Xitoyning oliy qonun chiqaruvchi organi – Butunxitoy xalq vakillari kengashining so‘nggi sessiyasida ko‘pchilik ovoz bilan “Milliy birlik va taraqqiyotni qo‘llab-quvvatlash” shartli deb nomlangan qonun qabul qilindi. 2756 deputat qonunni qo‘llab-quvvatladi, 3 nafari qarshi ovoz berdi, teng miqdordagi deputat esa betaraf qoldi.

Xitoy hukumati rasmiylarining aytishicha, yangi qonun milliy birlikka hissa qo‘shadi va ijtimoiy hayotda etnik ozchiliklar huquqlarini himoya qiladi. Ammo tahlilchilar bu hujjat etnik ozchiliklarga nisbatan diskriminatsiyani kuchaytirishi mumkinligidan xavotirda.

1,4 milliard aholiga ega Xitoyda rasman tan olingan 56 etnik guruh mavjud bo‘lib, ulardan 55 nafari etnik ozchilikdir. Buning sababi, aholining 91,9 foizi yoki 1,2 milliard kishi xonlardir. Etnik ozchiliklarga uygʻurlar (11,7 million kishi), hui xalqi (11,4 million kishi), tibetliklar (7,1 million kishi), moʻgʻullar (6,3 million kishi) kiradi.

2026-yil 1-iyuldan kuchga kiradigan 65 moddadan iborat qonunning 1-moddasida Xitoy xalqining mafkuraviy birligi va birligini mustahkamlash, Xitoy xalqining kuch-qudratini uyg‘otish haqida so‘z boradi. Hujjatda etnik kamsitishlarga qarshi kurashga alohida urg‘u berilgan.

Tanqidchilar etnik guruhlarning madaniy o’ziga xoslik talablari separatizm bilan tenglashtirilishidan xavotirda.

“2016-yilda qabul qilingan, ommaviy lagerlar yaratish uchun asos boʻlgan terrorizmga qarshi qonun bilan bir qatorda, bu yangi qonun Sharqiy Turkistondagi uygʻurlarning til, madaniy va diniy erkinlik borasidagi huquqlarining buzilishini kuchaytiradi”, dedi Myunxenda joylashgan Jahon uygʻurlari kongressi prezidenti Tulgunyan Alahudun DW bilan suhbatda.

Vashingtondagi Demokratiyalar jamg’armasining katta ilmiy xodimi Jek Bernxem ham qonun Tibet va Shinjon mintaqasida repressiyalarga yo’l ochganiga ishonadi.

Siyosiy va mafkuraviy jihatdan etnik guruhlar “buyuk vatan, Xitoy xalqi, Xitoy madaniyati, Xitoy Kommunistik partiyasi va Xitoy xususiyatlariga ega sotsializm”ga sodiq bo‘lishi kutiladi. Jek Bernxem buni “xan millatchiligi”ning yuksalishi deb atadi.

Bir muddat avval Amnesty International inson huquqlari tashkiloti Shinjonda yashovchi etnik guruhlar qatag‘on qurboni bo‘layotgani haqidagi hisobotini e’lon qilgan edi. 160 sahifalik hisobotda “qayta tayyorlash lagerlari” deb atalgan yuzlab qamoqxonalarda uyg‘urlar, o‘zbeklar, qozoqlar, qirg‘izistonliklar va tojiklar kabi ozchilik millatlari vakillariga nisbatan qatag‘on va zo‘ravonlik siyosati olib borilayotgani qayd etilgan.

AQSh Davlat departamenti hisobotiga ko’ra, Xitoyda tozalashlar boshlanganidan beri Shinjonda yashovchi 800 mingdan 2 milliongacha musulmon yopiq lagerlarda qamalgan.

Aytish joizki, sudsiz va tergovsiz joriy qilingan ushbu jazo usuli mahalliy musulmonlarni diniy va milliy o‘zliklaridan mahrum qilish va ularni butunlay sindirishga qaratilgan. Davlat departamenti hisobotiga koʻra, lagerlarda ruhiy va jismoniy zoʻravonlik avj olgan va Shinjondagi musulmonlar shunchaki namoz oʻqib, roʻza tutgani uchun jazolanadi.

AQSh prezidenti Donald Tramp birinchi prezidentlik muddati davomida uyg‘urlar va boshqa musulmon ozchiliklarning huquqlarini poymol qilgani uchun Xitoy hukumatiga qarshi sanksiyalar kiritdi.

Shuningdek, AQSh hukumati Xitoy hukumatining Shinjondagi siyosatini “genotsid” deb atagani ham ma’lum.

Human Rights Watch tashkilotining xabar berishicha, Xitoyning musulmonlar yashovchi hududlarida yuzlab masjidlar vayron qilingan.

Xitoyning etnik ozchiliklarga nisbatan repressiv siyosati BMTda 50 davlat tomonidan qoralangan.

“Biz Xitoy Xalq Respublikasidagi inson huquqlari bilan bog‘liq vaziyat, xususan, Shinjondagi uyg‘ur xalqi va boshqa asosan musulmonlardan tashkil topgan etnik ozchiliklarga nisbatan inson huquqlarining buzilishidan chuqur xavotirdamiz”, — deyiladi BMT Bosh Assambleyasi Inson huquqlari qo‘mitasi bayonotida.

Xitoy Uyg’urlar va boshqa musulmon ozchiliklar yopiq lagerlarda qiynoqqa solingani haqidagi xabarlarni rad etadi. Xitoy hukumati vakillarining aytishicha, ekstremizmga moyil bo‘lgan odamlarni qayta tarbiyalashga qaratilgan ta’lim va kasb-hunar markazlari faoliyati noto‘g‘ri tushunilmoqda.

Source link

AQSh hukumati Yaqin Sharqdagi operatsiyalarni kuchaytirish uchun mintaqaga minglab askar yuborish imkoniyatini muhokama qilmoqda. Bu haqda Reuters bir nechta manbalarga tayanib xabar berdi.

Xabarlarga ko’ra, bu harakat prezident Donald Trampga urushni kengaytirish yoki kuchaytirish uchun qo’shimcha imkoniyatlar berishi mumkin.

Agentlik rasmiylarining so‘zlariga ko‘ra, asosiy variantlar, Eron sohillariga qo‘shinlarni Hormuz bo‘g‘ozida neft tankerlarining harakatini nazorat qilish yoki Eron neft eksportining 90 foizi amalga oshiriladigan Xarg orolidagi boyitilgan uran zahiralarini, agar operatsiyalar bo‘lmasa, nazorat qilishdan iborat.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, quruqlikdagi kuchlarni, ayniqsa, Xarg oroli va Eron hududiga kiritish juda katta xavf tug’diradi. Eron bu hududlarga raketalar va uchuvchisiz samolyotlar bilan hujum qilish imkoniyatiga ega.

“Hozircha quruqlikdagi kuchlarni yuborish to‘g‘risida qaror qabul qilingani yo‘q, biroq prezident barcha variantlarni ochiq qolmoqda”, — dedi Oq uy rasmiysi.

Urushni jamoatchilik tomonidan ma’qullamaganligi va Prezident Trampning birinchi navbatda xorijiy urushlarga aralashmaslik haqidagi va’dasi tufayli bu masala mamlakatda munozarali bo’lib qolmoqda.

Source link

Fransiyaning Arsis-sur-Obe shahrida (Shampan-Arden mintaqasi) o‘tkazilgan ilk mahalliy saylov natijalari e’lon qilindi.

Saylov Yevropa ommaviy axborot vositalarining e’tiborini tortdi, chunki nomzodlar orasida Charlz Gitler va Antuan Reno-Zielinski bor edi. Ular Uchinchi Reyx rahbari Adolf Gitler va Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy sharafiga nomlangan.

Enni Souka uchinchi nomzod edi.

Yakunda amaldagi meri Charlz Gitler 37,81% ovoz bilan birinchi o‘rinni egalladi, ikkinchi o‘rinni esa 32,20% ovoz bilan meri Souka egalladi. Antuan Renaud-Zielinski 29,99 foiz ovoz olib, ikkinchi bosqichga chiqa olmadi.

Merlik uchun faqat Charlz Gitler va Enni Souka kurashmoqda.

Nomzodlar Gitler va Zirinskiy uzoq vaqtdan beri mintaqada va butun Fransiyada hazil bo’lib kelgan. Biroq, ular har doim o’z familiyasi bilan faxrlanishgan. Birinchisi Elzasdan, ikkinchisi polshalik edi. Hozirda 2800 ga yaqin aholi istiqomat qiladigan Arsis-sur-Obe kommunasi tarixiy obida hisoblanadi.

Bu 1814 yilda Napoleon armiyasi qatnashgan jang maydoni edi.

Source link

AQSh harbiy-dengiz kuchlarining Tripoli amfibiya kemasi Fors ko‘rfaziga yo‘l oldi.

Kema besh-etti kun ichida o‘z manziliga yetib borishi kutilmoqda.

Xabar qilinishicha, havo kuchlari va 2000 dan ortiq dengiz piyodalari tashilmoqda, bu esa nazariy jihatdan Qo’shma Shtatlarga cheklangan quruqlikdagi havo hujumlarini amalga oshirish imkonini beradi.

Source link

Turkmanistonning Turkmanboshi shahrida bolalar va ularning ota-onalari o‘z suratlarini ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirmaslikka va’da berishdi. Bu haqda mahalliy manbalar xabar berdi.

Maʼlumotlarga koʻra, 16-mart kuni shahar maktablarida, jumladan, rus tilida oʻqitiladigan sinflarda oʻquvchilar va ota-onalar zimmasiga alohida yozma majburiyatlar yuklangan hujjat tarqatilgan.

Hujjatga ko‘ra, o‘quvchilar yagona formada bo‘lishi va ijtimoiy tarmoqlarda, xususan, TikTok’da jamoat joylarida tushgan suratlarini joylashtirmasliklari shart.

Ota-onalar farzandining maktab formasiga qat’iy rioya qilinishini ta’minlash va ularning onlayn faoliyatini nazorat qilish uchun javobgardir.

Talablarga ko’ra, o’g’il bolalar takiya (takiya), etnik bosh kiyim, qizlar esa yashil rangdagi uzun ko’ylak kiyishlari kerak.

Shuningdek, ota-onalarga o‘z farzandlarining suratlarini ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirish taqiqlangan.

Turkmaniston rasmiylari bu qarorga hali ochiq munosabat bildirmagan.

Source link