Jamiyat
Nonushta qilmaslik tanani qanday zararlaydi?
Ertalab bir finjon qahva yoki choy ichib, ko‘p odamlar nonushtani o‘tkazib yuboradi. Kimdir vaqtni tejash, boshqa birov esa vazn yo‘qotish maqsadida tongdan tushlikka qadar hech narsa iste’mol qilmaydi. Ilmiy tadqiqotlar bunday odat organizmning eng muhim tizimlari, xususan, miya faoliyati, yurak sog‘lig‘iga zarar yetkazishi, moddalar almashinuvini izdan chiqarishi, aqliy faoliyatni susaytirishi va surunkali kasalliklar xavfini oshirishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Ushbu maqolada nonushtaning salomatlik uchun nima sababdan juda muhim ekani, uni vaqtida iste’mol qilmaslik ortiqcha vazn va turli kasalliklarni paydo qilishi haqidagi faktlar bilan tanishishingiz mumkin.
Glyukoza tanqisligi
Uyqu vaqtida (odatda, 8-10 soat davomida) odam ovqat yemaydi. Bu davrda tanada glikogen zaxiralari kamayadi, qon tarkibidagi glyukoza darajasi pasayadi. Uyg‘onganda inson miyasi, mushaklari va ichki a’zolari kun davomida samarali ishlashi uchun quvvatga ehtiyoj sezadi. Nonushta esa bu energiyani tezda yetkazib beruvchi vosita hisoblanadi: u tunda davom etgan ochlikdan keyin organizmni glyukoza, vitamin va minerallar bilan ta’minlaydi.
Inson miyasi tana vaznining bor-yo‘g‘i 2 foizini tashkil etsa-da, organizm energiyasining taxminan 20 foizgacha bo‘lgan qismini sarflaydi. Tanadagi energiya manbai esa glyukoza, ya’ni shakar hisoblanadi. Nonushta qilinmasa tun davomida kamaygan glyukoza darajasi tiklanmaydi, bu miyaning ishlashiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Natijada diqqatni jamlash qiyinlashadi, fikrlash sekinlashadi, xotira zaiflashadi, asabiylik va bezovtalik kuchayadi.
Vazn ortishi
Kun avvalida nonushta qilinmaganda organizm “tejash rejimi”ga o‘tadi. Holat moddalar almashinuvini sekinlashtirib, yog‘ to‘planishi va semirishga sabab bo‘ladi. Tadqiqotlarga ko‘ra, nonushtani muntazam iste’mol qiluvchilar tanasida yog‘ miqdori oz to‘planadi va ularning ortiqcha vazndan aziyat chekish ehtimoli kamroq.
Masalan, Harvard universiteti olimlari tomonidan 7 yil davomida 50 mingdan ortiq inson ishtirokida o‘tkazilgan izlanishda nonushtani vaqtida qiladiganlar tana vazni yengilroq bo‘lishi, ularning tushlik va kechki ovqat iste’molida me’yorni saqlay olishi aniqlangan. Ushbu fakt ertalab tanaga foydali moddalar bilan energiyani yetkazish orqali inson organizmi kun davomida ovqatga nisbatan muvozanatli munosabatda bo‘lishi mumkinligini anglatadi.
Nonushta qilmaslik esa, aksincha, tushlik va kechki ovqat vaqtida ortiqcha ovqatlanish xavfini oshiradi: tanada glyukoza darajasi pasayganida miya organizmga signal yuboradi va shakar, yog‘, yuqori kaloriyali ovqatlarga ehtiyoj paydo bo‘ladi. Shu sababli nonushta qilmaydigan odamlar tushlik paytida shirinlik, fast-fud, yog‘li taomlarni yeyishga ko‘proq moyil bo‘ladi. Bu esa kaloriyaning haddan ziyod ko‘payishi, qon shakarining tez ko‘tarilib, so‘ng keskin tushib ketishiga olib keladi, Oqibatda insonda charchoq, loqaydlik, kayfiyatning tushishi va qayta-qayta ovqat yeyishni xohlash holatlari yuzaga keladi.
Hissiy barqarorlik buzilishi
Ertalab tanada kortizol (stress gormoni) darajasi tabiiy ravishda oshadi. Nonushta insulinning ajralishiga yordam berib, kortizol ta’sirini pasaytiradi. Agar tongda biror yegulik iste’mol qilinmasa, organizmda kortizol miqdori uzoq vaqt davomida yuqori hajmda saqlanib qoladi va bu:
jizzakilik;
asabiylik;
diqqat tarqoqligi;
kayfiyatning tushishiga sabab bo‘ladi.
O‘t pufagida tosh hosil bo‘lish xavfi
Tongda nonushta qilish faqat to‘yish yoki energiya olish uchun emas, ichki a’zolarni “uyg‘otish” uchun ham kerak. Uyqu vaqtida ichaklar va o‘t pufagi deyarli ishlamaydi, chunki tanaga ovqat tushmaydi. Uyg‘ongandan keyin esa ularni yana qayta ishga tushirish lozim bo‘ladi. Mazkur jarayondagi “start tugmasi” aynan nonushta orqali bosiladi.
Nonushta qilmasangiz o‘t pufagida yig‘ilib turgan safro suyuqligi harakatga kelmaydi, ya’ni u chiqmaydi. Uzoq vaqt harakatsiz qolgan safro esa quyuqlashib, asta-sekin toshga aylanib qolishi mumkin.
Ilmiy tadqiqotlar nima deydi?
Amerika Yurak assotsiatsiyasi tomonidan o‘tkazilgan 2017 yilgi tadqiqotda nonushtani doimiy o‘tkazib yuboradiganlarda yurak-qon tomir kasalliklari xavfi 27 foizga ko‘proq bo‘lgani aniqlangan.
Harvard universitetining sog‘liqni saqlash maktabi tadqiqotlariga ko‘ra, muntazam nonushta qilmaydigan erkaklarda 2-tip diabet rivojlanish xavfi 21 foizga oshgan.
60 yoshdan yuqori bo‘lganlar o‘rtasida olib borilgan kuzatuvlarda nonushta qilmaslik va kechki ovqatni juda kech yeyish yurak sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatgani ma’lum bo‘lgan.
Ertalabki taom hammadan ham bolalar uchun muhim
Nonushta o‘smir uchun oddiy ovqat emas, uning salomatligiga sarmoyadir. U orqali bola nafaqat kunni quvvat bilan boshlaydi, balki miyasini faol ishlashga tayyorlaydi, hissiy barqarorlikni saqlaydi. Shuning uchun ham ota-onalar bolalarni sog‘lom va muntazam nonushta qilishga o‘rgatishi zarur.
Nonushta qilmaydigan o‘quvchilarda diqqat tarqoqligi, emotsional beqarorlik va hattoki o‘z-o‘zini past baholash holatlari kuzatiladi. Bunday tashqari, mazkur holat tushlik vaqtida ortiqcha ovqat yeyish, zararli gazaklar (chips, shirinlik, gazli ichimlik)ga qiziqishni kuchaytiradi. Natijada bolalarda ortiqcha vazn, insulinga chidamlilik va semirish xavfi oshadi.
Cardiff universiteti olimlari tomonidan 9-11 yoshdagi 5 000 dan ortiq o‘quvchi (100+ maktabdan) ishtirokida o‘tkazilgan tadqiqotda nonushta qilgan bolalar matematik va mantiqiy testlarda nonushta qilmagan tengdoshlariga nisbatan 10-15 foiz yuqori natija ko‘rsatgani aniqlangan.
Yana bir tadqiqot — Frontiers in Human Neuroscience jurnalida chop etilgan maqolada nonushta qilmagan insonlarning reaksiya tezligi 20 foizga sekinlashgani, qisqa muddatli xotirasi esa 26 foizga pasaygani qayd etilgan. Bu natijalar bolalar uchun nonushta bilim olish, darslarni tushunish, fikrni to‘g‘ri shakllantirish kabi ko‘nikmalarga bevosita ta’sir qilishini ko‘rsatadi.
To‘g‘ri nonushta qanday bo‘lishi kerak?
Tonggi ovqatlanish ochlikni qondirish bilan bir qatorda miya faoliyatini yaxshilaydi, kayfiyatni ko‘taradi va ortiqcha taomlanishning oldini oladi. Ammo har qanday ovqat to‘g‘ri nonushta bo‘la olmaydi. U to‘yimli va foydali moddalarga boy bo‘lishi kerak.
Avvalo, to‘g‘ri nonushta tarkibida murakkab uglevodlar mavjudligi muhim. Bular suli bo‘tqasi, qora non yoki grechka kabi mahsulotlar bo‘lib, o‘zidan glyukoza chiqaradi va qon shakarini barqaror ushlab turadi. Mazkur kombinatsiya miya uchun doimiy energiya manbai hisoblanadi. Oq non yoki shakarga boy, donli yarim tayyor mahsulotlar esa aksincha, tez hazm bo‘ladi, glyukozani keskin ko‘taradi va tezda ochlik hissini keltirib chiqaradi.
Quyidagilar eng foydali tanlovlardan biri sanaladi:
butun donli non + tuxum + sabzavotlar
asal yoki tabiiy yong‘oqli pyure bilan suli yormasi
qatiq yoki kefir + meva + urug‘lar (chia, zig‘ir)
qaynatilgan suli (ovsyanka) + banan bo‘laklari
Nonushta tarkibida oqsillar ham bo‘lishi kerak. Ushbu moddalar uzoq vaqt to‘qlik hissini beradi, mushaklar hamda hujayralarning tiklanishida muhim rol o‘ynaydi. Qaynatilgan tuxum, yog‘siz tvorog, yogurt, yong‘oq, oz miqdorda go‘sht yoki baliq – bularning barchasi organizm uchun foydali oqsil manbalaridir.
Shuningdek, ertalabki taomlanishda miya va yurak sog‘lig‘i uchun foydali yog‘larning bo‘lishi ham ahamiyatli. Avokado, zaytun moyi, yong‘oqlar to‘yinmagan yog‘lar bilan tanani ta’minlab, vitaminlarning so‘rilishiga yordam beradi.
Nonushta vaqtida ratsionga meva yoki sabzavot qo‘shish tavsiya etiladi. Ular organizmga vitamin, mineral, antioksidantlar va tolalarni yetkazib beradi. Misol uchun, banan, olma, kivi yoki sabzavotli omlet organizmni foydali moddalar bilan boyitadi, immunitet va hazm jarayonini qo‘llab-quvvatlaydi.
Tanada tunda suv kamayadi, shuning uchun ertalab suyuqlik ichish juda muhim. Shakarsiz ko‘k choy, iliq suv yoki yangi meva sharbatlari hazmni yaxshilaydi va hujayralarni “uyg‘otadi”. Nonushtani faqat qahva bilan o‘tkazish tavsiya etilmaydi, u oshqozonni bezovta qilishi va suvsizlanishga olib kelishi mumkin.
Tongni qanday boshlasangiz, kun ham shunday davom etadi. Nonushta qilmaslik organizmni kerakli yoqilg‘isiz ishga tushirishga urinish bilan barobardir.
To‘g‘ri nonushta murakkab uglevodlar, oqsillar, foydali yog‘lar, vitaminlar va suvning muvozanatli uyg‘unligi sanaladi. Bunday tarkib tanani tetiklashtiradi, miyani faollashtiradi va kun davomida me’yordan ortiq ovqatlanish xohishini kamaytiradi. Eng muhimi, bu sog‘lom hayotning muhim qadami hisoblanadi.
Diyoraxon Nabijonova tayyorladi
Bu yil yozda dunyoning aksariyat mintaqalarida g‘ayrioddiy jazirama hukm surmoqda. Biroq, konditsionerdan foydalanish imkoniyati hammada ham mavjud emas.
Jaziramadan saqlanish bo‘yicha Hindistonning NPR nashri jamlagan maslahatlarning har biri alohida olinganda arzimasdek tuyulishi mumkin, ammo ular birgalikda tananing sovishiga haqiqatan ham yordam beradi.
Alohida ta’kidlanishicha, issiq urish belgilariga quyidagilar kiradi: tana haroratining ko‘tarilishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, ongning chalkashishi yoki holsizlik. Ushbu alomatlar paydo bo‘lganda, darhol tez yordam chaqirish va tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.
Jazirama bilan kurashishga yordam beradigan maslahatlar:
1. Ko‘p suyuqlik iching
Tana gidratatsiyasi darajasini doimo kuzatib borish kerak. Har qanday jismoniy faoliyatni boshlash bilan suvni kichik qultumlarda ichish lozim. Ko‘chaga chiqqanda suv olib yurish – jaziramada hayot-mamot masalasidir.
2. Albatta, biror narsa yeb oling
Hech qachon uydan och qoringa chiqmaslik kerak, doim nimadir yeb olish lozim. Masalan, tarkibida erigan elektrolitlar bo‘lgan bodring yoki bir bo‘lak ananas buning uchun ayni muddao.
3. Ruh tetikligi
Agar isib ketayotgan bo‘lsangiz, sovuq dush qabul qiling yoki hech bo‘lmaganda yuzingiz va qo‘llaringizni, shuningdek, boshingizni vaqti-vaqti bilan suv bilan ho‘llab turing – bu tana haroratini pasaytirishga yordam beradi.
4. Dam olish uchun salqin joy toping
Shuni bilish kerakki, issiq havo yuqoriga ko‘tarilgani uchun ko‘p qavatli uylarning pastki qavatlari salqinroq bo‘ladi. Kunduzi quyosh nurini qalin pardalar bilan to‘sing. Qo‘lingiz ostidagi barcha ventilyatorlarni ishga tushiring.
Va salqinlik izlab mebellarni qayta joylashtirishdan qo‘rqmang. Masalan, karavotni deraza yoniga qo‘ysangiz, uxlayotganda yengil shabadani his qilishingiz mumkin.
Agar xona ichida nafas olish qiyinlashib, dim bo‘lib ketsa, tashqariga chiqing va gamakda yoting. Tebranish paytida hosil bo‘ladigan havo oqimi tanani sovutishga yordam beradi.
5. Me’morchilikdan ilhomlaning
Ko‘plab me’moriy yangiliklar orasida «jaali» deb nomlangan me’moriy uslub bor, u hind va urdu tillaridan tarjima qilinganda shunchaki «to‘r» degan ma’noni anglatadi. Aslini olganda, bu tosh devorni yaxlit qoldirish o‘rniga, bir qator kichik teshiklari bor geometrik naqshlarni o‘yib, uni naqshinkor panjaraga aylantirish usulidir.
6. Bug‘lantiruvchi sovutgich
Ushbu elektr qurilma, shuningdek, bug‘lantiruvchi sovutgich sifatida ham tanilgan bo‘lib, xonadagi havoni suvga botirilgan filtrlar orqali o‘tkazadi, bu filtrlar havoni sovutadi va keyin uni xonaga qaytaradi. Bu qurilmalar konditsionerlardan arzonroq va kamroq energiya sarflaydi. Bunday qurilmani hatto o‘zingiz ham yasashingiz mumkin.
7. Oq rangli kiyimlar kiying
Paxta va zig‘ir matolaridan tikilgan kiyimdan foydalaning, oq rang issiqlikni samarali qaytaruvchi hisoblanadi.
8. Bosh va bo‘yningizni yopib yuring
Yozda boshni yopib yurish qadimiy va samarali an’anadir.
9. Tushki quyoshdan saqlaning
Kunning eng issiq vaqtida ko‘chaga chiqish, sport bilan shug‘ullanish yoki ochiq havoda bo‘lish orqali o‘zingizni charchatmaslikka va quvvatingizni behuda sarflamaslikka harakat qiling, chunki jazirama quyosh nuri va issiq havo tana haroratini yanada oshirib yuboradi.
10. Soyadan foydalaning
Ochiq havoda ishlayapsizmi yoki ko‘chada ketyapsizmi, daraxtlar soyasida yurishga harakat qiling. U yerdagi havo harorati aslida quyosh ostidagidek bo‘lsa-da, teringiz quyosh nurlarini yutmaydi va bu tanangizning qizib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Jazirama issiq sabab ayrim yo‘nalishlarda poyezdlar harakat tezligiga vaqtinchalik cheklov joriy etiladi.
Foto: Temiryo‘lekspress
“Temiryo‘lekspress” AJ xabariga ko‘ra, mazkur choralar yo‘lovchilar va poyezdlar harakati xavfsizligini ta’minlash, shuningdek, temir yo‘l infratuzilmasining barqaror va ishonchli ishlashini saqlash maqsadida ko‘rilmoqda. Shu sababli ayrim poyezdlar harakat jadvalida belgilangan vaqtdan kechroq manzilga yetib borishi mumkin.
Xabarda qaysi yo‘nalishlarda cheklov joriy qilinishiga aniqlik kiritilmagan.
Eslatib o‘tamiz, 13 iyuldan boshlab O‘zbekiston hududida g‘ayritabiiy o‘ta issiq ob-havo sharoiti kuzatilmoqda, u 20 iyulgacha davom etishi mumkin. Havo harorati 43-45 darajagacha, janubda va cho‘l hududlarda 46-48 darajagacha ko‘tarilishi kutilmoqda.
D002 avtomobil yo‘lining 4-9 kilometri oralig‘i 21 iyulga qadar yopildi. Haydovchilarga aylanma yo‘llardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berildi.
Toshkent va Nurafshon shaharlarini bog‘lovchi avtomobil yo‘lida joriy yilning 21 iyul kuniga qadar transport vositalarning harakati to‘liq cheklandi.
Toshkent viloyati YHXB xabariga ko‘ra, bunga yo‘ldagi inshootlarning qurilishi sabab bo‘lgan.
«Toshkent – Nurafshon (D002) avtomobil yo‘lining 4 kilometridan 9-kilometriga qadar transport vositalarining harakati to‘liq cheklanadi», deyiladi xabarda.
Shu sababli YHXB ushbu yo‘ldan harakatlanuvchi haydovchilarga aylanma yo‘llardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla bankirlari ish tizimi tubdan o‘zgarishini ma’lum qildi. Endi bir bankirga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktirilib, biznes faolligi, yangi ish o‘rinlari va aholi daromadini oshirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Shuningdek, banklarga har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlash va daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Yig‘ilishda mahalla bankirlarining ish uslubi ham tubdan o‘zgarishi belgilandi. Ta’kidlanishicha, joylarda yaxshi tajribalar bor. Masalan, Angor tumani Yangiobod mahallasidagi 2 kilometr zovur usti yopilib, 110 ta servis obekti ishga tushirildi. Natijada mahalla atrofida yashaydigan 1 ming 225 nafar odam ishli va daromadli bo‘ldi.
Arnasoy tumanidagi Baxtli mahallasining bankiri 20 ta xonadonga 50 million so‘mdan kredit ajratib, mehmon uylarini ishga tushirdi. Har bir xonadon bir mavsumda 100 million so‘mgacha daromad olmoqda. Ish yurishib ketgani uchun yana 80 ta oila shunday mehmon uylari tashkil qilishga kirishdi.
Endi banklar har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlab, tashabbuskorlarni topishi va daromadli loyihalarni ko‘paytirishi zarur. Bundan buyon bitta mahalla bankiriga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktiriladi.
Ikki haftada tashabbuskor, zamonaviy fikrlaydigan oliygoh bitiruvchilari va yosh mutaxassislar orasidan 400 nafar yangi mahalla bankiri tanlab olinadi. Ular bir oy davomida namunali mahallalarga olib borilib, tajriba o‘rganadi.
Joriy yil oilaviy tadbirkorlik loyihalari uchun qo‘shimcha 2 trillion so‘m imtiyozli resurs berildi. “Og‘ir” mahallalar uchun kredit stavkasi 17,5 foizdan 12 foizga tushirildi.
Endi mahalla bankirlari o‘zi topgan loyihasi uchun ushbu resursdan foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bu tizimni 1 avgustdan amaliyotga joriy etish vazifasi qo‘yildi.
Mahalla bankirlariga biznes faollikni oshirish, tadbirkorlik, ish o‘rni va aholi daromadini ko‘paytirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Tuman va shahar hokimlari mahalla raislari bilan birga har bir mahalla bankiriga yil yakunigacha aniq buyurtma shakllantirib beradi.
Davlat banklari bu yil 100 tadan mahallani ixtisoslashtirish tashabbusi bilan chiqqan. O‘tgan yili 9 ta davlat banki ishtirokida mahallalarda agrosanoatni rivojlantirish uchun “Agrostar” kompaniyalari tashkil qilingan edi.
Endi banklar mahallani ixtisoslashtirish bilan cheklanib qolmasdan, “Agrostar”larni jalb qilgan holda “yetishtirish – qayta ishlash – saqlash – qadoqlash – sotish” zanjirini yaratadi. Bir oyda dastur qilib, 1 mingta mahallada ish boshlash topshirildi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla raislariga yangi vakolatlar berilishini ma’lum qildi. Endi ular hududda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerlarni auksionga chiqarish, shuningdek, “mahalla yettiligi” ishini muvofiqlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda soliq tushumlari, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish bo‘yicha mas’ullarga savollar qo‘yildi. Davlat rahbari mahalla odamlar uchun chinakam “ishonch, tayanch va imkoniyatlar markazi” bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Yangi Quva mahallasi misolida aholini ish bilan ta’minlash va daromadini oshirish bo‘yicha yangi tartib ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu mahallada 51 nafar ishsiz fuqaro bor, ularning 4 nafari agrotexnikumni bitirgan va xonadonida 10 sotixdan tomorqasi mavjud.
Mahalla raisi tomorqada gul ko‘chatiga ixtisoslashgan yengil konstruksiyali issiqxona qurish uchun mahalla bankiriga buyurtma beradi. Qolgan ishsiz aholi bo‘yicha ham mahalla raisi kim tadbirkor bo‘lmoqchi, qaysi oila daromadini oshirmoqchi, kimga kredit, uskuna yoki yer kerakligini aniqlab, bankirga aniq vazifa qo‘yadi.
Yangi Quva mahallasida bog‘cha yetishmasligi sabab 50 nafar bola qo‘shni mahallaga qatnayapti, hududda esa 70 sotix bo‘sh yer bor. Shu munosabat mahallalarda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati ham mahalla raisiga beriladi.
Davlat rahbari mahalla raisi ijtimoiy muammolarni hal qilish, tozalikni ta’minlash va daromadni ko‘paytirishga xizmat qiladigan loyihalarda tashabbuskor bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Bunday loyihalar uchun “mahalla yettiligi”ga 10 million so‘mdan grant ajratiladi. Agar 8 ming 992 ta mahallaning har birida bittadan shunday loyiha amalga oshirilsa, hududlardagi muhit sezilarli o‘zgaradi. Ushbu maqsadlar uchun jami 240 milliard so‘m resurs shakllantiriladi.
Mahalla raisi o‘z hududining haqiqiy boshqaruvchisi bo‘lishi shart. Buning uchun u hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, soliqchi va mahalla bankirining haftalik hamda oylik ish rejasini tasdiqlab beradi. Rais “yettilik” a’zolariga aniq vazifa qo‘yib, ulardan so‘rov qilib boradi.
Shuningdek, “yettilik” faoliyatini metodik qo‘llab-quvvatlash va hududdagi muammolarga ilmiy yondashish uchun Mahallani rivojlantirish milliy instituti tashkil etiladi. U “yettilik”ni o‘qitadi, mahallalardagi dolzarb masalalarga ilmiy yechimlar ishlab chiqadi.
Ispaniya Fransiyaga qarshi o‘yinda nimani isbotladi?
Jaziramada konditsionersiz qanday yashash haqida 10 ta foydali maslahat
Jazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Sport5 days agoAngliya Norvegiyani turnirdan chiqarib yubordi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Yana fantastik o‘ynagan Jud, yana qiynalgan Argentina va Emboloda ahmoqona qizil
-
Sport4 days agoIspaniyada Fransiya milliy jamoasi haqidagi bayonot ortidan siyosiy mojaro avj oldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat4 days agoEnergetika tizimidagi ayrim rahbarlar ishdan olindi