Jamiyat
“Yoshartiruvchi muolaja” – vaqtinchalik taskin: teri salomatligi aslida nimaga bog‘liq?
Porloq, silliq, tiniq teri insonda ichki ishonchni uyg‘otadi. Shu sabab ham so‘nggi paytlarda yosharish, ajin ketkazish, yuzni silliqlashtirish va “g‘adir-budirlarni yo‘qotish”ga qiziqish tobora ortmoqda. Kosmetologik, tashqi muolajalar ma’lum muddatgacha tanamizning ustki qoplamasini yaxshi saqlab turishi mumkin, ammo uning doimiy porloq va tiniq bo‘lishi uchun birinchi navbatda organizm ichki holatidagi balansni ushlash kerak. Ushbu maqolada terini to‘g‘ri parvarishlashda nimalarga e’tibor qaratish lozimligi haqida so‘z boradi.
Teri inson tanasidagi eng yirik a’zo hisoblanadi. U organizmni himoya qiluvchi to‘siq, shu bilan birga, haroratni saqlovchi, sezgi uzatuvchi va metabolizmda ishtirok etuvchi murakkab tuzilmadir.
Mazkur organning ustki qatlami (epidermis) har 27–30 kunda to‘liq yangilanadi. Bu tabiiy jarayon sekinlashib yoki buzilib qolmasligi uchun unga to‘g‘ri parvarish zarur. Agar teri yetarlicha tozalanmasa, o‘lik hujayralar yuzada to‘planib, yangilangan hujayralarning chiqishiga to‘sqinlik qiladi. Natijada teri xira, g‘adir-budir va nosog‘lom tusga kiradi.
Bundan tashqari, epidermis yangilanishi uchun organizm ichki tomondan ham kerakli oziq moddalar bilan ta’minlanishi kerak: A,C, E vitaminlari, omega-3 yog‘ kislotalari va suv miqdori yetarlicha bo‘lishi zarur. Ichki muvozanat normada bo‘lmasa, eng qimmat krem ham terini go‘zallashtirishga yordam bera olmaydi.
Quyida terining sog‘lom, yosh va tiniq bo‘lishi uchun ahamiyat qaratilishi joiz bo‘lgan jihatlarga to‘xtalamiz:
To‘g‘ri ovqatlanish
Ovqatlanish odatlari terining holatiga bevosita ta’sir qiladi. Fast-fud, shakarli mahsulotlar va zararli yog‘lar terida yallig‘lanish jarayonlarini kuchaytiradi, akne, teshiklar kengayishi va sarg‘ayish kabi muammolarga olib keladi.
A,C, E vitaminlariga boy sabzavot va mevalar, omega-3 yog‘ kislotalari hamda sifatli oqsillar teri hujayralarining yangilanish jarayonini tezlashtiradi. Sabzi, ismaloq, apelsin, tuxum, bodom kabi mahsulotlar esa teriga zarur bo‘lgan antioksidantlar, vitaminlar va minerallarni yetkazib beradi. Ayniqsa:
A vitamini (sabzi, tuxum sarig‘i, qovoq) terining yangilanishini faollashtiradi;
C vitamini (apelsin, kivi, bulg‘or qalampiri) kollagen ishlab chiqarilishini rag‘batlantiradi;
E vitamini (bodom, kungaboqar yog‘i) erkin radikallar (tanadagi sog‘lom hujayralarga hujum qiluvchi moddalar)ning zararli ta’siriga qarshi kurashadi;
Omega-3 yog‘ kislotalari (losos, zig‘ir urug‘i, yong‘oq) terining yumshoq, silliq va elastik bo‘lishiga ko‘maklashadi.
Namlik
Teri hamisha namlikka muhtoj. Ko‘pchilik uni namlantirish deganda turli krem va losyonlarni surtishni tushunadi. Aslida terining to‘liq namlanishi tanadagi suv muvozanatiga bog‘liq.
Organizmda suv yetishmovchiligi birinchi navbatda kapillyarlarning faoliyatini susaytiradi. Buning oqibatida teri hujayralari to‘liq oziqlanmaydi. Ushbu holat epidermis qurishi, zaiflashishi va ajinlarning erta paydo bo‘lishiga olib keladi: teri quruqlashadi, qizaradi va elastikligini yo‘qotadi.
Shu sabab har kuni kamida 6–8 stakan, ya’ni 1,5–2 litr suv ichish terining sog‘lom bo‘lishi uchun muhim sanaladi. Biroq mazkur miqdorga choy, qahva yoki gazli ichimliklar iste’moli kirmaydi. Bunday ichimliklar tanadagi suyuqlikni kamaytirishi ham mumkin. Havo harorati yuqori bo‘lgan kunlar yoki sport bilan shug‘ullanganda kunlik suv iste’moli miqdorini oshirish tavsiya etiladi.
Quyosh nuridan himoya
Quyosh nuri D vitamini manbai bo‘lsa-da, uning ultrabinafsha nurlari teri qarish jarayonini 80 foizga tezlashtiradi. Kuchli quyosh nurlari “fotosariqlik”, pigment dog‘lari, ajinlar va hatto teri saratonini ham yuzaga keltirishi mumkin. Shu bois,
Har kuni (hatto bulutli havoda ham) SPF 30+ dan foydalanish;
Quyosh nurlari kuchli bo‘ladigan vaqt – 11:00–16:00 oralig‘ida soyada yurish;
Qalin ko‘zoynak, shlyapa yoki soyabon kabi teri himoyachilaridan foydalanish tavsiya etiladi.
Uyqu
Tibbiy tadqiqotlarga ko‘ra, inson tanasining eng faol tiklanish jarayoni soat 23:00 dan 03:00 gacha sodir bo‘ladi. Bu vaqt “regeneratsiya oynasi” deb nomlanadi. Aynan shu oraliqda melatonin gormoni ko‘p ajraladi: u teri hujayralarining yangilanishiga yordam beradi, erkin radikallar ta’sirini kamaytiradi va qarish jarayonini sekinlashtiradi. Agar siz bu oraliqda uxlamasangiz yoki uyqu sifati yomon bo‘lsa, terining tabiiy yangilanish mexanizmi izdan chiqadi.
Tungi uyquning yetishmasligi birinchi navbatda yuzda namoyon bo‘ladi: ko‘z ostida qora halqalar, xira rangdagi teri, sarg‘ayish va erta ajinlar paydo bo‘la boshlaydi. Organizm to‘liq tiklanishga ulgurmagani sababli qon aylanishi sekinlashadi, natijada teri hujayralari yetarli kislorod va oziqa moddalarini ololmaydi. Bu esa terining jonsiz, rangsiz ko‘rinishiga sabab bo‘ladi.
Kundalik hayotimizda shunchaki 20–30 daqiqa toza havoda sayr qilish ham salomatlik va go‘zallik uchun katta foyda beradi. Qonning yaxshi aylanishi teri hujayralarini kislorod bilan ta’minlaydi, bu esa ularning sog‘lom va yorqin bo‘lishiga xizmat qiladi. Agar mazkur oddiy odatni sifatli uyqu bilan birlashtirsangiz, kosmetik vositalarga bo‘lgan ehtiyoj sezilarli darajada kamayadi.
Stressni boshqarish
Stressli holatlarda organizm kortizol deb nomlanuvchi gormonni haddan tashqari ko‘p ishlab chiqaradi. Bu gormon aslida xavfga javoban tana resurslarini safarbar etish uchun kerak. Uning miqdori doimiy ravishda yuqori bo‘lsa, teri muammolarini keltirib chiqaradi.
Kortizol yog‘ bezlarini faollashtiradi, ushbu jarayon terining haddan ziyod ko‘p yog‘lanishi va akne (yuzdagi toshmalar) ko‘payishiga sabab bo‘ladi. Shuningdek, mazkur modda terining elastikligi uchun zarur bo‘lgan kollagen ishlab chiqarilishini ham sekinlashtiradi. Natijada, teriga erta ajin tushadi, rang xiralashadi, yallig‘lanishlar kuchayadi.
Ruhiy bosim ham ko‘pincha yuzda aks etadi. Doimiy siqilish, xavotir va ruhiy charchoq mimik mushaklarning taranglashuviga olib keladi. Mazkur holat peshona, qosh oralig‘i, og‘iz atrofida erta ajinlarni paydo qiladi.
Stressni kamaytirish orqali teriga ham, ichki holatga ham sog‘lom muvozanatni qaytarish mumkin. Nafas olish mashqlari, yoga, meditatsiya, yurish, musiqa tinglash yoki kuniga bir necha daqiqa o‘zingiz bilan yolg‘iz qolish kortizol darajasini tushiradi. Shuningdek, psixogigiyena qoidalariga amal qilish, ya’ni ekran oldidagi vaqtni cheklash, ijtimoiy tarmoqlardan tanaffus olish va sifatli uyqu ham ruh, ham teri uchun kuchli davodir.
To‘g‘ri parvarish
Terining o‘z tabiati, ehtiyoji va muvozanati bor. Parvarishning birinchi va eng asosiy bosqichi — teri turini aniqlash: u quruqmi, yog‘limi yoki aralashmi? Shu savolga javob topmasdan turib, yuzingizga har xil mahsulotlarni surtish salbiy ta’sirlarni kuchaytirishi mumkin.
Aniqroq aytadigan bo‘lsak, teriga mos bo‘lmagan vositalarni doimiy ishlatish uning tabiiy muvozanatini buzadi: peshona yog‘li, yonoqlar quruq, burun esa toshmalar toshgan holatga tushib qolishi mumkin, Shuning uchun yuzlab vosita ishlatish emas, terining ehtiyojlariga mos protseduralarni tanlab, muntazam parvarishlash kerak. Universal mahsulotlar hamisha ham foyda keltirmaydi – har bir vosita teri turiga mos bo‘lishi shart.
Sog‘lom va chiroyli teri faqat krem, niqob yoki kosmetologik muolajalarga bog‘liq emas, u sizning har kungi odatlaringiz: yeyayotgan ovqatingiz, uxlayotgan vaqtingiz, ichayotgan suvingiz, yengayotgan stressingiz va o‘zingizga bo‘lgan mehringiz aksi hisoblanadi. Shunday ekan, go‘zallik yo‘lida ko‘p emas – mos, qimmat emas – kerakli vositalarni tanlang. Zero, teri parvarishida minimalizmdan foydalanish mustahkam natijaga eltuvchi, eng boy strategiyadir.
Diyoraxon Nabijonova tayyorladi
PQ–115-son qaror bilan O‘zbekiston Hukumati bilan Serbiya Hukumati o‘rtasida turizm sohasida hamkorlik to‘g‘risidagi bitim tasdiqlandi.
Bitim 2025-yil 28-oktyabrda Toshkent shahrida imzolangan.
Turizm qo‘mitasi ushbu xalqaro shartnomani amalga oshirish uchun mas’ul bo‘lgan vakolatli organ etib belgilandi.
Vazirlar Mahkamasi hamda tegishli vazirlik va idoralarning rahbarlari ushbu xalqaro shartnoma kuchga kirganidan keyin uning qoidalari bajarilishi ustidan nazoratni ta’minlaydi.
53 yoshli o‘qituvchi 2013 yilda tug‘ilgan qizga jinsiy zo‘ravonlik qilganlikda gumonlanmoqda. U protsessual tartibda ushlangan. Agar bu o‘z tasdig‘ini topsa, o‘qituvchi 20 yilgacha ozodlikdan mahrum qilinishi mumkin.
Namanganda o‘qituvchi o‘quvchi qizga jinsiy zo‘ravonlik qilishda gumonlanmoqda. Bu haqda Bolalar ombudsmani xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, Yangiqo‘rg‘on tumanida yashovchi H.D. 28 mart kuni tuman IIBga murojaat qilgan. U o‘z murojaatida 2013 yilda tug‘ilgan qizi 6-sinfda o‘qishini, 1973 yilda tug‘ilgan o‘qituvchi T.Sh. farzandiga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik sodir etganini bildirgan.
Holat yuzasidan Yangiqo‘rg‘on tumani IIB tergov bo‘limi tomonidan Jinoyat kodeksining 119-moddasi 4-qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Gumonlanuvchi T.Sh. protsessual tartibda ushlangan. Unga nisbatan qamoqqa olish ehtiyot chorasi qo‘llangan.
Hozirda dastlabki tergov harakatlari olib borilmoqda. Bolalar ombudsmani holatni o‘z nazoratiga olganini bildirgan.
Jinoyat kodeksining 119-moddasi 4-qismida o‘n to‘rt yoshga to‘lmagan shaxsga nisbatan zo‘rlik ishlatib, qo‘rqitib yoki jabrlanuvchining ojizligidan foydalanib jinsiy ehtiyojni g‘ayritabiiy usulda qondirish jinoyati nazarda tutilgan. Bunday qilmish uchun 15 yildan 20 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilangan.
Avvalroq Angrenda 14 yoshli qizni zo‘rlagan 4 kishi ozodlikdan mahrum qilingandi.
“Xavfsiz va sog‘lom yurt” keng qamrovli tezkor-profilaktik tadbirlari doirasida Davlat xavfsizlik xizmati, ichki ishlar va bojxona organlari hamkorligida mamlakat hududlarida giyohvandlik vositalari hamda kuchli ta’sir qiluvchi moddalarning noqonuniy aylanmasiga qarshi qator tezkor operatsiyalar amalga oshirildi.
Xorazm viloyatining Urganch shahrida 1983 yilda tug‘ilgan shaxs ushlanib, uning yonidan 5 gramm “opiy” moddasi topildi. Shuningdek, u ijaraga olgan xonadondan 887 gramm “opiy” va 71 gramm “geroin” giyohvandlik vositalari ashyoviy dalil sifatida olindi. Mazkur shaxs ushbu moddalarni qo‘shni davlatdan olib kelib, keyinchalik sotish orqali daromad topishni rejalashtirgan.
Farg‘ona viloyatida kuzatilgan holatda esa 1991 yilda tug‘ilgan fuqaroning yashash xonadonidan muqaddam Qirg‘izistondan aylanma yo‘llar orqali olib kelingan, umumiy bahosi 140 million so‘mlik 2800 dona “Regapen” kuchli ta’sir qiluvchi dori vositalari aniqlanib, musodara qilindi.
Shu kabi holat Toshkent viloyatida ham qayd etildi. Toshkent tumanida yashovchi 1996 yilda tug‘ilgan shaxs va uning 1994 yilda tug‘ilgan, Qozog‘iston fuqarosi bo‘lgan sherigi oldindan kelishgan holda, kontrabanda yo‘li bilan olib kelingan 300 ml “Tropikamid” dori vositasini xaridorga 300 AQSh dollari va 600 ming so‘mga sotayotgan vaqtda ushlandi.
Ularning yonidan bir necha dona “Pregabalin” kapsulalari hamda “Tropikamid” suyuqligi bo‘lgan flakonlar ashyoviy dalil sifatida olindi. Noqonuniy faoliyat bilan shug‘ullangan shaxslar kuchli ta’sir qiluvchi moddalarni turli nomdagi dori vositalari idishlariga joylashtirgan holda mamlakatga olib kirgan.
Hozirda ushbu holatlar yuzasidan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Fuqarolardan shubhali holatlarga duch kelganda Davlat xavfsizlik xizmatining 1520 qisqa raqamiga murojaat qilish so‘raldi. Murojaat qiluvchining shaxsi sir saqlanishi kafolatlanadi.
Shaxsga doir ma’lumotlarning samarali himoya qilinishi ta’minlanadi.
Qonun (O‘RQ–1125-son, 26.03.2026 y.) bilan «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida» gi Qonunga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.
Kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, quyidagi shaxsga doir ma’lumotlar O‘zbekiston hududida saqlanishi shart:
– shaxslarning biometrik ma’lumotlari;
– shaxslarning genetik ma’lumotlari;
– O‘zbekiston hududida faoliyat olib borayotgan telekommunikatsiyalar operatorlaridagi ularning xizmatlaridan foydalanuvchi jismoniy shaxslarning ma’lumotlari.
Yuqorida ko‘rsatilmagan shaxsga doir ma’lumotlar quyidagi shartlardan biri bajarilganda, O‘zbekistondan tashqarida saqlanishi va ishlov berilishi mumkin:
– chet davlatni shaxsga doir ma’lumotlarning bir xil himoya qilinishini ta’minlovchi davlat sifatida tan olish;
– operator tomonidan vakolatli davlat organi tasdiqlaydigan talablarga javob beruvchi standart shartnomaviy shartlar yoki majburiy korporativ qoidalar qabul qilinishi va ularga rioya etilishi;
– ro‘yxati vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadigan shaxsga doir ma’lumotlarni boshqarish va saqlash sohasidagi xalqaro standartlarga operator tomonidan rioya etilishi.
Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
Chiqindi to‘plash maydonchalaridan chiqindilarni qonunga xilof ravishda olib chiqib ketganlik uchun javobgarlik belgilandi.
Qonun (O‘RQ–1124-son, 25.03.2026 y.) bilan ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.
Kiritilgan qo‘shimchalarga ko‘ra, ayrim faoliyat turlari bilan shug‘ullanuvchi yuridik shaxslarga atrof-muhitni ifloslantiruvchi manbalarning monitoringini yuritish bo‘yicha qo‘shimcha majburiyatlar yuklatildi.
Bunda atrof-muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot ma’lumotlar bazasiga ma’lumotlarni kiritmaganlik, to‘liq kiritmaganlik yoki noto‘g‘ri ma’lumot kiritganlik uchun:
– atrof-muhitga ta’sir ko‘rsatishning I va II toifalariga mansub faoliyat turlari bilan shug‘ullanuvchi yuridik shaxslarga BHMning 100 baravaridan 300 baravarigacha jarima qo‘llanilishi ko‘rsatildi.
Shuningdek, qonunga xilof ravishda o‘rmon fondi yerlarini berish, ulardan foydalanish, shunday qilmishlar uchun ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin sodir etilgan bo‘lsa, –
– BHMning 300 baravaridan 400 baravarigacha jarima yoki 2 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoxud 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilandi.
Quyidagilar uchun ma’muriy javobgarlik belgilandi:
– maxsus avtomatlashtirilgan foto- va video qayd etish dasturiy-texnik vositalari orqali qayd etilgan ekologik huquqbuzarliklar uchun;
– chiqindilar to‘plash maydonchalaridan va ularning qo‘riqlanmaydigan inshootlaridan chiqindilarni qonunga xilof ravishda to‘plaganlik va olib chiqib ketganlik uchun.
O‘zbekiston va Serbiya turizm sohasida hamkorlik qiladi
O‘zbekistonda islom banki faoliyatining huquqiy asoslari yaratilgan
Namanganda 6-sinf o‘quvchisiga jinsiy zo‘ravonlik qilgan o‘qituvchi qamoqqa olindi
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Siyosat4 days agoOʻzbekiston ikkita toʻlaqonli islom bankini tashkil etadi, 2030-yilgacha 1 milliard dollar jalb etishni maqsad qilgan
-
Dunyodan1 day agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Dunyodan4 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Dunyodan2 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Jamiyat4 days ago
«Ташаббусли бюджет» ғолиблари эълон қилинди
-
Dunyodan2 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozida baʼzi davlatlar bilan koridor ochadi
-
Dunyodan2 days ago
Saudiya Arabistoni AQShni urushga chaqirmoqda