Mahalliy
Har kuni muzqaymoq yesak nimalar bo‘ladi?
Jazirama issiqda bir dona muzqaymoq yeyish haqiqiy huzur. Ammo ushbu shirinlikni har kuni muntazam iste’mol qilsak, sog‘lig‘imizda qanday o‘zgarishlar yuz beradi? Bu shunchaki shirinxo‘rlikmi yoki organizm uchun yashirin foydalar xazinasi? Keling, ushbu savollarga tibbiy tadqiqotlar va fan nuqtai nazaridan javob izlaymiz.
Muzqaymoq asosan sut va qaymoqdan tayyorlangani bois, u tabiiy kalsiy manbai hisoblanadi. Har kuni muzqaymoq yeyish organizmni kalsiyga to‘yintiradi, bu esa suyaklar va tishlar salomatligi uchun juda muhim.
Garvard sog‘liqni saqlash maktabi (Harvard T.H. Chan School of Public Health) tadqiqotlariga ko‘ra, sut mahsulotlaridan olinadigan kalsiy suyak yemirilishi xavfini kamaytiradi. Shuningdek, u sut oqsili hisobiga oqsilga bo‘lgan kundalik ehtiyojni qisman qondiradi, bu esa mushaklar tiklanishi uchun nihoyatda zarur.
Ko‘pchilik sovuq mahsulotlar tomoqni og‘ritadi deb o‘ylaydi, vaholanki, me’yorida yeyilgan sovuq shirinlik tomoqdagi mahalliy immunitetni oshiradi va tomirlarni chiniqtiradi.
Og‘iz bo‘shlig‘i va qizilo‘ngachda sezilgan sovuqlik asab tolalari orqali yurakka reflektor tarzda ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, yurak urishini mo‘’tadillashtirishga yordam beradi.
Muzqaymoq yeyish insonga quvonch bag‘ishlashi ilmiy isbotlangan. Uning tarkibidagi L-triptofan aminokislotasi kayfiyatni ko‘taradi va antidepressant ta’sirga ega.
London Asab kasalliklari instituti olimlari tomonidan o‘tkazilgan neyrovizualizatsiya tadqiqotlari shuni ko‘rsatdiki, muzqaymoqning atigi bir qoshig‘i bosh miyadagi qoniqish va baxt uchun mas’ul bo‘lgan “orbitofrontal korteks” qismini bir lahzada faollashtiradi. tayyorlangan mahsulot organizmning V guruh vitaminlariga bo‘lgan talabini qondiradi. Agar siz sifatli, tabiiy yogurtli yoki tirik laktobakteriyalar bilan boyitilgan muzqaymoq iste’mol qilsangiz, u ichak mikroflorasini tiklashga ham xizmat qiladi.
Xorijiy reproduktologlarning (jumladan, Garvardda o‘tkazilgan “The Nurses Health Study” yirik tadqiqoti) aniqlashicha, muzqaymoqni me’yorida iste’mol qilish ayollarda ovulyasiya jarayonini yaxshilaydi va bepushtlikning oldini olishga yordam beradi. Tarkibidagi fosfor va kalsiy foizlari erkaklarga qo‘shimcha quvvat beradi va mushaklar tonusini ushlab turadi.
Har kuni muzqaymoq yeyishning ijobiy tomonlari ko‘p bo‘lsa-da, tanganing ikkinsi tomoni ham bor. Agar mahsulot sifatsiz bo‘lsa, yuqoridagi foydalarning barchasi chippakka chiqadi.
Sun’iy bo‘yoqlar, ta’m beruvchilar va konservantlar (ayniqsa arzon palma yog‘i) qo‘shilgan muzqaymoqlarni yemaganingiz ma’qul! Ular qonda xolesterinni oshiradi va ichak faoliyatini buzadi.
Agar sizda laktozaga sezuvchanlik bo‘lsa yoki haddan tashqari shakarli mahsulot yesangiz, bu yuzdagi husnbuzarlarni ketkazmaydi, aksincha, ularni ko‘paytirib yuborishi mumkin. Shu bois, terisida muammosi bor insonlarga shakarsiz va tabiiy sorbetlar tavsiya etiladi.
Har kuni yuqori kaloriyali, shokolad va siropli muzqaymoq yeyish vazn ortishi va qonda shakar miqdorining keskin tebranishiga (insulin rezistentligiga) olib kelishi mumkin.
Agar siz har kuni muzqaymoq yeyishni odat qilmoqchi bo‘lsangiz, uning tarkibiga e’tibor bering. Eng maqbul tanlov tarkibida shakar miqdori kam bo‘lgan, sof qaymoq va sutdan tayyorlangan yoki mevali sorbetlardir. Kuniga 100-150 gramm tabiiy muzqaymoq sog‘lig‘ingizga faqatgina foyda va yuqori kayfiyat bag‘ishlaydi!
Prezidentning «Alohida ta’limga ehtiyoji bo‘lgan bolalarni ta’lim va ijtimoiy xizmatlar bilan qamrab olish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qarori bilan inklyuziv ta’lim sohasida qator yangi mexanizmlar joriy etilmoqda.
Hujjatga ko‘ra, 2027/2028-o‘quv yilidan nogironligi bo‘lgan abituriyentlar uchun oliy ta’lim tashkilotlariga kirish imtihonlari, shuningdek, nogironligi bo‘lgan pedagoglarni attestatsiyadan o‘tkazish va milliy sertifikat olish imtihonlarida belgilangan vaqt me’yoriga nisbatan 50 foiz qo‘shimcha vaqt beriladi.
Imtihon jarayonlarida Brayl alifbosi, audio va elektron formatdagi imtihon materiallaridan foydalanish imkoniyati ham ta’minlanadi.
Shuningdek, 2027-yil 1-maydan alohida ta’limga ehtiyoji bo‘lgan bolalarni vaucher asosida ta’lim olishiga ko‘maklashuvchi zamonaviy assistiv, ya’ni yordamchi jihozlar bilan ta’minlash tizimi joriy etiladi.
2026/2027-o‘quv yilidan boshlab ixtisoslashtirilgan davlat ta’lim muassasalarida o‘qitish bolaning individual ta’limga ehtiyoji, funksional imkoniyatlari va o‘zlashtirish darajasiga mos ravishda ishlab chiqiladigan individual ta’lim rejalari asosida tashkil etiladi.
Qaror bilan 2026-yil 1-sentyabrdan korreksion sinf tashkil etgan nodavlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalariga ham davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmi joriy etilmoqda.
Unga muvofiq, har bir o‘quvchi uchun Toshkent shahrida BHMning 11 baravari, viloyat markazlari va Nukus shahrida 9,5 baravari, boshqa tuman va shaharlarda esa BHMning 8,5 baravari miqdorida subsidiya ajratiladi.
Toshkent shahar hokimi poytaxtning 10 ta tuman hokimiga nisbatan xizmat tekshiruvi o‘tkazish to‘g‘risidagi farmoyishni imzoladi.
Xizmat tekshiruvi Bektemir, Mirobod, Mirzo Ulug‘bek, Olmazor, Sergeli, Uchtepa, Chilonzor, Shayxontohur, Yunusobod va Yashnobod tumanlari hokimlariga nisbatan o‘tkaziladi.
Farmoyishga muvofiq, xizmat tekshiruvini o‘tkazish bo‘yicha Toshkent shahar komissiyasi tuzilgan. Komissiyaga taqdimnomada ko‘rsatilgan holatlarni xolis va sifatli o‘rganish, tekshiruv natijalari yuzasidan tegishli xulosalarni rasmiylashtirish hamda zarurat tug‘ilganda boshqa tashkilot va idoralardan mutaxassislarni jalb etish vazifasi yuklatilgan.
Chet tili va umumta’lim fanlari bo‘yicha milliy sertifikat imtihonlarida ishtirok eta olmagan talabgorlar uchun to‘lovni saqlab qolish mexanizmi joriy qilinadi. Bu haqda Bilim va malakalarni baholash agentligi mas’ul xodimi Javlonbek Nurmatov ma’lum qildi.
Uning ta’kidlashicha, agar talabgor imtihonda uzrli sabab bilan qatnashmagan bo‘lsa, keyingi imtihonga qo‘shimcha to‘lovsiz kiritiladi yoki to‘langan mablag‘ qaytarib beriladi.
Bunda kasallik, xizmat safari yoki oila a’zosining vafoti kabi holatlar uzrli sabab sifatida tan olinadi. Biroq buning uchun tegishli tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etilishi shart.
Imtihonga kechikkan, hech qanday uzrsiz kelmagan yoki imtihon qoidalarini buzgani uchun auditoriyadan chetlashtirilgan shaxslarga mazkur imtiyoz berilmaydi.
2025-yil yakuniga ko‘ra, O‘zbekistonda tayanch doktoranturaga ega tashkilotlar soni 165 taga yetdi. Bu 2024-yilga nisbatan 19 taga yoki 13 foizga ko‘pdir. Shu bilan birga, tayanch doktoranturaga qabul qilinganlar soni 4 ming 159 nafarni tashkil etib, bir yilda 324 nafarga oshdi.
Yil oxiriga kelib tayanch doktoranturada tahsil olayotganlar soni 8 ming 326 nafarga yetdi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 334 nafarga yoki 4,2 foizga ko‘pdir. Tayanch doktoranturani bitirganlar soni ham o‘sib, 2 ming 256 nafarni tashkil qildi. Bu ko‘rsatkich 2024-yilga nisbatan 22 nafarga yuqori bo‘ldi.
Hududlar kesimida tayanch doktoranturaga ega tashkilotlar eng ko‘p Toshkent shahrida — 84 ta, Toshkent viloyatida — 17 ta va Samarqand viloyatida — 14 ta qayd etildi. Eng kam ko‘rsatkich Jizzax hamda Sirdaryo viloyatlarida kuzatildi.
Tayanch doktoranturaga qabul bo‘yicha ham Toshkent shahri yetakchilik qildi. Poytaxtda 1 ming 682 nafar doktorant qabul qilingan bo‘lsa, Samarqand viloyatida bu ko‘rsatkich 386 nafarni, Namangan viloyatida esa 330 nafarni tashkil etdi.
Yil yakuniga ko‘ra, tayanch doktoranturada tahsil olayotganlar soni bo‘yicha Toshkent shahri 2 ming 842 nafar bilan birinchi o‘rinni egalladi. Keyingi o‘rinlarda Buxoro viloyati — 831 nafar va Samarqand viloyati — 825 nafar bilan qayd etildi.
Tayanch doktoranturani bitirganlar soni bo‘yicha ham Toshkent shahri yetakchi bo‘lib, 772 nafar bitiruvchiga ega bo‘ldi. Samarqand viloyatida 295 nafar, Namanganda esa 217 nafar doktorant o‘qishni yakunladi.
2025-yilda doktoranturaga ega tashkilotlar soni 124 taga yetdi. Bu bir yilda 24 foizga oshgan. Doktoranturaga qabul qilinganlar soni 604 nafarni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 23,3 foizga ko‘paydi. Yil yakuniga kelib doktorantlar soni 1 ming 309 nafarga yetgan bo‘lsa, bitiruvchilar soni aksincha 252 nafarni tashkil etib, 3,8 foizga kamaydi.
Boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilariga milliy sertifikat berish bo‘yicha imtihonlarni o‘tkazish tartibi belgilandi.
Hukumat qarori (411-son, 29.07.2026-y.) bilan «Boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilariga milliy sertifikat berish bo‘yicha malaka imtihonlarini o‘tkazish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi.
Qarorga ko‘ra, 2026/2027 o‘quv yilidan boshlab V+ va undan yuqori darajadagi milliy sertifikatga ega bo‘lgan, boshlang‘ich sinflarda dars beruvchi boshlang‘ich ta’lim mutaxassisligiga ega o‘qituvchilarga:
Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan, sertifikatning amal qilish muddati davomida, tegishli ta’lim tiliga mos ravishda barcha fanlar bo‘yicha lavozim maoshiga har oyda 15 foiz miqdorida qo‘shimcha ustama to‘lab boriladi.
Nizomga ko‘ra, Bilim va malakalarni baholash agentligi mazkur sohada vakolatli organ hisoblanadi.
Malaka imtihonida ishtirok etishi uchun talabgordan ro‘yxatdan o‘tishda, ariza berilgan kundagi BHMning 1,5 baravari miqdorida to‘lov undiriladi.
Malaka imtihoni natijalari xalqaro metodika – Rash modeli asosida hisoblanadi. Unga ko‘ra:
– 70 balldan yuqori ball olgan talabgorga A+ darajali;
– 65 – 69,9 ball olgan talabgorga A darajali;
– 60 – 64,9 ball olgan talabgorga B+ darajali;
– 55 – 59,9 ball olgan talabgorga B darajali;
– 50 – 54,9 ball olgan talabgorga C+ darajali;
– 46 – 49,9 ball olgan talabgorga C darajali sertifikat beriladi.
Talabgorning boshlang‘ich sinflardagi tegishli fanlar mazmuni doirasidagi bilim darajasi, o‘qitish metodikasi va pedagogik mahorati test sinovlari orqali baholanadi.
Talabgor sertifikat olish maqsadida malaka imtihonida qatnashish uchun YaIDXP (my.gov.uz) orqali elektron shaklda ariza berib, ro‘yxatdan o‘tadi.
Malaka imtihonidan muvaffaqiyatli o‘tgan talabgorlarga 1 ish kuni ichida QR-kodli sertifikatning elektron shakli YaIDXP (my.gov.uz) orqali yuboriladi.
Talabgor malaka imtihoni natijalari e’lon qilingan kundan boshlab 3 kun ichida YaIDXP (my.gov.uz) orqali vakolatli organga apellyasiya shikoyati berish huquqiga ega.
Shuningdek, 2026/2027 o‘quv yilidan boshlab huquqshunoslik fanini bilish darajasini aniqlash va milliy sertifikat berish tartibi joriy etilishi belgilandi.
Xotira va miya holatini yaxshilovchi meva nomi aytildi
Markaziy bank dollar bo‘yicha yangi ma’lumot berdi
Nogironligi bo‘lgan abituriyentlarga imtihonda qo‘shimcha vaqt beriladi
-
Siyosat5 days agoShavkat Mirziyoyev ilgari surgan rezolyusiya BMTda ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilindi
-
Mahalliy5 days ago
Uzrli sabab tufayli milliy sertifikat imtihonida qatnasholmaganlarga to‘lov qaytariladi
-
Mahalliy4 days ago
Toshkentning 10 ta tuman hokimiga nisbatan xizmat tekshiruvi o‘tkaziladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonning Markaziy Osiyo va Ozarbayjon bilan savdosi keskin o‘sdi
-
Mahalliy2 days ago
Nogironligi bo‘lgan abituriyentlarga imtihonda qo‘shimcha vaqt beriladi
-
Jamiyat3 days ago
Endi boshpanasizlar Ijtimoiy markazlarga sud qarorisiz joylashtiriladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti 1 kvadrillion so‘mdan oshdi
-
Jamiyat4 days ago
Respublikada ishlayotgan kadastr xodimlarining bir qismi tumanlarga o‘tkaziladi