Dunyodan
hazillar, kulgilar, hazillar va hazillar
1 aprel – ko’pchilik uchun kulgi va qiziqarli hazillar kuni. Bu kuni qiziquvchan odamlar hazil-mutoyiba aytadilar, odamlar bir-birlarini aldashadi va qiziqarli syurprizlar tayyorlaydilar. Ammo yillar davomida 1-aprel oddiy hazillar emas, balki hazillar va harakatlar avj olgan kunga aylandi.
Hazillar kulgiga erishish uchun kutilmagan hodisalar va ba’zan tahdidlar yoki ishonch testlaridan foydalanadigan hazil turidir. Oddiy hazillardan farqli o’laroq, hazillar insoniyat uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bunga YouTube, TikTokdagi virusli videolar, ofis yoki maktabdagi kutilmagan hodisalar va boshqalar kiradi.
Bu kunni nishonlash uchun tarixda va keyingi davrlarda unutilmas voqealar, ba’zan esa og’ir fojialar sodir bo’lgan.
Zararsiz hiyla…
1957 yilda Bi-bi-si Shveytsariyadagi “makaron yig’im-terimi” haqida videoni efirga uzatdi. Videoda fermerning daraxtdan spagetti terayotgani aks etgan. Natijada yuzlab odamlar telekanallarga qo‘ng‘iroq qilib, “makaron ko‘chatlarini” qayerdan sotib olish mumkinligini so‘rashdi.
1962 yilda Shvetsiya televideniyesi yangi texnologiyani e’lon qildi, unga ko’ra oq-qora televizor ekraniga neylon paypoq qo’yish tasvirni rangli ko’rsatish imkonini beradi. Minglab shvedlar uyda paypoq kiyib ekranni turli burchaklardan tomosha qilishga harakat qilishgan. Darhaqiqat, rangli televizor Shvetsiyada 1970 yilgacha paydo bo’lmagan.
1976-yilda ingliz astronomi Patrik Mur Pluton va Yupiterning joylashuvi Yerning tortishish kuchini vaqtincha kamaytirishini aytdi. Agar siz to’g’ri vaqtda sakrasangiz, o’zingizni uchayotgandek his qilasiz. Eng qizig‘i, yuzlab odamlar radio orqali qo‘ng‘iroq qilib, haqiqatan ham havoda uchib, hatto uylarida mebel ko‘targanliklari bilan maqtanishdi.
1998 yilda Burger King tarmog’i Chapakay uchun maxsus “wooper” chiqarganini e’lon qildi. Ichkaridagi barcha materiallar 180 daraja aylanadi. Ertasi kuni minglab odamlar restoranga kelib, “ko‘t uchun burgerlar”ga buyurtma berishdi, o‘ng qo‘llar esa o‘z o‘ng qo‘li burgerlarini so‘rashdi.
1988 yilda “Izvestiya” gazetasi Diego Maradona Moskvaning “Spartak” klubiga o’tishga rozi bo’lganligi haqida xabar berdi. Bu xabar shunchalik ishonarli ediki, hatto dunyodagi eng yirik axborot agentliklaridan biri bo’lgan Associated Press ham uni jiddiy xabar sifatida dunyo bo’ylab tarqatdi.
1992 yilda Richard Nikson yana AQSh prezidentligiga nomzodini e’lon qildi. Ko‘pchilik uning nomzodi yana g‘alaba qozonishiga ishonardi. Jurnalistlar va siyosiy tahlilchilar e’lonni muhokama qilishdi. Bu ularning haqiqiy hayotiga unchalik ta’sir qilmagan bo’lsa-da, ba’zi fuqarolar yolg’on ma’lumotlarga ishonib, o’zlarining siyosiy pozitsiyalarini qayta ko’rib chiqishdi.
Bu misollar kulgili va zararsizdir, lekin ular odamlar hayotida vaqtinchalik zarba va o’zgarishlarni keltirib chiqardi.
Fojiali va xavfli oqibatlarga olib keladigan hazil…
1708 yilda “Gulliverning sayohatlari” muallifi Jonatan Svift o’zini Isaak Bickerstaff ismli munajjimga o’xshatib, aprel hazilini sahnalashtirdi. Anonim Partridge ismli mashhur munajjimning o’limi haqida xabar berdi. Keklik tirik edi, lekin odamlar bu xabarga ishonishdi va hatto dafn marosimini o’tkazishdi. Munajjim hali tirikligini isbotlash uchun ko’p harakat qilishi kerak edi. O’limigacha u Svift bu xabarni tarqatgan odam Isaak Bickerstaff ekanligini bilmagan.
1896-yilning 1-aprelida Tennessi shtatida yangi turmush qurgan juftlik o‘z xotinlarini aldashga urinib ko‘rdi. Bu tasavvur qilish mumkin bo’lgan eng fojiali tarzda teskari natija berdi.
Eshikni eski kiyim kiygan va qo’rqinchli oq niqob kiygan fermer Jon Ahrens taqillatdi va “Men uysizman, men kirmoqchiman, eshikni oching!” Ayol qo‘rquvdan hushidan ketgan va keyinchalik shifoxonada vafot etgan. Shifokorlar qo’rquv sabab deb o’ylashdi.
Nyu-York bojxonachisi X. Braun mashhur va badavlat odam edi. 1875 yil 1 aprelda bu odamning hayoti butunlay o’zgardi.
O’sha kuni Braun ishdan uyga qaytganida, o’g’li odatdagidek uyda yo’qligini payqadi. O‘g‘lini molxonadan topdi. 13 yoshli bolakay vafot etdi. Keyinroq ma’lum bo‘lishicha, bola do‘stlari va ukalarini aldash uchun o‘zini osgandek ko‘rsatmoqchi bo‘lgan. Shunday qilib, u tasodifan o’z joniga qasd qilishga muvaffaq bo’ldi.
1886 yil aprel oyida Texaslik Tom Rojers hazillashib mahalliy shifokorni takabburligi uchun jazolashga urindi. U shifokorga shahardan uch chaqirim tashqaridagi “shoshilinch liniya”ga borishi haqida xabar qoldirib, uni kutdi.
Vaqtni behuda o‘tkazishdan g‘azablangan va hazildan nafratlangan shifokor Rojersning “sayohatidan” g‘azablanib, uning yuziga, boshiga va bo‘yniga bir necha marta pichoq urgan. Joker Rojers vafot etdi va shifokor hibsga olindi.
1986 yilda Frantsiyaning Le Parisien gazetasi hukumat Eyfel minorasini Disneylendga ko’chirish va uning o’rniga Olimpiya stadioni qurishga qaror qilgani haqida xabar berdi. Bu xabar parijliklar orasida shov-shuv va noroziliklarga sabab bo’ldi.
1980-yilning 1-aprelida Boston televideniyesi prodyuseri Gomer Shilli Massachusets shtatining Milton shahrida lava oqimlari va yonayotgan tepaliklar haqida yolg’on gapirdi. Ko‘rsatuv so‘ngida bu shunchaki hazil ekani aytilgan, ammo vahima tushgan yuzlab fuqarolar politsiyaga qo‘ng‘iroq qilgan. Cirie qoidalarni buzgani uchun ishdan bo’shatildi.
2001 yilda britaniyalik boshlovchi 1 aprel kuni Sharqiy Sasseksdagi qoyada Titanikga o’xshash shubhali kemaning ko’rinishini translyatsiya qilib, o’z tinglovchilariga hazil o’ynashga qaror qildi. Yuzlab tinglovchilar uning so‘zlariga ishonib, qoyalarni ko‘rish uchun to‘planishdi. Afsuski, piyodalar harakati jarlik yuzida katta yoriqlar hosil qilgan. Bir necha kundan keyin u yiqilib, dengizga tushadi.
2002-yil 1-aprelda Amerikaning bir qancha boshqa radio-xostlari mahalliy suv taʼminotida dihidrogen oksidning yuqori konsentratsiyasi aniqlanganligini eʼlon qilishdi. Yuzlab fuqarolar suv boshqarmasi va politsiyaga xabar berishdi. DJ-lar yoki radio boshlovchilari hukumat amaldorlari tomonidan tanqid qilinib, “terrorizm”da ayblanmoqda.
2003-yilning 1-aprelida Qo‘shma Shtatlardagi kiyim-kechak do‘konining xodimi o‘z boshlig‘iga qo‘ng‘iroq qilib, do‘konga qurolli kimdir bostirib kirib, do‘konni o‘g‘irlagani haqida xabar beradi. U boshlig‘iga qo‘ng‘iroq qilib, hazilni tan olishidan oldin do‘konga to‘rtta politsiya mashinasi yetib kelgan. Xodim vahima qo‘zg‘atgani uchun hibsga olingan.
2010-yilda Iordaniya gazetalaridan biri Joffre shahri yaqinida NUJ qo‘nishi haqida maqola chop etgan edi. Shahar hokimi 13 ming kishini evakuatsiya qilishni buyurdi. Sud jarayonlari oldida gazeta xodimlari “maqsadlari odamlarni qo‘rqitish emas, balki ko‘ngil ochish” ekanini aytib, omma oldida uzr so‘radi.
2015-yilda Fudan universiteti aspiranti Lin Senxao o‘z do‘sti Xuanni zaharlamoqchi bo‘lgan, ammo bu hazil yigitning o‘limiga sabab bo‘lgan va “prankster” keyinroq qatl etilgan. Go Xayashining ta’kidlashicha, bu bir aprel hazili edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, u do‘stlari 1-aprel hazilini rejalashtirayotganini bilib qolgan va bundan oldin buni qilishni xohlagan. U shunchaki dugonasining qornini ozgina og’ritmoqchi bo’lganini aytdi…
Bu voqealar 1-apreldagi hazil va hazillar jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkinligini ko’rsatadi. Shuning uchun, bu kunda rejalashtirilgan nayranglar boshqalarning hayoti yoki sog’lig’iga zarar keltirmasligini yaxshilab o’ylab ko’rish kerak. Boshqacha qilib aytadigan bo’lsak, o’yin yonib ketishiga yo’l qo’ymang.
Axir yolg’on, hazil va masxara ustidan kulish oson, lekin ishonchni tiklash qiyin.
Barno Surtnova tomonidan yaratilgan
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
Toshkentda xorijiy tillarga ixtisoslashtirilgan maktab-internati ochildi
«Paxtakor» so‘nggi daqiqalarda g‘alabani qo‘ldan chiqardi
Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston — Koreya biznes forumidagi asosiy fikrlari
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev Nikol Pashinyan bilan muloqot o‘tkazdi: tafsilotlar
-
Jamiyat5 days ago
Asadjon Xodjayev Raqamli texnologiyalar vaziri o‘rinbosari etib tayinlandi
-
Siyosat4 days agoPrezidentning Toshkent shahri bo‘yicha yig‘ilishi boshlandi
-
Sport3 days ago
Samarqandda 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi boshlanadi
-
Iqtisodiyot3 days ago«O‘zmilliybank» AJ O‘zbekiston emitentlari orasida birinchi bo‘lib Xitoy kapital bozoriga 250 mln dollarlik obligatsiyalar chiqarmoqchi
-
Jamiyat3 days ago
Kelasi yil barcha OTMlarda yangi nazorat tizimi yo‘lga qo‘yiladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston mahsulotlarini eng ko‘p sotib oluvchi mamlakatlar ma’lum bo‘ldi
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev davlat tashrifi bilan Koreya Respublikasida bo‘ladi