Jamiyat
Daraxtlar kesilishi sizga qanday ta’sir qilyapti? Ijtimoiy so‘rov
O‘zbekistonda 2025 yilning 6 oyida moratoriy tufayli 450 mingdan ortiq daraxtni kesish haqidagi arizalarga rad javobi berilgan. Shunday bo‘lsa-da, minglab qimmatbaho daraxtlarni kesib tashlash davom etmoqda. Xo‘sh, yurtdoshlarimiz daraxtlar yo‘qotilayotganining ta’sirini nimalarda sezyapti? Kun.uz muxbiri bu borada kichik so‘rovnoma o‘tkazdi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Toshkent shahrida o‘tkazilgan so‘rovnoma ishtirokchilari daraxtlar kesilishi sabab havoda chang miqdori oshgani, salqin joylar kamayganini aytdi.
“Chang bor. Nima uchun daraxtlar ko‘chalarning yuziga ekiladi? Shovqindan saqlash va changni ushlash uchun. Biz o‘simliklarni, daraxtlarni qancha ko‘p sug‘orsak, chang o‘z-o‘zidan kamayadi”.
“Mana, nafasimiz qisyapti, havo yetishmaydi. Daraxt ko‘p bo‘lsa, kislorod bo‘ladi. Havo yaxshi emas. Yuragimiz og‘riydi, ko‘chaga chiqa olmaymiz”.
“O‘zim navoiylikman, respublika bo‘yicha hamma joy cho‘llashyapti, suv kamaygan. O‘sha Buxoro, Navoiyga borsangiz, daraxt yo‘q, qurib, cho‘l bo‘lib ketgan hamma joy”, – deydi suhbatdoshlar.
Respondentlarning ayrimlari allergiyaga chalinganini ekologiyaning umumiy yomonlashuvi, xususan daraxtlar kesilishiga bog‘ladi. Shuningdek, ba’zilar bolalar orasida allergiya ko‘payganiga urg‘u berdi.
“Burundan sezsa bo‘ladi o‘zi. Har kuni avtobusda ishga borib kelaman, bekatgacha 15 daqiqa piyoda yuraman. Shu kunlarda, ayniqsa yoz, bahor paytlarida burun changga to‘lib qoladi, achishib ketadi. Albatta, ishga borgandan keyin bir marta yuzimni yuvmasam bo‘lmaydi”, – deydi bir respondent.
Biz odamlardan daraxt kesganlarga qanday jazo berish kerakligi haqida ham so‘radik. Ular jazoni mas’ul tashkilotlar belgilashini, muhimi qonun amalda ishlashi kerakligini aytishdi.
“Jazo uncha-muncha qo‘llanmayapti-ku. Mana, qancha daraxtlar kesilib ketdi. Samarqand viloyati Narpay tumani Guliston mahallasida turaman. Qancha daraxtlar bor edi, yangi nihollar ekdik, ekkandan keyin o‘sha yer kimoshdi savdosiga qo‘yilib, sotildi. Men “yangi nihollar ekkanmiz, daraxtlarimiz meva-hosil bera boshlagan edi” deb qancha joylarga yozdim. Foydasi bo‘lmadi”, – deydi samarqandlik ayol.
So‘rovnomada daraxtlarni saqlab qolish uchun takliflar haqida ham so‘radik.
“Hamma daraxt eksin. Bahor kelganda hamma oiladan har bir odam bittadan daraxt eksa, hamma joyimiz obod bo‘lardi. Shunday qonun chiqarsin. Har birimiz har yili bittadan daraxt eksak, ozmuncha bo‘lmaydi”.
“Bundan 2-3 yil oldin ko‘chat o‘tqazish ommaviy bo‘lgandi. Keyingi yillarda shu tadbir sal sustlashdi shekilli. Menimcha, tiklash kerak”.
“Tomchilatib sug‘orish degan narsa bor. Bizda ko‘rgan bo‘lsangiz, hamma joyga gul ekishadi, lekin sug‘orishni o‘ylashmaydi. Bir haftadan keyin qurib ketadi. Birinchi o‘rinda shu tizimni yo‘lga qo‘yish kerak. Shundan keyin daraxt eksa bo‘ladi. Aynan salqin beradigan daraxtlarni ekishimiz kerak. Masalan, bizda archalardan ko‘ra akatsiyalar ko‘proq effekt beradi. Hamma yoqqa archa ekib tashlaymiz, lekin archaning na soyasi bor, na boshqasi bor. Baland bo‘lib o‘sadigan manzarali daraxtlar ko‘proq kislorod chiqarib beradi”.
“Ekologiyada ishlaydiganlarga ham yaxshiroq oylik berib, sharoit qilib berishni so‘rardim. O‘zimning akam ekologiyada ishlardi, oyligi kamligidan bo‘shab ketdi”.
Avvalroq tadbirkor Murod Nazarov daraxtlarga nisbatan moratoriyni olib tashlash va “daraxtlar banki”ni tashkil etish taklifini bergandi. Uning taklifi ko‘plab tanqidlarga, xususan, Ekologiya qo‘mitasining ham keskin tanqidiga sabab bo‘ldi.
Migratsiya agentligi rahbari Behzod Musayev va AQShning USA Farm Labor tashkiloti rahbari Manuel Fik o‘rtasida o‘tkazilgan onlayn muzokarada o‘zbekistonlik nomzodlarni ilk bor AQShdagi mavsumiy ishlarga jalb etish tartiblari muhokama qilindi.
Ma’lumot uchun: USA Farm Labor 22 yildan buyon H-2A dasturi doirasida Qo‘shma Shtatlardagi qishloq xo‘jaligi sohasidagi mavsumiy ishlarga xorijiy ishchilarni jalb qilish bilan shug‘ullanadi. Hozirda Shimoliy Amerika hududida 1 400 dan ortiq fermer xo‘jaliklari va rancholar bilan hamkorlik shartnomasiga ega.
AQSh mavsumiy ishchilar uchun quyidagilarni taklif etadi:
Ish muddati: 9–10 oy;
O‘rtacha oylik: $3 500;
Turarjoy: ish beruvchi hisobidan;
Malakali mutaxassislarga ustuvorlik beriladi.
Uchrashuv yakunida o‘zaro kelishuv imzolandi hamda hamkorlikning keyingi bosqichlarini eng tez muddatlarda amalga oshirishga kelishib olindi, deyiladi Migratsiya agentligi xabarida.
O‘zbekistonda nikohdan ajratish tartibini takomillashtirishga qaratilgan qonun loyihasi doirasida yarashtirish muddatini 6 oydan 1 yilgacha uzaytirish taklif etilmoqda.
Foto: Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portali
Nikoh va oila munosabatlarini yanada tartibga solish, oilani saqlab qolish hamda bolalar huquqlarini kuchliroq himoya qilishga qaratilgan qonun loyihasi ishlab chiqildi.
Hujjatga ko‘ra, amaldagi tartibda sud tomonidan belgilanadigan yarashtirish muddatini 6 oydan 1 yilgacha uzaytirish taklif etilmoqda. Bu esa ajrim qarorini qabul qilishdan oldin oilani saqlab qolish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, qonun loyihasida nikoh shartnomasi shartlarini erkin tanlash imkoniyatlarini kengaytirish, idoralararo elektron hamkorlikni joriy etish ham nazarda tutilgan. Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari orqali nikohni bekor qilishda oilaning haqiqiy holatini chuqur o‘rganishga alohida e’tibor qaratilishi belgilanmoqda.
Loyihada yana bir muhim yangilik — voyaga yetmagan bolalar uchun aliment miqdorini minimal iste’mol xarajatlaridan kam bo‘lmasligi belgilash taklif qilinmoqda. Shu bilan birga, aliment to‘lovlari bola nomiga ochilgan bank hisobvarag‘ida jamlanishi va uning sarflanishi ustidan nazorat kuchaytirilishi rejalashtirilgan.
Bundan tashqari, nikohdan ajratilgandan so‘ng bolalarning qaysi ota-ona bilan yashashi, ularning manfaatlarini ustuvor ta’minlash, shuningdek, alohida yashayotgan ota-onaning farzand bilan muloqot tartibini belgilash kabi masalalarga ham aniqlik kiritilmoqda.
Sergeli tumanida ko‘p qavatli uylardan birida tashkil etilgan narkolaboratoriya fosh etildi, katta miqdordagi kuchli ta’sir qiluvchi moddalar musodara qilindi.
Davlat xavfsizlik xizmati Toshkent viloyati bo‘yicha boshqarmasi hamda ichki ishlar organlari xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor-qidiruv tadbirlari natijasida ushbu jinoiy faoliyatga chek qo‘yildi. Aniqlanishicha, Toshkent viloyatining Chinoz tumanida yashovchi 2003 yilda tug‘ilgan shaxs Sergeli tumanidagi xonadonni ijaraga olib, u yerda narkolaboratoriya tashkil etgan.
Tezkor tadbir davomida ushbu manzildan umumiy qiymati 4,5 milliard so‘mga teng bo‘lgan 3,5 kilogramm “Pregabalin” kuchli ta’sir qiluvchi moddasi, 20 litr suyuq va 25 kilogramm kukun ko‘rinishidagi prekursorlar, shuningdek, ularni tayyorlash va qadoqlashda foydalanilgan anjomlar ashyoviy dalil sifatida rasmiylashtirib olindi.
Shuningdek, laboratoriyada kimyogar sifatida faoliyat yuritgan yana bir fuqaro ham ushlandi. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu shaxslar avval Telegram messenjeri orqali ishlovchi narkodo‘konda “kladmen” sifatida giyohvandlik vositalarini tarqatish bilan shug‘ullangan. Keyinchalik esa jinoiy guruh ishonchini qozonib, bevosita moddalarni tayyorlash jarayoniga jalb etilgan.
Mazkur holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, gumonlanuvchilarga nisbatan qamoq ehtiyot chorasi qo‘llandi. Hozirda tergov harakatlari davom etmoqda.
Mas’ul idoralar fuqarolardan shubhali holatlarga befarq bo‘lmaslikni, bunday holatlarga duch kelganda tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar berishni so‘ramoqda.
Nurafshon shahridan Bektemir tumanigacha tezyurar avtobus qatnovlari uchun «Bus rapid trans» (BRT) tizimini yo‘lga qo‘yish rejalashtirilmoqda. Bu haqda Xalq deputatlari Toshkent viloyati kengashining 24-martdagi qarorida keltirilgan.
Ushbu qarorga ko‘ra, «Toshkent–Nurafshon» avtomobil yo‘lini rekonstruksiya qilish orqali ekspress avtobus tizimini (BRT) tashkil etish loyihasi tashabbuskori sifatida Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi ko‘rsatilgan.
Qayd etilishicha, mazkur tezyurar avtobuslar uchun yo‘l o‘rtasida maxsus yo‘laklar ajratiladi. 9 ta yopiq va iqlim nazorati tizimiga ega bekat bo‘lishi ham reja qilingan. Bekatlar oralig‘i o‘rtacha 2,9 kilometrni tashkil etadi.
Qarorga ko‘ra, ushbu loyihaning umumiy qiymati 119 mln 642,7 ming AQSh dollarini tashkil etadi. Loyiha Xalqaro moliya institutlari va Davlat budjeti tomonidan moliyalashtiriladi.
Shuningdek, «Avtoyo‘linvest» agentligi bevosita buyurtmachi funksiyasini bajaradi. Loyiha 2028-yil yakuniga qadar to‘liq ishga tushishi ko‘zda tutilgan.
BMT Taraqqiyot dasturi Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan hamkorlikda aholini erta ogohlantirish tizimini kengaytirishga qaratilgan yangi tizim joriy qildi. Loyiha doirasida masjidlarga maxsus uskunalar o‘rnatilib, tezkor xabarlar tashqi ovoz kuchaytirgichlar orqali uzatiladi.
Ma’lum qilinishicha, hozirga qadar Jizzax, Qashqadaryo, Namangan, Samarqand, Sirdaryo, Toshkent va Farg‘ona viloyatlaridagi 272 ta masjid ushbu tizim bilan jihozlangan. Ogohlantirish radiusi 500 metrdan 2000 metrgacha yetadi.
Yangi tizimning muhim jihati shundaki, u aloqa va elektr uzilishlari sharoitida ham ishlay oladi. Bu esa favqulodda holatlarda axborot uzilishining oldini olishga xizmat qiladi.
Loyihaga ko‘ra, ushbu usul orqali 6,5 million nafarga yaqin aholini qamrab olish mumkin.
O‘zbekiston va Tojikiston prezidentlari Buxoroga tashrif buyurishdi
O‘zbekiston fuqarolari AQShdagi mavsumiy ishlarga jalb etilishi mumkin
O‘zbekiston iqtisodiy erkinlik indeksida yuqoriladi
-
Siyosat4 days agoIslom bank ishi anʼanaviy foizlarga asoslangan modellardan nimasi bilan farq qiladi?
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Turk dunyosi3 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Dunyodan2 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Jamiyat2 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days ago
Namanganda yirik turistik majmua qurilishi boshlandi
-
Dunyodan4 days ago
Hormuzdan tashqaridagi yirik neft yo‘llari ham xavf ostida.