Dunyodan
Amerika Qo’shma Shtatlari va uning an’anaviy ittifoqchilari o’rtasida keskinliklar paydo bo’ldi
Amerika Qo’shma Shtatlari va uning an’anaviy ittifoqchilari, shu jumladan Kanada, savdo xarajatlari, savdo, Prezident Donald Trumpning G’azo sulhlari rejasi va Ukrainadagi urushni tugatish bo’yicha sa’y-harakatlar oramizda keskinliklar ko’tarilmoqda.
Kanada tashqi ontario janubidagi yetti (G7) mamlakatlaridan tashqi ishlar vazirlarini qabul qiladi. Ular mudofaa xarajatlari, savdo, AQSh prezidenti Donald Trumpning G’azo rejasi va Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushni tugatish choralarini muzokara qilmoqda.
Kanada tashqi ishlar vaziri Anand AQSh Davlat kotibi Marko Rubio va Buyuk Britaniya, Frantsiya, Germaniya, Italiya va Yaponiyadagi AQSh Davlat kotibi Marko rubi va hamkasblarini kutib oldi.
Uchrashuvlar seshanba va chorshanba kunlari o’tkaziladi. Evropa Ittifoqining tashqi siyosati boshlig’i Kaya Qoras ham, shuningdek, Avstraliya, Braziliya, Hindiston, Saudiya, Saudiya, Janubiy Arabiston, Janubiy Afrika va Ukraina tashqi ishlar vazirlari ham ishtirok etadilar.
“Biz muhim masalalarga murojaat qilmoqdamiz: Amerika xalqining xavfsizligi va xavfsizligi”, – deb yozdi Rubio ijtimoiy tarmoqlarda yozgan.
Bu yil G7 sammitiga mezbonlik qiladigan Kanada o’rtasidagi munosabatlar Prezidentning Kanadadagi importga bag’ishlangan tariflarni kiritish orqali Qo’shma Shtatlar yomonlashdi.
Biroq, butun G7 Blok Prezident Trumpning savdo siyosati va xalqaro nizolarni hal qilish bo’yicha takliflari tufayli jiddiy muammolarga duch kelmoqda.
Diplomatlar chorshanba kuni Ukraina tashqi ishlar vaziri bilan uchrashadilar.
Buyuk Britaniya o’zining 13 million funtini tejashga yordam berish uchun 13 million funtni tejashga yordam berish uchun 13 million funtni tejashga yordam beradi va Rossiya hujumlari kuchaymoqda. Mablag’lar elektr energiyasi, issiqlik va suv ta’minoti tizimlarini, shuningdek, gumanitar yordamni ta’mirlash uchun ishlatiladi.
Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri Kaepa Kooper: “Rossiya prezidenti Vladimir Putin bu qishda Ukrainani muz va zulmatga botiradi, ammo Buyuk Britaniya yordami yorug’lik va issiqlikni saqlashga yordam beradi.”
Kanada ilgari shunga o’xshash bayonot berilgan.
Barcha G7 mamlakatlari (Yaponiyadan tashqari) davlatlardir. NATO a’zolari va Prezident Trump ittifoqchilarni davlat ittifoqchilarini YaIMning 5 foizigacha oshirish uchun chaqirdi.
Ba’zi davlatlar kelishib olishdi, ba’zilari bunday qilishmadi. Kanada va Italiya bu talabni ortda qoldirgan davlatlar qatoriga kiradi.
Anand, Kanada bu raqamni 2035 yilga kelib bu raqamga etib borishni rejalashtirmoqda.
Isroil va Xamas o’rtasidagi urushda G7 doirasida turlicha fikrlar mavjud.
Buyuk Britaniya, Kanada va Frantsiya mojaro tugaganidan keyin Falastin davlatini tan olishlarini e’lon qilishdi.
Rossiya-Ukraina urushiga kelsak, aksariyat a’zolar Trumpga qarshi juda qattiq peshqadamlik qilishdi.
Isroil Prezidenti Yitzhak Herzog Qozog’istonga rasmiy tashrif bilan keldi. Prezident Qosim-Jomart Tokayev uni Ostonadagi rasmiy marosimda kutib oldi. Uchrashuvda har ikki davlat delegatsiyalari a’zolari tanishtirilib, davlat madhiyalari yangradi.
Shundan so‘ng har bir davlat rahbarlari tor doirada muzokaralar o‘tkazdi. Janob Tokayev Isroil bilan munosabatlar 1992-yildan buyon izchil rivojlanib borayotgani, siyosiy va iqtisodiy sohalarda muhim yutuqlarga erishilganini ta’kidladi.
Prezident Tokayev Qozog‘istonning Ibrohim kelishuvlariga qo‘shilish qarorini ta’kidlab, bu qadam Yaqin Sharqda barqarorlik va muloqotni mustahkamlashga yordam berishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, yaqin orada Ostona shahrida kelishuvga rasman qo‘shilish marosimi o‘tkazilishi mumkin.
Ishoq Gertsog, o‘z navbatida, Qozog‘istonga tashrifini muhim voqea sifatida baholab, bu uning otasi, Isroilning sobiq prezidenti Xaim Gertsog boshlagan diplomatik yo‘lning davomi ekanini ta’kidladi. Uning aytishicha, ikki davlat o‘rtasida, ayniqsa, yuqori texnologiyalar sohasida hamkorlik qilish uchun katta imkoniyatlar mavjud.
Muzokaralar chog‘ida savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish, investitsiyalar hajmini oshirish, sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar sohasida hamkorlikni chuqurlashtirish masalalari muhokama qilindi. Shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlarni yoʻlga qoʻyish va ikki tomonlama shartnomalar bazasini kengaytirish rejalari ham muhokama qilindi.
Muzokaralar yakunida tomonlar muntazam siyosiy muloqotni davom ettirish va hamkorlikni yangi bosqichga ko‘tarishga kelishib oldilar.
Janubiy Koreyaning apellyatsiya sudi sobiq birinchi xonim Kim Gong Xiga chiqarilgan hukmni qayta ko‘rib chiqdi. U aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish va poraxo‘rlikda ayblangan.
Yanvar oyida u 20 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan bo’lsa, bu safar jazo muddati to’rt yilga oshirildi. AFP axborot agentligi xabariga ko‘ra, u, shuningdek, 50 million von (taxminan 34 ming dollar) miqdorida jarimaga tortilgan.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Kim avtomobillar sotuvidagi aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish orqali 810 million von (564 ming dollar) ishlab topgan. U shuningdek, saylovoldi tashviqotini moliyalashtirish qonunlarini buzganlikda ayblangan.
Kimning turmush o‘rtog‘i, sobiq prezident Yun Sek Yol yanvar oyida hibsga olishga to‘sqinlik qilgani uchun besh yilga qamalgan edi.
Sobiq davlat rahbari hozirda to‘rtta ish bo‘yicha sudlanmoqda.
2025-yilda dunyo mamlakatlari qurol-yarog‘ga 2887 milliard dollar sarflagan. Bu 2024 yilga nisbatan 2,9 foizga ko‘pdir.
Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti (SIPRI) hisobotiga ko‘ra, harbiy xarajatlar bo‘yicha AQSh, Xitoy va Rossiya yetakchilik qilmoqda. Bu uch mamlakat jami global xarajatlarning 51 foizini (1,48 trillion dollar) tashkil qiladi.
“2025-yilda jahon harbiy xarajatlari oshadi, chunki davlatlar urush, abstraksiya va geosiyosiy to‘ntarishlarga harbiy kuchlarni ko‘paytirish orqali javob beradi”, — dedi Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti tadqiqotchisi Syao Lyan.
O‘tgan yili Qo‘shma Shtatlar qurol-yarog‘ uchun 954 milliard dollar sarflagan. Bu 2024-yilga nisbatan 7,5 foizga kam. Bunday holat o‘tgan yili AQShning Ukrainaga harbiy yordam bermagani bilan izohlanadi. Ammo Vashington G’arbiy yarimsharda o’z hukmronligini saqlab qolish va Hind-Tinch okeani mintaqasida Xitoyni ushlab turish uchun yadroviy qurol va boshqa qurollarga sarmoyani oshirmoqda.
Qo‘shma Shtatlar 2026-yilda qurol-yarog‘ uchun 1 trillion dollar, 2027-yilda esa 1,5 trillion dollar sarflashi kutilmoqda.
Yevropada ham oʻtgan yili mudofaa kuchlari keskin koʻpaygan, Yevropa davlatlari harbiy xarajatlarga 864 milliard dollar sarflagan.
Urushayotgan ikki davlat Rossiya va Ukraina 190 milliard dollar va 84,1 milliard dollar sarfladi.
Qurolli mojarolar va mintaqaviy raqobatga qaramay, Yaqin Sharqdagi harbiy xarajatlar nisbatan barqarorligicha qolmoqda. Mintaqa davlatlari bu maqsadda 218 milliard dollar sarfladi. Xususan, Isroil 48,3 milliard dollar, Turkiya 30 milliard dollar, Eron esa 7,4 milliard dollarni qurol-yarog‘ uchun sarflagan.
Harbiy xarajatlarning tez o’sishi Osiyo va Okeaniyada qayd etildi. Xususan, Xitoy bu sohadagi byudjetini 7,4 foizga oshirib, 336 milliard dollarga yetdi.
Yaponiya 1958-yildan beri birinchi marta yalpi ichki mahsulotining 1,4 foizini (62,2 milliard dollar) harbiy xarajatlarga sarfladi.
So’nggi yillarda harbiy xarajatlar doimiy ravishda oshib bormoqda.
Avvalroq ekspertlar AQSh va Rossiya o‘rtasida imzolangan Strategik qurollarni qisqartirish va cheklash to‘g‘risidagi bitimning tugatilishi sovuq urushdan keyingi ilk chegarasiz yadro qurollari poygasiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Yevropa Ittifoqining sanksiyalariga javoban qator Yevropa rasmiylari va Ukraina harbiylarini qo‘llab-quvvatlovchi shaxslarning mamlakatga kirishi taqiqlanganini ma’lum qildi.
Avvalroq Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi 20-sanksiya paketi doirasida yangi cheklovlarni joriy qilgan edi.
Boshqa narsalar qatorida, kiberxavfsizlik sohasida xizmatlar ko’rsatish butunlay taqiqlangan. Eksport cheklovlari kimyoviy moddalar, moylash materiallari va kauchuklarga ham kengaytirildi. Murmansk va Tuapse portlarida operatsiyalar cheklandi, virtual valyuta va raqamli rubl faoliyati taqiqlandi.
Shu bilan birga, Rossiyaning ayrim ommaviy axborot vositalarining eshittirishlari ham cheklandi.
O‘tgan hafta Rossiya prezidenti Vladimir Putin Eron oliy rahbari Mojtabo Xomanaiydan maktub oldi. Bu haqda Rossiya Federatsiyasi bosh vaziri Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aragchi bilan uchrashuvda ma’lum qildi.
Prezident Putin “Buning uchun chin dildan minnatdorchilik bildiraman va Rossiya ham Eron kabi strategik munosabatlarni davom ettirish niyatida ekanini tasdiqlashingizni istardim”, dedi.
Biroq, ushbu hujjatda nima yozilganligi haqida juda kam xabar berilgan. Ayrim razvedka manbalari avvalroq Rossiya Eronga ma’lumot berayotgani haqida xabar bergan edi.
Mojtabo Xomanaiy otasi Ali Xomanaiy vafotidan so‘ng oliy rahbar bo‘ldi. Uning otasi respublikaga qarshi harbiy kampaniyaning boshida Isroil havo hujumida halok bo’lgan. Yangi rahbar o‘z lavozimiga kirishganidan beri xalq oldiga chiqmadi. Eron rasmiylari uning hujumda yaralanganini aytdi.
Nyu-York Tayms gazetasining yozishicha, Eron oliy rahbarining yuzi qattiq kuygan va gapira olmay qolgan. Unga plastik jarrohlik kerak bo’ladi. Jurnalga yaqin manbaga ko‘ra, Mojtaba Xomanaiy audio yoki video bayonot bera olmaydi, chunki u “zaif yoki kuchsiz ko‘rinishni istamaydi”. Reuters ham oyog‘idan jarohat olganini xabar qildi.
Londonda sohibqiron Amir Temurga bag‘ishlangan xalqaro forum o‘tkaziladi
Qozog‘iston Ibrohim kelishuvida ishtirok etishini tasdiqladi.
Prezident Yozyovon tumani iqtisodiyotini 1 trln so‘mga oshirishni topshirdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Ikki oyda xorijga 466,6 mln dollarlik to‘qimachilik mahsulotlari sotildi
-
Iqtisodiyot5 days agoYevroittifoq O‘zbekistonning ikkita korxonasiga sanksiya kiritdi
-
Siyosat4 days ago
Prezident eksport qilishda tadbirkorlarga yordam bermayotgan hokimlarni ogohlantirdi
-
Siyosat5 days agoYevropa Ittifoqi Rossiya mudofaa sanoatiga xomashyo yetkazib bergan ikki O‘zbekiston shirkatiga sanksiyalar kiritdi
-
Iqtisodiyot5 days agoBirinchi chorakda O‘zbekistonga yuborilgan pul o‘tkazmalari 13 foizga oshdi
-
Dunyodan3 days ago
Livan-Isroil o’t ochishni to’xtatish muddati uch haftaga uzaytirildi
-
Jamiyat3 days agoJomboyda mast haydovchi YTH sodir etdi
-
Dunyodan3 days ago
AQSh Eronga qarshi urush uchun har soniyada 11,5 ming dollar sarflamoqda