Connect with us

Dunyodan

BBCning “Hindiston ovozi” muxbiri Ser Mark Tulli 90 yoshida vafot etdi

Published

on



Getty Images

Ser Mark o’z faoliyatining katta qismini Hindistonni yorituvchi jurnalist sifatida o’tkazgan.

BBCning “Hindiston ovozi” nomi bilan mashhur bo’lgan teleboshlovchi va jurnalist Ser Mark Tulli 90 yoshida vafot etdi.

O’nlab yillar davomida ser Markning boy va iliq ohangi Buyuk Britaniya va butun dunyodagi BBC tomoshabinlariga tanish bo’lib qolgan. U juda hurmatga sazovor xorijiy muxbir va Hindiston bo’yicha hurmatli muxbir va sharhlovchi. U urushlar, ocharchiliklar, tartibsizliklar va suiqasdlar, Bhopal gaz fojiasi va hind armiyasining sikx oltin ibodatxonasiga hujumini yoritgan.

1992 yilda Hindiston shimolidagi kichik shahar Ayodxyada u haqiqiy inqirozga duch keldi. U hindu qattiqqo‘llarining katta olomon qadimiy masjidlarni vayron qilganiga guvoh bo‘ldi. BBCga shubha bilan qaragan olomonning ba’zilari “Mark Tulliga o’lim” deb hayqirib, unga tahdid qilishdi. Mahalliy amaldorlar va hindu ruhoniysi yordamga kelguniga qadar u bir necha soat xonada qamalgan.

Vayronagarchilik Hindistonda so’nggi o’n yilliklardagi eng dahshatli diniy zo’ravonlikni keltirib chiqardi. Yillar o’tib, u 1947 yilda Hindiston Britaniyadan mustaqillikka erishganidan beri bu dunyoviylik tomon “eng katta chekinish” ekanligini aytdi.

BBC News va Current Affairs muvaqqat ijrochi direktori Jonatan Munro o‘z bayonotida shunday dedi: “Ser Mark Tulli vafot etganini eshitib, qayg‘udaman”. “Kashshof xorijlik muxbirlardan biri sifatida Ser Mark oʻzining reportajlari orqali Hindistonni dunyoga ochdi va mamlakatning joʻshqinligi va xilma-xilligini Buyuk Britaniya va butun dunyodagi auditoriyaga yetkazdi.

“Uning davlat xizmatidagi xizmati va jurnalistikaga bo’lgan sadoqati uning Dehli byurosi boshlig’i sifatida ishlaganini va Bi-bi-si bo’ylab hisobot berganini ko’rdi. Hindistonda ham, Buyuk Britaniyada ham hurmatga sazovor bo’lgan, u bilan gaplashish juda yoqimli edi va u juda sog’inib qoladi.”

Ser Mark 1935 yilda Hindistonda o’sha paytdagi Kalkutta (hozirgi Kalkutta) shahrida tug’ilgan. U Britaniya Rajining farzandi edi. Uning otasi tadbirkor edi. Uning onasi Bengalda tug’ilgan va uning oilasining avlodlari Hindistonda savdogar va ma’mur bo’lib ishlagan.

Uni ingliz enagasi tarbiyalagan va u oiladagi haydovchiga taqlid qilib hisoblashni o‘rgangach, enaga: “Bu xizmatkorning gapi, seniki emas”, deb tanbeh berdi. Oxir-oqibat u hind tilida ravon gapirishni o‘rgandi, bu Dehlidagi xorijiy matbuotda kamdan-kam uchraydigan yutuq va u butun hindistonliklarning mehrini qozondi”. Uning xushchaqchaq shaxsiyati va Hindistonga bo’lgan ochiq muhabbati unga Hindistonning ko’plab yetakchi siyosatchilari, muharrirlari va ijtimoiy faollarining do’stligi va ishonchini qozondi.

Bu yerda hind armiyasi aʼzolari bilan birga koʻrilgan ser Mark Hindistonga 1965 yilda BBCda maʼmuriy yordamchi sifatida kelgan.

U butun umri davomida o’zini muvozanatli tutdi. Shubhasiz, ingliz. Ammo u Hindiston orqali tranzit o’tayotgan xorijlik emasligini aytdi. Uning ildizlari o’sha erda edi. Bu uning uyi edi. Bu erda u hayotining to’rtdan uch qismini o’tkazdi.

Ikkinchi jahon urushidan ko’p o’tmay, to’qqiz yoshida ser Mark ta’lim olish uchun Angliyaga keldi. U Kembrijda tarix va ilohiyotni o’rgangan, keyin u va cherkov ikkinchi o’ylashdan oldin ruhoniy etib tayinlanish maqsadida ilohiyot kollejiga yo’l olgan.

U 1965 yilda Bi-bi-si uchun Hindistonga yuborilgan edi. Men ma’muriy yordamchi sifatida ish boshladim, lekin oxir-oqibat reportyorlik roliga o’tdim. Uning eshittirish uslubi o’ziga xos edi, lekin uning shaxsiyatining kuchi va Hindiston haqidagi tushunchasi porlab turardi.

Ba’zi tanqidchilar u Hindistondagi qashshoqlik va kastalarga asoslangan tengsizlikdan juda mamnun ekanligini aytishdi. Ba’zilar uning mustaqil Hindistonning asosi bo’lgan diniy bag’rikenglikka sodiqligini maqtashdi. “Bu mamlakatning dunyoviy madaniyatini qadrlash va barcha dinlarning gullab-yashnashiga imkon berish haqiqatan ham muhim”, dedi u 2016 yilda Hindiston gazetasiga. “Biz buni talab qilib, hindularning majoritarligini xavf ostiga qo’ymasligimiz kerak”.

Getty Images

Ser Markning ovozi Buyuk Britaniyadagi va butun dunyodagi BBC tinglovchilariga tanish edi

Ser Mark hech qachon kreslo muxbiri bo’lmagan. U Hindiston va qo’shni davlatlar bo’ylab doimiy sayohat qilib, imkon qadar poezdlardan foydalangan. U mamlakat elitasining, shuningdek, oddiy hindlarning umid va qo‘rquvlari, sinovlari va qayg‘ularining ovozi edi. U hind kurtasini kiygan ko’ylak va galstuk kabi qulay edi.

1975 yilda Hindiston bosh vaziri Indira Gandi favqulodda holat e’lon qilganidan keyin 24 soat oldin ogohlantirish bilan u Hindistondan chiqarib yuborilgan. Biroq, u 18 oydan keyin qaytib keldi va o’shandan beri Dehlida joylashgan. U 20 yildan ortiq BBCning Dehlidagi byurosi rahbari sifatida faoliyat yuritib, nafaqat Hindiston, balki Janubiy Osiyo, jumladan Bangladeshning tug‘ilishi, Pokistondagi harbiy tuzum, Shri-Lankadagi Tamil yo‘lbarslari qo‘zg‘oloni va Sovet Ittifoqining Afg‘onistonga bostirib kirishi kabi voqealarni yoritishda yetakchilik qildi.

Vaqt o’tishi bilan u BBC korporativ ustuvorliklaridan tobora uzoqlashdi va 1993 yilda o’sha paytdagi bosh direktor Jon Birtni korporatsiyani “qo’rquv” orqali boshqarganlikda ayblagan nutqida sarlavhalarga aylandi. Bu ayriliq degani edi. Ser Mark keyingi yili BBCdan iste’foga chiqdi. Ammo u Bi-bi-si efirlarida, xususan, Radio 4-ning “Bir narsa tushunilgan” ko’rsatuvi boshlovchisi sifatida eshittirishni davom ettirdi va talabalik davrida uni qiziqtirgan e’tiqod va ma’naviyat masalalariga qaytdi.

Getty Images

Ser Mark BBCni tark etganidan keyin Derrida qoldi

Chet ellik uchun odatiy bo’lmagan holda, Ser Mark Hindistonning eng yuqori fuqarolik mukofotlari – Padma Shri va Padma Bhushan bilan taqdirlangan. Britaniya ham uni tan oldi. Radioeshittirish va jurnalistika sohasidagi xizmatlari uchun 2002-yilda Yangi yil faxriylari roʻyxatida ritsar unvoniga sazovor boʻlgan. U mukofotni “Hindiston uchun sharaf” deb ta’rifladi.

U ba’zan sherigi Gillian Rayt bilan hamkorlikda Hindiston haqida insholar, tahlillar va qisqa hikoyalar kitoblarini yozishni davom ettirdi. U Dehli janubida ko’zga ko’rinmas holda yashagan.

Ser Mark Britaniya fuqaroligidan hech qachon voz kechmagan, ammo keyingi hayotida Hindistonning chet el fuqarosi bo’lganidan faxrlanardi. Shu tariqa u “ikki mamlakat fuqarosi bo‘ldi, o‘zimni o‘zimni tegishli deb bilgan Hindiston va Britaniya fuqarosi”, dedi u.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Dunyodan

Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi

Published

on


AQShning Kaliforniya shtatida jahon chempionati muxlislari yig‘iladigan fan-zonasi yaqinida otishma sodir bo‘ldi, natijada bir kishi halok bo‘ldi, yana biri og‘ir yaralandi.

San-Xose politsiyasi voqea San-Pedro Plazada sodir bo’lganini aytdi. Bu hudud San-Fransisko ko’rfazi atrofidagi asosiy joylardan biri bo’lib, u erda jahon chempionati o’yinlari katta ekranlarda namoyish etiladi.

Biroq politsiyaning ta’kidlashicha, otishma vaqtida hududda futbol o‘yinlari translyatsiya qilinmagan.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qurbonlardan biri voqea joyida vafot etgan. Ikkinchi fuqaro hayoti uchun xavfli holatda kasalxonaga yetkazilgan.

Huquq-tartibot organlari hodisani qotillik sifatida tekshirmoqda. Voqea joyi atrofidagi bir qancha ko‘chalar vaqtincha yopilgan.

Hozircha gumonlanuvchi yoki otishma sabablari haqida rasmiy ma’lumot berilmagan.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

NATO davlatlari Rossiyadan xavotirda…

Published

on


Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.

“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.

Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.

Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.

“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.

So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.

Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.

2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.

Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.

Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.

Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.

Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

Pokiston Afg’onistonga hujum qildi: qurbonlar

Published

on


Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.

Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.

Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.

Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.

Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.

Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.

Published

on


30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.

Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.

Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.

Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.

Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.

Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.

Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

Delegatsiya Dohaga boradi, ammo AQSh bilan muzokaralar o’tkazilmaydi

Published

on


Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.

Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.

Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.

Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.

Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.

Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.