Dunyodan
AQSh Nigeriyada “Islomiy davlat”ga qarshi hujum boshladi
Yaroslav Lukivand
Shon Seddon
AQSh Mudofaa vazirligi
AQSh Mudofaa vazirligi harbiy kemadan raketa otilgani aks etgan qisqa videoni joylashtirdi.
Qo’shma Shtatlar Nigeriya shimoli-g’arbida “Islomiy davlat” (ID) guruhiga aloqador jangarilarga qarshi hujum boshladi, jangarilar o’z tayanch nuqtalarini o’rnatishga harakat qilmoqda.
AQSh harbiylari Nigeriya-Niger chegarasidagi Sokoto shtatidagi guruh tomonidan boshqariladigan lagerga hujum qilinganini ma’lum qilib, “dastlabki baholash”ga ko’ra, “bir necha” o’lim borligini qo’shimcha qildi.
AQSh prezidenti Donald Tramp Rojdestvo kunidagi hujum “o‘limga olib keluvchi” bo‘lganini aytdi va guruhni “birinchi navbatda begunoh nasroniylarni nishonga olgan va shafqatsizlarcha o‘ldirgan” “terrorchi axlat” deb atadi.
Nigeriya tashqi ishlar vaziri Yusuf Maitama Tugaa BBCga bu “qo‘shma operatsiya” ekanligini va “hech qanday dinga aloqasi yo‘qligini” aytdi.
Taggerning so‘zlariga ko‘ra, hujum Nigeriya tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlardan foydalangan holda “ancha vaqtdan beri” rejalashtirilgan. Shuningdek, u keyingi ish tashlashlar ehtimolini ham inkor etmadi.
“Buning Rojdestvo bilan hech qanday aloqasi yo’q. Bu boshqa kun bo’lishi mumkin. Bu nigeriyaliklarni o’ldirayotgan terroristik hujumlar bilan bog’liq”, dedi u payshanba oqshomida havo hujumi vaqtiga ishora qilib.
Yillar davomida Nigeriya hukumati bir qator jihodchi guruhlar, jumladan, Boko Haram va “Islomiy davlat” bo’linmalari, birinchi navbatda, Sokoto shtatidan yuzlab mil uzoqlikda, shimoli-sharqda kurashib kelmoqda.
“Biz butun shaharni larzaga keltirgan kuchli portlashni eshitdik va hamma qo’rqib ketdi”, dedi Xabo qishlog’ida yashovchi Xaruna Kara AFP axborot agentligiga.
Yana bir mahalliy fuqaro Umar Jabo BBC Newsga shunday dedi: “Hamma buni samolyot deb o‘ylagan. U dalaga qulagan”.
Uning sharhlari ijtimoiy tarmoqlarda dalalarda turib hujumning kuygan qoldiqlarini suratga olayotgan odamlar aks etgan suratlar bilan tasdiqlangan.
Umar Jabo IShID jangarilarini o‘ldirganini rad etib: “Bu yerda, Jaboda biz tinch yashaymiz va biz bilan nasroniylar o‘rtasida hech qanday ziddiyat yo‘q”, dedi.
Tramp maʼmuriyati avvalroq Nigeriya hukumatini nasroniylarni jihodchilar hujumidan himoya qila olmaganlikda ayblab, “genotsid” sodir etilayotganini daʼvo qilgan edi.
Prezident Tramp Nigeriyani “alohida tashvishga soladigan davlat” deb belgiladi, bu toifa AQSh Davlat departamenti tomonidan “diniy erkinlikni jiddiy buzgan” davlatlarga nisbatan sanksiyalar qoʻllashda qoʻllaniladi.
AQSh kuchlariga noyabr oyida Nigeriyaga aralashishga tayyorgarlik ko’rish buyurilgan.
O‘shanda Nigeriya prezidentining maslahatchisi Bola Tinubu BBC Newsga ekstremistlar “dinga mansub” odamlarni nishonga olayotgani va AQShning har qanday harbiy harakati birgalikda amalga oshirilishi kerakligini aytgan edi.
Nigeriya Afrikaning eng gavjum mamlakati bo’lib, taxminan 220 million aholiga ega, xristianlar va musulmonlar o’rtasida deyarli teng taqsimlangan.
Rojdestvo kuni kechqurun ijtimoiy tarmoqdagi postida Prezident Tramp havo hujumini tasdiqladi va “Biz ekstremistik islom terrorizmining tarqalishiga yo‘l qo‘ymaymiz”, dedi.
AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset payshanba kuni “Nigeriya hukumatining qo’llab-quvvatlashi va hamkorligi uchun minnatdorman” dedi.
“Rojdestvo muborak!” X haqida yozarkan, deb qo‘shib qo‘ydi.
Keyinroq Pentagon raketa kemadan otilgani aks etgan qisqa videoni joylashtirdi.
IShID bilan ittifoqchi ekstremistlar shimoli-g‘arbiy ikki shtatda, IShIDga aloqador boshqa bir guruh esa Borno shimoli-sharqida o‘z tayanch punktlarini o‘rnatmoqchi.
Nigeriya Tashqi ishlar vazirligi juma kuni ertalab ma’lum qildiki, hukumat “terrorchilar va zo’ravon ekstremizmning doimiy tahdidiga qarshi kurashish uchun xalqaro hamkorlar, jumladan, Qo’shma Shtatlar bilan xavfsizlik sohasida hamkorlik qilmoqda”.
“Buning natijasida shimoli-g’arbiy havo hujumlari bilan Nigeriyadagi terrorchilar nishonlariga aniq zarbalar berildi”, deya qo’shimcha qilingan bayonotda.
“Boko Haram” kabi jihodchi guruhlar va IShIDga aloqador bo’linib ketgan guruhlar Nigeriya shimoli-sharqida o’n yildan ko’proq vaqt davomida vayronagarchiliklar keltirib, minglab odamlarning hayotiga zomin bo’ldi.
Dunyo bo‘ylab siyosiy zo‘ravonliklarni tahlil qiluvchi Accred tashkilotiga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati musulmonlardir.
Nigeriyalik huquqshunos va mojaro tahlilchisi Bulama Bukati payshanba kungi havo hujumi Sahel mintaqasida paydo bo’lgan va yaqinda o’z jangarilarini Nigeriyaga ko’chirgan nisbatan yangi bo’lingan “Islomiy davlat” guruhini nishonga olganini taxmin qildi.
Uning Bi-bi-si Jahon Xizmatiga aytishicha, Nigeriyadagi “Islomiy davlat”ning eng yirik filiali “Islomiy davlat” G’arbiy Afrika viloyati mamlakat shimoli-sharqida faoliyat yuritadi, biroq mahalliy aholi orasida Rakulava nomi bilan mashhur bo’lgan kichikroq guruh Sokoto shtati shimoli-g’arbida baza o’rnatmoqda.
U qo’shimcha qildi: “Ular 2018 yilda Nigeriyaga kirib borishni boshladilar, ammo so’nggi 18 oydan ikki yilgacha Sokoto va Kebbi shtatlarida lagerlar qurdilar.
“Ular so’nggi 18 oy ichida Sokoto shtati aholisiga hujumlar uyushtirishdi va ijtimoiy qonunlarni o’rnatishdi.”
Mahalliy qonunchi Bashar Iso Jabo qishloqda IShID yoki Raqlava a’zolari yo’qligini aytdi va raketa qulagan hudud kasalxonadan 500 metr (1600 fut) uzoqroqda ekanligini aytdi.
BBC Monitoring maʼlumotlariga koʻra, “IShID” tarafdori boʻlgan ijtimoiy media kanallari Nigeriyaning eng yirik IShID boʻlimi joylashgan Sokoto va shimoli-sharqiy Borno shtatida AQShning muntazam razvedka parvozlari haqida xabar bergan.
Nigeriya havo hujumlari AQShning so‘nggi haftalarda IShIDga qarshi ikkinchi yirik aralashuvidir.
Qo’shma Shtatlar o’tgan hafta Suriyada IShIDga qarshi “katta hujum” uyushtirganini e’lon qildi.
AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) qiruvchi samolyotlari, hujumchi vertolyotlari va artilleriyasi 70 dan ortiq nishonga zarba berganini ma’lum qildi. Iordaniya samolyotlari ham ishtirok etdi.
Bu havo hujumlari uch amerikalik, ikki askar va bir fuqaro tarjimonning pistirmada o‘ldirilgani uchun o‘ch olish maqsadida uyushtirilgan.
Qo’shma Shtatlar Ispaniyaning Eron urushidagi pozitsiyasi tufayli Ispaniyaning NATO a’zoligini vaqtinchalik to’xtatmoqchi.
Maʼlumotlarga koʻra, bu haqda AQSh Mudofaa vazirligi tarqatgan elektron maktubda aytilgan.
Yangilikka munosabat bildirgan NATO vakillari xalqaro tashkilotning taʼsis hujjatlarida biron bir aʼzo davlatning faoliyatini toʻxtatib turish yoki majburan chiqarib yuborish koʻzda tutilmagani, faqat ayrim davlatlar oʻz ixtiyoriga koʻra alyansdan chiqishi mumkinligini aytdi.
Madrid Vashingtonning agressiv siyosatiga ochiqchasiga qarshi. Ma’lumki, joriy yilning 28 fevral kuni AQSh va Isroil Eronga qarshi katta urush boshladi. Ispaniya o’z hududidan Eronga hujum qilish uchun foydalanishga ruxsat bermadi. Bu Ispaniya bilan savdo aloqalarini uzish bilan tahdid qilgan AQSh prezidenti Donald Trampni g’azablantirdi.
Prezident Trampning tahdidlariga qaramay, Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushini qattiq tanqid qildi. Siyosatchi urushni insoniyat uchun falokat deb atadi va AQSh hukumatini 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishi kabi o‘tmishdagi xatolarni takrorlamaslikka chaqirdi.
Yaqinda prezidentlar va bosh vazirlar prezident Trampning MAGA siyosatiga qarshi chiqish uchun Ispaniyada yig‘ilishdi. U prezident Trampning nafrat, urush va tartibsizliklarga olib keladigan siyosatini keskin qoraladi.
Prezident Tramp NATOning Eronga qarshi urushga qo‘shilmagani va Ispaniya, Fransiya va Italiya kabi davlatlar havo hududini AQSh harbiy samolyotlari uchun yopib qo‘yganidan qattiq xafa bo‘ldi.
Prezident Trampning NATOdan chiqish tahdidi harbiy alyans tarixidagi eng jiddiy inqiroz sifatida baholanmoqda.
Ma’lumki, amaldagi ma’muriyat NATO ittifoqdoshlarini Eron urushiga munosabatiga ko‘ra “yaxshi” va “yomon” toifalarga ajratuvchi hujjat loyihasini ishlab chiqqan.
Prezident Tramp Livan va Isroil oʻrtasidagi oʻt ochishni toʻxtatish rejimini uch haftaga uzaytirganini eʼlon qildi.
Oq uyning bildirishicha, bu qaror Oval kabinetda Isroil va Livanning yuqori martabali rasmiylari bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvdan so‘ng qabul qilingan.
“Qo’shma Shtatlar o’zini Hizbullohdan himoya qilish uchun Livan bilan ishlamoqda”, deb yozgan Prezident Tramp o’zining “Truth Social” ijtimoiy tarmog’idagi sahifasida.
Prezident yaqin orada Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu va Livan prezidenti Jozef Aunni Vashingtonda kutib olishini qo‘shimcha qildi.
16 aprel kuni Prezident Tramp Oq uyda Isroil va Livan o‘rtasida 34 yil ichida o‘tkazilgan ilk ikki tomonlama uchrashuvdan so‘ng ikki davlat 10 kunlik sulh imzolaganini e’lon qildi.
Isroil avvalroq Eronni qo‘llab-quvvatlagan va Isroilni o‘qqa tutgan Hizbulloh pozitsiyalariga hujum qilgan edi.
Otashkesim e’lon qilinganiga qaramay, mintaqada zo’ravonlik davom etmoqda. Livan chorshanba kuni jurnalist Amal Xalilning o‘limiga sabab bo‘lgan havo hujumida Isroilni aybladi. Isroil o’z qo’shinlari xavfsizligini ta’minlash uchun harakat qilganini aytadi.
Livanda tinchlik o’rnatilishi Eronning AQSh bilan muzokaralardagi talablaridan biri bo’ldi.
Dunyodan
Prezident Maduroning hibsga olinishiga 400 000 dollar pul tikib qo‘ygan askar hibsga olindi
AQSh Adliya vazirligi Maduroni qo’lga olish uchun harbiy amaliyotlarga oid maxfiy ma’lumotlardan shaxsiy manfaatlar uchun foydalangan harbiy zobitni hibsga oldi.
AQSh maxsus kuchlari a’zosi, 38 yoshli Jenon Ken Van Deyk Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni qo‘lga olish bo‘yicha operatsiya natijalariga pul tikib, 400 ming dollardan ortiq foyda ko‘rganlikda ayblanmoqda.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Jenon Ken Van Deyk nafaqat ushbu operatsiyada ishtirok etgan, balki asosiy rejalashtiruvchilardan biri ham bo’lgan. U Polymarket platformasida strategik pul tikish uchun maxfiy ma’lumotlardan foydalangan.
U dekabr oxiri va 2 yanvar oralig’ida umumiy qiymati 33 034 dollar bo’lgan 13 ta pul tikdi. 31-yanvarga kelib janob Van Deyk AQShning Venesuelaga bostirib kirishi va janob Maduroning hokimiyatdan chetlatilishini “bashorat qilgan”.
Maduro hibsga olinganidan keyin foiz stavkalari 1242 foizga oshdi. Bir necha soat ichida siz $404,222 sof foyda olasiz.
Bu shubhali “spektakl” askarlarning jinoiy xatti-harakatlarini fosh qilish uchun asos bo’ldi.
Bolgariyada boʻlib oʻtgan dastlabki parlament saylovlarida (52-chaqiriq) sobiq prezident Rumen Radev boshchiligidagi “Progressiv Bolgariya” koalitsiyasi gʻalaba qozondi.
Markaziy saylov komissiyasining rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, koalitsiya hukumati uchun saylovchilarning 44 676 foizi (1,44 million kishi) ovoz bergan.
Bolgariya parlamentida beshta siyosiy partiya vakillari bor edi.
“Progressiv Bolgariya” koalitsiyasi Bolgariya parlamentidagi 240 o‘rindan 131 tasini (mutlaq ko‘pchilik) qo‘lga kiritdi.
Qolgan o’rindiqlar quyidagicha taqsimlandi:
GERB (Boyko Borisov): 39 o’rin (13,37%).
“Biz o’zgarishni davom ettiramiz – Bolgariya demokratiyasi”: 38 o’rin.
Qolgan mandatlarni Huquq va erkinliklar harakati va tiklanish partiyalari qo’lga kiritdi.
62 yoshli Rumen Radev natijani “umidning ishonchsizlik ustidan, erkinlikning qo‘rquv ustidan g‘alabasi” deb atadi. Parlamentning to‘liq tarkibi 25 aprel kuni rasman e’lon qilinadi.
Dunyodan
Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi sanksiyalarning 20-raundini maʼqulladi (batafsil maʼlumot)
Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi sanksiyalarning 20-raundini tasdiqladi. Bu haqda Yevropa kengashi prezidenti Antoni Koshta X ijtimoiy tarmog‘ida ma’lum qildi.
20-paketga 117 nafar jismoniy va 60 nafar yuridik shaxs kirdi, deya xabar bermoqda “TASS” Estoniya tashqi ishlar vazirligiga tayanib. Shu bilan birga, ilgari taqdim etilgan barcha cheklovlar qabul qilinmadi. Evropa Ittifoqi Rossiya neftini dengiz orqali tashishni butunlay to’xtatmoqchi edi, ammo bu shart kelishib olinmadi. “Qora roʻyxat”ga 46 ta tanker kiritildi, bu bilan hozirda sanktsiyalar qoʻllanilayotgan kemalarning umumiy soni 600 dan oshdi. Yana bir cheklov – Rossiya Federatsiyasida jismoniy shaxslarga tankerlar sotishni butunlay taqiqlash.
Bundan tashqari, sanktsiyalar ro’yxatiga 20 ta Rossiya banki qo’shildi va zavodlar ro’yxati kengaytirildi. Laos, Ozarbayjon, Armaniston va Qirg‘izistonda avvalroq rossiyaliklarga qoidalardan qochishga yordam bergan moliya institutlari bilan operatsiyalar taqiqlangan edi. Yevropa Ittifoqi ham sanksiyalar ostidagi tovarlarni uchinchi davlatlarga eksport qilishni taqiqlash mexanizmini ishlab chiqdi.
Yevroittifoq bayonotida aytilishicha, Rossiyada kriptoaktivlarni uzatish va almashish uchun tashkil etilgan yetkazib beruvchilar va platformalarga sektorga xos taqiq qo‘yiladi. RUBx kriptovalyutasi bilan bog’liq operatsiyalar va raqamli rublni ishlab chiqishda Evropa Ittifoqi tomonidan qo’llab-quvvatlash taqiqlanadi.
Boshqa cheklovlar:
Rossiyaga kiberxavfsizlik sohasida xizmatlar ko’rsatishni taqiqlash. Rossiya Federatsiyasining neft sohasidagi 36 kompaniyasiga nisbatan sanksiyalar. Rossiyaning Murmansk va Tuapse portlari hamda Indoneziyaning Karimun portidagi neft terminallarida operatsiyalar taqiqlangan. Rossiya Federatsiyasida olmos qazib olinmasligi, qayta ishlanmasligi yoki ishlab chiqarilmasligini ta’minlash uchun kuzatuv talablarini kuchaytirish. A7A5 stabilkoinlari sotiladigan birjani nazorat qiluvchi Qirg‘iziston tashkiloti sanksiyalar ro‘yxatiga kiritilgan. 2027 yildan boshlab Rossiya kompaniyalariga STG terminali (suyultirilgan gaz) xizmatlarini ko‘rsatish taqiqlanadi. YeI sanksiyalari nishoniga olinganlar orasida Ermitaj muzeyi direktori Mixail Pitrovskiy, reper va tadbirkor Timati hamda RXBH (Radiologik, kimyoviy va biologik himoya) bo‘limi qo‘mondoni Aleksey Lutishev bor.
Ukrainaning rekord yutuqlari
Sanktsiyalar bilan bir vaqtda Yevropa Ittifoqi vakillari Ukrainaga 90 milliard yevro miqdorida kredit ajratishni ma’qulladi. Kostya Yevropa Ittifoqining tinchlik oʻrnatish strategiyasi “Ukrainani mustahkamlash va Rossiyaga bosimni kuchaytirish”ga asoslanganini va bu qaror har ikki yoʻnalishda ham olgʻa qadam ekanligini aytdi.
Avvalroq Vengriya va Slovakiya Ukrainani moliyalashtirish rejasiga veto qo‘ygan edi, biroq ular 22 aprelda uni qaytarib olishdi. Shu bilan birga, bu davlatlar ushbu rejada ishtirok etishdan bosh tortdilar. Kreditni to’lash va to’lash majburiyati Evropa Ittifoqiga tegishli bo’lib, u Kievga pulni qaytarib bermaslik sharti bilan beriladi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Yevropa Ittifoqi 20-paket doirasida O‘zbekistondagi ayrim kompaniyalarga nisbatan sanksiyalar kiritgan.
neft saqlanadigan hovuzlarni sel yuvib ketdi
Qo’shma Shtatlar Yevropa davlatlarining NATOga qo’shilishiga to’sqinlik qilmoqchi
Yaponiya ikki o‘zbekistonlikni deportatsiya qildi
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat4 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Dunyodan5 days ago
Prezident Tramp Eron rahbariyati bilan uchrashishga tayyorligini ma’lum qildi
-
Jamiyat3 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot2 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva Samarqandda JSST bosh direktori bilan uchrashdi