Iqtisodiyot
Dunyoning eng yirik iqtisodiyotlari reytingi e’lon qilindi
2026 yilda dunyoning eng yirik iqtisodiyoti qaysi davlatga tegishli ekani hisoblash usuliga bog‘liq. Nominal yalpi ichki mahsulot (YaIM) bo‘yicha AQSh birinchi o‘rinni saqlab qolayotgan bo‘lsa, xarid qobiliyati pariteti (XQP) asosidagi hisob-kitoblarda Xitoy yetakchilik qilmoqda. Bu haqda Xalqaro valuta jamg‘armasi (XVJ)ning World Economic Outlook prognozlariga asoslangan tahlilda ma’lum qilingan.
Tahlilda 2026 yil uchun dunyoning eng yirik 20 iqtisodiyoti ikki xil mezon — nominal YaIM va xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha taqqoslangan.
Nominal YaIM mamlakat iqtisodiyoti hajmini amaldagi valuta kurslari bo‘yicha hisoblaydi va xalqaro iqtisodiy taqqoslashlarda asosiy ko‘rsatkich hisoblanadi. Ushbu mezonga ko‘ra, 2026 yilda AQSh iqtisodiyoti 32,4 trillion dollarlik YaIM bilan dunyoda birinchi o‘rinda qolmoqda.
Xitoy 20,9 trillion dollar bilan ikkinchi, Germaniya esa 5,5 trillion dollarlik iqtisodiyot bilan uchinchi o‘rinni egallagan.
Xitoy so‘nggi o‘n yilliklarda jadal sanoatlashuv va eksportga yo‘naltirilgan iqtisodiy modeli tufayli 2007 yilda Germaniyani, 2010 yilda esa Yaponiyani ortda qoldirib, nominal YaIM bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘ringa chiqqan. Biroq xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha u AQShni ilk bor 2014 yildayoq ortda qoldirgan edi.
2026 yil prognozlariga ko‘ra, Xitoyning XQP bo‘yicha YaIM 44,3 trillion dollarni tashkil etadi. Bu AQShning shu ko‘rsatkichi — 32,4 trillion dollardan 10 trillion dollardan ortiqqa yuqori.
Mutaxassislar bu farqni mamlakatlardagi narxlar darajasi bilan izohlaydi. Chunki bir dollar AQShda sotib olishi mumkin bo‘lgan tovar va xizmatlar hajmi Xitoy yoki Hindistondagiga nisbatan kamroq hisoblanadi. Shu sababli XQP bo‘yicha hisob-kitoblarda Hindiston ham dunyodagi uchinchi yirik iqtisodiyot sifatida qayd etilgan.
Tahlilga ko‘ra, Xitoy, Hindiston va Indoneziya kabi rivojlanayotgan davlatlar yashash xarajatlari nisbatan past bo‘lgani uchun XQP reytingida yuqoriroq o‘rinlarni egallaydi. Ayrim davlatlar esa nominal YaIM bo‘yicha kuchli yigirmatalikka kirsa-da, XQP bo‘yicha bu ro‘yxatdan chiqib ketadi.
Rossiya ham xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha sezilarli o‘sish ko‘rsatadi. Mamlakatning XQP bo‘yicha iqtisodiyoti 7,5 trillion dollarga baholanib, Yevropa davlatlari orasida birinchi o‘ringa chiqadi. Bu ko‘rsatkich nominal YaIMga nisbatan qariyb uch barobar yuqori ekani qayd etilgan.
Eng katta o‘sish Indoneziya hisobiga to‘g‘ri keladi. Mamlakat XQP bo‘yicha 5,4 trillion dollarlik iqtisodiyot bilan dunyo reytingida bir yo‘la o‘n pog‘ona yuqorilab, 17-o‘rindan 7-o‘ringa ko‘tariladi.
Tahlil mualliflari ta’kidlashicha, XQP ko‘rsatkichi mamlakat ichidagi iqtisodiy faollik va aholi turmush darajasini baholashda muhim ahamiyatga ega. Nominal YaIM esa xalqaro savdo, moliya bozorlari va davlatlarning global iqtisodiy ta’sirini baholashda asosiy mezon bo‘lib qolmoqda.
Shu bois iqtisodiyotning haqiqiy ko‘lamini anglash uchun har ikki ko‘rsatkichni birgalikda tahlil qilish eng to‘g‘ri yondashuv hisoblanadi.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Source link
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil 1-avgust holatida O‘zbekistonda xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 20 973 ta korxona faoliyat yuritmoqda.
Ularning 4 685 tasi qo‘shma korxona, 16 288 tasi esa xorijiy korxona hisoblanadi. Bu mamlakatda xorijiy kapital ishtirokidagi biznes subyektlari soni sezilarli ko‘payganini ko‘rsatmoqda.
So‘nggi besh yilda xorijiy investitsiyalar ishtirokida faoliyat yuritayotgan korxonalarning umumiy soni 1,7 barobarga oshgan. Korxonalar soni bo‘yicha Xitoy yetakchilik qilmoqda.
Xitoyga tegishli xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 6 241 ta korxona faoliyat yuritmoqda. Bu ko‘rsatkich bilan mamlakatlar reytingida Xitoy birinchi o‘rinni egallagan.
Rossiya 3 512 ta korxona bilan ikkinchi o‘rinda, Turkiya esa 2 327 ta korxona bilan uchinchi o‘rinda qayd etilgan. Keyingi o‘rinlarni Qozog‘iston — 1 321 ta va Janubiy Koreya — 730 ta korxona bilan egallagan.
Shuningdek, Afg‘onistonda 706 ta, Ozarbayjonda 492 ta, Tojikistonda 467 ta, Birlashgan Arab Amirliklarida 453 ta va Hindistonda 439 ta korxona qayd etilgan.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan qariyb 3 trln so‘mlik asosiy farmatsevtika mahsulotlari va preparatlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 22,3 foizga oshgan. Yarim yillik natijalar farmatsevtika sanoatida ishlab chiqarish hajmi o‘sganini ko‘rsatmoqda.
Hududlar kesimida eng katta ishlab chiqarish hajmi Toshkent shahriga to‘g‘ri kelgan. Poytaxtda 1,8 trln so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Sirdaryo viloyati 443,6 mlrd so‘mlik ishlab chiqarish bilan ikkinchi o‘rinni egallagan. Toshkent viloyatida 226,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Namangan viloyatida ishlab chiqarish hajmi 169,1 mlrd so‘mni tashkil etgan. Samarqand viloyatida 116,9 mlrd so‘m, Andijonda 71,4 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Farg‘onada 53,4 mlrd so‘m, Surxondaryoda 49,3 mlrd so‘m, Qashqadaryoda 15,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Xorazm viloyatida 12,1 mlrd so‘m, Buxoroda 7,8 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 3,5 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan. Jizzax va Navoiy viloyatlarida esa ishlab chiqarish hajmi 0,1 mlrd so‘mdan qayd etilgan.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Rossiyalik shaxmatchilar O‘zbekistonda o‘tkaziladigan Olimpiadada qatnashmaydi
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga ko‘proq eksport qilmoqda?
-
Siyosat1 day ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Mahalliy3 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Iqtisodiyot2 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat2 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Yangi boshlayotgan tadbirkorlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonda endi uylarni «rassrochka»ga olib bo‘lmaydimi?
-
Siyosat4 days ago
Ilhom Aliyev davlat tashrifi bilan O‘zbekistonga keladi