiga olib kelgan”, – deyiladi xabarda.
Shuningdek, senator qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining sifatini nazorat qilish, sog‘lom raqobat muhitini yaratish, ilmiy asoslangan agrotexnologiyalardan samarali foydalanish, fermer va tadbirkorlarni urug‘chilik, agrokimyo xizmatlari bilan ta’minlash mexanizmlarini kuchaytirish zarurligiga e’tibor qaratgan.
Yuqorida qayd etilgan masalalar yuzasidan Qishloq xo‘jaligi vazirligidan 2020-2024 yillarda tashkil etilgan issiqxona xo‘jaliklari soni va holati, sohani moliyalashtirishda amaldagi mexanizm, tabiiy resurslar bilan barqaror ta’minlashdagi muammolar hamda ularni bartaraf etish bo‘yicha qabul qilinayotgan choralar, ilmiy yondashuvlar va innovatsion yechimlarni joriy etish holati, eksport salohiyatini oshirish hamda moliyaviy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan ishlar bo‘yicha tahliliy va asoslangan yozma ma’lumot taqdim etishi so‘ralgan.
Avvalroq Kun.uz O‘zbekiston bo‘ylab katta mablag‘ evaziga qurilgan issiqxonalar nurab, xaroba bo‘lib yotgani haqida ko‘rsatuvlar e’lon qilgan edi.
30 iyul kuni qishloq xo‘jaligi sohasi bo‘yicha o‘tkazilgan selektorda bu muammoga e’tibor qaratilib, issiqxonalarga qishki mavsumda gaz kafolatli hajmda berilishi, gaz uchun oldindan to‘lov oktyabrdan martgacha 50 foizga tushirilishi e’lon qilindi. Bundan tashqari, minglab issiqxonalarning soliq to‘lovlari 1 yanvargacha uzaytirildi. 2028 yilgacha issiqxona ishchilari uchun ijtimoiy soliq 12 foizdan 1 foizga tushiriladigan bo‘ldi.
Iqtisodiyot
Tadbirkorlar uchun valuta operatsiyalarida yangi yengillik joriy etildi
O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.
Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).
Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.
Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.
Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.
Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Iqtisodiyot
Ingliz tili Toshkent xalqaro moliya markazining rasmiy tili bo‘ladi
O‘zbekistonda «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonun qabul qilindi. Hujjatga ko‘ra, markaz alohida belgilangan hududda maxsus huquqiy rejim asosida faoliyat yuritadi.
Qonunda qayd etilishicha, moliya markazining dastlabki chegaralari uni tashkil etishga oid Prezident farmoni bilan belgilanadi. Markaz tomonidan qabul qilinadigan har bir qaror esa kuchga kirishidan avval rasmiy reyestrda e’lon qilinishi shart.
Shuningdek, qonun talablari yoki moliya markazi qarorlariga zid ravishda tijorat yoki moliyaviy faoliyat yuritgan ishtirokchilarga yirik miqdorda jarima qo‘llanilishi belgilandi. Jarima 10 million AQSh dollaridan yoki qoidabuzarlikka asos bo‘lgan bitim yoki faoliyat qiymatining 10 foizidan oshmasligi lozim.
Konstitutsiyaviy qonunga muvofiq, moliya markazi tuzilmasiga Kengash, Ma’muriyat, Moliyaviy xizmatlar boshqarmasi hamda Toshkent xalqaro tijorat sudi kiradi.
Markazning har bir organi moliya yili yakunlanganidan keyin to‘rt oy ichida yillik shaffoflik hisobotini e’lon qilishi shart.
Qonunga muvofiq, ingliz tili Toshkent xalqaro moliya markazining rasmiy tili etib belgilandi.
Konstitutsiyaviy qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran o‘n kun o‘tgach kuchga kiradi.
Iqtisodiyot
Biznes-ombudsman Toshkent shahar hokimligini ogohlantirdi
O‘zbekiston prezidentining tadbirkorlar huquqlari bo‘yicha vakili (Biznes-ombudsman) Toshkent shahridagi ko‘p qavatli uylarning tom qismiga o‘rnatilgan reklama konstruksiyalari demontaj qilinishi bilan bog‘liq vaziyatni nazoratga olganini ma’lum qildi. Idora reklama pasportlari qonuniy kuchida bo‘lgan tadbirkorlarning huquqlari buzilishiga yo‘l qo‘ymaslikka chaqirdi.
Reklama joyi pasportidan namuna
Nizoli holat yuzasidan avvalroq Kun.uz tarqatgan xabarda aytilganidek, poytaxt hokimligining Raqamli rivojlanish departamenti tomonidan dizayn kod kuchga kirishi bilan ko‘p kvartirali uylar tomidagi reklama konstruksiyalarini demontaj qilish borasida talabnoma yuborilgan.
Kun.uz’ga murojaat qilgan tadbirkor hokimlik tomonidan 2030 va 2034 yilgacha muddatga berilgan reklama pasportlarining bekor qilinishi noto‘g‘ri ekanini aytgandi.
14 iyul kuni Biznes-ombudsman ushbu masalani nazoratga olganini ma’lum qildi.
“Reklama to‘g‘risida”gi qonunga ko‘ra, reklama joyining pasporti — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda Toshkent shahar hokimliklari tomonidan beriladigan hujjat bo‘lib, ushbu hujjat yuridik va jismoniy shaxslarning tashqi reklama va axborot obektlarini (konstruksiyalarini) unda ko‘rsatilgan yer uchastkasiga, binoga yoki inshootga, mulk shaklidan qat’i nazar, o‘rnatish huquqini tasdiqlaydigan hujjat hisoblanadi.
“Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi qonunning 12-moddasiga ko‘ra, manfaatdor shaxslarga majburiyatlar orqali qiyinchilik tug‘dirish, faqat rasmiy qoidalar va talablarga rioya etilishi maqsadidagina ularga huquqlar berishni rad etish yoki ularning huquqlarini boshqacha tarzda cheklash ma’muriy organlarga taqiqlanadi.
Qolaversa, “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonunning 41-moddasiga ko‘ra, normativ-huquqiy hujjatlar orqaga qaytish kuchiga ega emas va ular amalga kiritilganidan keyin yuzaga kelgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan qo‘llaniladi”, – deyiladi Biznes-ombudsman bayonotida.
Tashkilot Toshkent shahar hokimligiga reklama pasportlari amalda bo‘lgan tadbirkorlik sub’yektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishiga yo‘l qo‘ymaslik, shuningdek, qabul qilinadigan qarorlarda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilish yuzasidan xulosa kiritgan.
Agar bu jarayonda tadbirkorlarning mulkiy huquqlari yoki qonuniy manfaatlari buzilsa, Biznes ombudsman o‘z vakolatlari doirasida ularning huquqlarini, jumladan, sudlarda ham himoya qilishini bildirdi.
Vaziyat bo‘yicha poytaxt hokimligi va Adliya vazirligining izohi bilan Kun.uz’ning avvalgi materialida tanishishingiz mumkin.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda mehnat ruxsatnomasisiz ishlagan xorijliklar javobgarlikka tortiladi
Oliy Majlis Qonunchilik palatasida «O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi qonun loyihasi birinchi o‘qishda ko‘rib chiqildi.
Muhokamalarda qayd etilishicha, keyingi yillarda mamlakatda viza berish va xorijiy fuqarolarni ro‘yxatdan o‘tkazish tartibining soddalashtirilishi, shuningdek, turizm sohasida yaratilgan imtiyozlar natijasida O‘zbekistonga kelayotgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar soni ortib bormoqda.
Shu bilan birga, ayrim xorijiy fuqarolar hamda doimiy ravishda boshqa davlatlarda yashovchi fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi tasdiqnoma olmasdan ishlayotgani qayd etildi. Shuningdek, tasdiqnomada ko‘rsatilmagan mehnat turlari bilan shug‘ullanish holatlari ham uchramoqda.
Qonun loyihasiga muvofiq, O‘zbekiston hududida tasdiqnomasiz mehnat faoliyati bilan shug‘ullangan xorijiy fuqarolar va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar uchun ma’muriy javobgarlik joriy etilishi taklif etilmoqda. Shuningdek, tasdiqnomada nazarda tutilmagan mehnat faoliyati bilan shug‘ullanganlik uchun ham javobgarlik belgilanishi ko‘zda tutilgan.
Loyihaga asosan, mazkur turdagi ma’muriy huquqbuzarliklarga oid ishlarni ko‘rib chiqish vakolati Davlat mehnat inspeksiyasi, ichki ishlar organlari hamda jinoyat ishlari bo‘yicha sudlarga berilishi taklif qilinmoqda.
Deputatlar ta’kidlashicha, qonun loyihasi mehnat munosabatlari sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish, qonuniy mehnat bozorini shakllantirish hamda fuqarolarning mehnat huquqlarini ishonchli himoya qilishga xizmat qiladi.
Ushbu qonun loyihasi birinchi o‘qishda qabul qilindi.
Iqtisodiyot
Markaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
Kengash islomiy moliya standartlari loyihalarini xalqaro standartlar va mahalliy sharoitni inobatga olgan holda ishlab chiqadi. Shuningdek, Markaziy bankka islomiy moliya faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish bo‘yicha xulosa hamda tavsiyalar beradi, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashda ishtirok etadi.
Markaziy bank o‘z huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etilgani haqida xabar berdi.
Foto: Markaziy bank
Qayd etilishicha, u islomiy bank xizmatlarini ko‘rsatuvchi banklar, mikromoliya tashkilotlari, Omonatlarni kafolatlash agentligi hamda Markaziy bank nazorati ostidagi boshqa tashkilotlarning islomiy moliya faoliyatini muvofiqlashtiruvchi kollegial organ hisoblanadi.
Kengash tarkibi Islom huquqi bo‘yicha mutaxassis va texnik ekspert bo‘lgan 5 nafar a’zodan iborat. Tuzilmaga O‘zbekiston musulmonlari idorasi xodimlaridan Saidjamol Masayitov rais, Muhammadayubxon Homidov rais o‘rinbosari etib tayinlandi. Kengash a’zolari tarkibidan Hikmatilla Toshtemirov, Abdullatif Tursunov va texnik ekspert sifatida Axrorjon Sadullayev ham o‘rin olgan.
Kengash islomiy moliya standartlari loyihalarini xalqaro standartlar va mahalliy sharoitni inobatga olgan holda ishlab chiqadi. Shuningdek, Markaziy bankka islomiy moliya faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish bo‘yicha xulosa hamda tavsiyalar beradi, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashda ishtirok etadi.
Bundan tashqari, kengash banklar va mikromoliya tashkilotlariga islomiy moliya bo‘yicha tavsiyalar beradi, ular bilan maslahat uchrashuvlari o‘tkazadi hamda AAOIFI yig‘ilishlarida Markaziy bank nomidan qatnashib, xalqaro standartlar loyihalari yuzasidan taklif va mulohazalar bildiradi. Kengash har yili Markaziy bank boshqaruviga o‘z faoliyati bo‘yicha yillik hisobot taqdim etadi.
-
Siyosat4 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Jamiyat5 days ago
Bugun ayrim hududlarda chang-to‘zon kuzatiladi, havo 43 darajagacha isiydi
-
Iqtisodiyot3 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Iqtisodiyot2 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Yana fantastik o‘ynagan Jud, yana qiynalgan Argentina va Emboloda ahmoqona qizil
-
Sport4 days agoIspaniyada Fransiya milliy jamoasi haqidagi bayonot ortidan siyosiy mojaro avj oldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
