Iqtisodiyot
Aksilkorrupsiya agentligi UzPost’ni xususiylashtirishda shaffoflikni talab qildi
Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi “O‘zbekiston pochtasi” AJdagi davlat ulushini xususiylashtirish jarayonida ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash talabi bilan Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga taqdimnoma kiritdi.
Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi “O‘zbekiston pochtasi” AJdagi davlat ulushi noshaffof tarzda xususiylashtirilgani haqida OAVda tarqalgan xabarlardan keyin, bu borada Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga taqdimnoma kiritdi.
Aksilkorrupsiya organining qayd etishicha, prezident farmoniga asosan “O‘zbekiston pochtasi” AJning 29,4 foiz davlat ulushi ommaviy savdolarga chiqarilishi belgilangan.
Qonunchilikka ko‘ra, davlat aktivlarini xususiylashtirish shaffoflik va qonuniylik, hisobdorlik, teng raqobat muhitini ta’minlash, shuningdek korrupsiyaga yo‘l qo‘ymaslik kabi prinsiplarga asoslanishi kerak. Xususan:
davlat organlari xususiylashtirilayotgan davlat mulki haqidagi ma’lumotlardan erkin foydalanish imkoniyatini yaratishi shart (“Davlat mulkini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi qonun, 6-modda);
Davlat aktivlarini boshqarish agentligi davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq bo‘lgan korxonalar ro‘yxatini Ochiq ma’lumotlar portaliga joylashtirishi va har chorakda yangilab borishi lozim (6247-sonli prezident farmoni 4-bandi);
davlat mulki obektlari to‘g‘risidagi axborotlarni portalga joylashtirmasdan savdoga chiqarishga yo‘l qo‘yilmaydi (Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 28 oktyabrdagi 572-son qarori).
“Yuqoridagilarga muvofiq, o‘rganish yakunlari bo‘yicha Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga davlat aktivlarini realizatsiya qilinishida amaldagi qonunchilik talablari, xususan, xususiylashtirish jarayonlarida ochiqlik va shaffoflik prinsiplariga qat’iy rioya etilishini ta’minlash yuzasidan taqdimnoma kiritildi”, – deyiladi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi bayonotida.
UzPost bilan nimalar bo‘lyapti?
Kun.uz avvalroq xabar berganidek, “O‘zbekiston pochtasi” kutilmaganda Rossiya kompaniyasining qo‘liga o‘tgani haqidagi mish-mishlar ijtimoiy tarmoqlarda tarqaganidan besh hafta o‘tib, rasmiy OAVda ham paydo bo‘ldi. Bu haqda o‘z manbalariga tayanib ham O‘zbekistondagi, ham Rossiyadagi nashrlar yozmoqda. Xaridor (agar shunday atash mumkin bo‘lsa) Wildberries marketpleysi bo‘lishi mumkin. Hukumat (asosiy aksiyalar paketi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Davaktiv agentligi qo‘lida) ham, Wildberries ham hozircha vaziyatga izoh bermay kelmoqda.
13 oktyabr kuni “O‘zbekiston pochtasi” AJning o‘zi bayonot bilan chiqdi. Unda kompaniyaga haqiqatan ham investitsiya jalb qilish ustida ishlar ketayotgani tan olingan va “yirik investorni” jalb etish bilan bog‘liq o‘zgarish bo‘lgan taqdirda, rasmiy xabar berilishi aytilgan. Biroq, 2025 yilgi xususiylashtirish dasturiga zid ravishda, kompaniyaning 29 foiz aksiyalari nega ommaviy savdoga chiqarilmayotganiga izoh berilmagan.
UzPost bayonotida izohi keltirilmagan yana bir holat bor. Ma’lum bo‘lishicha, amalga oshib bo‘lgani aytilayotgan xususiylashtirish kelishuvidan oldin, Toshkent shahridagi jami 50 ta pochta bo‘limining bino-inshootlari poytaxt hokimligi balansidan chiqarilib, “O‘zbekiston pochtasi” AJga berilgan. Shu bilan deyarli bir paytda, kompaniya aksiyalarining 25 foizi Milliy investitsiya jamg‘armasidan Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga o‘tkazilgan. Hozirda milliy pochta operatorining aynan qancha ulushi Rossiya kompaniyasiga o‘tgan bo‘lishi mumkinligi ma’lum emas.
Bu xabarlardan keyin, Wildberries’ning O‘zbekistondagi asosiy raqobatchisi – Uzum ekotizimi xususiylashtirishda ishtirok etishga tayyorligini bildirib, Davaktivga rasmiy so‘rov yubordi. Pochta xizmatini boshqarishda nafaqat biznes, balki milliy manfaatlarni ham hisobga olish kerak, deyiladi Uzum bayonotida.
Qayd etish kerak, “O‘zbekiston pochtasi”ning elektron tijorat bozoridagi u yoki bu o‘yinchi bilan affillanishi – raqobat muhitiga salbiy ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi. Har qanday holatda ham, bitimni rasmiylashtirish uchun Raqobat qo‘mitasining ruxsati kerak bo‘ladi. Monopoliyaga qarshi organ aynan shu kabi vaziyatlarda xolis bo‘lishi uchun ham, hukumatdan mustaqilligi qonun darajasida belgilab qo‘yilgan. Qo‘mita hozircha holatga munosabat bildirmadi.
15–21-iyun kunlari «O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi» AJning barcha savdo platformalarida jami 32 ming 132 ta bitim tuzildi. Bu ko‘rsatkich bundan avvalgi haftaga nisbatan 45,9 foizga kamaygan.
Hafta davomida ochiq birja savdolari orqali 23 ming 548 ta bitim tuzildi. Sement savdolariga jami 621 ming 800 tonna mahsulot qo‘yilgan bo‘lib, uning 245 ming 975 tonnasi sotildi. Bu taklif qilingan hajmning 48,2 foizini tashkil etdi.
Sementning o‘rtacha kunlik sotuv hajmi 49 ming 195 tonnaga yetgan. Savdolarda har kuni o‘rtacha 87 nafar xaridor ishtirok etgan.
Un bozorida esa jami 11 ming 856 tonna mahsulot sotildi. O‘rtacha kunlik sotuv hajmi 2 ming 371 tonnani tashkil qildi. Bu segmentda har kuni o‘rtacha 146 nafar xaridor qatnashgan.
Hisobot davrida sementning kunlik o‘rtacha narxi bir tonna uchun 637,4 ming so‘mdan 625,3 ming so‘mgacha pasaydi. Bu qurilish materiallari bozorida taklifning yuqoriligi saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi.
Un mahsulotida esa pasayish yanada sezilarli bo‘ldi. Bir tonna unning o‘rtacha narxi 3 million 895,2 ming so‘mdan 3 million 750,9 ming so‘mgacha tushdi.
24-iyunda dollar yana ko‘tariladi
Source link
Qishloq xo‘jaligi yerlarini ijaraga berishning yangi tartibi joriy yilda butun respublika miqyosida tatbiq etildi. Unga ko‘ra, paxta va g‘alla yetishtiruvchi fermerlar yerining yarmini ixtiyoriy tarzda davlatga topshirsa, qolgan yarmining normativ qiymati 50 foizini to‘lab 49 yilga ijaraga oladi va xohlagan ekinini ekishi mumkin bo‘ladi.
Xo‘sh, bu tizim qanday ishlaydi va fermerlar uchun qanchalik qulay? Kun.uz mavzu yuzasidan Toshkent viloyati hokimligi huzuridagi Ijaraga berilgan yerlarga xizmat ko‘rsatish direksiyasi rahbari Oqilbek Mustafoyev bilan suhbatlashdi.
— 68-sonli farmondagi eng asosiy jihat – paxta-g‘alla yo‘nalishidagi fermerlar yerining 50 foiziga nisbatan ijara huquqidan ixtiyoriy voz kechsa, qolgan yerining ijara huquqini “erkin ekish” turiga o‘zgartirishlari mumkin. Bu nimani anglatadi?
— Bu farmon qishloq xo‘jaligi bilan shug‘ullanayotgan tadbirkorlarga, fermerlarga o‘zi xohlagan ekin turini ekishi, o‘zi erkin shartnomaviy munosabatga kirishining huquqiy asosini yaratib berdi.
O‘tgan yilgi 3 fevraldagi farmonda 20 foizini fermerning o‘zining ixtiyoriga qoldirish, ya’ni yerning normativ qiymati 50 foizini to‘lagan holda qoldirish sharti belgilangan edi. 68-sonli farmon bilan bu 50 foizga ko‘tarildi. Ya’ni 50 foizini o‘z ixtiyori bilan topshiradi, qolgan 50 foizini normativ qiymatining yarmini davlatga to‘lagandan keyin, unga o‘ziga yana qaytadan 49 yilga rasmiylashtirib beriladi.
O‘tgan bir yil davomida, 18-sonli farmon qabul qilingandan keyin, yerga bo‘lgan munosabat o‘zgardi. Fermerga qo‘yiladigan reja, uni nimadir ektirishga majburlash yoki boshqa narsalardan voz kechildi. Bugungi kunda yerni ushbu farmon asosida E-auksion orqali sotib olgan yoki o‘z yerining bir qismidan voz kechgan tadbirkorlar bugungi kunda yerga resurs sifatida, undan foydalanish imkoniyatini kengligi nuqtayi nazaridan qarayapti.
Yangi tartibda tadbirkor o‘zi xohlagan eksportbop, bozorda talab bor mahsulotni yetishtirib, ko‘paytirishiga asosiy e’tibor berilgan. Buning natijasida katta investitsiya kiryapti qishloq xo‘jaligiga, yangi ish o‘rinlari yaratilyapti. Va odamlarning dunyoqarashi bugun o‘zgaryapti desam, mubolag‘a bo‘lmaydi.
— Endi paxta va g‘alla yetishtiruvchi fermerlar yerining yarmini topshirsa, qolgan yarmiga davlat rejasi asosida paxta yo g‘alla ekishi majburiy emas, to‘g‘rimi?
— Shunday. Hech qanaqa reja qo‘yilmaydi. Faqat ularga asosiy qo‘yilgan talab – yerning bonitetini tushirib yubormaslik, yerdan to‘laqonli foydalanish.
Agar yerga investitsiya kiritib, zamonaviy sug‘orish tizimlarini, bugungi zamon talabiga muvofiq yangi urug‘, yo nav, yo bog‘larni tashkil qilsa, 68-farmon bilan ularga qo‘shimcha ravishda imtiyozlar, ya’ni turli iqtisodiy yordamlar ajratilyapti. Masalan, tomchilatib sug‘orish tizimini qiladigan bo‘lsa, bir gektariga 15-16 million so‘mgacha subsidiya ajratilyapti. Yoki sertifikatlangan zotli ko‘chatlar ekadigan bo‘lsa, uning ham 50 foizi qoplab beriladi. Chorvachilik bilan shug‘ullansa, unda chorvaga alohida… Umuman, qishloq xo‘jaligini rivojlantirish uchun farmon-qarorlar bilan yangi-yangi yo‘nalishlar ochib berilyapti.
Suhbatni to‘liq shaklda yuqoridagi video orqali, Kun.uz’ning YouTube sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.
Markaziy bank 2026-yil 25-iyundan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 7,36 so‘mga oshib, 12 024,40 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 69,76 so‘mga tushdi va 13 642,88 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 843,35 so‘m bo‘ldi (-55,19).
Rossiya rubli 160,41 so‘m etib belgilandi (-0,22).
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida videoselektor yig‘ilishi boshlandi.
Davlatimiz rahbari asosiy masalaga o‘tishdan avval o‘tgan hafta yuksak saviyada o‘tkazilgan beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumi yakunlariga to‘xtaldi. Forum doirasida xorijiy hamkorlar bilan 43 milliard dollarlik 177 ta kelishuvga erishilganini ta’kidladi.
«Har bir kelishuv loyihaga, ish o‘rniga, yuqori qo‘shilgan qiymatga aylanishi shart», — dedi Prezidentimiz.
Mutasaddilarga xorijiy investorlar ko‘targan 120 ta taklifning yechimi bo‘yicha qaror kiritish topshirildi.
Umuman, tarmoq rahbarlari va hokimlar investitsiya sifati va samaradorligi bo‘yicha yondashuvlarini o‘zgartirishi kerakligi ko‘rsatib o‘tildi.
So‘nggi besh yilda yurtimizga kiritilgan jami investitsiyaning yarmi 4 ta hududga to‘g‘ri kelgan. Lekin jalb qilingan sarmoyaning iqtisodiyotga qaytimi bo‘yicha hududlar o‘rtasidagi tafovut katta.
Masalan, 1 million so‘mlik investitsiya Farg‘onaning yalpi hududiy mahsulotiga qo‘shimcha 273 ming so‘mlik, Samarqandda 262 ming so‘mlik qo‘shilgan qiymat beryapti. Lekin Buxoroda bu atigi 117 ming so‘m. Ya’ni hududga olib kelinayotgan investitsiya samarasi boshqa hududlardan 2 karra past.
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
Javaharla’l Neru qidirgan jadid Po‘lat Soliyev kim edi?
Venesueladagi zilzila oqibatida 235 kishi halok bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman