Siyosat
Nega O’zbekiston uni kechiktirishda davom etmoqda
Ijroiya buyrug’iga binoan “Davlat xizmatining protsesslari va aktivlari to’g’risida” gi qonun joriy yiliga ko’ra ishlab chiqilishi rejalashtirilgan. Bu vazifa Akmal Burxanov boshchiligidagi Korruptsiyaga qarshi agentlikka tayinlangan. Biroq, ular iyul oyining o’rtalarida kelishgandan so’ng, hali qoralama belgilari yo’q. Kun.UZ ekspertlar bilan sakkiz yil davomida qoldirilgan qonunning ahamiyati haqida gapirdi va boshqa dolzarb muammolar muhokama qilindi.
{:::: T (}
6 soniya davomida o’tkazib yuboring
Men o’tkazib yuboraman
2017 yildan beri O’zbekiston davlat xizmatchilari tomonidan daromadlar va aktivlar deklaratsiyasi to’g’risidagi qonun qabul qilinishini kutdi. Bu yil 5 martda korruptsiyaga qarshi kurash muammolariga bag’ishlangan so’nggi davlat yig’ilishida yakuniy muddat yakunlandi. Qonun loyihasi may oyida tayyorlandi. Bu ijro etuvchi buyurtma tomonidan rasmiylashtirildi.
Biroq, iyul keldi va hali qonuniy alomatlar yo’q. Nega kechikish kerak? Nega bu qonun shunchalik muhim? Joriy yilning yanvar oyida kuchga kirgan foizlar harakati qanchalik samarali? Kun.uz ushbu savollarni siyosiy tahlilchi Hamid Smir Sodiq va huquqshunos Javavaher Rustamovni ko’tardi. Quyida ularning suhbati haqida umumiy nuqtai nazar:
“Hukumat amaldorlarining moliya nazorat qilinishi kerak.”
Suhbat boshida Xamid Sodiq nima uchun davlat xizmatchilari o’z daromadlari va aktivlarini e’lon qilishlari zarurligini tushuntirdi.
Uning so’zlariga ko’ra, zamonaviy boshqaruv kuchga ega bo’lgan tamoyilga asoslanadi. Va shu bilan birga, ular bilan bog’liq resurslar va moliya.
“Faylasuf Jon Lokk” Liberalizm asoslarini qo’ydi. Ilgari kuch butunlay shoh, imperator yoki xanga tegishli edi.
“Bu pulning odamlarga tegishli bo’lgan kontseptsiyani yaratdi. Odamlar davlat xizmatchilarini yollashadi. Shuning uchun ular davlat mablag’lari bilan ishlaydiganlar uchun, ammo xalqning xizmatkorlari emas.
“Shunday qilib, ular o’z maoshlaridan boshqa pul yo’q. Fesul tizimlarda hukmdorlar o’zlarining maoshlaridan ko’ra boyliklari kutilgan edi. Ammo fuqarolik siyosatda ishtirok etadigan va ularning kuchi va moliyalarini boshqarishga haqli.
“Shunday qilib, kuch bir amaldorda emas. Shuning uchun pullar odamlarga tegishli va oila a’zolarining daromadlari va aktivlarini, shuningdek, davlat xizmatchilari va aktivlarini kuzatib borish kerak”, deb tushuntirdi Sodiq.
Uning ta’kidlashicha, O’zbekistondagi qonunlarni qabul qilishni kechiktirishning nazariy sabablaridan biri bu kuchning elektr energiyasini taqsimlashni amalga oshiradigan siyosiy institutlarning ortiqcha kontsentratsiyasi hisoblanadi.
“Qonunning maqsadi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishdan iborat.”
Huquqshunos Javonser Rustamovning so’zlariga ko’ra, qonunning yo’qligi uchta asosiy omilga tegishli edi: siyosiy irodaning yo’qligi, rivojlanmagan huquqiy baza va texnik imkoniyatlar etarli emas.
“Birinchidan, demokratiya va siyosiy institutlar tuzilishi bilan bog’liq siyosiy institutlar masalasi mavjud. Biroq, uchta omillar o’zaro bog’liq bo’lib, o’z-o’zidan ishlay olmaydilar.
Ikkinchidan, huquqiy fond tayyor emas edi. Korruptsiyaga qarshi birinchi qonun faqat 2017 yilda o’tdi. Oldinda bunday qonun yo’q edi. Keyin davlat xizmatlari aktsiyasi qabul qilindi. Foizlar qonuni 2024 yilda kuchga kirdi.
“Hamid aytganidek, bu qonun ba’zi islohotlarni amalga oshirmasdan kuchsiz emas. Agar biz 2017 yoki 2020 yilda belgilangan ikki oylik muddat ichida loyihani amalga oshirishga harakat qilsak, biz buni amalga oshira olmadik, – tushuntirdi Rustamov.
U bunday qonunlarning asosiy maqsadi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish va kuchli odamlardan himoyasizlikni himoya qilish ekanligini ta’kidladi. “Ammo bu ruh joriy loyihada emas”, deya qo’shimcha qildi u.
“Ushbu qonunni qabul qilishdan qo’rqishning hojati yo’q.”
Hamid Sodiqning so’zlariga ko’ra, qonunning muhim maqsadi hokimiyat balansini saqlashdir. Uning ta’kidlashicha, kuch eng katta kuchdir va tabiiyki moliyaviy va boshqa resurslarni jalb qiladi, shuning uchun uni cheklash uchun tartibga solish kerak.
“Siyosat fenty va ko’pxotmallik o’rtasida farq qiladi. Ushbu deklaratsiya qonunlari orasida bu deklaratsiyalarni jalb qiladi. Bu nimani anglatadi, oligarxlar katta iqtisodiy va moliyaviy kuchlarga ega bo’lgan odamlardir. Ular juda katta muammo emas.
“Boshqa tomondan, ko’podarlar juda katta boylik to’plagan siyosatchi.” Polila “siyosatni anglatadi va” GAX “poytaxtlar bilan bog’liq. Bu eng xavfli raqamlar, chunki ular eng xavfli raqamlardir.
“Ular katta boylik to’planishganda, ular kuchli ommaviy axborot vositalarini boshqarish, jinoiy tarmoqlarga bog’lanib, aylanib yuradigan milliardlab odamlarni bog’lash orqali chegaralarga ko’proq ta’sir ko’rsatadilar.
“Menimcha, bu qonunni berishdan qo’rqish kerak emas. Tayyorgarlik cheksiz bo’lishi shart emas. Agar siz shaffoflik bilan shug’ullana olmasangiz, qanday nuqtai nazarda?
Suhbat davomida ma’ruzachilar ushbu masalani hal qilishda funktsional siyosiy tizimlarning, shuningdek, amaldorlar qiziqishi masalalari, O’zbekistondagi ushbu masalaning holati va korruptsiyaga qarshi agentliklarni bajarish muhimligini ham muhokama qildilar.
Siyosat
Shavkat Mirziyoyev va Shahboz Sharif o‘rtasida telefon muloqoti bo‘lib o‘tdi
20-mart kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Pokiston Islom Respublikasi Bosh vaziri Shahboz Sharif o‘rtasida telefon muloqoti bo‘lib o‘tdi.
Ikki davlat yetakchilari butun musulmon ummati uchun muqaddas bo‘lgan Ramazon hayiti – Iyd al-Fitr va qutlug‘ Navro‘zi olam bayramlari munosabati bilan bir-birlarini samimiy qutladilar. Do‘st O‘zbekiston va Pokiston xalqlariga tinchlik-osoyishtalik, farovonlik va davomiy ravnaq tilaklari izhor etildi.
O‘zbekiston Prezidentining joriy yil fevral oyida Pokistonga amalga oshirgan davlat tashrifi ikki tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yangi sifat bosqichiga ko‘targani alohida ta’kidlandi.
Oliy darajadagi tashrifdan keyin vazirliklar, idoralar va hududlar darajasidagi muloqotlar yanada faollashgani, o‘zaro almashinuvlar aniq natijalar bilan boyib borayotgani alohida mamnuniyat bilan qayd etildi.
Suhbat davomida tomonlar so‘nggi vaqtlarda Janubiy Osiyo va Yaqin Sharq mintaqasidagi keskinlikdan jiddiy tashvish bildirib, har qanday ziddiyat va muammoni faqat tinch va diplomatik vositalar orqali hal etish zarurligiga urg‘u berdilar.
Siyosat
O‘zbekiston mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlarni modernizatsiya qilishga intilmoqda
Oliy Majlis Qonunchilik kengashi 17-mart kuni “Mehnat xavfsizligi to‘g‘risida”gi yangi qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi. Ushbu qonun loyihasi 2006 yildan beri amalda bo’lgan amaldagi qonunni almashtirib, xavfli va potentsial xavfli ishlab chiqarish ob’ektlarining normativ-huquqiy bazasini modernizatsiya qilishga qaratilgan.
Huquqiy bazani tubdan qayta ko‘rib chiqishga qaratilgan sa’y-harakatlar yangi sanoat tarmoqlarining jadal rivojlanishi va yuqori xavfli texnologiyalarning keng joriy etilishidan kelib chiqadi. Qonunchilarning ta’kidlashicha, so’nggi paytlarda ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va jarohatlar bo’yicha tahlillar qattiq nazorat va yangilangan tartib-qoidalar zarurligini ta’kidlaydi.
Kengaytirilgan moliyaviy himoya va audit
Fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha eng kam sug‘urta summasini belgilash yangi qonun loyihasining ustunlaridan biri hisoblanadi. Bu xavfli ob’ektda baxtsiz hodisa yuz berganda zararni qoplash uchun mablag’lar mavjudligini ta’minlaydi.
Bundan tashqari, qonun mehnat xavfsizligini boshqarish uchun rasmiy audit tizimini joriy qiladi. Ushbu audit jarayoni quyidagilarga mo’ljallangan:
Mavjud tizimlar belgilangan xavfsizlik talablariga javob berishini baholang. Baxtsiz hodisalar va jarohatlarning oldini olish bo’yicha hozirda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini tahlil qilish. Aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun maxsus mexanizmlarni ishlab chiqish.
Qonun loyihasi, shuningdek, davlat boshqaruvi rolini kuchaytirish va xavfli va potentsial xavfli ob’ektlarda xavfsizlik qoidalariga rioya etilishi ustidan monitoringni kuchaytirishga qaratilgan.
Yong’in xavfsizligiga keng e’tibor qaratiladi
Ushbu qonunchilik tashabbusi fevral oyida qonun chiqaruvchi yuan yong’in xavfsizligini boshqarishni kuchaytirishga qaratilgan qonun loyihasini ko’rib chiqishni boshlaganida tegishli harakatdan keyin sodir bo’ldi. Ushbu hujjat yonuvchan qurilish materiallaridan foydalanishni taqiqlashni taklif qiladi va xavfli toifaga asoslangan binolar uchun maxsus texnik talablarni kiritadi.
Taklif etilayotgan yong’in xavfsizligi qoidalari loyihalash tashkilotlari, ishlab chiquvchilar, pudratchilar va boshqaruv kompaniyalarining huquq va majburiyatlarini aniq belgilaydi. Bundan tashqari, qonun loyihasi mansabdor shaxslarning yong’in xavfsizligi standartlari bo’yicha shaxsiy javobgarligini kuchaytirishga qaratilgan.
Siyosat
Soʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
O‘tgan yili O‘zbekiston temir yo‘l tarmog‘ida import va eksport o‘rtasida sezilarli nomutanosiblik kuzatildi, import eksportdan 2,5 barobar oshib ketdi. “O‘ztemiryur Konteyner” axborot agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, import va eksport konteyner tashish hajmi 355 752 TEUga yetdi.
“O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyati sho‘ba korxonasi tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, umumiy ko‘rsatkich 2024-yilga nisbatan 21 foizga oshgan. Bu o‘sish, birinchi navbatda, mamlakatimizga kirib kelayotgan tovarlarning ko‘payishi bilan bog‘liq.
Temir yo’l konteynerlarida kelgan import tovarlari hajmi 256 115 TEUni tashkil etdi, bu o’tgan yilga nisbatan 30% ga o’sdi. Aksincha, O‘zbekistondan eksport jo‘natmalari atigi 3,5 foizga o‘sib, jami 99 637 TEUni tashkil etdi.
Logistika ekspertlarining fikricha, import hajmining o‘sishi asosan Qozog‘istonning Oltinko‘l va Do‘stlik stansiyalari hamda Rossiyaning Magnitogorsk stansiyalari orqali tashish hajmining oshishi bilan bog‘liq. Magnitogorsk ham mamlakat eksportining o’sishida muhim rol o’ynadi.
Ushbu yo’laklarda faollik kuchaygan bo’lsa-da, kompaniya Rossiyaning Uzoq Sharqidagi, xususan, Naxodka va Vladivostokdagi yuk tranzit portlari kamayganini qayd etdi. Buning o’rnini qoplash uchun yangi multimodal yo’nalishlarga ustuvor ahamiyat berilmoqda.
Yevropa: “O‘ztemiryur” konteyneri va uning hamkorlari Gruziyaning Poti porti orqali Yevropa davlatlariga konteyner tashish xizmatini yo‘lga qo‘ydi. Janubiy Osiyo: Qozog‘iston va O‘zbekistonga importni osonlashtirish uchun Hindistondan Eronning Bandar Abbos porti orqali yangi yo‘nalish tashkil etildi.
Konteynerlar soni ko‘payganiga qaramay, Prezident Shavkat Mirziyoyev fevral oyida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda temir yo‘l sohasining umumiy hissasidan noroziligini bildirgan edi. Uning taʼkidlashicha, 2025-yilda temir yoʻl transportida tashiladigan yuklarning umumiy tonnaji atigi 3,3 foizga oshadi, bu Oʻzbekiston umumiy yuklarining 7 foizdan kamrogʻini tashkil qiladi.
Prezident samaradorlikdagi katta tafovutga to‘xtalib, yuklarni temir yo‘l orqali eksport qilish yuk tashishga qaraganda 3-4 baravar ko‘proq vaqt talab qilishini ta’kidladi. Joriy yilda hukumat yuk va yo‘lovchi tashish hajmini kamida 10 foizga oshirish vazifasini qo‘ygan.
Ushbu maqsadlarga erishish uchun “O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyatiga operatsion va asosiy bo‘lmagan xarajatlarni qisqartirish bo‘yicha topshiriq berildi. Tejalgan mablag’lar temir yo’lni avtomobil transportiga raqobatbardoshroq alternativa qilish uchun xizmat ko’rsatish sifati va infratuzilmasini yaxshilashga qayta investitsiya qilinishi kutilmoqda.
Siyosat
Prezident Mirziyoyev Samarqand viloyatida 7 milliard dollarlik investisiya loyihasini ishga tushirdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 18-mart kuni Samarqand viloyatida qiymati qariyb 7 milliard dollarlik yirik sarmoyaviy loyihaning ochilishi va qurilishini boshlash marosimida ishtirok etdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Tadbir doirasida oziq-ovqat mahsulotlari, yengil sanoat, kimyo va farmatsevtika, qurilish materiallari, metall va mebel ishlab chiqarish kabi muhim tarmoqlarda ishlab chiqarilgan mahsulotlar ko‘rgazmasi tashkil etildi.
Prezidentimiz viloyatning zamonaviy ishlab chiqarish quvvati, ilg‘or texnika va texnologiyalar, keng turdagi sanoat mahsulotlari bilan tanishdi. Mutasaddilar Samarqand viloyatida so‘nggi yillarda sanoatning barqaror o‘sishi kuzatilayotgani, yaxshilangan ishbilarmonlik va investitsiya muhiti mahalliy va xorijiy kapitalni jalb etishda davom etayotganini ta’kidladi.
Marosimda viloyatning shahar va tumanlarida umumiy qiymati qariyb 7 milliard dollarlik 106 ta loyiha ishga tushirilishi yoki qurilishga tayyorligi e’lon qilindi. Loyiha rahbarlari tadbirda videoaloqa orqali ishtirok etib, amalga oshirilgan ishlar haqida hisobot berishdi.
Ushbu tashabbus konchilik, geologiya, qurilish materiallari, avtomobilsozlik, kimyo sanoati, elektrotexnika, qishloq xoʻjaligi, taʼlim, sogʻliqni saqlash, xizmat koʻrsatish va turizm kabi keng koʻlamli sohalarni qamrab oladi. Ushbu loyihalar ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish va yangi sanoat ob’ektlarini rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlashi kutilmoqda.
Tadbir doirasida Prezident xalqaro hamkorlar bilan hamkorlikda amalga oshiriladigan qator loyihalarni ramziy ma’noda boshlab berdi. Xususan, Avstriya, Xitoy, Birlashgan Arab Amirliklari, Turkiya, Hindiston, Rossiya kabi davlatlar bilan hamkorlikda 2,4 milliard dollarlik 53 loyiha foydalanishga topshirildi.
Bundan tashqari, Gollandiya, Yaponiya, Janubiy Koreya, Xitoy, Birlashgan Arab Amirliklari, Turkiya, Rossiya, Eron hamkorlari ishtirokida umumiy qiymati 4,6 milliard dollarlik 53 ta loyiha bo‘yicha qurilish ishlari boshlandi.
Ushbu loyihalarni amalga oshirish natijasida qariyb 18 ming yangi ish o‘rni yaratilishi, 13 trillion so‘mlik sanoat mahsuloti ishlab chiqarish ko‘zda tutilgan. Shuningdek, ushbu loyihalardan 700 million dollarga yaqin eksport salohiyati keltirilishi kutilmoqda.
Mutasaddilar bu boradagi sa’y-harakatlar Samarqand viloyatining sanoat salohiyatini mustahkamlash, ishlab chiqarish sohasini modernizatsiya qilish va barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi. Shuningdek, sanoat tarmoqlarini diversifikatsiya qilish, zamonaviy ishlab chiqarish tarmoqlarini kengaytirish, eksport maydonlarini kengaytirish kutilmoqda.
Siyosat
Ma’muriy javobgarlik odobsiz, haqoratomuz yoki jinoyatni targ’ib qiluvchi onlayn kontentga ham tegishli.
O‘zbekiston Qonunchilik kengashi o‘z jinoiy qilmishlarini internet yoki ommaviy axborot vositalari orqali e’lon qilgan shaxslarga nisbatan ma’muriy javobgarlikni nazarda tutuvchi qonunni qabul qildi. Qonun loyihasi 2026-yil 17-martda qabul qilingan va keyingi ko‘rib chiqish uchun Senatga yuborilgan.
Foto: O‘zbekiston Qonunchilik palatasi
Yangi qonunga ko‘ra, o‘z jinoyati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni internet orqali efirga uzatish yoki joylashtirish ma’muriy huquqbuzarlik sifatida tasniflanadi. Bunday qonunbuzarliklar uchun aniq sanksiyalar hozircha oshkor etilmagan.
Shuningdek, qonunda quyidagilar uchun ma’muriy javobgarlik belgilangan:
Internetda odobsiz yoki haqoratomuz so’zlardan foydalanish; Boshqa fuqarolarni haqorat qiladigan yoki kamsituvchi xatti-harakatlar; Jamoat tartibini buzadigan yoki jamoat xavfsizligiga xalaqit beradigan xatti-harakatlarni amalga oshiradi; Harbiy harakatlarda ishtirok etishni osonlashtiradi; Ijro ishi yuritish jarayonida mulkka oid huquqiy normalarni buzadi.
Qonun loyihasi fevral oyining boshida birinchi o‘qishda ko‘rib chiqilgan. 17-mart kuni bo‘lib o‘tgan sessiyada qonunchilar tegishli vazirliklarning normalarni takomillashtirish, ravshanlik va tahririyatning aniqligini oshirish bo‘yicha taklif va mulohazalarini o‘z ichiga oldi.
Mutasaddilarning ta’kidlashicha, mazkur qonun axborot sohasida huquqiy madaniyatni oshirish, jamoat xavfsizligini ta’minlash, onlayn rejimda sodir etilishi mumkin bo‘lgan jinoyatlarga ko‘maklashishning oldini olish, bunday qilmishlar uchun ma’muriy javobgarlik bo‘yicha mavjud huquqiy kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan.
Qonun chiqaruvchi yuan tomonidan qabul qilingandan so’ng, qonun loyihasi endi yakuniy tasdiqlash uchun Senatga yuboriladi.
-
Dunyodan2 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Jamiyat2 days ago
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
-
Siyosat1 day agoSoʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
-
Iqtisodiyot2 days agopayme Tez QR orqali to‘lovni 3% keshbek bilan ishga tushirmoqda
-
Jamiyat4 days ago
Ichki ishlar xodimlarining qo‘pol muomalasi va tergov sifatidan norozilik ko‘paygan – Prezident
-
Iqtisodiyot3 days agoMetandan go‘shtgacha. Narxi keskin oshgan mahsulot va xizmatlar
-
Iqtisodiyot4 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?
