Iqtisodiyot
Dunyo energetikasini o‘zgartirayotgan top-10 quyosh elektr stansiyasi
Quyosh energiyasi bugungi kunda quyosh nurining o‘zi kabi tarqaladi — ulkan, to‘xtatib bo‘lmaydigan va hayotiy muhim manba. Issiq cho‘l quyoshi ostida kilometrlarga cho‘zilgan panellar butun mintaqalarni quvvatlantiradi. Quyida hozirda ishlayotgan va elektr energiyasi ishlab chiqarayotgan 10 ta eng yirik quyosh elektr stansiyasi keltirilgan.
1. Gunxe/Talatan quyosh elektr stansiyasi, Xitoy — 15 600 megavatt. Talatan Quyosh parki nomi bilan tanilgan asosiy majmua Gunxe (Tsinxay provinsiyasi) uyezdida joylashgan va taxminan 420 kvadrat kilometr maydonni egallab, uni dunyodagi eng katta majmuaga aylantiradi.
2. Midong quyosh loyihasi, Xitoy – 3 500 megavatt. 2024 yil iyun oyida Urumchi (Shinjon) yaqinidagi Midong quyosh loyihasi tarmoqqa ulandi va u o‘sha paytda dunyodagi eng yirik alohida ishlaydigan quyosh elektr stansiyasiga aylandi. Obekt cho‘l landshaftida joylashgan hamda manbalarga ko‘ra, har yili taxminan 6,09 milliard kilovatt-soat ishlab chiqaradi.
3. Bhadla quyosh fermasi, Hindiston – 2 245 megavatt. Rajastondagi Tar cho‘lida joylashgan Bhadla Hindistondagi eng katta va dunyodagi eng yirik quyosh elektr stansiyalaridan biridir. 2015 yildan 2020 yilgacha bosqichma-bosqich qurilgan elektr stansiya taxminan 56 kvadrat kilometr maydonni egallaydi.
4. Xuanxe quyosh elektr stansiyasi, Xitoy – 2 200 megavatt. Tsinxay provinsiyasida joylashgan loyiha bir necha bosqichda ishlab chiqilgan va quyosh-gidroenergetika kombinatsiyalangan sxemalarining bir qismidir. U barqaror ishlash qobiliyati tufayli ko‘pincha eng yirik quyosh fermalari qatoriga kiradi.
5. Pavagada Shakti, Hindiston – 2 050 megavatt. Karnatakaning Tumkur tumanida joylashgan. Tarmoqqa ulangan ushbu yirik elektr stansiyasi 2019 yilgacha ishga tushirilgan. Loyiha bir necha mustaqil ishlab chiquvchilar tomonidan ijaraga olingan dashtlarda qurilgan.
6. Al-Dafra quyosh elektr stansiyasi, BAA – 2 000 megavatt. Abu-Dabi yaqinida joylashgan bo‘lib, u 2023 yil iyun oyida to‘liq ishga tushirildi. Elektr stansiya taxminan 20 kvadrat kilometr cho‘l yerlarini qamrab oladi va to‘rt millionga yaqin ikki yuzli panellarni o‘z ichiga oladi. U taxminan 200 000 uyni elektr energiyasi bilan ta’minlaydi.
7. Benban quyosh elektr stansiyasi, Misr – 1 650 megavatt. Asvan gubernatorligida joylashgan bu Afrikadagi eng yirik quyosh majmuasi umumiy infratuzilma orqali ulangan 41 ta alohida elektr stansiyasiga ega. 2019 yilda to‘liq foydalanishga topshirildi.
8. Tenger quyosh elektr stansiyasi, Xitoy — 1 547 megavatt. Ichki Mo‘g‘ulistonning Ninsya shahrida joylashgan.
9. Kunta ultra mega quyosh parki, Hindiston — 1 500 megavatt. Andhra-Pradeshda joylashgan.
10. Nur Abu-Dabi (Svayxan), BAA — 1 117 megavatt. 2019 yilda to‘liq foydalanishga topshirildi. Uch milliondan ortiq panellar, suvsiz robotlashtirilgan tozalash tizimiga ega. Ishga tushirilganda u eng yirik alohida quyosh elektr stansiyasi hisoblangan.
Iqtisodiyot
Birjada un va sement narxlari arzonladi
15–21-iyun kunlari «O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi» AJning barcha savdo platformalarida jami 32 ming 132 ta bitim tuzildi. Bu ko‘rsatkich bundan avvalgi haftaga nisbatan 45,9 foizga kamaygan.
Hafta davomida ochiq birja savdolari orqali 23 ming 548 ta bitim tuzildi. Sement savdolariga jami 621 ming 800 tonna mahsulot qo‘yilgan bo‘lib, uning 245 ming 975 tonnasi sotildi. Bu taklif qilingan hajmning 48,2 foizini tashkil etdi.
Sementning o‘rtacha kunlik sotuv hajmi 49 ming 195 tonnaga yetgan. Savdolarda har kuni o‘rtacha 87 nafar xaridor ishtirok etgan.
Un bozorida esa jami 11 ming 856 tonna mahsulot sotildi. O‘rtacha kunlik sotuv hajmi 2 ming 371 tonnani tashkil qildi. Bu segmentda har kuni o‘rtacha 146 nafar xaridor qatnashgan.
Hisobot davrida sementning kunlik o‘rtacha narxi bir tonna uchun 637,4 ming so‘mdan 625,3 ming so‘mgacha pasaydi. Bu qurilish materiallari bozorida taklifning yuqoriligi saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi.
Un mahsulotida esa pasayish yanada sezilarli bo‘ldi. Bir tonna unning o‘rtacha narxi 3 million 895,2 ming so‘mdan 3 million 750,9 ming so‘mgacha tushdi.
Iqtisodiyot
24-iyunda dollar yana ko‘tariladi
24-iyunda dollar yana ko‘tariladi
Source link
Iqtisodiyot
“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
Qishloq xo‘jaligi yerlarini ijaraga berishning yangi tartibi joriy yilda butun respublika miqyosida tatbiq etildi. Unga ko‘ra, paxta va g‘alla yetishtiruvchi fermerlar yerining yarmini ixtiyoriy tarzda davlatga topshirsa, qolgan yarmining normativ qiymati 50 foizini to‘lab 49 yilga ijaraga oladi va xohlagan ekinini ekishi mumkin bo‘ladi.
Xo‘sh, bu tizim qanday ishlaydi va fermerlar uchun qanchalik qulay? Kun.uz mavzu yuzasidan Toshkent viloyati hokimligi huzuridagi Ijaraga berilgan yerlarga xizmat ko‘rsatish direksiyasi rahbari Oqilbek Mustafoyev bilan suhbatlashdi.
— 68-sonli farmondagi eng asosiy jihat – paxta-g‘alla yo‘nalishidagi fermerlar yerining 50 foiziga nisbatan ijara huquqidan ixtiyoriy voz kechsa, qolgan yerining ijara huquqini “erkin ekish” turiga o‘zgartirishlari mumkin. Bu nimani anglatadi?
— Bu farmon qishloq xo‘jaligi bilan shug‘ullanayotgan tadbirkorlarga, fermerlarga o‘zi xohlagan ekin turini ekishi, o‘zi erkin shartnomaviy munosabatga kirishining huquqiy asosini yaratib berdi.
O‘tgan yilgi 3 fevraldagi farmonda 20 foizini fermerning o‘zining ixtiyoriga qoldirish, ya’ni yerning normativ qiymati 50 foizini to‘lagan holda qoldirish sharti belgilangan edi. 68-sonli farmon bilan bu 50 foizga ko‘tarildi. Ya’ni 50 foizini o‘z ixtiyori bilan topshiradi, qolgan 50 foizini normativ qiymatining yarmini davlatga to‘lagandan keyin, unga o‘ziga yana qaytadan 49 yilga rasmiylashtirib beriladi.
O‘tgan bir yil davomida, 18-sonli farmon qabul qilingandan keyin, yerga bo‘lgan munosabat o‘zgardi. Fermerga qo‘yiladigan reja, uni nimadir ektirishga majburlash yoki boshqa narsalardan voz kechildi. Bugungi kunda yerni ushbu farmon asosida E-auksion orqali sotib olgan yoki o‘z yerining bir qismidan voz kechgan tadbirkorlar bugungi kunda yerga resurs sifatida, undan foydalanish imkoniyatini kengligi nuqtayi nazaridan qarayapti.
Yangi tartibda tadbirkor o‘zi xohlagan eksportbop, bozorda talab bor mahsulotni yetishtirib, ko‘paytirishiga asosiy e’tibor berilgan. Buning natijasida katta investitsiya kiryapti qishloq xo‘jaligiga, yangi ish o‘rinlari yaratilyapti. Va odamlarning dunyoqarashi bugun o‘zgaryapti desam, mubolag‘a bo‘lmaydi.
— Endi paxta va g‘alla yetishtiruvchi fermerlar yerining yarmini topshirsa, qolgan yarmiga davlat rejasi asosida paxta yo g‘alla ekishi majburiy emas, to‘g‘rimi?
— Shunday. Hech qanaqa reja qo‘yilmaydi. Faqat ularga asosiy qo‘yilgan talab – yerning bonitetini tushirib yubormaslik, yerdan to‘laqonli foydalanish.
Agar yerga investitsiya kiritib, zamonaviy sug‘orish tizimlarini, bugungi zamon talabiga muvofiq yangi urug‘, yo nav, yo bog‘larni tashkil qilsa, 68-farmon bilan ularga qo‘shimcha ravishda imtiyozlar, ya’ni turli iqtisodiy yordamlar ajratilyapti. Masalan, tomchilatib sug‘orish tizimini qiladigan bo‘lsa, bir gektariga 15-16 million so‘mgacha subsidiya ajratilyapti. Yoki sertifikatlangan zotli ko‘chatlar ekadigan bo‘lsa, uning ham 50 foizi qoplab beriladi. Chorvachilik bilan shug‘ullansa, unda chorvaga alohida… Umuman, qishloq xo‘jaligini rivojlantirish uchun farmon-qarorlar bilan yangi-yangi yo‘nalishlar ochib berilyapti.
Suhbatni to‘liq shaklda yuqoridagi video orqali, Kun.uz’ning YouTube sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.
Iqtisodiyot
25-iyundan valyutalar qanchaga yetishi e’lon qilindi
Markaziy bank 2026-yil 25-iyundan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 7,36 so‘mga oshib, 12 024,40 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 69,76 so‘mga tushdi va 13 642,88 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 843,35 so‘m bo‘ldi (-55,19).
Rossiya rubli 160,41 so‘m etib belgilandi (-0,22).
Iqtisodiyot
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida videoselektor yig‘ilishi boshlandi.
Davlatimiz rahbari asosiy masalaga o‘tishdan avval o‘tgan hafta yuksak saviyada o‘tkazilgan beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumi yakunlariga to‘xtaldi. Forum doirasida xorijiy hamkorlar bilan 43 milliard dollarlik 177 ta kelishuvga erishilganini ta’kidladi.
«Har bir kelishuv loyihaga, ish o‘rniga, yuqori qo‘shilgan qiymatga aylanishi shart», — dedi Prezidentimiz.
Mutasaddilarga xorijiy investorlar ko‘targan 120 ta taklifning yechimi bo‘yicha qaror kiritish topshirildi.
Umuman, tarmoq rahbarlari va hokimlar investitsiya sifati va samaradorligi bo‘yicha yondashuvlarini o‘zgartirishi kerakligi ko‘rsatib o‘tildi.
So‘nggi besh yilda yurtimizga kiritilgan jami investitsiyaning yarmi 4 ta hududga to‘g‘ri kelgan. Lekin jalb qilingan sarmoyaning iqtisodiyotga qaytimi bo‘yicha hududlar o‘rtasidagi tafovut katta.
Masalan, 1 million so‘mlik investitsiya Farg‘onaning yalpi hududiy mahsulotiga qo‘shimcha 273 ming so‘mlik, Samarqandda 262 ming so‘mlik qo‘shilgan qiymat beryapti. Lekin Buxoroda bu atigi 117 ming so‘m. Ya’ni hududga olib kelinayotgan investitsiya samarasi boshqa hududlardan 2 karra past.
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat2 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Dunyodan5 days ago
BAAda 15 yoshgacha bo’lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlar taqiqlangan
