Jamiyat
Central Asian University klinik amaliyotining to‘laqonli simulyatsiyasi orqali tibbiy ta’limning noyob formatini joriy etmoqda
Central Asian University tibbiy ta’lim nafaqat nazariya, balki sog‘liqni saqlashning real tizimlarini ishga tushirishdan avval ularni ishlab chiqish, joriy etish va sinovdan o‘tkazish orqali ham yo‘lga qo‘yilishi mumkinligini amalda namoyish etmoqda.
Foto: Central Asian University
Central Asian University kampusi hududida faoliyat konsepsiyasi, bemorlarni yo‘naltirish, oqimlarni taqsimlash va asosiy bo‘linmalarning o‘zaro hamkorligi jihatidan real klinikaga maksimal darajada yaqinlashtirilgan diagnostika markazining to‘liq formatli modeli yo‘lga qo‘yilgan. Bu o‘quv konsepsiyasi emas, balki bugungi kunda faol ishlab chiqish bosqichida turgan bo‘lajak tizimning prototipidir.
Simulyatsiya sinovlari kuniga 1000 nafarga yaqin bemorni qabul qilish quvvatiga ega olti kunlik ish formatida o‘tkazilmoqda. Loyiha qurilayotgan Social diagnostik markaziga nisbatan 1:3 masshtabda amalga oshirilayotgan bo‘lib, bu alohida elementlarni emas, balki bo‘lajak tizimning ishlash mantig‘ini bir butun majmua sifatida sinovdan o‘tkazish imkonini beradi. Bunday ko‘lam real amaliyotga maksimal darajada yaqinlashtirilgan sharoitlarda yuqori yuklama, nostandart vaziyatlar, ortiqcha zo‘riqishlar, uzilishlar va bemorlarning o‘zgaruvchan xatti-harakatlarini qayta tiklash uchun zamin yaratadi.
Simulyatsiyaning maqsadi nafaqat ssenariylarni ishlab chiqish, balki navbatlar qaysi bosqichlarda paydo bo‘lishini, bemorlar oqimi qayerda uzilib qolishi mumkinligini, cheklangan vaqt sharoitida shifokorlar ishining sifati qanday bo‘lishini va oilaviy shifokorlarga qanday real yuklama tushishini aniq belgilashdan ham iboratdir. Universitet natijalarni tahlil qilishda ilmiy yondashuvni qo‘llaydi: barcha ma’lumotlar tizimlashtiriladi, o‘rganiladi va simulyatsiya yakunlari bo‘yicha CAU alohida ilmiy tadqiqot chop etishni rejalashtirmoqda.
Loyihaga yuzlab ishtirokchilar, jumladan, shifokor rolida ishlaydigan, bemorlarni real vaqtda qabul qiladigan, klinik ssenariylarda qatnashadigan va cheklangan vaqt ichida qaror qabul qiladigan CAU talabalari va rezidentlari jalb etilgan. Bunday yondashuv kuzatuvga asoslangan emas, balki amaliy tayyorgarlik shaklini yaratadi. Unda bo‘lajak mutaxassislar ta’lim bosqichining o‘zidayoq mavjud tizimning bir qismiga aylanadi.
“Bu men shu vaqtga qadar duch kelgan eng qimmatli va ilhomlantiruvchi ta’lim shakllaridan biridir. Simulyatsiya klinika faoliyati ichkaridan qanday yo‘lga qo‘yilganini yaqqol ko‘rish hamda shifokor mas’uliyatini nazariyada emas, amalda his etish imkonini beradi. Tez qaror qabul qilish, bemorlar bilan muloqot o‘rnata olish va jamoada ishlash naqadar muhim ekanini tushunib yetasan kishi. Bunday tajriba ta’lim jarayonini yanada mazmunli qiladi va bo‘lajak kasbingizga chindan ham yaqinlashtiradi. Shunchaki o‘qishni emas, balki ilk bosqichlardanoq haqiqiy tibbiyot muhitiga sho‘ng‘ishni istagan abituriyentlarga aynan shunday tayyorgarlik formatiga e’tibor qaratishni, albatta, tavsiya qilgan bo‘lardim”, – deya o‘z fikrlari bilan o‘rtoqlashdi Central Asian University tibbiyot maktabi talabasi Marlen Ibragimov.
Unda stressli va tanqidiy ssenariylarga alohida e’tibor qaratilgan. Simulyatsiya doirasida ish hajmining haddan tashqari ortib ketishi, belgilangan yo‘nalishlarning buzilishi, bemorlar oqimining keskin ko‘payishi va ish jarayonidagi uzilishlar modellashtiriladi. Shoshilinch diagnostika va tez yordamga alohida blok ajratilgan bo‘lib, unda xato qilishning bahosi vaqt va bemor hayoti bilan o‘lchanadigan sharoitlarda tezkor hamda aniq qarorlar qabul qilishni talab etadigan keskin holatlar va vaziyatlar qayta jonlantiriladi.
Barcha jarayonlar raqamlashtirilgan. Ma’lumotlar maxsus ishlab chiqilgan IT-infratuzilma hamda simulyatsiya loyihasi uchun yaratilgan yagona boshqaruv markazi orqali boshqariladi va tahlil qilinadi. Kutish vaqti, mutaxassislarning ish yuki, bemorlar oqimi va yo‘nalishlar samaradorligi kabi asosiy ko‘rsatkichlar real vaqt rejimida kuzatib boriladi. Bu nafaqat kelajakdagi modelning barqarorligini baholash, balki “Social” diagnostik markazi faoliyatini tashkil etish uchun amaliy tushunchalarni aniqlash imkonini ham beradi.
Bu nafaqat universitet, balki butun mintaqa uchun ham noyob va haqiqatan ham innovatsion loyihadir. Biz talabalar va rezidentlar sog‘liqni saqlashning real tizimiga maksimal darajada yaqinlashtirilgan sharoitda amaliy tajriba orttiradigan muhitni yaratmoqdamiz. Bunday simulyatsiyada ishtirok etish klinik tafakkurni, bosim ostida ishlash ko‘nikmasini, noaniqlik sharoitida qaror qabul qilish qobiliyatini va butun tizim mantiqini tushunishni shakllantiradi. Bu tibbiyot mutaxassislarini tayyorlashning tamomila yangi bosqichidir”, deya ta’kidladi CAU Tibbiyot maktabi dekani, doktor Murodbek Axrorov.
Ushbu loyiha mintaqa uchun tibbiyot kadrlarini tayyorlashda yangi bir mezon bo‘lib xizmat qiladi. Central Asian University nafaqat bo‘lajak shifokorlarni o‘qitibgina qolmay, ayni paytda boshqariladigan, raqamli va real amaliyotga asoslangan yangi avlod sog‘liqni saqlash modelini oldindan sinovdan o‘tkazadigan yondashuvni namoyish etmoqda.
Central Asian University (CAU) haqida
2019 yili O‘zbekistonda tashkil etilgan bo‘lib mamlakatdagi eng jadal rivojlanayotgan xususiy universitetlardan biri hisoblanadi. Universitet tibbiyot, stomatologiya, biznes, muhandislik, arxitektura va turizm sohalarida xalqaro ta’lim dasturlarini amalga oshiradi. Zamonaviy kampus, xalqaro tajribaga ega o‘qituvchilar va amaliyotga yo‘naltirilgan yondashuv CAUʼni turli mamlakatlar talabalari uchun jozibador qiladi.
Central Asian University Round University Ranking 2025 jahon reytingining TOP-1000 taligiga kirgan, THE Impact Rankings 2025 reytingda debyut qilgan hamda QS Stars xalqaro baholash tizimida 4 yulduzga sazovor bo‘lgan. Universitet, shuningdek, Science and Innovation Awards talqiniga ko‘ra O‘zbekistonning eng innovatsion oliy ta’lim muassasasi deb e’tirof etilgan va HE Higher Education Ranking 2026 talqiniga ko‘ra TOP-30 oliygohlar qatorida joy olgan. CAU Yevropa va AQSh universitetlari bilan qo‘shma ta’lim hamda tadqiqot loyihalarini amalga oshirib, xalqaro hamkorlikni rivojlantirmoqda va mintaqada zamonaviy oliy ta’lim modelini shakllantirmoqda.
Sayt: centralasian.uz
Instagram: @cauniversity.official
Telegram: t.me/centralasianuni
Call-markaz: +998 71 208 12 34
Reklama huquqi asosida
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida 73 nomdagi mahsulot sifat va xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi. Bu haqda qo‘mita matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘mita hamkor tashkilotlar bilan birgalikda chakana savdo nuqtalarida sotilayotgan xalq iste’moli tovarlarining sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini tekshirish uchun muntazam ravishda nazorat xaridlarini o‘tkazib kelmoqda. Xarid qilingan mahsulotlar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda tekshirilib, ularning davlat standartlari hamda normativ-texnik hujjatlar talablariga mosligi baholanadi.
Xususan, 2026 yilning sakkiz oyida 60 turdagi jami 558 nomdagi mahsulot laboratoriya ekspertizasidan o‘tkazilgan. Natijada ulardan 73 nomdagisi belgilangan normativ-texnik talablarga javob bermasligi ma’lum bo‘lgan.
Ushbu mahsulotlarni savdo rastalaridan qaytarib olish va qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rish uchun tegishli materiallar O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasiga yuborilgan.
Qonunchilik palatasi deputatlari bugungi majlisida moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yengillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qilib, Senatga yubordi.
Hujjatga ko‘ra, tadbirkorlar jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini ixtiyoriy to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etilishi mumkin.
Shuningdek, jarimani 6 oy davomida bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati nazarda tutilmoqda.
Agar jarima to‘g‘risidagi qaror bekor qilinsa yoki haqiqiy emas deb topilsa, noqonuniy undirilgan mablag‘ qaytariladi. Qaytarish kechiktirilgan taqdirda, Markaziy bank asosiy stavkasining uch yuzdan biri miqdorida foiz to‘lash tartibi joriy etiladi.
Hozircha bu qoidalar qonun loyihasida nazarda tutilgan, kuchga kirmagan.
O‘zbekistonda moda va dizayn sohasi uchun malakali mutaxassislar tayyorlashga ixtisoslashgan yangi davlat oliy ta’lim muassasasi tashkil etiladi.
Prezidentning 2026-yil 16-oktyabrdagi PQ–378-son qaroriga muvofiq, Toshkent xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi. Akademiya Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimida faoliyat yuritadi.
Yangi oliygoh Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti hamda Parij xalqaro moda akademiyasining qo‘shma ta’lim dasturi negizida tashkil etiladi.
Mazkur dasturda tahsil olayotgan barcha talabalar o‘qishini yangi akademiyada davom ettiradi. Bitiruvchilarga Toshkent xalqaro moda akademiyasining diplomi beriladi.
O‘quv jarayoni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Akademiyada xalqaro qo‘shma dasturlar bilan bir qatorda, mustaqil ta’lim dasturlari asosida bakalavr va magistrlar tayyorlashga ham ruxsat etiladi.
2027/2028 o‘quv yilidan boshlab to‘qimachilik, tikuvchilik, trikotaj va charm-poyabzal sohalarida korxonalar buyurtmasi asosida dual ta’lim joriy qilinadi. Bunda talabalar nazariy bilim olish bilan birga ishlab chiqarish jarayonlarida ham ishtirok etadi.
Shuningdek, yengil sanoat yo‘nalishidagi texnikumlarni muvaffaqiyatli tamomlagan, o‘rtacha bahosi akademiya belgilagan talabga javob beradigan bitiruvchilarga bakalavriatning uchinchi bosqichidan to‘lov-kontrakt asosida o‘qishni davom ettirish imkoniyati yaratiladi.
Akademiya bazasida davlat buyurtmasi asosida turli tashkilotlar uchun kiyim-bosh dizaynini ishlab chiqish va milliy brendlarni shakllantirish ham yo‘lga qo‘yiladi.
Qarorda xorijiy mutaxassislar va talabalarni jalb qilish uchun ko‘p martalik vizalar rasmiylashtirish tartibi ham nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, 2028-yil yakuniga qadar davlat-xususiy sheriklik asosida 400 o‘rinli talabalar turar joyi quriladi. Ungacha akademiyaga o‘tkazilgan talabalar Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti yotoqxonasidan belgilangan tartibda foydalanishi mumkin.
Xorijda o‘zbek milliy taomlariga ixtisoslashgan restoran yoki oshxona tashkil etgan mahalliy tadbirkorlar ayrim xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini subsidiya sifatida qaytarib olishi mumkin.
Ushbu xizmat Turizm qo‘mitasi tomonidan my.gov.uz Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul ko‘rsatiladi.
Subsidiya O‘zbekistonda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va xorijda milliy restoran tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi.
Ariza topshirishda restoranning xorijiy davlatda ro‘yxatdan o‘tganini va binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, sanitariya va yong‘in xavfsizligi talablariga muvofiqlik bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilishi kerak.
Shuningdek, restoranni tashkil etish bilan bog‘liq amalga oshirilgan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlar, zaruratga qarab O‘zbekistondan mahsulot yetkazib berilganini tasdiqlovchi ma’lumotlar va ularning rasmiy tarjimasi so‘ralishi mumkin.
Restoranning ichki va tashqi ko‘rinishini aks ettiruvchi fotosuratlar ham arizaga ilova qilinadi.
Ariza my.gov.uz portali orqali elektron shaklda yuboriladi va 18 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi. Ijobiy qaror qabul qilinsa, subsidiya mablag‘lari 7 ish kuni ichida tadbirkorning bank hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.
Arizada kamchiliklar aniqlangan taqdirda, tadbirkorga ularni bartaraf etib, hujjatlarni qayta taqdim qilish imkoniyati beriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzuridagi «Sayg‘ochiy» kompleks landshaft buyurtma qo‘riqxonasida yovvoyi hayvonlarni suv bilan ta’minlash maqsadida beshta avtonom suv ichish tizimi o‘rnatildi.
Tashabbus Ekologiya qo‘mitasi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Global ekologik jamg‘arma (GEF) bilan hamkorlikda «Aral Sea Wetlands» loyihasi doirasida amalga oshirildi.
Suv resurslari cheklangan Ustyurt cho‘li sharoitida qo‘shimcha suv manbalarining mavjudligi sayg‘oqlar va mahalliy faunaning boshqa vakillarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.
Avtonom tizimlar quyosh energiyasida ishlaydi va to‘liq avtomatlashtirilgan. Ularning har biri 3 kub metr sig‘imga ega suv havzalari, nasoslar, datchiklar va hisoblagichlar bilan jihozlangan. Bu markazlashgan elektr energiyasi va suv ta’minoti manbalariga doimiy ulanish zaruratisiz suvni barqaror yetkazib berish imkonini beradi.
Suv ichish tizimlari bilan bir qatorda hududga 10 ta kamera va 10 ta fototuzoq ham o‘rnatildi. Ular hayvonlarni sutka davomida kuzatish, harakatlanishi va suv ichish joylaridan foydalanishini qayd etish, shuningdek, populyasiyalar holatini keyingi monitoring qilish uchun ma’lumot to‘plash imkonini beradi.
Ustyurtning og‘ir tabiiy sharoitida yashaydigan sayg‘oqlar uchun qo‘shimcha suv manbalarining yaratilishi yovvoyi hayvonlar populyasiyalarini saqlash va tiklashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtonom suv ichish tizimlarining o‘rnatilishi Ustyurtda bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlardan biri bo‘lib, zamonaviy kuzatuv vositalari orqali hayvonlar holatini monitoring qilish va zarur ma’lumotlarni to‘plash imkonini ham beradi.
