Dengiz va chuchuk suv baliqlariga ta’sir qiluvchi virus odamlarga ham zarar etkazishi va jiddiy ko’z kasalliklarini keltirib chiqarishi mumkin. Xitoylik olimlar tomonidan olib borilgan tadqiqot natijalari Nature Microbiology jurnalida chop etildi.

Mutaxassislar virusli oldingi uveit (POH-VAU) bilan doimiy ko’z gipertenziyasi bilan og’rigan 70 bemorning to’qimalarida CMNV infektsiyasining izlarini topdilar. Sichqonlarda o‘tkazilgan tajribalar shuni ko‘rsatdiki, bu qo‘zg‘atuvchi ko‘z ichi bosimini oshirib, ko‘rish organlariga strukturaviy zarar yetkazishi mumkin. Bu kasallik sutemizuvchilarga ham yuqishi mumkin.

Odamlarga virus yuqishining asosiy yo‘llari (71,4 foiz hollarda) suv hayvonlari bilan muomala qilish va xom dengiz mahsulotlarini iste’mol qilishda himoya vositalaridan foydalanmaslikdir.

CMNV nodavirusi 120 dan ortiq baliq turlarida aniqlangan va o’limga olib keladigan virusli nevralgiyaga olib keladigan jiddiy patogen hisoblanadi. U birinchi navbatda lichinkalar va lichinkalarning asab tizimiga hujum qiladi, ko’pincha to’liq vayron bo’ladi.

Source link

Prezident Donald Tramp Amerika xalqiga murojaat qilib, bir qancha balandparvoz da’volarni bildirdi. Xususan, Yaqin Sharqdagi vaziyat yuzasidan Eronga qarshi keskin choralar ko‘rishi haqida qator bayonotlar berdi.

Prezident Tramp nutqidan asosiy iqtiboslar:

Keyingi bir necha hafta ichida biz Eronga qattiq zarba beramiz. Biz ularni o’zlarining munosib joylariga, tosh davriga qaytaramiz.

Qo’shma Shtatlar harbiy operatsiya muvaffaqiyatli o’tdi va yakunlanishi arafasida deb hisoblaydi.

Hozirda ustuvor vazifa diplomatiya emas, balki harbiy harakatlarni davom ettirishdir.

Eron endi Yaqin Sharq uchun “tahdid” emas.

AQShda yoqilg‘i narxining qisqa muddatli oshishi Eronning harakatlari bilan bog‘liq, biroq mamlakat iqtisodiyoti bunga tayyor.

Eron Yevropa va AQShga yetib borishi mumkin. Ular imkon qadar ko‘proq qurol ishlab chiqarishni xohlashdi, biz esa bu qurollarni yo‘q qildik.

AQSh Yaqin Sharq neftiga muhtoj emas.

Hormuz boʻgʻozi atrofidagi vaziyat urush tugaganidan keyin hal qilinadi.

Neft olmoqchi bo‘lgan davlatlar yo bo‘g‘ozni o‘zlari himoya qilishi yoki AQShdan neft sotib olishi kerak.

Source link

NASA Artemis 2 missiyasini 2026-yilning aprel oyining boshlarida ishga tushirishni rejalashtirmoqda.Bu parvoz yarim asrdagi birinchi odamning Oyga parvozi sifatida tarixga kiradi. Insoniyat 1972 yilda Apollon missiyasidan keyin birinchi marta Yerga qaytmoqda.

Missiya doirasida to‘rtta astronavt Oy atrofida aylanib, Yerga qaytadi. Parvoz taxminan 10 kun davom etadi. Ushbu sayohatning asosiy maqsadi – “Orion” kosmik kemasini real sharoitlarda sinovdan o’tkazish, ayniqsa uning hayotni ta’minlash tizimlari va xavfsizlik mexanizmlarini tekshirish. Shu nuqtai nazardan, ushbu missiya kelajakda odamlarni Oyga qo’ndirish yo’lidagi hal qiluvchi qadam sifatida baholanmoqda.

NASA ushbu sayohatda xavfsizlikka alohida e’tibor qaratmoqda. Kema “erkin qaytish” traektoriyasi bo‘ylab harakatlanadi, ya’ni ekipaj favqulodda vaziyat yuzaga kelganda avtomatik ravishda Yerga qaytishi mumkin bo‘ladi. Ushbu qaror, avvalgi dasturlardan farqli o’laroq, xavfni minimallashtirishga qaratilgan.

Ushbu missiyaning yana bir muhim jihati ilmiy tadqiqotlardir. Parvoz davomida astronavtlar uzoq kosmosga parvoz qilishning inson tanasiga ta’siri, radiatsiya darajasi, psixologik holat va izolyatsiya omillarini o’rganadilar. Ushbu ma’lumotlar uzoqroq va murakkabroq missiyalar uchun asos bo’lib xizmat qiladi.

“Artemis 2” nafaqat ilmiy, balki geosiyosiy ma’noga ham ega. Xitoyning koinot dasturi so‘nggi yillarda kuchaydi va uning Oyga odam qo‘yish rejalari AQSh uchun jiddiy raqobatdir. Shu sababli, NASA bu missiyani 21-asrda kosmik yetakchilikni saqlab qolish yo‘lidagi muhim qadam deb hisoblaydi.

Shu bilan birga, dastur muayyan qiyinchiliklarga ham duch keladi. Samolyotlar bir necha marta kechiktirildi va ba’zi texnologik loyihalar rejadan orqada qolmoqda. NASA byudjeti va kosmik dasturini qayta qurish bo’yicha siyosiy bahslar ham davom etmoqda.

Shunga qaramay, Artemis 2 missiyasi Oyga qaytish yo’lidagi eng muhim qadamlardan biri hisoblanadi. Muvaffaqiyatli bo’lsa, keyingi qadam odamlarni Oyga qo’ndirish va u erda doimiy infratuzilmani qurish rejasi bo’ladi.

Source link

Qirg‘izistonda yirik korruptsiya mojarosi doirasida yana bir yuqori martabali davlat amaldori hibsga olindi. Ichki ishlar vazirligiga ko‘ra, Jogoruk Kenesh sobiq bosh vazir o‘rinbosari Shaybek Tasiyev korrupsiyada ayblanib hibsga olingan.

Tergov maʼlumotlariga koʻra, u “Qirgʻizsneftegaz” davlat kompaniyasi tomonidan qoʻzgʻatilgan jiddiy moliyaviy qonunbuzarliklar boʻyicha jinoiy ishda gumon qilinmoqda. Davlat soliq departamenti tomonidan olib borilgan tekshiruv natijasida 2021 yildan 2025 yilgacha kompaniya ichida yirik o‘g‘irlashlar aniqlanganidan keyin ish boshlangan.

Maʼlum qilinishicha, turli “soya” vositachilik sxemalari va xom ashyoni shubhali hisobdan chiqarish orqali davlat korxonalariga 4 milliard soʻmdan ortiq zarar yetkazilgan. Tergov hujjatlarida qayd etilishicha, mablag‘lar oqimi xususiy tashkilotlarga uch xil kanal orqali oshkor qilingan. Bu tuzilmalar maxsus bo‘linmalarning sobiq rahbariyatiga yaqin bo‘lgan shaxslarga aloqador ekanligi taxmin qilinmoqda.

Shaybek Tashiyev hozirda Bishkekdagi Ichki ishlar vazirligining vaqtinchalik hibsxonasida saqlanmoqda. U Qirg‘iziston Davlat xavfsizlik qo‘mitasining sobiq rahbari Qamchibek Tashiyevning ukasi.

Ilgari bu ish bo‘yicha bir qator yuqori martabali amaldorlar sudga tortilgan edi. Xususan, Qirg‘izistonning “Neftgaz” kompaniyasining sobiq rahbarlari va unga aloqador xususiy kompaniyalar vakillari qamalgan. Qirg‘iziston Milliy bankining sobiq rahbari Melis Turg‘unboyev ham dastlab hibsga olingan, biroq keyinroq sud qarori bilan uy qamog‘iga olingan.

Bu holat Qirg‘izistonda davlat korxonalari faoliyatidagi korrupsiya va moliyaviy shaffoflik masalasi dolzarbroq ekanini ko‘rsatadi. Hozirda tergov davom etmoqda.

Source link

Kecha, 1 aprel kuni Oyga uchgan “Orion” kosmik kemasida texnik nosozlik yuz berdi.

NASA agentligining xabar berishicha, parvoz vaqtida ekipaj kema hojatxonasida muammo aniqlangani haqida xabar bergan. Mutaxassislar vaziyatni tezda tahlil qilishdi, ekipaj bilan muammoni hal qilish uchun ishladilar va tizim normal ishlashiga qaytdi.

“Shu bilan birga, 1-aprelga rejalashtirilgan orbital parametrlarini oʻzgartirish boʻyicha manevr oldidan signal chirogʻi yoqilganda kema bortida yana bir texnik ogohlantirish qayd etildi. Boshqaruv markazi maʼlumotlarni oʻrganib chiqdi, ekipajga aniq koʻrsatmalar berdi va bu muammo ham bartaraf etildi”, — deyiladi agentlik xabarida.

Ekipaj hozirda belgilangan tartibda dam olmoqda. To‘rt soatlik uyqudan so‘ng kosmonavtlar 2 aprel kuni ertalab uyg‘onib, navbatdagi muhim qadamga tayyorgarlik ko‘rishadi.

“Missiya rejadagidek davom etmoqda va barcha tizimlar nazorat ostida ishlamoqda”, — deyiladi xabarda.

Source link