Iqtisodiyot
AQSh mehnat bozoridagi vaziyat kutilganidan ancha yomonroq bo‘lib chiqdi
Avgust oyida ish o‘rinlari yaratish sur’ati kutilganidan ko‘ra keskinroq pasayib, ishsizlik darajasi yanada oshdi. Bu mehnat bozorining sustlashayotganidan dalolat berib, Federal zaxira foiz stavkalarini yanada agressiv tarzda pasaytirishi kerakligi haqidagi kutilmalarni kuchaytirdi. Bunga sabab – kompaniyalar bojlar borasida noaniqlikdan xavotirda va yangi xodimlar yollashdan tiyilmoqda.
AQSh Mehnat vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, avgustda qishloq xo‘jaligidan tashqari sohalarda atigi 22 mingta yangi ish o‘rni yaratilgan. Iyul oyidagi ko‘rsatkich esa qayta hisob-kitoblardan so‘ng 73 mingtadan 79 mingtagacha oshirildi.
Reuters o‘tkazgan so‘rovnomaga ko‘ra, iqtisodchilar avgust oyida kamida 75 mingta ish o‘rni yaratilishini kutgandi. Haqiqiy vaziyat esa bundan ancha yomonroq bo‘lib chiqdi.
Ishsizlik darajasi esa iyuldagi 4,2 foizdan 4,3 foizgacha oshdi – bu 2021 yil oktyabrdan keyingi eng yomon ko‘rsatkich.
Bozor reaksiyasi:
Aksiyalar: S&P E-mini indeksi 0,45 foizga ko‘tarildi.
Obligatsiyalar: AQShning 10 yillik davlat obligatsiyalari rentabelligi 10,6 bazis punktga pasayib, 4,06 foizni tashkil etdi. 2 yillik obligatsiyalar rentabelligi esa 12 punktga tushib, 3,472 foizga yetdi.
Valuta bozori: AQSh dollari indeksi 0,64 foizga zaiflashib, 97,61 darajasida savdoga chiqdi.
SimCorp investitsiya qarorlarini tadqiq qilish bo‘yicha boshqaruvchi direktori Melissa Brounning aytishicha, yangi ish o‘rinlari sonining kutilganidan past bo‘lishi va oldingi oylar ko‘rsatkichlarining [qayta hisob-kitobdan keyin] past chiqishi iqtisodiyotning sekinlashayotganini yaqqol ko‘rsatmoqda.
“Ish o‘rinlari sonining kamayishi deyarli barcha tarmoqlarda kuzatilmoqda. Bu esa ajablanarli emas, chunki kompaniyalar bojlar borasida noaniqlikdan xavotirda va yangi xodimlar yollashni kechiktirmoqda.
Federal rezerv tomonidan bir emas, balki bir necha marotaba foiz stavkalarini pasaytirish ehtimoli ortib bormoqda. Shu bilan birga, stagflyatsiya xavfi ham saqlanib qolmoqda, chunki inflatsiya hanuz jiddiy muammo bo‘lib qolmoqda va iqtisodiy o‘sishning sekinlashuvi uni jilovlay olmayapti. Agar bojlar qat’iy joriy etilganda, narxlar bir marotabalik sakrash bilan chegaralanishi mumkin edi. Ammo ular “bo‘ldi – bo‘lmadi” shaklida davom etayotgani sababli, inflatsiyani yuqori darajada ushlab turadigan surunkali ta’sir yuzaga kelmoqda”, – deydi ekspert.
The Economic Times nashrining yozishicha, Amerika iqtisodiyotidagi bu holat prezident Donald Trampning agressiv savdo, immigratsiya va federal ishdan bo‘shatish siyosati mehnat bozoriga ta’sir qilgani sababli yuz bermoqda.
Ishsizlik darajasi qariyb to‘rt yil ichida eng yuqori darajaga yetdi va bu AQSh mehnat bozorining turg‘unligini ko‘rsatdi. Avgust oyidagi ish o‘rinlari to‘g‘risidagi hisobotda iyun-iyul oylaridagi raqamlar ham qayta ko‘rib chiqildi; natijada AQSh iqtisodiyoti iyunda 13 mingta ish joyini yo‘qotganini ko‘rsatdi. Bu – 2020 yil dekabr oyidan beri eng baland oylik yo‘qotish bo‘ldi.
“Mehnat bozori umuman sekinlashmoqda. Ish o‘rinlarining kamayishi, ish haqining sekin o‘sishi va ish qidirishning uzoq davom etishi sekinlashuv belgisidir. Bu yil boshlangan ishga qabul qilish sur’ati noaniqlik tufayli pasaygan”, – dedi ManpowerGroup mintaqaviy prezidenti Ger Doyl CNN nashriga.
ClearBridge Investmens kompaniyasining iqtisodiy va bozor strategiyasi rahbari Jyeff Shulzenning ta’kidlashicha, avgust oyida bo‘sh ish o‘rinlari hisobotida ish beruvchilar bor-yo‘g‘i 22 ming ishchini yollagani ko‘rsatilgan. “Ish o‘rinlari yaratilishi sekinlashishda davom etsa, retsessiya mehnat bozori qo‘rquvini yo‘qota olmaydi,” – dedi u.
FwdBonds bosh iqtisodchisi Kristofer Rapki juma kuni chop etilgan sharhida “Amerikaning ulkan bandlik mashinasi to‘xtab qoldi”, deb yozdi.
Bir necha oydan beri AQSh mehnat bozori ishdan chiqib ketayotgani haqida ogohlantiruvchi belgilar mavjud. O‘tgan oyda ish o‘rinlari haqidagi hisobot e’lon qilinganidan bir necha soat o‘tgach, Tramp Mehnat statistikasi byurosining komissari Erika MakEntarferni ishdan bo‘shatgan edi. Prezident uning o‘rniga Mehnat statistikasi byurosining ashaddiy tanqidchisi, konservativ Heritage Foundation bosh iqtisodchisi E.J.Entoni nomzodini ilgari surgan – nomzod Senat tasdig‘idan o‘tishi kerak.
O‘zbekistonda 2026-yil 24-aprel holatida 2,1 ming nafar tadbirkorga yuqori barqarorlik reytingi berilgan. Ulardan 335 ta sub’yekt eng yuqori AAA darajasini olgani ma’lum bo‘ldi.
Qayd etilishicha, barqarorlikni baholash tizimi joriy etilganidan beri yuqori reytingga ega tadbirkorlar soni 1,3 barobarga oshgan. Bu biznes muhitida muayyan ijobiy siljishlar kuzatilayotganini ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, umumiy manzarada farqlar saqlanib qolmoqda. Xususan, 64,4 ming tadbirkor o‘rta barqarorlik toifasiga kiritilgan bo‘lsa, 226,2 mingta sub’yekt qoniqarli darajada baholangan. 294,7 mingta tadbirkor esa past reytingga ega deb topilgan.
Yuqori reytingga ega tadbirkorlarning eng katta qismi savdo sohasiga to‘g‘ri keladi. Bu yo‘nalishda 690 ta korxona yuqori barqarorlik ko‘rsatkichiga erishgan.
Undan keyin xizmat ko‘rsatish sohasi 654 ta korxona bilan ikkinchi o‘rinni egallagan. Sanoat sohasida 506 ta tadbirkor yuqori reyting olgani qayd etilgan. Qishloq xo‘jaligi va qurilish sohalarida esa bu ko‘rsatkich ancha past. Mos ravishda 106 ta va 59 ta korxona yuqori barqarorlik toifasiga kiritilgan. Bu sohalarda tizimli muammolar saqlanayotganini anglatadi.
Hududlar bo‘yicha tahlil qilinganda, eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahriga to‘g‘ri keladi. Poytaxtda 709 ta tadbirkor yuqori reytingga ega. Toshkent viloyatida bu ko‘rsatkich 258 tani tashkil etgan. Samarqand viloyatida 180 ta, Farg‘ona viloyatida esa 152 ta tadbirkor yuqori barqarorlik darajasini qo‘lga kiritgan.
Humo kartalari bo‘yicha 13131 raqamidan kiruvchi SMS-xabar narxi 84,2 so‘m miqdorida saqlanib qolinadi. Avvalroq, 1 maydan boshlab narxlar 168,4 so‘mga oshirilishi haqida xabar berilgandi.
Foto: Sun’iy intellekt tomonidan yaratilgan surat
Octotelecom kontent-provayderi Humo kartalari bo‘yicha 13131 qisqa raqamidan yuboriladigan SMS-xabarnomalar narxi 1 maydan boshlab 168,4 so‘mga oshirilishi haqida xabar bergandi. Bu iste’molchilarning e’tirozlariga sabab bo‘ldi.
Shundan so‘ng Humo to‘lov tizimi operatori bo‘lgan Milliy banklararo protsessing markazi narx avvalgi darajada saqlanib qolinishini e’lon qildi.
Kompaniya foydalanuvchilar murojaatlari va xizmat ahamiyatini inobatga olib, Octotelecom’ga amaldagi tarifni saqlab qolish bo‘yicha rasmiy xat yuborgan. Qo‘shimcha tahlil natijasida uni o‘zgarishsiz qoldirish to‘g‘risida qaror qabul qilindi.
«Qo‘shimcha tahlillar va Octotelecom bilan konstruktiv muloqot yakunlariga ko‘ra, amaldagi tarifni saqlab qolish to‘g‘risida qaror qabul qilindi. 2026 yil 1 maydan boshlab 13131 raqamidan keluvchi bitta kiruvchi SMS-xabar narxi o‘zgarmaydi va 84,2 so‘mni tashkil etadi», deyiladi xabarda.
2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan jami 4,1 trln so‘mlik kiyim-kechak ishlab chiqarildi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatiga to‘g‘ri keldi. Ushbu hududda 1,8 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilib, respublikada mutlaq yetakchiga aylandi.
Shuningdek, Toshkent viloyatida 524,6 mlrd so‘m, Namangan viloyatida 438,6 mlrd so‘mlik kiyim ishlab chiqarilgan. Bu hududlar ham yuqori ko‘rsatkichlar bilan ajralib turibdi.
Farg‘ona viloyatida 371,4 mlrd so‘mlik, Toshkent shahrida esa 310,3 mlrd so‘mlik kiyim ishlab chiqarilgan.
So‘nggi o‘rinlarda esa Surxondaryo viloyati 10,4 mlrd so‘m va Jizzax viloyati 19,3 mlrd so‘mlik ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Boshqa hududlar orasida Samarqand viloyati 158 mlrd so‘m, Buxoro viloyati 117,4 mlrd so‘m, Qashqadaryo viloyati 89 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqargan.
“Soliq va tadbirkorlik sohasidagi ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq, mazkur sohada muhim o‘zgartishlar amalga oshirildi.
Xususan, Jinoyat kodeksining 179-moddasiga o‘zgartirish kiritilib, soxta tadbirkorlik uchun jarima, muayyan huquqlardan mahrum qilish va ozodlikdan mahrum qilish kabi sanksiyalar nazarda tutilmoqda.
Endilikda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadini ko‘zlamasdan ssudalar, kreditlar olish, foydani (daromadni) soliqlardan ozod qilish (soliqlarni kamaytirish) yoki boshqacha mulkiy manfaat ko‘rish maqsadida tadbirkorlik sub’yektini tashkil etish BHMning 100 baravaridan 200 baravarigacha miqdorda jarima yoki 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud muayyan huquqdan mahrum qilib, 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 1 yildan 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilanmoqda.
Shuningdek, 184-modda (soliqlarni to‘lashdan bo‘yin tovlash) – jinoyat tarkibi aniqlashtirilib, jarima, majburiy to‘lovlarni undirish va ozodlikdan mahrum qilish choralari qayta belgilandi, ilk huquqbuzarlikda zarar to‘liq qoplansa, javobgarlikdan ozod etish tartibi saqlab qolindi, jinoyat ishlarida jamoat himoyachisi ishtiroki ta’minlandi.
Qonun rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi.
O‘zbekiston aholisining katta qismi qaysi sohalarda ishlaydi?
Source link
O‘zbekiston ikkinchi chorak oxirigacha 1 milliard dollarlik elektron mahsulotlar eksport qilishni maqsad qilgan
O‘zbekistonda 2 mingdan ortiq tadbirkor barqarorlik reytingiga kirdi
Humo kartalari bo‘yicha SMS-xabarnomalar narxi oshirilmaydi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat5 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Jamiyat5 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi
-
Iqtisodiyot4 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Iqtisodiyot4 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Dunyodan3 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Dunyodan3 days ago
Eron oliy rahbari yuzi va oyog‘idan jiddiy jarohat oldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi