Iqtisodiyot
Bankomatda muammoga uchragan mijoz sarson bo‘lmasligi kerak
Bankomatlar kiritilgan kartani “yutib yuborishi”, hisobdan pul yechilganiga qaramay, naqd pul bermasligi va shu kabi boshqa holatlarda banklar, to‘lov tizimlari va to‘lov tashkilotlari mijozni o‘rtada “koptok” qilmasdan, uning muammosini mulkka oid ustuvor masala sifatida ko‘rib chiqishi shart. Markaziy bank bozor ishtirokchilariga talabnoma yubordi.
O‘zbekiston Markaziy banki iste’molchilarning bankomatlar bilan bog‘liq muammolari yuzasidan bozor ishtirokchilariga xat yubordi.
15 may kuni imzolangan xat regulyator rasmiy saytiga joylangan.
“Bank kartasidan mablag‘lar yechib olinishi, lekin naqd pul berilmasligi, uzoq kechikish bilan qaytarilishi yoki muvaffaqiyatsiz amaliyot bo‘yicha xizmat haqi ushlab qolinishi kabi holatlar – ikkinchi darajali texnik hodisa sifatida emas, balki iste’molchilarning mulkiy manfaatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan masala sifatida ko‘rib chiqilishi shart”, – deyiladi hujjatda.
Karta bankomatda qolib ketgani yuzasidan mijozning murojaatlari holati haqida uni o‘z vaqtida xabardor qilmaslik hamda mazkur masala bo‘yicha bank, to‘lov tashkiloti va jarayonning boshqa ishtirokchilari o‘rtasida mas’uliyatni biridan boshqasiga o‘tkazib yuborish kabi holatlarni Markaziy bank karta egalariga nisbatan adolatsiz munosabat deb atadi.
Rasmiy xatda tijorat banklari, to‘lov tashkilotlari va to‘lov tizimlari operatorlariga bankomatlar bilan bog‘liq ish sifatini oshirish bo‘yicha quyidagi ko‘rsatma va tavsiyalar berilgan:
bankomat bilan bog‘liq muammo yuz berganda mijozning harakatlar ketmaketligi bo‘yicha tushunarli ma’lumot e’lon qilish;
xizmat haqlari (komissiya) haqida amaliyotdan oldin shaffof ma’lumot berish va xavfsiz foydalanish bo‘yicha tushuntirish ishlarini olib borish;
naqd pul berilmasligi yoki kartani ushlab qolish kabi holatlarni mijozning mulkiy manfaatiga daxldor ustuvor murojaat deb belgilash, murojaat qabul qilinganda uning identifikatsion raqami va ko‘rib chiqish muddatini tasdiqlovchi tasdiqnoma taqdim etish;
agar muammoni ichki manbalar (jurnallar, video, inkassatsiya dalolatnomasi va h.k.) orqali tasdiqlash mumkin bo‘lsa, mijozni bank ofisiga takroran chaqirmaslik hamda muammoni hal qilishda turli bo‘linmalar yoki tashkilotlar o‘rtasida sarson qilmaslik;
mijoz murojaat qilgan aloqa kanalidan (koll-markaz, mobil ilova, sayt yoki filial) qat’i nazar, yuzaga kelgan hodisa bo‘yicha sifati va mazmuni bir xil bo‘lgan aniq va tushunarli ma’lumot olishini ta’minlash;
“murojaatni ko‘rib chiqish”dan “kafolatlangan natija” modeliga o‘tish, bunda asosiy ko‘rsatkich sifatida puldan foydalanish imkoniyati tiklangan vaqtni hisobga olish hamda to‘lov tizimlari tomonidan tasdiqlangan xatoliklar bo‘yicha mablag‘larni mijoz murojaatisiz (proaktiv tarzda) qaytarishni kengaytirish;
lozim darajada bajarilmagan amaliyotlar bo‘yicha ushlab qolingan komissiyani asosiy summa bilan bir vaqtda yoki avtomatik ravishda mijozga qaytarish;
muvaffaqiyatsiz amaliyotlarni tezkor qayta ishlashga qaratilgan texnologik yechimlarni joriy etish, inson omili ishtirokini qisqartirish va nosozliklar sababini tahlil qilgan holda chora-tadbirlar ko‘rish;
bankomatlarning texnik jihatdan ishchi holatda bo‘lishini, shu jumladan aloqa, elektr ta’minoti, UPS tizimlari ishlashini ta’minlash, eskirgan uskunalarni almashtirish hamda ko‘cha yuzalarida joylashgan yoki ko‘p shikoyat tushayotgan qurilmalarga alohida profilaktik e’tibor qaratish lozim.
“Bankomatlar infratuzilmasini yanada rivojlantirish nafaqat miqdoriy o‘sishda, balki xizmat ko‘rsatish standartlarining sifatida ham namoyon bo‘lishi zarur va texnik nosozlik yuz berganda tizim iste’molchini muammo bilan yolg‘iz qoldirmasligi, balki uni tushunarli va adolatli tarzda hal etishi shart”, – deyiladi regulyator talabnomasida.
Markaziy bank bozor ishtirokchilarini yuqorida bayon etilganlarga mas’uliyat bilan yondashish, bankomatlar ish sifatini oshirish hamda iste’molchilarning huquqlari buzilishi holatlarini kamaytirish bo‘yicha tezkor amaliy choralar ko‘rishga chaqirgan.