Iqtisodiyot
“Boy davlatlarning qolipini bizga qo‘llab bo‘lmaydi”
O‘zbekistonda pensiya yoshi o‘zgaradi degan gap bor. Lekin bu haqda hali yakuniy qaror qabul qilinmagan, davlat aholidan bemaslahat qaror qabul qilmaslikka ishontirmoqda. Biroq tavsiya Xalqaro valuta jamg‘armasi va boshqa xalqaro tashkilotlar tomonidan ilgari surilayotgani, eng muhimi, rasmiylar bunday ehtimolni istisno etmayotgani qizg‘in muhokamalarni keltirib chiqaryapti.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Kun.uz faollar bilan ayni mavzuda suhbat o‘tkazish uchun tegishli tashkilotlar rasmiylarini taklif etdi, lekin ular kelishmadi. Natijada studiyamizdagi muhokama faqat jamoatchilik faollari ishtirokida o‘tdi. Ular esa pensiya yoshini oshirish xato bo‘lishini aytmoqda.
Xotin-qizlar faoli Umida Yakubovaga ko‘ra, ayollarning pensiyaga chiqish yoshi hozirgi 55 yoshdan oshirilishi – ularda stress, asabiylikni oshiradi. O‘zbekiston sharoitida 55 yoshgacha ayol organizmi charchaydi, 60 yoshda pensiyaga chiqish uchun yashab ulgurish ham so‘roq ostida qoladi, deydi u.
“Qo‘shnilarim, ayniqsa pedagoglar bunday gap-so‘zlardan chuqur xavotirda. O‘lgan kunimizdan shu pensiyaga chiqishni kutib o‘tiribmiz, deydi ular. Hammaning ham dam olgisi keladi. Ekologiyaning ahvoli ma’lum. O‘zbek ayollari o‘zi stressda yashasa, 60 yoshga o‘zgartirishsa, nima, biz pensiyani tobutimizda olamizmi?” – deydi Umida Yakubova.
Iqtisodchi Shuhrat Rasulga ko‘ra, Xalqaro valuta jamg‘armasining bu tavsiyasi O‘zbekistonning iqtisodiy-ijtimoiy ahvoliga mutlaqo to‘g‘ri kelmaydi. Aynan shu tashkilot mezonlariga ko‘ra mamlakatimiz kambag‘al (jon boshiga yalpi ichki mahsulot 3100 dollar) davlat hisoblanarkan, pensiya yoshini oshirish tavsiyasi bahsli.
“Pensiya yoshi 60-65 bo‘lgan davlatlarda aholi jon boshiga YaIM 20-30 ming dollarga to‘g‘ri keladi. Nega biz taqqoslayapmiz, sababi bunday rivojlangan davlatlarda odamlarning tibbiyotga to‘lay olish qobiliyati boshqacha bo‘ladi. Bundan tashqari, u davlatlarda odamlar uzoq yashaydi, masalan Yaponiyani oling, erkaklar – 83, ayollar 86 yosh umr ko‘radi. Ular pensiyaga chiqib ham yana 20-25 yil davlatdan pul oladi. Demak, ularning qolipini XVJ bizga ko‘chirib olib kelishi – sal bahsli holat”, – deydi Shuhrat Rasul.
Jamiyatshunos Mahmud Yo‘ldoshevga ko‘ra, pensiya yoshining oshirilishi pensionerlar va ishlovchilarning sonini, davlat budjetining imkoniyatlarini inobatga olganda, obektiv zarurat bo‘lishi mumkin, lekin buni aniq asoslash hamda qaror qabul qilishdan oldin bo‘lajak ijtimoiy norozilik kabi oqibatlarni jiddiy ko‘rib chiqish kerak bo‘ladi. Sotsiolog, shuningdek, XVJ bergan tavsiyalardan yana biri – amaldagi eng yuqori 5 yillik ish haqidan pensiya hisoblash tartibi o‘rniga butun mehnat faoliyati davomidagi o‘rtacha ish haqidan kelib chiqib pensiyani hisoblashga o‘tishni ham tanqid qildi. Bunday tizim o‘rnatilsa, pensiya miqdori karrasiga kamayishi mumkin, deydi u.
“O‘sha 5 yillik ish haqidan pensiya hisoblash tizimi yaxshi o‘ylab topilgan edi va odamlarga ma’qul edi. Agar tavsiyaga qarab, hatto sobiq SSSRdagi maoshini qo‘shib pensiya hisoblansa – biz ancha chuqurlikka tushamiz.
Bir narsaga e’tibor bering, bizning O‘zbekiston aholisining qancha qismi rasman ishlaydi va qancha qismi o‘zi pensiyaga loyiq? Ular pensiya fondiga qancha to‘layapti o‘zi? Umri davomida umuman ishlamaganlar bor, fermer-u dehqon bo‘lganlar, o‘g‘lining orqasidan yashayman deb turganlar bor, ular oladimi pensiya?” – deydi jamiyatshunos Yo‘ldoshev.
Suhbatda qatnashganlar bir ovozdan mamlakatda ijtimoiy ahamiyati yuqori bo‘lgan, odamlarning kayfiyatiga to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir qiluvchi pensiya mavzusida ehtiyotkorlik bilan yondashishga chaqirishdi. Suhbatni Kun.uz’ning YouTube sahifasida to‘liq tomosha qilishingiz mumkin.
Shohrux Majidzoda suhbatlashdi.
2026 yilda O‘zbekiston iqtisodiyotini 6,6 foizga oshirish va yalpi ichki mahsulot hajmini 167 mlrd dollarga yetkazish rejalashtirilmoqda.
Prezident huzurida o‘tgan yig‘ilishlarda 2026 yil uchun mamlakatning asosiy iqtisodiy ustuvor yo‘nalishlari belgilab olindi. Davlat siyosatida asosiy e’tibor aniq iqtisodiy natijalarga erishish, investitsiyalarni keng jalb qilish va tarmoqlar samaradorligini oshirishga qaratiladi.
Ma’lum qilinishicha, 2025 yilda yalpi ichki mahsulot 7,7 foizga o‘sib, 147 mlrd dollardan oshgan. Iqtisodiy o‘sishning asosiy qismi xizmatlar sohasi hisobiga ta’minlangan.
Joriy yilda 50 mlrd dollar xorijiy investitsiya jalb qilish rejalashtirilgan. Shu bilan birga, investitsiya loyihalarini amalga oshirishda ularning samaradorligi va eksportga yo‘naltirilganligi ustidan qat’iy nazorat o‘rnatiladi.
Sanoatni kamida 8,5 foizga oshirish, avtomobil ishlab chiqarish hajmini 510 mingtaga yetkazish va mahalliy kooperatsiyani kengaytirish vazifalari qo‘yildi.
Qurilish sohasida hajmni 400 trln so‘mga yetkazish va kamida 17 foizlik o‘sishni ta’minlash rejalashtirilgan. Ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish uchun budjetdan 40 trln so‘m mablag‘ ajratiladi.
Shuningdek, 2026 yilda kichik va o‘rta biznesda energiya samaradorligini oshirish, gaz va elektr energiyasi sarfini qisqartirish bo‘yicha choralar ko‘riladi.
Eksportni diversifikatsiya qilish, yangi bozorlar va mahsulotlar hisobiga uni oshirish, shuningdek ichki bozorda narx-navo barqarorligini ta’minlash ham ustuvor vazifalar sifatida belgilandi.
Barcha islohotlar “hujjatdan natijaga” tamoyili asosida amalga oshiriladi va ularning ijrosi qat’iy nazorat ostida bo‘ladi.
2026 yil yanvar oyida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 668,2 mlrd so‘mlik qog‘oz va qog‘oz mahsulotlari ishlab chiqarildi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 17,8 foizga oshgan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning yanvar oyida mamlakatda yirik korxonalar tomonidan jami 668,2 mlrd so‘mlik qog‘oz va qog‘oz mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Qayd etilishicha, mazkur ko‘rsatkich 2025 yilning mos davriga nisbatan 17,8 foizga o‘sgan. Bu esa qog‘oz sanoatida ishlab chiqarish hajmi sezilarli darajada oshganini ko‘rsatadi.
Hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahrida qayd etilgan bo‘lib, bu yerda 281 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan. Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati — 206,1 mlrd so‘m, Andijon viloyati — 49,2 mlrd so‘m, Samarqand viloyati — 34,4 mlrd so‘m va Farg‘ona viloyati — 32,4 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Shuningdek, Xorazm viloyatida 22,1 mlrd so‘m, Namangan viloyatida 20,2 mlrd so‘m, Buxoro viloyatida 11,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida 4 mlrd so‘m, Sirdaryo viloyatida 3 mlrd so‘m, Navoiy viloyatida 2,1 mlrd so‘m va Qashqadaryo viloyatida 1,6 mlrd so‘mlik qog‘oz mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Eng past ko‘rsatkichlar esa Surxondaryo viloyatida 0,5 mlrd so‘m va Qoraqalpog‘iston Respublikasida 0,3 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Rubl keskin «sho‘ng‘imoqda». Bayramdan keyin vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Xizmatlar bozorining qariyb 40 foizi poytaxt Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri keladi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar oyida O‘zbekistonda ko‘rsatilgan bozor xizmatlari hajmi 80,5 trln so‘mni tashkil etdi.
Hududlar kesimida bozor xizmatlari hajmi quyidagicha:
Qoraqalpog‘iston Resp. – 2,5 trln so‘m
Andijon viloyati – 3,9 trln so‘m
Buxoro viloyati – 3,1 trln so‘m
Jizzax viloyati – 1,7 trln so‘m
Qashqadaryo viloyati – 3,9 trln so‘m
Navoiy viloyati – 1,9 trln so‘m
Namangan viloyati – 4,1 trln so‘m
Samarqand viloyati – 5,9 trln so‘m
Surxondaryo viloyati – 2,6 trln so‘m
Sirdaryo viloyati – 1 trln so‘m
Toshkent viloyati – 5,2 trln so‘m
Farg‘ona viloyati – 5,3 trln so‘m
Xorazm viloyati – 2,7 trln so‘m
Toshkent shahri – 32,3 trln so‘m.
O‘zbekiston Milliy banki o‘z mulk ob’yektlarini E-auksion elektron (https://e-auksion.uz/home) savdo platformasi orqali sotmoqda. Ushbu aktivlarni shaffof shartlar asosida xarid qilish mumkin, potensial xaridorlar esa takliflar bilan oldindan tanishib, o‘zlariga mos variantlarni tanlashlari mumkin.
Qulaylik yaratish va xaridorlarni tezkor xabardor qilish maqsadida “NBU MULKLAR MARKAZI” Telegram-guruhi (https://t.me/+y1TR4UMS1hAyOTIy) tashkil etilgan bo‘lib, unda auksionga qo‘yilgan ob’yektlar va ularni xarid qilish imkoniyatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar muntazam e’lon qilib boriladi.
Mavjud ob’yektlar haqida batafsil ma’lumotni Telegram-guruh (https://t.me/+y1TR4UMS1hAyOTIy) orqali yoki quyidagi telefon raqamiga qo‘ng‘iroq qilib bilib olishingiz mumkin:
☎️ +998 93 111-55-11
Shavkat Mirziyoyev va Shahboz Sharif o‘rtasida telefon muloqoti bo‘lib o‘tdi
Bugun havo harorati 20 darajagacha ko‘tariladi
Chilonzorda Al-Xorazmiy ko‘chasining bir qismi yopiladi
-
Dunyodan2 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Jamiyat2 days ago
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
-
Siyosat1 day agoSoʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
-
Iqtisodiyot2 days agopayme Tez QR orqali to‘lovni 3% keshbek bilan ishga tushirmoqda
-
Jamiyat4 days ago
Ichki ishlar xodimlarining qo‘pol muomalasi va tergov sifatidan norozilik ko‘paygan – Prezident
-
Iqtisodiyot3 days agoMetandan go‘shtgacha. Narxi keskin oshgan mahsulot va xizmatlar
-
Iqtisodiyot4 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?