Iqtisodiyot
Dunyoda oltin zaxiralari qisqaryaptimi? Infografika va prognoz
Oltinning kamyobligi – uni investitsiyalar uchun ishonchli vosita sifatida saqlab qolish sabablaridan biri. 2025 yilda ushbu metall so‘nggi ko‘p yillardagi eng kuchli o‘sishni boshdan kechirdi: iqtisodiy noaniqlikka jahon investorlarining reaksiyasi fonida narx 50 foizdan ko‘proq oshdi.
Agar insoniyat tomonidan qazib olingan barcha oltin (taxminan 216 000 tonna) yagona quymaga aylantirilsa, u balandligi atigi 22 metr bo‘lgan — taxminan yetti qavatli binoga teng — kub shaklini olgan bo‘lar edi.
Taqqoslash uchun, jahon miqyosida aniqlangan va iqtisodiy jihatdan samarali deb baholangan oltin zaxiralari taxminan 64 000 tonnani tashkil qiladi, bu esa balandligi 15 metr bo‘lgan kubga to‘g‘ri keladi.
Ushbu infografika Butunjahon oltin kengashi va AQSh Geologik xizmati (USGS) ma’lumotlariga, shuningdek Britaniya ensiklopediyasidan olingan tarixiy kontekstga tayanadi va bu qimmatbaho metall zaxiralarining umumiy manzarasini namoyish etadi.
Ma’lum barcha zaxiralarning deyarli uchdan ikki qismi allaqachon yerosti konlaridan qazib olingan. Yangi konlar kamroq topilayotgani va qazib olish qiymati o‘sib borayotgani sabab, asosiy e’tibor asta-sekin ikkilamchi xomashyoni qayta ishlash va qazib olish texnologiyalarini takomillashtirishga siljiyapti.
Insoniyat tarixi davomida qazib olingan oltinning uchdan ikki qismi 1950 yildan keyin — texnologik taraqqiyot va sanoat talablari tufayli — qo‘lga kiritildi. Urushdan keyingi davr yirik karerlar va samarali affinaj usullarining paydo bo‘lishi bilan ajralib turadi. Bugun rudada metall miqdori pasayib borayotgani sabab qazib olish sur’atlari sekinlashmoqda, ammo aylanmadagi jami oltin hajmi har yili sekin-asta ko‘payib bormoqda.
Qazib olingan barcha oltinning taxminan 45 foizi zargarlik buyumlari ko‘rinishida, 22 foizi esa quymalar va tangalar ko‘rinishida mavjud. Markaziy banklar taxminan 17 foiziga egalik qiladi — oltinni inflatsiya va geosiyosiy noaniqlikka qarshi strategik zaxira sifatida ushlab turadi. Oltin texnologik va boshqa sanoat tarmoqlarida — elektronikadan to aerokosmik komponentlarigacha — qo‘llanadi.
2025 yilda oltin narxi tarixda ilk bor bir unsiya uchun 4000 AQSh dollariga yetdi. Bu investorlar dollarning kuchsizlanishi, geosiyosiy o‘zgaruvchanlik va iqtisodiy noaniqlik sharoitida xavfsiz vosita izlagani bilan izohlanadi.
Iqtisodiy jihatdan samarali deb baholangan yerosti zaxiralari taxminan 64 000 tonna bo‘lsa-da, bu qolgan barcha metallni qamrab olmaydi.
Dunyoda hali ochilmagan konlar mavjud va oltin narxlarining o‘sishi bilan kichikroq ruda konlarini ishlab chiqarish ham iqtisodiy jihatdan maqbul bo‘lib boradi. Yuqori narxlar qidiruv kompaniyalarini geologiya-qidiruv ishlarini faollashtirishga rag‘batlantiradi, bu esa, oxir-oqibat, yangiliklarga olib kelishi mumkin.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Source link
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil 1-avgust holatida O‘zbekistonda xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 20 973 ta korxona faoliyat yuritmoqda.
Ularning 4 685 tasi qo‘shma korxona, 16 288 tasi esa xorijiy korxona hisoblanadi. Bu mamlakatda xorijiy kapital ishtirokidagi biznes subyektlari soni sezilarli ko‘payganini ko‘rsatmoqda.
So‘nggi besh yilda xorijiy investitsiyalar ishtirokida faoliyat yuritayotgan korxonalarning umumiy soni 1,7 barobarga oshgan. Korxonalar soni bo‘yicha Xitoy yetakchilik qilmoqda.
Xitoyga tegishli xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 6 241 ta korxona faoliyat yuritmoqda. Bu ko‘rsatkich bilan mamlakatlar reytingida Xitoy birinchi o‘rinni egallagan.
Rossiya 3 512 ta korxona bilan ikkinchi o‘rinda, Turkiya esa 2 327 ta korxona bilan uchinchi o‘rinda qayd etilgan. Keyingi o‘rinlarni Qozog‘iston — 1 321 ta va Janubiy Koreya — 730 ta korxona bilan egallagan.
Shuningdek, Afg‘onistonda 706 ta, Ozarbayjonda 492 ta, Tojikistonda 467 ta, Birlashgan Arab Amirliklarida 453 ta va Hindistonda 439 ta korxona qayd etilgan.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan qariyb 3 trln so‘mlik asosiy farmatsevtika mahsulotlari va preparatlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 22,3 foizga oshgan. Yarim yillik natijalar farmatsevtika sanoatida ishlab chiqarish hajmi o‘sganini ko‘rsatmoqda.
Hududlar kesimida eng katta ishlab chiqarish hajmi Toshkent shahriga to‘g‘ri kelgan. Poytaxtda 1,8 trln so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Sirdaryo viloyati 443,6 mlrd so‘mlik ishlab chiqarish bilan ikkinchi o‘rinni egallagan. Toshkent viloyatida 226,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Namangan viloyatida ishlab chiqarish hajmi 169,1 mlrd so‘mni tashkil etgan. Samarqand viloyatida 116,9 mlrd so‘m, Andijonda 71,4 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Farg‘onada 53,4 mlrd so‘m, Surxondaryoda 49,3 mlrd so‘m, Qashqadaryoda 15,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Xorazm viloyatida 12,1 mlrd so‘m, Buxoroda 7,8 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 3,5 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan. Jizzax va Navoiy viloyatlarida esa ishlab chiqarish hajmi 0,1 mlrd so‘mdan qayd etilgan.
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Rossiyalik shaxmatchilar O‘zbekistonda o‘tkaziladigan Olimpiadada qatnashmaydi
-
Siyosat2 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Mahalliy3 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat2 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonda endi uylarni «rassrochka»ga olib bo‘lmaydimi?
-
Siyosat5 days agoSirdaryo viloyati IIBga yangi rahbar tayinlandi
-
Siyosat5 days ago
Ilhom Aliyev davlat tashrifi bilan O‘zbekistonga keladi
-
Siyosat23 hours ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)