Mahalliy
Har kuni muzqaymoq yesak nimalar bo‘ladi?
Jazirama issiqda bir dona muzqaymoq yeyish haqiqiy huzur. Ammo ushbu shirinlikni har kuni muntazam iste’mol qilsak, sog‘lig‘imizda qanday o‘zgarishlar yuz beradi? Bu shunchaki shirinxo‘rlikmi yoki organizm uchun yashirin foydalar xazinasi? Keling, ushbu savollarga tibbiy tadqiqotlar va fan nuqtai nazaridan javob izlaymiz.
Muzqaymoq asosan sut va qaymoqdan tayyorlangani bois, u tabiiy kalsiy manbai hisoblanadi. Har kuni muzqaymoq yeyish organizmni kalsiyga to‘yintiradi, bu esa suyaklar va tishlar salomatligi uchun juda muhim.
Garvard sog‘liqni saqlash maktabi (Harvard T.H. Chan School of Public Health) tadqiqotlariga ko‘ra, sut mahsulotlaridan olinadigan kalsiy suyak yemirilishi xavfini kamaytiradi. Shuningdek, u sut oqsili hisobiga oqsilga bo‘lgan kundalik ehtiyojni qisman qondiradi, bu esa mushaklar tiklanishi uchun nihoyatda zarur.
Ko‘pchilik sovuq mahsulotlar tomoqni og‘ritadi deb o‘ylaydi, vaholanki, me’yorida yeyilgan sovuq shirinlik tomoqdagi mahalliy immunitetni oshiradi va tomirlarni chiniqtiradi.
Og‘iz bo‘shlig‘i va qizilo‘ngachda sezilgan sovuqlik asab tolalari orqali yurakka reflektor tarzda ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, yurak urishini mo‘’tadillashtirishga yordam beradi.
Muzqaymoq yeyish insonga quvonch bag‘ishlashi ilmiy isbotlangan. Uning tarkibidagi L-triptofan aminokislotasi kayfiyatni ko‘taradi va antidepressant ta’sirga ega.
London Asab kasalliklari instituti olimlari tomonidan o‘tkazilgan neyrovizualizatsiya tadqiqotlari shuni ko‘rsatdiki, muzqaymoqning atigi bir qoshig‘i bosh miyadagi qoniqish va baxt uchun mas’ul bo‘lgan “orbitofrontal korteks” qismini bir lahzada faollashtiradi. tayyorlangan mahsulot organizmning V guruh vitaminlariga bo‘lgan talabini qondiradi. Agar siz sifatli, tabiiy yogurtli yoki tirik laktobakteriyalar bilan boyitilgan muzqaymoq iste’mol qilsangiz, u ichak mikroflorasini tiklashga ham xizmat qiladi.
Xorijiy reproduktologlarning (jumladan, Garvardda o‘tkazilgan “The Nurses Health Study” yirik tadqiqoti) aniqlashicha, muzqaymoqni me’yorida iste’mol qilish ayollarda ovulyasiya jarayonini yaxshilaydi va bepushtlikning oldini olishga yordam beradi. Tarkibidagi fosfor va kalsiy foizlari erkaklarga qo‘shimcha quvvat beradi va mushaklar tonusini ushlab turadi.
Har kuni muzqaymoq yeyishning ijobiy tomonlari ko‘p bo‘lsa-da, tanganing ikkinsi tomoni ham bor. Agar mahsulot sifatsiz bo‘lsa, yuqoridagi foydalarning barchasi chippakka chiqadi.
Sun’iy bo‘yoqlar, ta’m beruvchilar va konservantlar (ayniqsa arzon palma yog‘i) qo‘shilgan muzqaymoqlarni yemaganingiz ma’qul! Ular qonda xolesterinni oshiradi va ichak faoliyatini buzadi.
Agar sizda laktozaga sezuvchanlik bo‘lsa yoki haddan tashqari shakarli mahsulot yesangiz, bu yuzdagi husnbuzarlarni ketkazmaydi, aksincha, ularni ko‘paytirib yuborishi mumkin. Shu bois, terisida muammosi bor insonlarga shakarsiz va tabiiy sorbetlar tavsiya etiladi.
Har kuni yuqori kaloriyali, shokolad va siropli muzqaymoq yeyish vazn ortishi va qonda shakar miqdorining keskin tebranishiga (insulin rezistentligiga) olib kelishi mumkin.
Agar siz har kuni muzqaymoq yeyishni odat qilmoqchi bo‘lsangiz, uning tarkibiga e’tibor bering. Eng maqbul tanlov tarkibida shakar miqdori kam bo‘lgan, sof qaymoq va sutdan tayyorlangan yoki mevali sorbetlardir. Kuniga 100-150 gramm tabiiy muzqaymoq sog‘lig‘ingizga faqatgina foyda va yuqori kayfiyat bag‘ishlaydi!
Hukumat qarori bilan «Texnikumlar bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi.
Ushbu Nizom davlat texnikumlari bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibini belgilaydi.
Quyidagi talablarga javob bergan tashkilotlar kredit olish huquqiga ega:
– texnikum bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda dual ta’lim bo‘yicha texnikum bilan amal qiluvchi shartnoma mavjud bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilar uchun ish joylari va ishlab chiqarish amaliyoti tashkil etilgan bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilarga tashkilotning malakali mutaxassislarini “ustoz” sifatida biriktirgan bo‘lishi;
– dual ta’lim shaklida tahsil olayotgan o‘quvchilar bilan muddatli mehnat shartnomalari tuzilgan bo‘lishi hamda ish haqi to‘lashi;
– joriy yilda texnikum bitiruvchisini tashkilotdagi vakant ish o‘rniga mehnat shartnomasi asosida ishga qabul qilgan bo‘lishi.
Tashkilotlar dual ta’lim dasturi doirasida kredit olish uchun tijorat banklariga quyidagi hujjatlarni qog‘oz shaklida taqdim etadi:
kreditni olish to‘g‘risidagi ariza;
ariza beruvchi (tashkilot)larning amalda bo‘lgan tasdiqlovchi hujjatlari;
texnikum va tashkilot o‘rtasidagi hamda tashkilot va o‘quvchi o‘rtasidagi dual ta’lim bo‘yicha shartnoma nusxalari;
dual ta’lim dasturi va dual ta’limda tahsil olayotgan o‘quvchilar ro‘yxati;
tashkilot tomonidan kreditdan foydalanish rejasi;
tashkilotning soliq qarzdorligi mavjud emasligi to‘g‘risida ma’lumot.
Tashkilotning kredit ajratish bo‘yicha taqdim etgan barcha hujjatlari kreditga layoqatlilik ko‘rsatkichiga muvofiq kelgan taqdirda, tijorat banki 3 ish kunida bu haqda tashkilotga xabar beradi, shartnoma tuzadi hamda uning hisobvarag‘iga kreditni o‘tkazadi.
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilariga o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish imkoniyatini beruvchi yangi tartib belgilandi. Bu Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan.
Qarorga ko‘ra, kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘quvchilarining o‘qishini ko‘chirish yoki qayta tiklash, shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinf o‘quvchilarini texnikumlarga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yagona tartibi joriy etiladi.
Mazkur xizmatlardan foydalanish uchun arizalar Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YaIDXP) orqali elektron shaklda topshiriladi.
10-sinf o‘quvchilarining o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish tartibi alohida belgilanadi. Bu o‘quvchilarga kasbiy ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, kasbiy ta’lim tashkilotlariga o‘qishni ko‘chirish va qayta tiklash bo‘yicha xulosa berishning yagona tartibi joriy etiladi.
Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan hamkorlikda ikki oy muddatda mazkur davlat xizmatlarini YaIDXP orqali ko‘rsatish imkoniyatini yo‘lga qo‘yish belgilangan.
Bundan tashqari, davlat xizmatlarini ko‘rsatish uchun zarur ma’lumotlarni tegishli davlat organlaridan elektron shaklda olish imkoniyati yaratiladi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 30 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu 2015/2016-o‘quv yilidagi 7 taga nisbatan 4,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, o‘n yil ichida mamlakatda faoliyat yuritayotgan xorijiy OTMlar soni 23 taga oshgan.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni 2005/2006-o‘quv yilida 2 ta bo‘lgan. 2010/2011-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 6 taga yetgan.
2015/2016-o‘quv yilida mamlakatda 7 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan bo‘lsa, keyingi besh yilda ular soni yana sezilarli ko‘paygan.
2020/2021-o‘quv yili boshida xorijiy OTMlar soni 18 taga yetgan. Bu 2015/2016-o‘quv yiliga nisbatan 11 taga ko‘pdir.
Shuningdek, 2020/2021-yildan 2025/2026-o‘quv yiligacha xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni yana 12 taga oshgan. Natijada besh yillik davrda ular soni 18 tadan 30 taga yetdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 11 118 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu ko‘rsatkich 1991/1992-o‘quv yilidagi 8 557 ta maktabga nisbatan 1,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, mustaqillikdan keyingi davrda mamlakatdagi umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 2 561 taga oshgan.
Dinamikaga ko‘ra, maktablar soni ayrim davrlarda sekin o‘sgan yoki qisqargan bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda barqaror ko‘payish kuzatilgan. 2020/2021-o‘quv yilida ular soni 10 181 tani tashkil etgan.
1995/1996-o‘quv yilida mamlakatda 9 289 ta, 2000/2001 o‘quv yilida 9 726 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
2005/2006-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 9 803 taga yetgan. 2010/2011-o‘quv yilida esa 9 806 ta maktab qayd etilgan. Keyingi besh yilda ko‘rsatkich biroz pasayib, 2015/2016-o‘quv yilida 9 720 tani tashkil qilgan.
2020/2021-o‘quv yilidan boshlab o‘sish yana tezlashgan. 2021/2022-yilda 10 289 ta, 2022/2023-yilda 10 522 ta, 2023/2024-yilda 10 750 ta maktab faoliyat yuritgan.
2024/2025-o‘quv yili boshida umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 10 943 tani tashkil etgan. Bir yil o‘tib, bu ko‘rsatkich yana 175 taga oshib, 11 118 taga yetgan.
Shunday qilib, 2020/2021-o‘quv yilidan 2025/2026-o‘quv yiligacha mamlakatdagi maktablar soni 937 taga ko‘paygan.
Oliy ta’lim tashkilotlari, akademik litsey va texnikumlarda yangi o‘quv yili boshlanish sanasi belgilandi. Bu haqda Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi xabar qildi.
2026/2027-o‘quv yilida akademik litsey va texnikumlarda o‘quv jarayonlari 2-sentyabrdan boshlanadi.
Oliy ta’lim tashkilotlarida esa:
— 1-bosqich talabalari uchun — 7-sentyabrdan;
— 2-bosqich va undan yuqori bosqich talabalari uchun — 14-sentyabrdan o‘quv jarayonlari tashkil etiladi.
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
Ozarbayjon prezidenti Yangi Toshkent loyihasi bilan tanishdi
-
Mahalliy5 days ago
Toshkentda maktabgacha ta’lim markazi tashkil etiladi
-
Jamiyat5 days ago
Mirakida ekologik bilim va sport uyg‘unlashgan kun
-
Iqtisodiyot3 days ago
Yangi boshlayotgan tadbirkorlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin
-
Iqtisodiyot4 days ago
Mikro GESlarni loyihalash va qurish tartibi soddalashtiriladi
-
Mahalliy1 day ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Mahalliy4 days ago
Talabalar uchun o‘quv yili qachon boshlanishi aniq bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga ko‘proq eksport qilmoqda?
-
Mahalliy2 days ago
O‘zbekistonda xorijiy oliygohlar soni 10 yilda 4,3 barobar oshdi