Siyosat
barqarorlik, xavfsizlik va yangi yondashuvlar
Poytaxtimizning Husma mehmonxonasida “Markaziy Osiyo va Rossiya – 2025: yil yakunlari va kelajak konturlari” mavzusidagi yakuniy xalqaro ekspertlar brifingi bo‘lib o‘tdi.
Tadbir “Berlek-Birlik” markazi (Ufa), “Ma’no” tadqiqot tashabbuslari markazi (Toshkent) va “Vostochniy ekspress” internet-nashri tomonidan tashkil etildi.
Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va O‘zbekistondan xalqaro aloqalar bo‘yicha ekspertlar, jamoat arboblari, olimlar, yosh siyosatshunoslar ishtirok etgan ushbu brifingda 2026-yil uchun mintaqaviy barqarorlikning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha prognozlar o‘rganildi. Muhim infratuzilma va ekologik muammolarni hal qilishda mojaro va hamkorlik salohiyati baholandi.
“Yil davomida sakkizta ekspert brifinglari o‘tkazildi, loyiha ishtirokchilari Yevroosiyo mintaqasining buguni va kelajagini shakllantiruvchi asosiy muammolar va tendensiyalarni batafsil tahlil qildilar, — deydi “Ma’no” tadqiqot tashabbuslari markazi rahbari Baxtiyor Ergashev. — Munozaralar keng ko‘lamli mavzularni qamrab oldi — yumshoq kuch vositalarini o‘zgartirish va yirik global ishtirokchilarning geoiqtisodiy pozitsiyalarini baholashdan tortib mintaqaviy xavfsizlik, suv diplomatiyasining o‘ziga xos muammolari va “tinch yadroviy energiya” istiqbollarigacha.
Xo‘sh, axborot sohasi va “yumshoq kuch”: qaysi muammolar yanada keskinlashdi va ularga qanday javob berish kerak?
Tahlillarga ko‘ra, G‘arbning “yumshoq kuch” siyosati samarasini yo‘qotmoqda. Uning o‘rnini tobora tajovuzkor, instrumental va siyosiylashgan ta’sir usullari egallayapti. Natijada gumanitar loyihalar va NNTlar ko‘p holda tor geosiyosiy manfaatlarni ilgari surish vositasiga aylanmoqda.
Mutaxassislar fikricha, almashinuv dasturlari kabi avvalgi hamkorlik formatlari keskin qarama-qarshilik sharoitida ish bermay qolgan. Bu esa Markaziy Osiyo mamlakatlarini axborot va madaniy ta’sir manbalarini qayta ko‘rib chiqishga majbur etmoqda.
“Berlek-Birlik” geosiyosiy tadqiqotlar markazi etnosiyosat va konfliktologiya sektori mudiri, dotsenti Artur Sulaymonovning so‘zlariga ko‘ra hamkorlik an’anaviy energetika doirasidan chiqib bormoqda: tashqi iqtisodiy aloqalarni diversifikatsiya qilish darajasi 20 foizga yetgan. Sulaymonovning ta’rificha, suverenitet — tashqi kuchlarni hisobga olmasdan tashqi va ichki siyosat yurita olish qobiliyatidir. Shuningdek, olim 2025 yilda suverenitet tushunchasi qayta ko‘rib chiqilayotganini, haqiqiy suverenitet iqtisodiy, texnologik va ijtimoiy mustaqillik bilan bog‘liqligini ta’kidladi.
“Yosh ekspertlarni qo‘llab-quvvatlash masalasida asosiy e’tibor aynan yangi avlod mutaxassislariga qaratilishi kerak. Bu borada yoshlar kelajak jarayonlarining faol tashabbuskori sifatida ko‘rilmoqda”, — deya ta’kidladi siyosat fanlari doktori, Toshkent davlat sharqshunoslik instituti professori Nazokat Qosimova.
Ekspertning qayd etishicha, bugun Markaziy Osiyo davlatlari xavfsizlik, iqtisodiy va gumanitar hamkorlik yo‘nalishlarida tobora kelishilgan va umumiy pozitsiyani shakllantirib bormoqda. Aynan shu jarayonlarda mintaqaviy o‘ziga xoslikni anglaydigan, zamonaviy fikrlaydigan yangi avlod ekspertlarining roli ortib bormoqda.
Professor Nazokat Qosimovaning ta’kidlashicha, “Yosh siyosatshunoslar maktabi” kabi tashabbuslar yosh mutaxassislarning tahliliy salohiyatini rivojlantirish, ularning loyiha g‘oyalari va qarashlarini ekspertlar muloqotiga olib kirishda muhim maydon vazifasini bajarmoqda. Shu bois kelajakda mintaqadagi hamkorlik va barqarorlikni ta’minlashda aynan yosh ekspertlarga tayanish zarur.
Brifing muhokamalari shuni ko‘rsatdiki, 2025-yil Rossiya va Markaziy Osiyo munosabatlarida ishonchni mustahkamlash yili bo‘ldi. Bu ishonch endi faqat siyosiy bayonotlar bilan emas, balki iqtisodiy diversifikatsiya, xavfsizlik, suv diplomatiyasi va “tinch atom” kabi strategik sohalarda aniq hamkorlik konturlari orqali mustahkamlanmoqda.
Ekspertlar fikriga ko‘ra, tashqi axborot bosimi va o‘zgarib borayotgan “yumshoq kuch” usullari umumiy tarixiy va madaniy qadriyatlarga tayangan, biroq zamonaviy, texnologik yechimlarni shakllantirishni talab qiladi.
Shu jarayonda yangi avlod ekspertlarini qo‘llab-quvvatlash hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. Mintaqaviy o‘ziga xoslikni anglaydigan, zamonaviy fikrlaydigan yosh mutaxassislar 2026 yil uchun xavfsizlik, iqtisodiy va gumanitar hamkorlik bo‘yicha barqaror yechimlarni ishlab chiqishda asosiy harakatlantiruvchi kuch sifatida ko‘rilmoqda.
B.Sultonova
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
