Iqtisodiyot
“Assalomu alaykum” bo‘lmaguncha, ruxsat berishmaydi
Toshkentda qurilish uchun ruxsatnomalar va kadastr hujjatlarini olish bilan bog‘liq korrupsiyaviy “xarajatlar” bitta uy uchun 200 ming dollargacha yetishi mumkin, deya ma’lum qildi tadbirkor Usmonjon Abdusamatov. U davlat organlari tomonidan arizalar qayta-qayta rad etilishi, “assalomu alaykum” bo‘lganidan keyingina ruxsat berilishini aytib, asossiz rad javobi beradiganlarga chora ko‘rishni so‘radi.
Savdo-sanoat palatasi efiridan kadr
29 avgust kuni Savdo-sanoat palatasi tomonidan qurilish sohasi vakillari bilan ochiq muloqot tashkil etildi. Tadbirda so‘z olgan quruvchi Usmonjon Abdusamatov ruxsatnomalar olish va kadastr hujjatlarini rasmiylashtirish vaqtidagi korrupsiyadan shikoyat qildi.
“Ko‘p joyda muammo bo‘lyapti. Misol uchun, men yashaydigan hududda yer 100 ming dollar turadi. Shunga bitta taklif. Xufiyona iqtisodiyotga buning to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’siri bor. “Dom” qurilishiga yer sotib olamiz-da, u yerning narxini kirita olmayapmiz, haqiqiy narxini. Shunga bu tizimga kiritish kerak bo‘ladi. Har bitta hududning narxi bor. Masalan, bir sotix yer uchun Mirzo Ulug‘bek tumanida 100 ming dollar, Sergeli tumanida 40 ming dollar, Chorsu hududida 50 ming dollar narxni kiritib, to‘g‘rilab qo‘yish kerak. Buning kvartiraga keyinchalik ta’siri bor”, – dedi tadbirkor.
Abdusamatovning so‘zlariga ko‘ra, muammolar sotib olingan yerga ruxsatnoma olish bosqichidanoq boshlanadi.
“Yerni sotib oldik. Ana endi ruxsatnoma olish kerak. Ruxsatnomaga “zayavka” tashlayapmiz – “otkaz”. “Zayavka” tashlayapmiz – “otkaz”. Toki haligi manziliga borib, “assalomu alaykum” bo‘lmaguncha (tadbirkor qo‘li bilan pul sanash ishorasini qiladi – tahr.). To‘g‘ri gapni gapirishimiz kerak. Bu to‘g‘ridan to‘g‘ri ertangi xarajatimizga ta’sir qilyapti. Misol uchun, bitta uyni 500 ming dollarga ko‘tarayotgan bo‘lsak, kimgadir 50 ming, kimgadir 100 ming, kimgadir 20 ming bo‘lib, u o‘sha joyga minib qolyapti”, dedi u.
Quruvchi mutasaddilardan arizalarning asossiz rad etilishiga qarshi chora ko‘rishni so‘radi.
“Mana bu odam kompyuterda o‘tiribdi, men ariza tashladim, „otkaz“ bosdi. Javob bersin: nimaga „otkaz“ bosdi? Shuni javobgarlikka tortish chorasini ko‘rish kerak. Nimaga sen 5 marta „otkaz“ qilgandan keyin, 6-safarda ma’qullading? O‘sha ariza, o‘sha ariza. O‘sha korxona, o‘sha korxona.
Keyin, kadastr to‘g‘risida hozir gapirishdi. Nima uchun kadastr? Biz ariza tashlaganimizdan keyin, yer sotib oldik. Kadastr hujjat yig‘indisini qilib, arxitekturaga chiqarib yuboradi. Shu jarayonda ham kadastr juda katta muammo qilyapti. Mening o‘zimning korxonalarimda 10 martalab qaytib kelgan arizalar bor. O‘sha arizalarni qaytargan odamlarga qandaydir jazo chorasi qo‘llash kerak”, dedi Abdusamatov.
Tadbirkor Toshkentda ruxsatnomalar olish va kadastr reyestridan o‘tish bilan bog‘liq qo‘shimcha xarajatlar har bir uy uchun 200 ming dollar, Toshkent viloyatida esa 100 ming dollargacha yetishi mumkinligini da’vo qildi.
U mana shu “xarajatlar” yo‘q qilinsa, bu pullarni soliqqa to‘lashga tayyorligini bildirdi.
Vazirlik munosabati
3 sentabr kuni Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi tadbirkorning ushbu e’tirozlariga munosabat bildirdi.
“Birinchidan, qurilish sohasiga oid barcha davlat xizmatlari va to‘lovlar belgilangan tartibda elektron tarzda amalga oshiriladi. Qo‘shimcha mablag‘ talab qilinishi mumkin emas.
Bunda jismoniy va yuridik shaxslar har qanday shaharsozlik hujjatlarini faqatgina my.gov.uz elektron portali hamda Davlat xizmatlari markazlari orqali yuborishlari mumkin. Ushbu jarayonlarda jismoniy yoki yuridik shaxs hamda vakolatli organ vakili o‘rtasida o‘zaro muloqotga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ikkinchidan, so‘nggi yillarda sohadagi byurokratik to‘siqlarni qisqartirish, inson omilini minimallashtirish va korrupsiyaviy holatlarni oldini olish maqsadida qator islohotlar amalga oshirildi va bu jarayon izchil davom etirilmoqda.
Xususan, obekt qurilishiga oid ruxsatnoma olishdan tortib, foydalanishga qabul qilishgacha bo‘lgan barcha jarayonlar vazirlikning “Shaffof qurilish” milliy axborot tizimi orqali to‘liq nazorat qilib boriladi.
Ushbu jarayonlar Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-apreldagi 200-son qarori bilan tasdiqlangan ma’muriy reglamentlar bilan aniq tartibga solingan.
Uchinchidan, hozirda qurilish sohasida davlat xizmatlarini raqamlashtirish bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Bu jarayon shaffoflikni ta’minlash, ortiqcha ovoragarchilikni bartaraf etish hamda tadbirkorlar va aholi uchun qulayliklar yaratishga xizmat qiladi.
To‘rtinchidan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 26 iyuldagi PQ-236 sonli qarori va Vazirlar Mahkamasining 2024yil 2-martdagi 149-son qaroriga binoan, Toshkent shahrida muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari va transport infratuzilmasini yaratish xarajatlarining bir qismini qoplash maqsadida shaharda quriladigan (rekonstruksiya qilinadigan) obektlarning (bundan budjet tizimi mablag‘lari hisobidan moliyalashtiriladigan obektlar, yakka tartibdagi uy-joylar hamda nodavlat maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari mustasno) jami qurilish hajmining har bir kub metri uchun bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida yig‘im joriy etilgan.
Ushbu yig‘im to‘liq hajmda Toshkent shahri hokimligi huzuridagi Toshkent shahrini rivojlantirish jamg‘armasiga o‘tkaziladi”, – deyiladi vazirlik bayonotida.
Qurilish vazirligiga ko‘ra, agar tadbirkorlar yoki fuqarolar qurilish bilan bog‘liq korrupsiyaviy holatlarga duch kelsa, vazirlik va uning hududiy tuzilmalarida tashkil qilingan komplayens bo‘limlariga quyidagilar orqali murojaat qilishi mumkin:
Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi ishonch telefoni: +99871-210-11-04 (1066)
qisqa ishonch raqami: 1298
elektron pochta: [email protected]
korrupsiyaga qarshi murojaatlar uchun alohida manzil: [email protected]
Telegram-bot: @QurilishKomplayensbot
Qayd etilishicha, vazirlik sohada shaffoflik, qonuniylik va ochiqlikni ta’minlashni o‘zining ustuvor vazifasi sifatida belgilab olgan va yuzaga kelayotgan barcha savollarga javob berishda hamisha ochiq.
Prezident Shavkat Mirziyoyev neft-gaz tarmog‘ida navbatdagi kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik ishlarining borishi yuzasidan axborot bilan tanishdi.
2026-2027-yillar kuz-qish mavsumida aholi, ijtimoiy soha obyektlari va iqtisodiyot tarmoqlarini energiya resurslari bilan barqaror ta’minlash maqsadida ishlab chiqilgan kompleks chora-tadbirlar ko‘rib chiqildi. Tabiiy va suyultirilgan gaz yetkazib berish, magistral va hududiy gaz tarmoqlarini ta’mirlash, yoqilg‘i zaxiralarini shakllantirish hamda avariya-tiklash brigadalarining shayligini ta’minlash bo‘yicha aniq vazifalar qo‘yildi.
Tabiiy gaz ta’minoti tizimini mavsumga tayyorlash ishlariga alohida e’tibor qaratildi. Jumladan, mavsumgacha magistral gaz quvurlarining 53,7 kilometr nuqsonli qismini almashtirish, kompressor stansiyalaridagi 77 ta gaz haydash agregatini mukammal ta’mirlash rejalashtirilgan.
Shuningdek, 881 ta mahalladagi 220 ming xonadonning gaz ta’minotini yaxshilash va texnologik yo‘qotishlarni qisqartirish maqsadida uch bosqichli taqsimlash tizimidan ikki bosqichli tizimga o‘tkazish ko‘zda tutilgan. 711,9 kilometr gaz tarmog‘i va 400 ta gaz taqsimlash punkti mukammal ta’mirlanadi hamda rekonstruksiya qilinadi.
Aholi va ijtimoiy soha obyektlarini suyultirilgan gaz bilan ta’minlash masalasi ham ko‘rib chiqildi. Kuz-qish mavsumida 325,7 ming tonna suyultirilgan gaz yetkazib berish, shu jumladan, borish qiyin bo‘lgan 229 ta qishloqdagi 104,7 ming iste’molchiga 8,2 ming tonna suyultirilgan gaz yetkazish belgilangan.
Qish davri uchun yoqilg‘i zaxiralarini shakllantirish bo‘yicha ham choralar ko‘rilmoqda. Jumladan, dekabr-yanvar oylari uchun 120 ming tonna avtobenzin zaxirasini yaratish rejalashtirilgan. Issiqlik elektr stansiyalariga mavsum davomida 4 million 161 ming tonna ko‘mir yetkazib berish prognoz qilinmoqda.
“O‘zbekneftgaz” tizimidagi korxonalarda texnologik barqarorlikni ta’minlash maqsadida 90 ta texnologik qurilmada ta’mirlash ishlari amalga oshiriladi. Bu ishlab chiqarish quvvatlarining uzluksiz ishlashi, aholi va iqtisodiyot tarmoqlariga energiya resurslarini barqaror yetkazib berishga xizmat qiladi.
Tayyorgarlik ishlari faqat neft-gaz tizimi bilan cheklanmay, umumiy energetika va kommunal sohalar bilan uzviy bog‘liq holda olib borish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi. Shu maqsadda respublika va hududiy komissiyalar faoliyatini yo‘lga qo‘yib, mavsumga tayyorgarlik ishlarini muvofiqlashtirish va doimiy nazorat qilib borish topshirildi.
Mutasaddilarga belgilangan chora-tadbirlar ijrosini qat’iy nazorat qilish, mavsumga tayyorgarlik ishlarini muddatida va sifatli yakunlash, aholi hamda ijtimoiy soha obyektlariga tabiiy va suyultirilgan gaz, shuningdek, boshqa yoqilg‘i resurslarini barqaror yetkazib berish bo‘yicha tegishli topshiriqlar berildi.
«Bozorlar va savdo komplekslarida raqamlashtirish ishlarini samarali tashkil etish hamda maishiy korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Hukumat qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 oktyabrgacha «E-bozor» yagona raqamli bozor platformasi sinov tarzida, 2027 yil 1 martgacha to‘liq amaliyotga joriy etiladi.
Unda quyidagilar nazarda tutiladi:
bozorlar va savdo komplekslari pasporti, manzili, bo‘sh savdo shoxobchalari va savdo o‘rinlari ochiq e’lon qilib borilishi;
aholini bozorlar va savdo komplekslari faoliyatiga oid ma’lumotlar bilan tanishtirish, bozor ma’muriyatiga elektron murojaat yo‘llash va javob olish imkoniyatlari.
«E-bozor» platformasi «Soliq» axborot tizimlari kompleksi tarkibida joriy etiladi.
Har bir bozor va savdo kompleksiga soliq xodimlari biriktiriladi va ularning faoliyati samaradorligi kunlik tahlil qilib boriladi.
Bozorlar hududida va ularga tutash hududlarda joylashgan avtotransportlarni vaqtincha saqlash joylarida to‘lovlarni yagona QR kod orqali to‘lash imkoniyati yaratiladi.
2026 yil 1 avgustdan transportlarni saqlash joylaridan chiqarib yuborish bo‘yicha ruxsatnoma faqat ma’muriy ishni ko‘rib chiquvchi organ va ijro organi tomonidan «Jarima maydonchasi» axborot tizimida QR-kod bilan tasdiqlanadi va elektron tarzda yuboriladi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonunni imzoladi. Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva buni joriy yilning eng muhim iqtisodiy yangiliklaridan biri va so‘nggi o‘n yilda amalga oshirilgan tizimli islohotlarning mantiqiy natijasi deb baholadi.
Foto: Telegram / Saida Mirziyoyeva
Prezident Shavkat Mirziyoyev «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonunni imzoladi. Bu haqda Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva xabar berdi.
«Bu joriy yilning eng muhim iqtisodiy yangiliklaridan biri hamda qariyb o‘n yildan buyon amalga oshirib kelinayotgan tizimli islohotlarimizning mantiqiy natijasidir. Endi Toshkent xalqaro moliya markazini tashkil etish rasman Konstitutsiyaviy qonun darajasida mustahkamlandi. Markaz Angliya huquqi asosida, alohida huquqiy maqomga ega bo‘lgan hudud sifatida faoliyat yuritadi. Shuningdek, o‘zining maxsus tartibga solish tizimi, mustaqil tijorat sudi hamda ilg‘or xalqaro standartlarga asoslangan huquqiy muhitiga ega bo‘ladi. Global investorlar, banklar, investitsiya fondlari va xalqaro moliya kompaniyalari aynan mana shunday shaffof mexanizmlar bilan ishlashga o‘rgangan. Mazkur yangi regulyatorlik ekotizimi xalqaro kapital, zamonaviy moliya xizmatlari va yirik transmilliy loyihalar uchun mamlakatimizning jozibadorligini oshirishi kutilmoqda. Mohiyatan olganda, ushbu qonun jahon bozorining eng qimmatli aktivi — ishonchga investitsiyadir. Toshkent investorlar uchun tushunarli qoidalarni hamda kapitalning eng yuqori darajadagi himoyasini kafolatlagan holda, jahon moliya tizimining uzviy qismiga va butun mintaqa iqtisodiy rivojining yetakchi drayveriga aylanish sari dadil qadam tashlamoqda», deb yozdi Saida Mirziyoyeva ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida.
Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatining huquqiy asoslarini mustahkamlash maqsadida Konstitutsiyaviy qonun qabul qilinishi haqida prezident Shavkat Mirziyoyev 18 iyun kuni Xorijiy investorlar kengashining navbatdagi yig‘ilishida ma’lum qilgan edi.
«Yaqinda O‘zbekiston Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining Xalqaro investitsiyalar va ko‘p millatli korxonalar to‘g‘risidagi deklaratsiyasiga qo‘shilishi e’lon qilindi. Ushbu yo‘nalishdagi ishlarning mantiqiy davomi sifatida Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risidagi Konstitutsiyaviy qonun qabul qilinishi kutilmoqda. Bularning barchasi g‘oyalaringiz amaliyotda izchil tatbiq etilayotganining yorqin dalilidir», dedi prezident.
Rossiya «O‘rta Osiyo – Markaz» magistral gaz quvurlari tizimi orqali Qozog‘iston hududidan O‘zbekistonga eksportni oshirishda davom etmoqda.
Foto: Aleksandr Demyanchuk / TASS
2026 yilda Rossiya quvur gazining O‘zbekistonga yetkazib berish hajmi 40 foizdan ko‘proqqa — 7 mlrd kub metrdan 10 mlrd kub metrdan oshiqroqqa yetishi mumkin. Bu haqda Xalqaro energetika agentligining (XEA) jahon gaz bozoriga bag‘ishlangan choraklik sharhida so‘z boradi.
Rossiya «O‘rta Osiyo — Markaz» magistral gaz quvurlari tizimi orqali Qozog‘iston hududidan O‘zbekistonga eksportni oshirishda davom etmoqda, deb qayd etiladi hisobotda.
Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda Rossiya va Turkmanistondan import qilingan gaz qiymati 1,2 foizga arzonlab, 1,66 mlrd dollarni tashkil etgan. Shu bilan birga, Rossiya gazini yetkazib berishning fizik hajmi 14,9 foizga — 5,64 mlrd kub metrdan 6,48 mlrd kub metrga oshgan.
Importning o‘sishi mamlakatda gaz qazib olish hajmining pasayib borayotgani fonida kuzatilmoqda. XEA ma’lumotlariga ko‘ra, yanvar–may oylarida O‘zbekistonda tabiiy gaz qazib olish o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 14 foizga yoki 2,6 mlrd kub metrga kamaygan.
Agentlik bu pasayishni mavjud konlarning avvalgi qazib olish hajmlarini saqlab qolish imkoniyatlari yomonlashgani bilan izohlamoqda.
Taqqoslash uchun, Turkmanistonda bu davrda gaz qazib olish hajmi deyarli o‘zgarmagan. Qozog‘istonda esa taxminan 8 foizga yoki 1 mlrd kub metrdan ko‘proqqa kamaygan.
Umuman olganda, Yevroosiyoda gaz qazib olish 2025 yil yakunlari bo‘yicha 3 foizlik pasayishdan so‘ng birinchi yarim yillikda tiklana boshladi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich asosan Rossiya hisobiga qariyb 2,5 foizga o‘sgan. 2026 yil yakunlari bo‘yicha XEA mintaqada qazib olish hajmi 2 foizga oshishini kutmoqda.
Yevroosiyoda (Armaniston, Ozarboyjon, Gurjiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Rossiya, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston) gazga bo‘lgan talab qariyb 3 foizga o‘sishi mumkin. Bunga yil boshidagi qish oylarining sovuqroq kelgani ham sabab bo‘ldi. Shu bilan birga, mintaqada qazib olish hajmi hamon 2021 yilgi darajadan 9 foizga pastligicha qolmoqda.
Jahon bankining yangi tahliliy hisobotiga ko‘ra, logistika, turizm va farmatsevtika O‘zbekiston iqtisodiyotining eng yuqori salohiyatga ega tarmoqlari hisoblanadi. Ushbu sohalarda maqsadli islohotlar amalga oshirilsa, mamlakatda 300 mingdan ortiq yangi ish o‘rni yaratish va milliardlab dollar xususiy investitsiyalarni jalb qilish imkoni paydo bo‘ladi.
Jahon banki tahlilchilari fikricha, mazkur uch tarmoq xususiy kapitalni jalb etish, bandlikni oshirish va iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish nuqtai nazaridan eng istiqbolli yo‘nalishlar sanaladi. Bu sohalarni rivojlantirish raqobatbardosh va xususiy sektor yetakchilik qiladigan iqtisodiyotni shakllantirishga xizmat qiladi.
Hisobotda qayd etilishicha, 2017 yildan buyon O‘zbekistonda amalga oshirilgan bozor islohotlari ishbilarmonlik muhitini yaxshilash va aholi daromadlarini oshirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan. Shu bilan birga, «O‘zbekiston – 2030» strategiyasida belgilangan maqsadlarga erishish uchun raqobatni cheklayotgan omillarni bartaraf etish, malakali kadrlar tayyorlash, infratuzilmani rivojlantirish va tartibga solish tizimini takomillashtirish zarurligi ta’kidlangan.
Logistika sohasida avtomobil yuk tashuvlari va ombor infratuzilmasini rivojlantirish ustuvor yo‘nalish sifatida baholangan. Yer ajratish va qurilish jarayonlarini soddalashtirish, xalqaro yuk tashish ruxsatnomalarini raqamlashtirish orqali 950 million dollardan 1,05 milliard dollargacha xususiy investitsiyalarni jalb qilish hamda 108 mingtagacha yangi ish o‘rni yaratish mumkinligi qayd etilgan.
Turizm sohasida esa madaniy va ekologik turizmni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar mavjudligi ta’kidlangan. Yer ijarasi mexanizmlarini takomillashtirish, malakali kadrlar tayyorlash va turistik obektlarni samarali boshqarish hisobiga 3,1 milliard dollardan 4,2 milliard dollargacha xususiy investitsiyalarni jalb qilish mumkin. Bu esa 120–180 ming yangi ish o‘rni yaratish, turistik oqimlarni diversifikatsiya qilish va sohaning iqtisodiy samaradorligini oshirish imkonini beradi.
Hisobotda farmatsevtika ham yuqori o‘sish salohiyatiga ega strategik tarmoq sifatida qayd etilgan. Jahon banki ushbu sohada ham xususiy investitsiyalarni keng jalb qilish va mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish iqtisodiyotning barqaror o‘sishiga xizmat qilishini ta’kidlagan.
Prezidentga kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik bo‘yicha axborot taqdim etildi
O‘zbek alifbosi zamon talabiga moslashtirilmoqda
O‘zbekistonda «E-bozor» yagona raqamli bozor platformasi joriy etiladi
-
Turk dunyosi3 days agoPrezident Tramp Anqarada NATO sammiti boshlanishi munosabati bilan Turkiyaga F-35 samolyotlariga ega boʻlishiga ruxsat berishni koʻrib chiqmoqda
-
Iqtisodiyot3 days agoNeft mahsulotlari zaxiramiz 2−3 oy uchun yetarli – Energetika vazirligi
-
Turk dunyosi5 days agoPrezident Tramp Turkiyadagi NATO sammiti oldidan Ukraina urushining yakunlanishi haqida optimistik fikr bildirdi
-
Jamiyat4 days ago«Tashabbusli budjet»ning 11-mavsumi 15 iyuldan start oladi
-
Turk dunyosi4 days agoPrezident Tramp, Anqaradagi NATO sammitiga Prezident Erdog’an tufayli qatnashayotganini aytdi
-
Sport5 days agoRonaldu JCh-2026 faoliyatidagi so‘nggi jahon chempionati ekanligini aytdi
-
Jamiyat4 days agoHaydovchi YPX xodimiga pasport yoki ID-kartaning asl nusxasini ko‘rsatishi shart
-
Dunyodan2 days ago
Ramzan Qodirov yana Checheniston rahbariyatiga nomzod sifatida ko‘rsatilgan