Jamiyat
Chirchiqda tug‘ilgan siam egizaklariga shifoxonadan uyiga javob berildi
Avgust oyida o‘zbek shifokorlari siam egizaklarini ajratishdek murakkab operatsiyaga qo‘l urib, uni muvaffaqiyatli yakunlashgan. Shundan keyin bir yarim oy shifoxonada qolgan chaqaloqlar hozirda uyiga qaytgan. Kun.uz muxbiri Ohangaronda bo‘lib, Fotima va Zuhraning holidan xabar oldi, ularni ajratgan professor Baxtiyor Ergashev bilan suhbatlashdi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
25 avgust kuni professor Baxtiyor Ergashev boshchiligidagi shifokorlar noyob operatsiya o‘tkazdi. Ular Ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyati filialida muddatidan oldin tug‘ilgan siam egizaklarini muvaffaqiyatli ajratib olishdi.
9 oktyabr kuni Kun.uz muxbiri 1,5 oy shifoxonada bo‘lib uyiga qaytgan egizaklar holidan xabar oldi. Guvohi bo‘ldikki, qizaloqlarning holati yaxshi. Ular og‘iz orqali ham ovqatlana boshlashgan va asta-sekin vazn to‘plashyapti.
Egizaklarning onasi O‘g‘iloy Abdusamadovaning aytishicha, homilaning 20-22 haftaligida Olmaliqda skrining tekshiruvlaridan o‘tgan. Unda shifokorlar qorin bo‘shlig‘ida nimadir bo‘rtib turganini aytib, Toshkent shahrida qayta ko‘rikdan o‘tishni tavsiya qilgan.
“Keyin 23-24 haftaligida Toshkentga skriningga bordim. O‘sha paytda siam egizaklar ekanini bildim. To‘g‘risi, men shokka tushib qoldim.
Keyin Odil Alisherovichga (Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyati filiali shifokori – tahr.) bordik. U farzandlaringiz ichaklari bir-biri bilan birlashgan, dedi. Siam egizaklarining ko‘p turlari yashamas ekan, yashamaydi deb ham aytishdi. To‘g‘risi, men boshqacha holatda edim. Kutdim ularni. Operatsiyadan yaxshi chiqdi. Oldirib tashla, deganlar ham bo‘ldi. Lekin katta bo‘lib qolgani uchun ko‘zim qiymadi”, – deydi Abdusamadova.
Egizaklarning otasi Farrux Abdusamadov ham ayrim shifokorlarning gaplariga qaramasdan, bolalarni saqlab qolishga intilgan.
“Odil Alisherovich Baxtiyor Berdaliyevichni tavsiya qildi. Baxtiyor akani bizga Xudoning o‘zi yetkazdi. Baxtiyor aka bilan uchraganimizda: “Avvalambor, buyog‘i Xudodan, lekin qilamiz, bundan oldin ham shunday operatsiyani qilganman”, dedi.
Tug‘ruq kuni Toshkentdagi shifoxonalarga olib borishning imkoni bo‘lmadi: Baxtiyor aka 3-4 ta shifoxonaga o‘zi telefon qildi, chaqaloqlarni hech kim olishni xohlamadi. Keyin shu yerda o‘sha Chirchiqning direktori Doniyor aka (Doniyor Asadov – Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyati filiali direktori – tahr.): “Bizda qiling, nima sharoit kerak bo‘lsa, qilib beramiz”, dedi va bizga sharoitlarni yaratib berdi”, – deydi ota.
25 avgust kuni ertalab egizaklar homiladorlikning 33-34 haftasida kesarcha kesish yo‘li bilan olinadi. Oradan 9 soat o‘tib, ular muvaffaqiyatli ajratiladi. Abdusamadovning so‘zlariga ko‘ra, hozir egizaklarning ahvoli yaxshi, kesilgan joylari bityapti.
“O‘zbekistonda Baxtiyor akaga o‘xshagan doktorlar ko‘payaversin. Chirchiqdagi doktorlarga gap yo‘q. Chunki o‘zimizda to‘polon bo‘ldi-da. Bu bolani oldirib tashla, degan doktorlar ham bo‘ldi. “Bugun qoladi, olib tashlaymiz”, deyishdi. Qanday olib tashlaysiz, bu bolaning yuragi urib turgan bo‘lsa? To‘rt muchasi sog‘. Rostini aytsam, yuragim dosh bermadi. Oldirmaymiz deb qarshilik qildik”, – deydi u.
Abdusamadovlarning egizaklardan tashqari 1,5 yoshli qiz farzandi ham bor. U o‘z muddatida, sog‘lom tug‘ilgan. Shu tariqa, oila endi uch nafar qiz farzandni ulg‘aytirmoqda.
O‘zbekistonda birinchisi emas
Tibbiyot fanlari doktori, professor Baxtiyor Ergashevning aytishicha, Chirchiqdagi siam egizaklari operatsiyasi O‘zbekistonda yagona emas.
Jarrohning so‘zlariga ko‘ra, birinchi operatsiya 2008 yilda Xirurgiya ilmiy-amaliy markazida rossiyalik mutaxassislar ishtirokida o‘tgan. Ammo jarrohlik amaliyotidan ko‘p o‘tmay, xorazmlik Hasan-Husanlardan biri vafot etgan. Navbatdagi operatsiya 2022 yil Respublika perinatal markazida qirg‘izistonlik siam egizaklarida olib borilgan. Qiz egizaklar 7 oylik muddatda bitta jigar bilan tug‘ilgan. A’zo muvaffaqiyatli ajratilgan bo‘lsa-da, egizaklarning Zuhrasi 2023 yilda shamollab, mahalliy shifoxonada hayotdan ko‘z yumgan. Fotima esa ayni paytda 3 yoshdan o‘tgan, u sog‘lom, Ergashev qabuliga kelib turadi.
“Mana bu uchinchi holat, bizning Respublika perinatal markaziga murojaat qilishdi. Unda siam egizaklarining omfalopag turini ko‘rdik: ichaklar bir-biriga yopishib turgan edi. Ota-onasiga o‘zimning fikrimni aytdim, ya’ni ajratish imkoni bor, lekin har qanday holat bo‘lishi mumkin. O‘lim holati ham. Ular uyida maslahatlashib, bolalarni saqlab qolishga qaror qilishdi.
Bizning markazimiz sanitar tozalash uchun vaqtinchalik yopilgan edi, o‘shanda homilaning 34 haftaligida ayolda suv ketib qolishi kuzatilgan va ular menga telefon qilishdi. Men hozir bizlar yopiqmiz, Chirchiq shahriga murojaat qiling, deb aytdim.
Ular u yerga borganidan keyin markaz direktori Doniyor Alisherovich menga telefon qilib, homilador ayolda haqiqatda suv ketayotgani va bolalarni kesarcha yo‘li bilan olish zarurligini aytdi. Shu kuni 25 avgust edi. Shuni hal qilinglar, men o‘zim boraman, dedim. Soat 10:00 larda operatsiyani amalga oshirishdi va men yetib bordim. Bolalarni tekshirganimda ahvoli og‘ir edi. Nafas yetishmovchilik belgilari borligi uchun ularni SIPAPga olishgandi. Bolalarni boshqa shifoxonaga o‘tkazish imkoniyati yo‘q edi”, – deydi Baxtiyor Ergashev.
Uning so‘zlariga ko‘ra, yo‘g‘on ichak ham, siydik qopi ham birligi murakkab holatni keltirib chiqargan.
“Yo‘g‘on ichak yana siydik qopining ichiga ochilgan, juda ham murakkab holat. Biz barchasini bartaraf etdik, shu qon tomirlarini qoldirib, operatsiyani muvaffaqiyatli tamomladik. U 5 soat davom etdi. Men o‘zim har kuni yoki kunora bemorlardan xabar olib turdim. Asta-sekin bolalar holati barqarorlashib, ular ovqatlanishga o‘tdi. Boshida zond orqali, keyin mustaqil ravishda. Bolalarning tug‘ilgandagi umumiy vazni 3 400 gramm edi. Hozirga kelib har birining vazni 2 800 grammni tashkil qiladi. Bolalarning ahvoli yaxshi”, – deydi shifokor.
Professorning ma’lum qilishicha, bolalar 6 oylik yoki 1 yoshga yetganda hayot sifatini yaxshilash uchun yana bir jarrohlik amaliyotini o‘tkazadi.
“Bunda anorektal anomaliyani bir paytning o‘zida operatsiya qilish bolalarga juda og‘irlik qiladi. Shuning uchun biz bu operatsiyani keyingi bosqichga qoldirdik”, – deydi u.
Baxtiyor Ergashevning so‘zlariga ko‘ra, qizaloqlar jamiyatning to‘laqonli a’zosiga aylanib keta olishadi, chunki ulardagi mavjud nuqsonlarni butunlay korreksiya qilish mumkin.
Professor siam egizaklari vujudga kelishiga sabab bo‘ladigan omillarni sanab berdi.
Unga ko‘ra, yaqin qarindoshlar o‘rtasidagi nikoh, ekologiya, viruslar, TORCh infeksiyalar, homiladorlikning ilk haftalaridagi stress holatlari oqibatida homiladorlikning birinchi uch oyligida hujayralarning bo‘linish davri buzilishi mumkin.
Shifokor olmaliqlik siam egizaklarining avlodida egizaklar ko‘pligi, xususan ularning buvisi ham egizak bo‘lganini aytadi.
Homiladorlikka alohida tayyorgarlik kerak
Farzand ko‘rish niyatidagi oilalar tug‘ilajak farzandning salomatligi haqida ayol hali homilador bo‘lmagan paytdanoq o‘ylay boshlashi kerak, deydi Baxtiyor Ergashev.
Uning so‘zlariga ko‘ra, foliy kislotasi, yod preparatlari va “Elevit” kabi vitaminlar majmuasi homiladorlikka tayyorgarlik bosqichidayoq foydali bo‘lishi mumkin. “Men doimo aytaman, homilador ayol umuman boshqa ayol”, deydi Ergashev.
Tug‘ma nuqson – nogironlik emas
Baxtiyor Ergashev suhbat davomida tug‘ma nuqsonlar haqida gapirdi.
“Yevropada ham, boshqa rivojlangan davlatlarda ham bolalar jarrohligining asosida tug‘ma nuqsonlar operatsiyasi yotadi. Tug‘ma nuqson degani bu bola nogiron degani emas. Tug‘ma nuqsonlarning bor-yo‘g‘i 10 foizi bor, o‘shalar bolani nogironlikka olib kelishi mumkin. Qolgan 90 foizi o‘z vaqtida operatsiya qilinsa, ular jamiyatning to‘laqonli a’zosi bo‘ladi.
Butun dunyoda bolalar jarrohligida o‘tkazilayotgan operatsiyalarning deyarli 80 foizi tug‘ma nuqsonlardan amalga oshiriladi. 20 foizi bu orttirilgan bo‘lishi mumkin”, – deydi tibbiyot fanlari doktori.
Ergashevning qayd etishicha, agar homilada anensefaliya (bosh miya yo‘qligi), Potter sindromi (buyraklar mavjud emasligi) kabi fatal nuqsonlar bo‘lsa, ularni operatsiya qilib tuzatib bo‘lmaydi. Bunday holatlar homilaning 23-haftasigacha aniqlanib, to‘xtatilishi kerak.
Bu muddatdan o‘tib ketsa, farzand tug‘ma nuqsonlar bilan tug‘ilishi mumkin. “Bunday holatlarda oxirgi qarorni ota-ona qabul qiladi. Bizning haqqimiz yo‘q uni majburlab oldirib tashlashga. Ayrim bolalarni operatsiya qilish imkoni bor, lekin operatsiyadan keyin uzoq davrlik reabilitatsiya talab etiladi. Yoki butun umrga nogiron bo‘lishi mumkin. Ba’zi holatlarda qanaqa nuqson bo‘lsa ham, “oldirib tashla, oldirib tashla”, deydiganlar bor. Men bunga qarshiman. Har bitta holatga individual yondashish kerak”, – deydi shifokor.
Uning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonda uchragan bir holatda homilaning 28 haftaligida Daun sindromi topilgan.
“Aslida bu juda kech, 23 haftagacha bu kabi nuqsonlarni aniqlash kerak. 28 haftada aniqladik. U tirik-ku, to‘xtatib qo‘ymaysiz, bu jinoyat. Endi u tug‘ilishi kerak. Nima uchun skrining tekshiruvlarida erta aniqlanmagan, degan savolni qo‘yish kerak”, – deydi Baxtiyor Ergashev.
Professor siam egizaklarga xavf sifatida qaramaslikni tushuntirdi. Shunday chaqaloqlar tug‘ilsa, ularni operatsiya qilish imkoniyatlarini ko‘rib chiqish va skrining tekshiruvlarini yaxshi yo‘lga qo‘yish kerak, deydi u.
Shahzod O‘roqboyev suhbatlashdi.
Futbol, siyosat yoki shou-biznes — qaysi mavzu bo‘lmasin, izohlarda haqorat ko‘payadi. Bu shunchaki odobsizlikmi yoki inson psixologiyasi haqida biror narsani ochib beradimi? Kun.uz ushbu mavzuni mutaxassis va ilmiy tadqiqotlar asosida o‘rgandi.
Tanqid emas, shaxsga hujum
18 iyun kuni O‘zbekiston milliy terma jamoasi tarixda ilk bor futbol bo‘yicha jahon chempionatidagi ishtirokini boshladi. Uchrashuvlar mag‘lubiyat bilan tugagan bo‘lsa-da, ijtimoiy tarmoqlarda futbolchilarga nisbatan haqoratomuz izohlar yog‘ildi.
Qizig‘i, kechagina terma jamoa mundialga chiqa olmayotgani uchun tanqid qilganlar bugun mundialga chiqqan futbolchilarni ham keskin tanqid qilmoqda. Bu esa muammo natijada emas, ayrim insonlarning voqelikni qanday qabul qilishida ekanligini ko‘rsatadi.
Psixologlar buni oddiy tanqid emas, balki onlayn agressiya, nafrat tili va toksik muloqotning bir ko‘rinishi sifatida baholaydi.
Olimlar: xeyterlar dalil emas, insonning o‘ziga hujum qiladi
2018 yilda Kaliforniya universiteti olimlari May Elsherif, Vivek Kulkarni, Dana Nguyen, Uilyam Yang Vang va Elizabet Belding yuz minglab ijtimoiy tarmoq izohlarini tahlil qildi. “Hate Lingo” deb nomlangan tadqiqot xulosasiga ko‘ra, nafratomuz izoh yozuvchilar aksariyat hollarda asosli fikr bilan bahslashmaydi. Ular dalil keltirish o‘rniga insonning tashqi ko‘rinishi, kelib chiqishi yoki shaxsiyatini nishonga oladi. Bu nafrat tili deyiladi. Tadqiqotchilarning fikricha, nafrat tilining asosiy quroli bahs emas, qadrsizlantirishdir.
Psixolog: agressiya ko‘pincha ichki muammolarning aksidir
Psixoterapevt Guli To‘rayevaga ko‘ra, ular o‘z emotsiyalarini nazorat qila olmaydi:
“O‘z fikrini agressiya bilan bildiradiganlar o‘zining emotsiyasini nazorat qila olmayapti degani. Psixoterapevt sifatida ko‘rib chiqadigan bo‘lsak, sog‘lom fikrlaydigan insonda, adekvat fikrlaydigan, shaxsiy yetuk insonda aql o‘sha hissiyotlarni nazorat qila oladi va u sog‘lom fikr bildira oladi. Inson emotsiyasini nazorat qila olmayaptimi, haddan ziyod agressiya qilyaptimi, demak, bu odamda nevroz holatlari bo‘lishi mumkin, yoki u odam juda ham qattiq charchagan, emotsional stress holatida. Hozir mana shu emotsional yonish sindromidagi insonlar juda ham ko‘p, yoki ularda shaxsiyat buzilishlari bo‘lishi mumkin. Deylik, bir insonning hayotda omadi yurishmay turibdi. U o‘zining mana shu muammosini yecha olmayapti. Bitta muvaffaqiyatli inson chiqdi. Uni shunchalik yerga urib haqoratlab tashlaydiki, chunki u o‘ziga muvaffaqiyatli bo‘lishga ruxsat bera olmagan. Ya’ni o‘zini bostirib qo‘ygan, o‘zini chiqara olmagan xususiyatlarini kimdadir ko‘rganda, bunda proyeksiyalar ishlab ketadi. Aynan o‘sha jurnalistga yoki blogerga qaratilgan emas, bu o‘zini aslida o‘zini ichida yotgan bostirilgan hissiyotlariga qaratilgan bo‘ladi. Deylik, bir inson qattiqqo‘l onaning qo‘lida tarbiya topgan, yoki bir ustoz unga o‘ta qattiqqo‘llik qilgan. Endi o‘ziga ishongan ayol chiqib gapirganini ko‘rganda, o‘sha ayolni haqoratlovchi izohlar yozadi. Bu aynan o‘sha ayolning shaxsiga qaratilmagan. O‘sha bolaligidagi qattiqqo‘l ayolga ayta olmagan, o‘sha bostirilgan hissiyotlari bu o‘sha jurnalist yoki blogerga qaratib chiqib ketishi mumkin”.
Izohlarda eng ko‘p uchraydigan toifalar
Ijtimoiy tarmoqlarni kuzatganda bir nechta tipik auditoriyani ajratish mumkin:
Doim norozi insonlar – ular uchun ijobiy yangilikning o‘zi mavjud emas.
Sarlavha bilan cheklanuvchilar – materialni o‘qimasdan izoh qoldiradi va feyk xabarlarning asosiy qurboniga aylanadi.
“Divan ekspertlari” – har bir sohada o‘zini mutaxassis deb hisoblaydi, ammo fikrlari ko‘pincha bilimga emas, shaxsiy ishonchga asoslanadi.
Agressorlar – tadqiqotlarga ko‘ra, ularning haqorati voqeaning o‘ziga emas, balki o‘z hayotidagi stress, charchoq yoki qoniqmaslik holatiga bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Trollar – ularning maqsadi haqiqatni topish emas, balki janjal chiqarish va muhokamani izdan chiqarishdir.
Mutaxassislar esa eng kam uchraydigan, ammo eng qimmat auditoriya hisoblanadi. Ular emotsiya emas, fakt va tahlil bilan bahslashadi.
Internet “xeyterlar armiyasi” haqidagi tasavvur hamisha ham to‘g‘ri emas
2021 yilda o‘tkazilgan yana bir yirik xalqaro tadqiqot millionlab onlayn izohlarni tahlil qildi. Olimlar kutilganidek internet doimiy nafrat bilan yashaydigan ulkan “xeyterlar armiyasi”dan ko‘ra, ma’lum vaziyatlarda toksiklashib qoladigan oddiy insonlar ko‘proq ekanini aniqladi.
Bu esa inson tug‘ma xeyter emasligi, muhit, emotsional holat va muhokama uslubi uni agressiv harakat qilishga undashi mumkinligini ko‘rsatadi.
Nafrat yuqumli bo‘lishi mumkin
Mutaxassislar yana bir muhim jihatga e’tibor qaratadi: agressiya agressiyani chaqirishi mumkin. Bitta haqorat ortidan ikkinchisi, keyin uchinchisi paydo bo‘ladi. Natijada muhokama maydoni faktlarga emas, hissiyotlarga qurila boshlaydi. Bu esa jamiyat uchun xavfli jarayon. Chunki taraqqiyot haqorat orqali emas, madaniyatli bahs va dalil orqali yuzaga keladi.
Izohlar voqeadan ko‘ra insonning o‘zi haqida ko‘proq gapiradi
Psixologlar fikricha, ijtimoiy tarmoqlardagi izohlar har doim ham voqeaga berilgan xolis baho emas. Ko‘p hollarda ularni yozgan insonning emotsional holati, hayotiy tajribasi va ichki kechinmalari izohlarda aks etadi.
Shuning uchun sog‘lom jamiyat uchun tanqid bilan haqorat o‘rtasidagi farqni anglash muhim. Chunki maydondagi futbolchilar mamlakatni qanday namoyon etsa, ijtimoiy tarmoqlardagi muloqot madaniyati ham jamiyat qiyofasini shunday aks ettiradi.
Jamiyat
Profilaktika inspektori, yo‘l-patrul, patrul-post va qo‘riqlash xizmati yagona tizimga birlashtiriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 29 iyun kuni profilaktika inspektorlari va jamoat xavfsizligini ta’minlash faoliyatini takomillashtirish, sohada kadrlar tayyorlash tizimini rivojlantirish yuzasidan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Taqdimotda jinoyatchilikni baholashda raqamlar va ko‘rsatkichlarni taqqoslash amaliyotidan to‘liq voz kechilmagani ko‘rsatib o‘tildi. Jamoat xavfsizligi bo‘linmalari faoliyati samaradorligini baholash mezonlari “aholiga xizmat ko‘rsatuvchi tizim” tamoyili asosida belgilanishi taklif qilindi.
Buning uchun profilaktika inspektorlari, yo‘l-patrul, patrul-post va qo‘riqlash xizmatlari faoliyatini o‘zaro uyg‘unlashtirish, ularning aholi murojaatlariga tezkor munosabat bildirish, fuqarolar bilan ochiq muloqot qilish, xavf guruhiga kiruvchi shaxslar bilan manzilli ishlash borasidagi vazifalarini yagona tizimga birlashtirish nazarda tutilmoqda. Jumladan, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashda ayrim funksiya va vakolatlarni patrul-post hamda qo‘riqlash xizmatlariga, jamoat tartibini saqlashdagi ba’zi vakolatlarni esa yo‘l-patrul xizmatiga berish ko‘zda tutilmoqda.
Mamlakatdagi 9 mingga yaqin mahallada 10 mingdan ortiq profilaktika inspektori xizmat qilmoqda. Davlat rahbari bu katta kuch ekanini ta’kidlab, jinoyatchilikni jilovlashda, avvalo, profilaktika inspektori ishini to‘g‘ri tashkil qilish zarurligini ko‘rsatib o‘tdi.
Amalda profilaktika inspektoriga xos bo‘lmagan 50 ga yaqin qo‘shimcha vazifa yuklatilgani, ayrim hollarda ularning mahallama-mahalla yurib, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish o‘rniga boshqa ishlar bilan band bo‘lib qolayotgani qayd etildi.
Shu munosabat bilan ishlab chiqilgan “Ichki ishlar organlari profilaktika inspektorining maqomi to‘g‘risida”gi qonun loyihasi to‘g‘risida axborot berildi. Unda profilaktika inspektorining huquqiy maqomi, vazifalari, huquqlari, majburiyatlari, kasbiy faoliyat kafolatlari, ijtimoiy-huquqiy himoyasi, rag‘batlantirish va javobgarlik choralari aniq belgilanishi nazarda tutilgan.
Qonun loyihasiga ko‘ra, profilaktika inspektorining ustuvor maqsadi aholi ishonchining yuqori darajasiga erishish va xizmat hududida jinoyatchilikni jilovlashdan iborat bo‘ladi. U xizmat hududida tergovga qadar tekshiruv va profilaktikani amalga oshiruvchi mansabdor shaxs hisoblanadi.
Profilaktika inspektoriga faqat qonun bilan belgilangan vazifalar yuklanadi. Uning huquqlari, sha’ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro‘si davlat himoyasi ostida bo‘ladi.
Loyihaga ko‘ra, profilaktika inspektorining kasbiy faoliyatiga aralashish, unga taalluqli bo‘lmagan topshiriqlar va asossiz yuklamalar berish taqiqlanadi.
Profilaktika inspektori huquqbuzarliklar profilaktikasi turini mustaqil ravishda tanlaydi, majburiy profilaktik ko‘rsatmalar beradi, taqdimnoma kiritadi va ijrosini talab qiladi, o‘zining profilaktik tadbirlar uslubini ishlab chiqadi hamda vakolati doirasida tegishli hujjatlarni rasmiylashtiradi.
Shu bilan birga, profilaktika inspektori zimmasiga ichki ishlar organlari xodimlarining kasbiy madaniyat va xizmat intizomi kodeksiga qat’iy rioya qilish, huquqbuzarliklar to‘g‘risida fuqarolarning har qanday shakldagi murojaatlarini qabul qilish va tezkorlik bilan munosabat bildirish, huquqbuzarlik sodir etilgan joyga darhol yetib kelish va tekshirish, jabrlangan fuqarolarga birinchi tibbiy yoki boshqa turdagi yordam ko‘rsatish kabi majburiyatlar yuklatiladi.
Qonun loyihasida profilaktika inspektorlarining ijtimoiy-huquqiy himoyasi ham kuchaytirilmoqda. Hokimliklarga ularni xizmat xonasi va uy-joy bilan ta’minlash majburiyati yuklatilishi, faoliyatiga to‘sqinlik qilganlik uchun ma’muriy javobgarlik belgilanishi, uzoq yil xizmat qilgan xodimlar uchun pensiya ta’minoti bo‘yicha qo‘shimcha kafolatlar nazarda tutilmoqda.
Profilaktika inspektoriga qo‘shimcha vakolatlar ham berilishi rejalashtirilgan. Jumladan, ayrim ma’muriy huquqbuzarliklar bo‘yicha ma’muriy jazo qo‘llash vakolati kengaytiriladi, ayrim moddalar bo‘yicha ma’muriy ogohlantirish jazosini qo‘llash imkoniyati yaratiladi.
Taqdimotda Jamoat xavfsizligi universitetini transformatsiya qilish, kunduzgi ta’lim kvotasini 600 ga, masofaviy ta’lim kvotasini 300 gacha oshirish taklif qilindi.
Universitetda huquqbuzarliklar profilaktikasi, yo‘l harakati xavfsizligi, jamoat tartibini saqlash va qo‘riqlash faoliyati yo‘nalishlarida kadrlar tayyorlanadi. “Huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyati” yo‘nalishi va kafedrasi tashkil qilinib, xotin-qizlar, yoshlar va voyaga yetmaganlar, bozor va savdo majmualari bo‘yicha profilaktika inspektorlari tayyorlanadi.
Ta’lim jarayoniga xavf-xatar tahlili, geoaxborot tizimlari, dron va robototexnika, profayling, konfliktologiya, muammoli sotsiologiya, ochiq manbalardan foydalangan holda raqamli tahlil, oilaviy mediatsiya kabi yangi innovatsion fanlarni kiritish rejalashtirilmoqda.
Ichki ishlar organlarida kadrlar tayyorlashning ta’lim klasteri ham shakllantiriladi. Bu jarayonda umumiy o‘rta ta’limdan boshlab idoraviy ixtisoslashtirilgan maktab-internat, akademik litseylar, ichki ishlar texnikumlari, Ichki ishlar vazirligi akademiyasi va malaka oshirish institutlarigacha bo‘lgan uzluksiz tizim yo‘lga qo‘yiladi.
Kasbiy ta’lim tizimini joriy etish doirasida Namangan va Samarqand texnikumlarida o‘rta-maxsus ma’lumotga ega ofitser va safdorlar tayyorlanadi. O‘quv jarayonida yuridik-texnik ta’lim, jismoniy bardoshlik, jangovar shaylik, raqamli texnologiyalar, kasbiy ta’lim, birinchi tibbiy yordam, dron va AT platformalar bilan ishlash kabi yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratiladi. Dual ta’lim asosida nazariya va amaliyot uyg‘unlashtiriladi.
Ichki ishlar vazirligi akademiyasini ham transformatsiya qilish taklif etildi. Akademiya faoliyati “ta’lim – tadqiqot – amaliyot” zanjiri asosida qayta tashkil etilib, jamoat xavfsizligini ta’minlash, tezkor-qidiruv faoliyati, kiberjinoyatlarga qarshi kurashish, ekspert-kriminalistika va ijtimoiy reabilitatsiya yo‘nalishlarida ixtisoslashgan maktablar shakllantiriladi.
Yangi dual ta’lim matritsasi asosida kursantlar “o‘qish – amaliyot – faoliyat” tamoyili bo‘yicha tayyorlanadi. Rahbar kadrlar malakasini oshirish tizimi tubdan takomillashtiriladi.
Prezident takliflarni ma’qullab, profilaktika inspektorlarini ortiqcha vazifalardan xalos etish, ularning huquqiy maqomi va ijtimoiy himoyasini mustahkamlash, jamoat xavfsizligi tizimini raqamlashtirish hamda kadrlar tayyorlashni zamonaviy talablar asosida tashkil etish yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.
Andijon shahrida Malibu 2 haydovchisi tartibga solinmagan piyodalar o‘tish joyidan o‘tayotgan uch nafar piyodani urib yubordi. Jabrlanuvchilardan ikki nafari shifoxonada vafot etgan. Haydovchi qamoqqa olingan.
Andijon viloyati Andijon shahrida piyodalar o‘tish joyida sodir bo‘lgan yo‘l-transport hodisasi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi. Bu haqda viloyat YHXB axborot xizmati xabar qildi.
Hodisa 25 iyun kuni soat 17:55 larda shaharning «Yangi Bo‘ston» MFY, Amir Temur shohko‘chasida yuz bergan.
1997 yilda tug‘ilgan R.Z. o‘ziga tegishli Malibu 2 rusumli avtomobilda tartibga solinmagan piyodalar o‘tish joyidan yo‘lni kesib o‘tayotgan uch nafar piyodaga yo‘l bermagan va ularni urib yuborgan.
Voqea aks etgan videoda ularning kamida bir nafari bola ekanini ko‘rish mumkin.
YTH oqibatida jabrlanganlar shifoxonaga olib borilgan. Shifokorlar ko‘rsatgan tibbiy muolajalarga qaramay, ulardan ikki nafari vafot etgan.
Hozirda haydovchi protsessual tartibda qamoqqa olinib, holat yuzasidan Andijon shahar IIO FMB tergov bo‘limi tomonidan Jinoyat Kodeksining 266-moddasi 2-qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
O‘zbekiston bolalar huquqlarini ta’minlash darajasini baholovchi xalqaro KidsRights Index 2026 reytingida 194 ta davlat orasida 96-o‘rinni egalladi. Bu o‘tgan yilgi natijaga nisbatan bir pog‘ona past ko‘rsatkichdir. 2025 yilda mamlakat 95-o‘rindan joy olgan edi.
Reyting BMTning Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasini ratifikatsiya qilgan davlatlar o‘rtasida tuziladi. Davlatlar bolaning yashash huquqi, sog‘liqni saqlash, ta’lim, himoya hamda bolalar uchun qulay muhit yaratish kabi beshta asosiy yo‘nalish bo‘yicha baholanadi.
Markaziy Osiyo davlatlari ichida eng yaxshi natijani Qozog‘iston qayd etib, 24-o‘rinni egalladi. Keyingi o‘rinlarda Turkmaniston (75-o‘rin), Qirg‘iziston (82-o‘rin), Tojikiston (92-o‘rin) va O‘zbekiston (97-o‘rin) joylashgan.
Jahon reytingida Lyuksemburg birinchi o‘rinni egalladi. Shuningdek, yetakchilar qatoridan Islandiya, Monako, Germaniya, Niderlandiya, Norvegiya, Gretsiya, Belgiya, Sloveniya, Avstriya va Tailand o‘rin olgan.
Rossiya reytingda 151-o‘rinni egallagan. AQSh esa BMTning Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasini haligacha ratifikatsiya qilmagani uchun indeksga kiritilmagan.
Reytingning eng so‘nggi — 194-o‘rnini esa uchinchi yil ketma-ket Afg‘oniston egalladi.
Surxondaryo va Andijon viloyatlarida elektr ta’minoti tizimida faoliyat yurituvchi ikki mansabdor shaxs pora olish bilan bog‘liq holatlarda qo‘lga olindi. Ularga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Foto: Davlat xavfsizlik xizmati
Davlat xavfsizlik xizmati ma’lum qilishicha, Surxondaryo viloyatining Sho‘rchi tumanida «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ «Energosavdo» filiali tuman bo‘limi muhandisi xizmat mavqeini suiiste’mol qilgan.
U fuqaroga tegishli savdo do‘konida elektr energiyasidan foydalanish qoidalari buzilgani yuzasidan tuzilgan dalolatnomani qonuniy tartibda ko‘rib chiqmaslik, ishni sudga yubormaslik hamda yangi elektr hisoblagichini o‘rnatib, ro‘yxatdan o‘tkazib berish evaziga 1000 AQSh dollari talab qilgan.
Tezkor tadbir davomida muhandis avval olgan 200 AQSh dollari va 1 mln 50 ming so‘mdan tashqari, qolgan 500 AQSh dollari hamda 2,4 mln so‘mni olayotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Shuningdek, Andijon viloyatining Baliqchi tumanida elektr ta’minoti korxonasi boshlig‘i o‘rinbosari ham korrupsiya bilan bog‘liq holatda qo‘lga olindi.
U tuman elektr tarmoqlari korxonasi xodimlarining oylik faoliyat ko‘rsatkichlari bo‘yicha hisobotlarini viloyat filialidagi tanishlari orqali ijobiy hal qilib berishni va’da qilib, ulardan pul talab qilgan. Tezkor tadbirda mansabdor shaxs xodimlar tomonidan yig‘ib berilgan 300 AQSh dollarini olayotgan vaqtida ushlandi.
Har ikki holat yuzasidan mansabdorlarga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Hozirda tergov harakatlari davom etmoqda.
Janubiy Koreya guruhdan chiqa olmagani mojaro keltirib chiqardi
Jahon banki bilan uzoq muddatli Mamlakat dasturi ishlab chiqiladi
Prezident Mirziyoyev Jahon banki delegatsiyasini iqtisodiy tuzilmaviy islohotlar masalalari bo‘yicha qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport4 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan3 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston banklari aktivlari 962,8 trln so‘mga yetdi
-
Jamiyat4 days agoMehnat inspeksiyasi Adiz Boboyevga ogohlantirish yubordi