Iqtisodiyot
bank omonatlari, aksiyalar yoki investitsion paketlar?
2025 yilda inflyasiya jamg‘armalarni zaiflashtirmoqda. Shu sababli, mablag‘ni saqlab qolish va barqaror daromad olish imkonini beruvchi vositalarga bo‘lgan qiziqish ortib bormoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezident huzuridagi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2024 yilda mamlakatda inflyasiya darajasi 9,8%ni tashkil etgan. Bunday sharoitda jamg‘armalarni himoya qilish masalasi dolzarbligicha qolmoqda. Kapitalning xarid qobiliyatini saqlab qolish uchun investitsiya daromadliligi, hech bo‘lmaganda, inflyasiya darajasiga teng bo‘lishi zarur.
2025 yilda qaysi birini tanlash kerak; bank omonatlari, fond bozori yoki investitsion kompaniyalar orqali kiritmalar? Har bir vositaning o‘ziga xos xususiyatlari va cheklovlari mavjud.
Bank omonatlari: real daromadlilikka tayanamiz
2025 yilda bank omonatlarida foiz stavkalari pasayib, shartlar esa keskinlashmoqda.
Masalan, xorijiy valyutadagi omonatlarda mart oyida eng yuqori stavka yiliga 8%ni tashkil etgan, biroq bu kabi takliflarni faqat ayrim banklar bergan. Bunday omonatlar odatda qo‘shimcha mablag‘ kiritish yoki qisman yechib olish imkoniyatini bermaydi va mablag‘lar 3 yilgacha muzlatiladi.
Milliy valyutadagi omonatlarga kelsak, bu yerda yanada sezilarli o‘zgarishlar bo‘lmoqda. Yil boshida ayrim banklar 25–26%gacha daromadlilik taklif qilgan bo‘lsa, aprelda maksimal stavka 23%ni tashkil etdi. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, jismoniy shaxslar uchun o‘rtacha foiz stavkasi 21,6%gacha tushgan.
Shu bilan birga, real daromadlilikni hisobga olish muhim — ya’ni nominal stavkadan inflyasiyani ayirish kerak. Masalan, 2024 yilda inflyasiya 9,8% bo‘lgan taqdirda, 21% stavkada investorning real daromadi taxminan 11%ni tashkil qiladi. Ya’ni, daromadning deyarli yarmi inflyasiya tomonidan «yo‘q qilinadi».
Yana bir muhim omil — omonatlarni sug‘urtalash shartlaridagi o‘zgarishlardir. 2025 yil 19 fevraldan boshlab davlat bir bankdagi bir mijoz uchun 200 million so‘mgacha bo‘lgan omonatni kafolatlaydi. Ushbu summadan ortiqcha mablag‘lar esa sug‘urtalanmaydi: agar bank muammoga uchrasa, qo‘shimcha mablag‘ni qaytarib olish faqat sud orqali va bankning likvid aktivlari mavjud bo‘lsa mumkin bo‘ladi.
Shu tariqa, 2025 yilda bank omonatlari konservativ va tushunarli moliyaviy vosita sifatida qolmoqda. Biroq inflyasiya va yangi tartibga soluvchi talablardan kelib chiqqan holda, ular tobora ko‘proq kapitalni ko‘paytirish emas, balki uning xarid qobiliyatini qisman saqlab qolish vositasi sifatida qaralmoqda.
Fond bozori: salohiyatli, ammo xavfli vosita
Fond bozori — O‘zbekiston iqtisodiyotining eng yosh segmentlaridan biri. U rivojlanmoqda: yangi kompaniyalar va kapital jalb qilish mexanizmlari paydo bo‘lmoqda. Davlat IPO va davlat obligatsiyalarini joylashtirish orqali sarmoya muhitini yanada ochiq va qulay qilishni maqsad qilgan.
Ammo bu bozorning o‘ziga xos xususiyatlari bor. Mamlakatimiz tarixida aksiyalar keskin arzonlashgan holatlar bo‘lgan. Bu fond bozorining asosiy xususiyatini ko‘rsatadi: daromad kafolatlanmaydi va investitsiyani yechib olish qiyin bo‘lishi mumkin. Likvidlik past bo‘lganida, aksiyalar uzoq vaqt «muzlatilgan» holda qolib ketishi, ya’ni adolatli narxda sotib bo‘lmasligi mumkin.
Fond bozori nafaqat qiziqish, balki bilim va tayyorgarlikni ham talab qiladi. To‘g‘ri aktiv tanlash uchun emitent hisobotini tahlil qilish, egalik tuzilmasini baholash, bozor kon’yunkturasini tushunish zarur. Bu — xavf bilan ishlashga tayyor va qat’iy daromad kutmaydiganlar uchun vosita.
Daromad olishning zamonaviy yechimlari
O‘zbekistonda yangi formatdagi investitsion kompaniyalar shakllanmoqda. Ular tushunarli mexanizmni taklif etmoqda: sarmoya, belgilangan muddat, kutilayotgan daromad va oldindan rejalashtirilgan to‘lov grafigi. Shunday kompaniyalardan biri bu — Way II.
Way II modeli biznes ko‘rsatkichlarga asoslangan. Mablag‘lar real sektor kompaniyalariga yo‘naltiriladi va to‘lovlar ularning moliyaviy natijalariga bog‘liq bo‘ladi. Way II da kutilayotgan yillik daromadlilik 10–15%ni tashkil etadi, daromad esa yiliga ikki marta to‘lanadi. Investor bozordagi vaziyatni kuzatmasdan yoki aktivlarni boshqarmasdan muntazam daromad oladi.
Eng e’tiborga molik jihat — Way II investitsion vositalari Islomiy moliyaviy normalarga to‘liq mos va bu Islamic Finance Consulting Board (IFCB) tomonidan tasdiqlangan.
Valyuta xavflaridan himoya qanday ishlaydi?
Way II modeli valyuta xatarlarini ham hisobga oladi. Mablag‘ so‘mda kiritilgach, u darhol dollarga bog‘lab olinadi. Daromad to‘langanda esa hisob-kitob amaldagi kurs bo‘yicha amalga oshiriladi va investor milliy valyutada daromadning ekvivalentini oladi.
Masalan, 2025 yil mart oyida kompaniya Akfa Aluminium Group bilan loyihaga sarmoya kiritgan investorlar uchun daromad to‘ladi. Agar investor 2024 yil 3 sentyabrda 72 million so‘mga Gold Next paketini rasmiylashtirgan bo‘lsa, o‘sha kundagi Markaziy bank kursi 12 622,77 so‘m bo‘lib, bu 5 704 AQSh dollariga teng edi. Yillik daromadlilik 13,6%ni tashkil etgan. Yarım yillik daromad 387,87 dollarga teng bo‘lgan. 2025 yil 3 mart kuni MB kursi 12 890,07 so‘mga yetgan va to‘lov ayni kurs asosida qayta hisoblanib, taxminan 5 million so‘mni tashkil etgan.
Shu tarzda, valyuta himoyasi mexanizmi milliy valyuta kursining o‘zgarishiga qaramay, daromad ekvivalentini saqlab qolishga imkon beradi.
Way II investitsion modeli va mavjud paketlar haqida batafsil ma’lumot olish uchun quyidagi manbalarga murojaat qilishingiz mumkin:
Telefon: (+998) 78−555−55−55
Manzil: Toshkent shahri, Yashnobod tumani, Maxtumquli ko‘chasi, 2/1
Veb-sayt: waygroup.uz
Facebook: fb.com/WayIIGroup
Instagram: @way_ll_group
Telegram: t.me/wayllgroup
O‘zbekiston Markaziy banki 2026-yil mart oyidagi xizmatlar narxi yillik o‘zgarishiga oid ma’lumotlarni e’lon qildi. Unga ko‘ra, eng katta narx o‘sishi 281,8 foiz bilan shaxsiy transport vositalarini sug‘urtalashda qayd etildi.
Trolleybusda yo‘l haqi bir yilda 100 foizga, tarmoq gaz 39,2 foizga, sovuq suv 35,1 foizga qimmatladi. Haydovchilik kurslari narxi ham 35,8 foizga oshdi.
Shuningdek, chiqindi tashlash xizmati 28,7 foiz, suyultirilgan gaz 25 foiz, tramvayda yo‘l haqi 23,3 foiz, muzey xizmatlari esa 21,1 foizga qimmatladi.
Arzonlashgan xizmatlar ro‘yxatida ichki yo‘lovchi havo transporti birinchi o‘rinda — yillik 10,9 foizga tushdi. Pul o‘tkazmalari uchun haq to‘lash 6,7 foizga, xalqaro yo‘lovchi havo transporti 5,5 foizga arzonladi.
Shu jumladan, nodavlat oliy ta’lim muassasalarida o‘qish narxi 0,5 foizga, mikromoliyaviy xizmatlar esa 0,02 foizga pasaydi. Metroda yo‘l haqi, mobil internet, davlat maktabgacha ta’lim va davlat OTMlarida o‘qish narxlari o‘zgarmadi.
Markaziy bank ma’lumotiga ko‘ra, iste’mol narxlari indeksi savatidagi jami 98 turdagi xizmatdan 68 tasining, ya’ni 69 foizining yillik narx o‘sishi 10 foizdan past bo‘ldi.
Markaziy bank 2026-yil 16-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 49,05 so‘mga oshib, 12 190,43 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 49,29 so‘mga oshdi va 14 362,76 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 526,57 so‘m bo‘ldi (+83,5).
Rossiya rubli 162,09 so‘m etib belgilandi (+1,83).
2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonga 20 ta xorijiy davlatdan 136,2 tonna kofe import qilindi. Uning umumiy qiymati 1,6 mln AQSh dollarini tashkil etgan, deya xabar berdi Milliy statistika qo‘mitasi.
Qayd etilishicha, bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 65,4 tonnaga yoki 32,4 foizga kamaygan. Shu tariqa, mamlakatga kofe yetkazib berish hajmida sezilarli pasayish qayd etilgan.
2026-yilning dastlabki ikki oyida O‘zbekistonga eng ko‘p kofe yetkazib bergan davlat 46,3 tonna bilan Italiya bo‘ldi.
Shuningdek, Efiopiya 26,7 tonna, Vetnam 15 tonna, Germaniya 14,8 tonna va Rossiya 14,2 tonna hajmda kofe eksport qilgan.
Qolgan 19,2 tonna kofe esa boshqa davlatlar hissasiga to‘g‘ri kelgan. Bu esa import bozorida bir nechta asosiy yetkazib beruvchilar ustunligini ko‘rsatadi.
18:01
O‘zbekistonga smartfon va noutbuklar importining yangicha kanali ochiladi
Source link
UzAuto Motors 1-chorakda sotuvlarni 12 foizga oshirishga erishdi, lekin boshqalar undan ancha tezroq o‘syapti. Masalan, BYD Uzbekistan hozir o‘tgan yilga qaraganda 2 barobar ko‘proq avtomobil sotmoqda. O‘tgan bir yil davomida Yuan Up’ga talab 5 barobarga oshdi. Song Plus sotuvlari esa 2 karraga ko‘paydi.
O‘zbekiston avtomobil sanoati korxonalari 2026 yil 1-choragida 91 088 ta avtomobil sotdi, deya xabar berdi “O‘zavtosanoat” AJ. Bu ko‘rsatkich – o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 15 735 taga yoki 21 foizga ko‘p.
Bir yillik dinamikaga qaralsa, BYD Uzbekistan sotuvlarni qariyb 2 barobarga oshirgani e’tiborli. Kompaniya o‘tgan yili yanvar-mart oylarida 4045 ta avtomobil sotgan bo‘lsa, joriy yilning shu davrida sotuvlari 93 foizga oshgan va 7799 taga yetgan.
Shuningdek, 1-chorakda ADM Jizzakh sotuvlari 26 foizga (8623 tadan 10 886 taga), Khorezm Auto sotuvlari 24 foizga (21 275 tadan 26 348 taga) oshgan.
Bozor yetakchisi UzAuto Motors esa 12 foizlik o‘sishga erishgan: 1-chorakda sotilgan avtomobillar soni 40 985 tadan 45 881 taga yetgan.
Avtomobil brendlari kesimidagi raqamlarga kelsak, Chevrolet brendining bozordagi ulushi 80 foizdan pasayganini ko‘rish mumkin: o‘tgan yili 1-chorakda bu brendga mansub avtomobillar bozorning 82,6 foizini tashkil etgan bo‘lsa, hozir bu ko‘rsatkich 79,3 foizgacha tushgan.
Shu bilan birga, Chevrolet sotuvlari 16 foizga oshganini ham qayd etish lozim. Lekin boshqa brendlar, aniqrog‘i BYD (+93%) va Kia (+65%) sotuvlari bozor yetakchisiga qaraganda tezroq o‘sgani natijasida, o‘tgan bir yil davomida Chevrolet’ning bozordagi dominant ulushi 3,3 foiz punktga qisqargan.
Avtomobil modellari qatori yetakchisi – Chevrolet Cobalt sotuvi joriy yil birinchi chorakda 24 mingtaga yetmagan, bu – 17 foizlik pasayishni ko‘rsatadi.
Damas, Tracker va Onix’ga talab esa sezilarli oshgan: Damas sotuvi 22 foizga (18,8 mingta sotilgan), Tracker xaridorlari 55 foizga (11,2 mingta), Onix sotuvlari esa 156 foizga (10,4 mingta) ko‘paygan.
Chevrolet brendidan tashqarida eng ko‘p sotilayotgan model hamon Kia Sonet bo‘lib qolmoqda: bu avtomobil joriy yil 1-chorakda salkam 5600 ta sotildi, bu – bir yil oldingiga qaraganda 43 foizga ko‘p.
Keyingi o‘rindagi BYD Song Plus Champion DMI sotuvlari 2 barobarga oshgan (2,8 mingta sotilgan, +97%), lekin o‘sish sur’ati bo‘yicha yetakchi u emas.
BYD Uzbekistan o‘tgan yili shu davrda qariyb 400 ta Yuan Up sotgan edi, joriy yilda esa bu ko‘rsatkich 2,1 mingtaga yetdi. Ya’ni bu modelga talab o‘tgan bir yil davomida 5,2 barobarga oshgan.
“O‘zavtosanoat” AJ e’lon qilgan infografikalar
2025 yil 1-chorak:
2026 yil 1-chorak:
O‘zbekistonda har 100 uy xo‘jaligiga nechta avtomobil to‘g‘ri kelishi ma’lum qilindi
Fors ko’rfazi davlatlari AQSh-Eron muloqotini tiklashga intilmoqda
Shavkat Mirziyoyev Farrux Zokirovga «Buyuk xizmatlari uchun» ordenini topshirdi
-
Dunyodan3 days ago
Eron rahbarlari AQSh va Isroildan tovon puli talab qilmoqda
-
Sport5 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Dunyodan5 days ago
Rossiya mudofaa vazirining sobiq o‘rinbosari 19 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Centrum Air mavsumning asosiy yo‘nalishlaridan birini ishga tushiradi – Antalyaga kunlik reyslar
-
Jamiyat4 days ago«Qamchiq» dovonida yuk mashinasi yonib ketdi
-
Mahalliy3 days ago
Xorijlik abituriyentlar uchun «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» grant dasturi joriy etiladi
-
Dunyodan3 days ago
Eronning sobiq tashqi ishlar vaziri havo hujumida halok bo‘ldi
-
Siyosat3 days ago
Buxoroda O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining uchrashuvi bo‘lib o‘tdi