Iqtisodiyot
Defitsit qisqargan, gaz va oltin sotish ko‘paydi – O‘zbekiston tashqi savdosi sharhi
2025 yilning birinchi yarmida O‘zbekiston 355 mln dollarlik gaz eksport qilib, 572 mln dollarlik importni amalga oshirdi. Gaz sotish 50 foizga oshgan bo‘lsa, sotib olish 30 foizga kamaygan. Hisobot davrida 6,5 mlrd dollarlik oltin sotildi. Bu umumiy eksportning qariyb 38 foizini tashkil etadi.
2025 yil yanvar-iyun oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 37 mlrd dollarni tashkil etdi. Bu 2024 yilning mos davriga nisbatan 5 mlrd 123 mln dollarga yoki 16,1 foizga ko‘p.
Bunda eksport hajmi 16,88 mlrd dollar (+29,1 foiz), import hajmi esa 20,13 mlrd dollar (+7 foiz) bo‘lgan. Tashqi savdo salbiy saldosi esa 3 mlrd 246 mln dollargacha qisqargan.
Hisobot davrida tashqi savdo aylanmasining salmoqli qismi Xitoy (17,7 foiz), Rossiya (16,3) Qozog‘iston (6 foiz), Turkiya (3,6 foiz) va Janubiy Koreya (2,3 foiz) bilan qayd etilgan.
Dastlabki 6 oylikda yirik hamkor davlatlardan Turkiya, Janubiy Koreya, AQSh, Turkmaniston, Italiya va Litva bilan savdo aylanmasi miqdori qisqargan. Xitoy, Afg‘oniston, Fransiya, Germaniya, Hindiston, BAA kabi davlatlar bilan esa umumiy savdo hajmi sezilarli miqdorda oshgan.
Eksport
Hisobot davrida 6 mlrd 492 mln dollarlik (+54,8 foiz) oltin sotilgan. Bu umumiy eksportning 38,4 foizini tashkil etadi. Shuningdek, eksport tarkibida sanoat tovarlari (10,9 foiz), oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar (7,2 foiz), kimyoviy vositalar (5,8 foiz), mineral yoqilg‘ilar (4,3 foiz) va turli xil tayyor buyumlar (4,1 foiz) ham sezilarli ulushga ega bo‘lgan.
Tashqi savdo aylanmasida tovarlar va xizmatlar eksporti bo‘yicha asosiy hamkorlar Rossiya (12,1 foiz), XXR (5,4 foiz), Qozog‘iston (4 foiz), Afg‘oniston (3,6 foiz), Turkiya (3 foiz), Fransiya (2,9 foiz), BAA (1,8 foiz), Qirg‘iz Respublikasi (1,6 foiz) Tojikiston (1,4 foiz) va Pokiston (1,1 foiz) kabi davlatlar bo‘lgan. Ularning umumiy eksportdagi ulushi 36,8 foizni tashkil etadi.
Yanvar-iyun oylarida 355 mln dollarlik gaz sotilgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 50,5 foizga ko‘p. Bundan tashqari, 277 mln dollarlik neft va neft mahsulotlari (-1,9 foiz), 100 mln dollarlik elektr toki (+52,5 foiz) eksporti ham amalga oshirilgan.
Hisobot davrida qariyb 136 mln dollarlik avtomobil va uning ehtiyot qismlari sotilgan. Bu 2024 yilga nisbatan 18,9 foizga kam.
Import
Import tarkibida eng katta ulush mashinalar va transport asbob-uskunalari (32,9 foiz), sanoat tovarlari (16 foiz) hamda kimyoviy vositalar va shunga o‘xshash mahsulotlar (12,9 foiz) hisobiga to‘g‘ri kelgan. Umumiy importning 2/3 qismi 7 ta davlatdan amalga oshirilgan:
Xitoy – 28,1 foiz;
Rossiya – 19,8 foiz;
Qozog‘iston – 7,6 foiz;
Janubiy Koreya – 4,1 foiz;
Turkiya – 4,1 foiz;
Germaniya – 2,9 foiz;
Hindiston – 2,7 foiz.
Gaz importi yarim yillikni hisobga olganda qisqargan. Hisobot davrida 572 mln dollarlik gaz sotib olingan, bu o‘tgan yilgi ko‘rsatkichning 70 foizini tashkil etadi. Ammo birgina iyun oyida 286 mln dollarlik gaz import qilingan. Bu yanvar-may oylaridagi umumiy ko‘rsatkichdan ham ko‘proq.
Shuningdek, avtomobil olib kirish ham sezilarli darajada qisqarib ketgan. Jumladan, yanvar-iyun oylari davomida 1 mlrd 522 mln dollarlik (-8,5 foiz) mashina import qilingan. O‘z navbatida, avtomobillar qismlari va anjomlari importi 34 foizga oshib, 802 mln dollarga yetgan.
Iqtisodiyot
Prezident islomiy banklar to‘g‘risidagi qonunni imzoladi
O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini tashkil etishning huquqiy asoslari yaratildi. Tegishli qonun 27 mart kuni prezident tomonidan imzolandi. Qonunda islomiy bank litsenziyasi uchun talablar, bu litsenziya egalarining huquq va majburiyatlari, islomiy moliya operatsiyalarining turlari va bu operatsiyalarni soliqqa tortishning o‘ziga xos xususiyatlari belgilangan. Qonun 3 oydan keyin kuchga kiradi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev 27 mart kuni O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy qilishga qaratilgan qonunni imzoladi.
Qonun – “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy qilishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida” deb nomlanadi.
Qonun asosida Soliq va Fuqarolik kodekslari hamda 7 ta qonunga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi. Xususan:
qonunchilikka islomiy bank faoliyati, islomiy moliya operatsiyalari, islomiy moliya standartlari hamda investitsiyaviy omonat (depozit) tushunchalari kiritildi;
islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya joriy qilinib, mazkur litsenziyani olish bo‘yicha aniq talablar o‘rnatildi;
islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega banklar tomonidan amalga oshiriladigan islomiy moliya operatsiyalari ro‘yxati tasdiqlandi;
islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklarga bevosita savdo faoliyatini amalga oshirishga hamda yuridik shaxslarni tashkil etish va yuridik shaxslarning ustav fondlaridagi ulushlarni yoki aksiyalarni cheklovlarsiz olishga ruxsat berildi;
islomiy moliya faoliyati bilan bog‘liq masalalarni muvofiqlashtirish maqsadida Markaziy bank va banklarda islomiy moliya kengashini tashkil etish hamda uning faoliyatiga doir talablar belgilandi.
Qonunda islomiy moliya operatsiyalariga soliq solishning o‘ziga xos xususiyatlari ham belgilangan.
Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oydan so‘ng kuchga kiradi.
Avvalroq O‘zbekistonda 2030 yilgacha ikkita islomiy bank ochilishi ma’lum qilingan edi. Joriy yilda esa kamida bitta tijorat bankida islomiy “darcha” faoliyatini yo‘lga qo‘yish ko‘zda tutilgan.
Iqtisodiyot
Prezidentlar Buxorodagi 35 mln dollarlik korxonani borib ko‘rdilar
Tojikiston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmon O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hamrohligida mamlakatimiz yengil sanoatining imkoniyatlari bilan tanishdi.
Davlat rahbarlari Buxoro viloyatidagi «Merganteks» paxta-to‘qimachilik klasteri tarkibidagi «Nigora» fabrikasiga tashrif buyurdilar.
Qiymati 35 million dollarlik loyiha doirasida tashkil etilgan fabrika paxta xomashyosini qayta ishlashdan tortib, tayyor mato va kiyim-kechak tayyorlashgacha bo‘lgan uzluksiz ishlab chiqarish zanjirini yo‘lga qo‘ygan.
«Shoyigul» savdo belgisi ostida ishlab chiqarilayotgan tikuv-trikotaj va tayyor kiyim mahsulotlari asosan Yevropa mamlakatlariga, xususan, Italiya, Avstriya, Buyuk Britaniya va Germaniyaga eksport qilinmoqda. Bu yerda 840 ta ish o‘rni yaratilgan.
Korxonada xalqaro standartlarga javob beruvchi zamonaviy yuqori texnologik uskunalar Xitoy, Germaniya va Belgiyadan olib kelingan. Ikkinchi bosqichda sintetik tolalar va undan tayyor mahsulotlar ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yilishi rejalashtirilgan.
Oliy martabali mehmonlar korxonaning shou-rumini va tayyor mahsulotlar namoyishini ko‘zdan kechirdilar.
Yiliga 10 million dollarlik eksport qilayotgan fabrika mahsulotlarining sifati Tojikiston delegatsiyasi tomonidan yuqori baholandi.
Prezidentlar mamlakatlarimizning ilg‘or korxonalari o‘rtasidagi kooperatsiyani kengaytirish muhimligini ta’kidladilar.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti 35 yilda qariyb 5 barobarga oshdi
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yil yakunlariga bo‘yicha O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti hajmi joriy narxlarda 1 kvadrillion 849,7 trillion so‘mni tashkil etgan.
Qayd etilishicha, YaIMning real o‘sish sur’ati 1991-yilga nisbatan 478,1 foizni tashkil etgan. Bu esa iqtisodiyot hajmi qariyb 4,8 barobarga oshganini anglatadi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, 1991-yilda YaIM 61,5 mlrd rublni tashkil etgan bo‘lsa, 1995-yilga kelib u 302,8 mlrd so‘mga yetgan. Keyingi yillarda ko‘rsatkich bosqichma-bosqich o‘sib borgan.
2000-yilda 3 256 mlrd so‘m, 2005-yilda 15 923 mlrd so‘m va 2010-yilda 88 102 mlrd so‘mlik ko‘rsatkich qayd etilgan.
So‘nggi yillarda o‘sish yanada tezlashgan. Xususan, 2020-yilda 705 077 mlrd so‘m bo‘lgan YaIM 2025-yilga kelib 1 849 650 mlrd so‘mga yetgan.
Iqtisodiyot
25 mlrd so‘mlik davlat xaridlarida qonunbuzilishlar aniqlandi
Raqobat qo‘mitasining hududiy organlari tomonidan o‘tkazilgan monitoring va murojaatlarni o‘rganish natijasida davlat xaridlari sohasida qator qonunbuzilish holatlari aniqlandi. Ularning umumiy qiymati qariyb 25 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Tekshiruvlarda «Raqobat to‘g‘risida»gi Qonunning 29-moddasi talablariga rioya qilinmagani, ya’ni savdolarda raqobatni cheklovchi yoki cheklashga olib kelishi mumkin bo‘lgan harakatlar mavjudligi aniqlangan.
Jumladan, Andijon viloyatida avtomobil yo‘llari bosh boshqarmasiga tegishli 2 ta holatda 3,9 mlrd so‘mdan ortiq qonunbuzilishlar qayd etildi.
Navoiy viloyatida esa bir nechta tashkilotlarda yirik miqdordagi kamchiliklar aniqlandi. Jumladan, Navbahor, Konimex va Nurota tumanlari obodonlashtirish boshqarmalarida o‘nlab holatlar bo‘yicha milliardlab so‘mlik qonunbuzilishlar qayd etilgan.
Shuningdek, Qashqadaryo, Buxoro, Surxondaryo viloyatlari hamda Toshkent viloyati va poytaxtdagi ayrim tashkilotlarda ham davlat xaridlari jarayonida qonun talablari buzilgani ma’lum qilindi.
Qo‘mita ma’lumotiga ko‘ra, barcha holatlar yuzasidan maxsus komissiyalar tomonidan ishlar qo‘zg‘atilib, qonun doirasida tegishli qarorlar qabul qilingan.
Shu bilan birga, qonunbuzilishlarni bartaraf etish va kelgusida bunday holatlarga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha buyurtmachi tashkilotlarga majburiy ko‘rsatmalar berilgan.
Iqtisodiyot
Oy oxirida ham dollar kursi oshib boradi
Markaziy bank 2026-yil 30-martdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 15,63 so‘mga oshib, 12 195,50 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 30,71 so‘mga tushdi va 14 049,22 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 228,55 so‘m (-36,45).
Rossiya rubli 149,71 so‘m etib belgilandi (+1,19).
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Turk dunyosi4 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Siyosat5 days agoO‘zbekiston va AQSh mehnat migratsiyasi bo‘yicha yangi kelishuvga erishdi
-
Dunyodan3 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Iqtisodiyot4 days agoO‘zbekiston eksporti 35 yilda qariyb 19 barobarga oshdi
-
Dunyodan2 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
