Dunyodan
AQSh Kanada va Meksika tariflariga nisbatan ozodlikni kengaytirmoqda
Natalie Sherman va Maykl Race
BBC ishbilarmon muxbiri
Watch: Trump Meksika va Kanada tariflarini to’xtatishga buyruq berdi
AQSh prezidenti Donald Trump mahsulotlarni sezilarli darajada kengayib, ushbu haftada Kanada va Meksikadagi yangi tariflardan ozod qilingan.
Ikkinchi marta Trump ikki kun ichida AQShning eng katta savdo sheriklaridan importni amalga oshirdi. Bu ishbilarmonlik va moliyaviy bozorlarda noaniqlikni ko’taradigan o’lchovdir.
Chorshanba kuni u kuchni 25% import soliqlarini 25% import soliqlaridan vaqtincha olib ketishini aytdi.
Meksika prezidenti Klaudiya Sinbayum, Kanada moliya vaziri ikkinchi bosqichni ushlab turayotganini bildirdi, bu erda AQSh mahsulotlariga qaytarilgan tariflarga tahdid solmoqda.
Kanada Bosh vaziri Justin Trudo, payshanba kuni ertalab Trump bilan qo’ng’iroq qilishda tariflar haqida “rang-barang” suhbati borligini aytdi.
AQSh Prezidenti chorshanba kuni qashshoq almashinuv paytida shiddatli almashinuv paytida, qashshoqlik va Kanada ommaviy axborot vositalari.
Trudo jurnalistlarga jurnalistlarga nishonga olingan yordamga qaramay, ikki ittifoq o’rtasidagi savdo urushi yaqin kelajakda bo’lishiga yaxshi imkoniyat borligini aytdi.
“Bizning maqsadimiz bu vazifalarni bajarish va barcha majburiyatlar olib tashlandi”, dedi u.
Sinbayum, Trump bilan “yaxshi hurmat” qilayotganini, ikki mamlakat Meksikadan AQShgacha Opioid Fentail oqimini to’xtatish va qurollarning tirilishi bilan shug’ullanishini to’xtatish uchun birgalikda ishlashini aytdi.
Vakillik hisob-kitoblari Shimoliy Amerika erkin savdo shartnomasi ostida jo’natilgan tovarlarga, AQSh-Meksika-Kanada bitimini (USMCA) birinchi davrda imzoladi.
Dunyo bo’ylab korporativ savdo sherikligi bo’yicha tahlilga ko’ra, AQShda ushbu Bitim qoidalariga binoan televizor, konditsioner, avakado va mol go’shti kiradi.
Ushbu chora, AQSh fermerlari tomonidan talab qilinadigan o’g’itlarning 25 foizdan 10 foizgacha bo’lgan kaliyga tariflarni kamaytirdi.
Oq uy rasmiylarining aytishicha, AQShning Meksikadagi importining 50 foizi va Kanadadan 62 foizi tariflarga duch kelishlari mumkin. Ushbu nisbatlar, kompaniyalar tartibiga qarab o’zlarining amaliyotlarini o’zgartirishi mumkin.
Oq uy 2 aprel kuni sudga da’vo qo’zg’atib, sudga da’vo arizasini targ’ib qilishda davom etmoqda, deydi hukumat dunyoning mamlakatlaridagi “o’zaro” savdo majburiyatlari bo’yicha tavsiyalar berishga yordam beradi.
Savdo urushining keskinligi bozorlarni qamrab oldi va iqtisodiy notinchlik qo’rquvini oshirdi.
S & P 500 ulushlari indeks indeksi payshanba kuni deyarli 1,8% ni yopdi.
Polar Capital jamg’armasi menejeri Jorj Farerning so’zlariga ko’ra, “Hokey Cokey” so’zlariga ko’ra, korxonalar uchun ishlab chiqarish liniyalarini boshqarish va “AQSh iqtisodiyotiga bosim o’tkazish”.
Shu bilan birga, u: “Biz Evropa bozoriga ijobiy javob oldik, chunki u Evropa, ayniqsa Germaniyadan javoblarni qo’llab-quvvatlamoqda.”
Buyurtmani imzolashda, Trump fond bozori bilan bog’liq xavotirlar tufayli u belgilangan tartibni qiroat qilgani haqidagi taklifni rad etdi.
“Bu bozorda hech qanday aloqasi yo’q”, dedi Trump. “Men hatto bozorga qaramayapman, chunki uzoq yugurishda AQSh davom etayotganda AQSh juda kuchli.”
‘Tonchiki’
Kanadaning eng gavjum viloyatini olib boradigan Ontarioning bosh vaziri Dag Ford, keyinchalik “ba’zi tariflarni to’xtatib qo’ymaydi” dedi.
Ilgari, mahkum ko’rinishi mumkin edi, lekin uni dushanbadan boshlab 25% elektr energiyasini olishni rejalashtirishini aytganidek, u dushanbadan Nyu-York, Michigan va Minnesotadagi 1,5 million uy va biznesni taqdim etishini aytdi.
“Rostini aytsam, bu meni juda bezovta qiladi. Biz buni qilishimiz kerak, lekin men buni qilishni xohlamayman”, dedi u.
Eksperty kotibi kotibi Skot Secon Sewn, savdo muzokaralariga sabab bo’lgan qasosni rad etdi.
“Agar siz Justin Trudulllulllull bo’lishga shoshilsangiz va ayting,” O, biz buni qilamiz, – dedi u “Nyu-York iqtisodiy klubidagi nutqdan keyin” Nyu-York iqtisodiy klubidagi nutqidan keyin.
Har kuni AQSh, Kanada va Meksika chegaralaridan kesib o’tgan milliardlab qadrli mahsulotlar, uchta iqtisodiyot o’nlab yillar davomida erkin savdo-sotiqdan keyin chuqur integratsiyalashgan.
Trump ta’kidlashicha, tariflarni joriy etish orqali Amerika sanoatini himoya qiladi va ishlab chiqarishni kuchaytiradi. Biroq, ko’plab iqtisodchilarning ta’kidlashicha, tariflar AQShning iste’molchilarining narxlarini ko’tarishi mumkin, ammo bu Meksika va Kanadada jiddiy iqtisodiy inqirozga olib kelishi mumkinligini ogohlantiradi.
Doniyor Entoni, dunyoning savdo sohasidagi hamkorlik bo’yicha Prezidentning ta’kidlashicha, Meksika va Kanadadagi savdo bo’yicha 1 milliard dollargacha soliq imtiyozlarini talab qilmagan, chunki u tarixan past yoki tariflar tajribasi bo’lmaganda, har kuni AQShga qariyb 1 milliard dollarni tashkil etadi.
“Siz importchilar USMCAni zaryad qila oladigan yoki boshlaydimi yoki yo’qmi, bu juda katta miqdor”, dedi u.
AQShda iqtisodiyot allaqachon Trump siyosatidan buzilish oqibatlarini namoyish etmoqda.
Savdo bo’limi yanvar oyidagi tariflar tariflaridan keyin importi – AQShning savdo defitsiti 34% dan 130 milliard dollarga (100 milliard funt) ko’tarilayotganini aytdi.
Katta besh hafta ichida, Trumpning siyosati, shu jumladan Trumpning siyosati natijasida so’nggi besh hafta ichida narxlar bir necha bor narxlarni o’zgartirish kerakligini aytdi.
Ammo jigarrang Braunning so’zlariga ko’ra, hozirda o’z mijozlari yuqori narxni to’lashga rozi bo’lishdi.
“Bu juda katta o’sish iqtisodiyot”, dedi u. Uning so’zlariga ko’ra, u Trumpning “Ishbilarmonlik haqiqatiga moslashish” belgisi sifatida yangi tariflaridan tezkor ravishda engillashtirish haqidagi qarorini ko’rgan.
Britaniya matbuoti Eronning raketa va uchuvchisiz samolyotlarga qaraganda samaraliroq strategik vositalariga ega ekanligini yozdi. Ma’lumotlarga ko‘ra, Eron bu vositadan bir hafta ichida Fors ko‘rfazi davlatlarini xaosga solib qo‘yish uchun qurol sifatida foydalanishi mumkin. Bu omil chidamlilik janglarida hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligi aytiladi.
AQSh va Isroil tomonidan Eronga uyushtirilgan hujumlardan so‘ng Eron Amerikaning qo‘shni Fors ko‘rfazi davlatlarida joylashgan harbiy bazalari va elchixonalarini raketa va uchuvchisiz samolyotlar bilan nishonga oldi.
Britaniyaning yirik nashri Amerika aktivlari tufayli qo‘shni davlatlarga hujum qilayotgan Eronning raketa va uchuvchisiz samolyotlardan ko‘ra kuchliroq qurolga ega ekanligiga e’tibor qaratdi.
Neft va gaz infratuzilmasidan ham muhimroq nishon bo’lishi mumkin bo’lgan bu “qurol” bir hafta ichida Arabiston yarim orolidagi mamlakatlarni, xususan Saudiya Arabistonini izdan chiqarishi mumkin.
Ko’rfaz davlatlarida suv ta’minoti infratuzilmasi jiddiy strategik zaiflik hisoblanadi. Yuqori harorat va kam yog’ingarchilik hukmron bo’lgan hududlarda bu boshqacha bo’lishi mumkin emas.
Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashiga a’zo bo‘lgan Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari, Quvayt, Bahrayn, Qatar va Ummon mamlakatlarida ichimlik suvining katta qismi tuzsizlantirish zavodlari orqali ta’minlanadi.
Eron qo’shni davlatlarga hujum qilsa nima bo’ladi?
Eron ushbu ob’ektlarni raketalar, dronlar va kiberhujumlar orqali nishonga olish imkoniyatiga ega.
Hisobotlarga ko‘ra, Fors ko‘rfazi davlatlarining suv zahiralari atigi 7-14 kun davom etishi mumkin. Autsorsing bo’shliqni to’ldirishi mumkin, ammo bu global logistikani qiyinlashtiradi va milliardlab dollarga tushadi.
Tuzsizlantirish zavodlari ko’p energiya talab qiladi va ko’pincha neft va gaz infratuzilmasi bilan bog’liq. Shuning uchun energiya ob’ektlariga hujumlar ham suv inqiroziga olib kelishi mumkin.
Fors ko’rfazida uzoq davom etadigan urush ehtimolida neft emas, suv hal qiluvchi omil bo’lishi mumkin.
Qayd etilishicha, Eron o‘zining suvga bo‘lgan ehtiyojining katta qismini daryolar, suv omborlari va yer osti suvlari manbalaridan qondiradi va bu mamlakatlardagi suv tanqisligi ko‘p yillardan buyon aholini qiynab keladi. Bu holat Tehronga qisman strategik ustunlik beradi.
Ko’rfaz davlatlarining tuzsizlanishga bog’liqligi
Tahlilchilarning aytishicha, Fors ko’rfazi davlatlari suv ta’minoti uchun ko’p miqdorda tuzsizlantirish zavodlariga tayanadi.
Saudiya Arabistoni ichimlik suvining qariyb 70 foizini shu yo’l bilan ta’minlaydi va ba’zi shaharlarda bu ko’rsatkich 90 foizga yaqin.
BAA o’z ehtiyojlarining taxminan 42 foizini ushbu ob’ektlar orqali qoplaydi. Quvaytda bu ko‘rsatkich 90% atrofida. Bahraynda qariyb 60 foiz qaram, shaharlarda esa bu raqam 95 foizga etadi. Qatar bu manbalarga 75 foizdan 90 foizgacha tayanadi.
Ummon o’z talabining qariyb 86 foizini tuzsizlantirish orqali qondiradi.
Mintaqada 400 dan ortiq ob’ektlar mavjud bo’lib, bu mamlakatlar butun dunyo bo’ylab ishlab chiqariladigan tuzsizlangan suvning taxminan 40% ni ta’minlaydi.
Bloomberg xabariga ko’ra, Turkiya, Suriya va Iordaniya janubiy Yevropani Fors ko’rfazi bilan temir yo’l orqali bog’lamoqchi.
Tomonlar temir yo‘l infratuzilmasini yangilashga kelishib oldilar.
Katta miqyosdagi loyiha 4-5 yil ichida yakunlanishi va keyinchalik Saudiya Arabistoni temir yo‘llariga ulanib, mintaqaviy transport tizimida yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda, deyiladi xabarda.
Fors ko‘rfazidagi mojaro va Hormuz bo‘g‘ozidagi yuk tashish cheklovlari jahon savdosiga jiddiy tahdid solmoqda. Shu bois mintaqa davlatlari dengiz yo‘llariga qaramligini kamaytirish uchun muqobil quruqlik yo‘llarini o‘rganmoqda.
Yevropa statistika idorasi (Eurostat) 2025 yildan 2100 yilgacha Yevropa Ittifoqi aholisi 53 million kishiga (11,7 foiz) qisqarishini bashorat qilmoqda.
Yevropa Ittifoqi aholisi 2029 yilga kelib 453,3 million kishigacha o’sishi kutilmoqda, keyin esa 2100 yilga kelib asta-sekin 398,8 million kishiga qisqaradi.
Bu asrning oxiriga kelib, 19 yoshgacha bo‘lgan bolalar va yoshlar salmog‘i 20 foizdan 17 foizga, 64 yoshgacha bo‘lgan mehnatga layoqatli aholi salmog‘i esa 58 foizdan 50 foizga qisqarishi kutilmoqda. Shu bilan birga, 65 yoshdan 79 yoshgacha bo’lgan keksalar ulushi 16 foizdan 17 foizga, 80 va undan katta yoshdagilar ulushi esa 6 foizdan 16 foizga o’sishi kutilmoqda.
Hozirgi vaqtda Yevropa Ittifoqining aholi piramidasi o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi, o‘limning pastligi va tug‘ilishning pastligi bilan ajralib turadi. Aholining asosiy qismini 50 yoshdan oshgan mehnatga layoqatli yoshdagilar tashkil qiladi.
Saudiya Arabistoni Ichki ishlar vazirligi hijriy 1447-yil (2026-yil) haj mavsumiga tayyorgarlik doirasida Makkaga kirish va umra amallarini bajarishning yangi tartiblarini joriy qildi.
Yangi qoidalarga ko‘ra, 2026-yil 13-apreldan boshlab Makkaga kirish uchun maxsus ruxsatnoma talab qilinadi.Ushbu ruxsatnomasiz odamlar shaharga kira olmaydi.
Biroq, ayrim toifalar uchun istisnolar qo’llaniladi. Xususan, ushbu cheklov Makkada yashash uchun ruxsatnomaga ega bo‘lgan shaxslar, Haj vizasi bo‘lgan shaxslar va muqaddas qadamjolarda ishlash uchun elektron ruxsatnomaga ega bo‘lgan fuqarolarga taalluqli emas.
Bundan tashqari, Umra vizasi bilan mamlakatga kiradiganlar uchun oxirgi chiqish sanasi 2026-yil 18-aprel etib belgilandi.
Umra ruxsatnomalarini berish 18 apreldan to‘xtatiladi. Ushbu cheklov 31-maygacha amal qiladi.
Bundan tashqari, 18 apreldan boshlab Haj vizasi bo‘lmagan xorijliklarning Makkaga kirishi va bo‘lishi taqiqlanadi.
Vazirlik ziyorat mavsumini xavfsiz va tartibli o‘tkazishda tartib-qoidalarga rioya qilish muhimligini ta’kidlab, tartibni buzganlarga nisbatan qonuniy jazo choralari qo‘llanilishini ma’lum qildi.
AQSh Kongressidagi demokratlar Eron bilan bog’liq harbiy kuch masalasida yangi siyosiy taktikani muhokama qilmoqda.
Axiosning so’zlariga ko’ra, bir guruh qonunchilar har kuni urush vakolatlari rezolyutsiyasiga ovoz berish orqali bosimni oshirishni taklif qilishgan.
Bu g‘oya Kongressdagi ilg‘or demokratlar konferensiyasida ilgari surildi. Rasmiylarning aytishicha, Kongressning koʻplab aʼzolari bu taklifga qiziqish bildirgan, garchi u hali yakuniy boʻlmagan.
Tashabbusga ko‘ra, har kuni qonunchilik palatasi majlisida yangi qarorlar kiritilib, ovozga qo‘yiladi. Bu masala kun tartibidan tushmasligini ta’minlaydi.
Avvalroq, bu masala bo’yicha rezolyutsiya 213 a’zo qarshi va 214 a’zodan iborat kichik farq bilan rad etilgan edi.
Bahs davomida markazchi Demokratik partiyaning ayrim a’zolari bu g‘oyani rad etmadi. Agar kerak bo’lsa, bir necha bor ovoz berishga tayyor ekanliklarini bildirishgan.
Tashabbus tarafdorlari fikricha, rezolyutsiya qabul qilinmasa ham, bunday yondashuv Kongress a’zolarining pozitsiyasiga oydinlik kiritishi va jamoatchilik e’tiborini tortishi mumkin.
Bundan tashqari, yoqilg’i narxining oshishi kabi ikkilamchi ta’sirlar siyosiy munozaralar markazida bo’lib qoladi.
Kuzatuvchilar fikricha, bu demokratlarning Tramp ma’muriyati siyosatiga bosimni kuchaytirishga qaratilgan yangi strategiyasi.
Turkiy davlatlar parlamentlari rahbarlarining ilk norasmiy uchrashuvi o‘tkazildi
O‘zbekistonda bolalarga qarshi jinoyatlar uchun jazo qat’iylashtirildi
O‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonga kofe importi keskin kamaydi
-
Iqtisodiyot3 days ago
16-apreldan dollar sezilarli ravishda oshadi
-
Sport5 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi
-
Sport2 days ago
Shavkat Mirziyoyev Sindorovni telefon orqali tabrikladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda erkin bond omborlari tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days agoDunyoga «dahshatli darajada» ish o‘rni yetishmovchiligi xavf solmoqda
-
Jamiyat5 days agoBo‘stonliq tumanidagi «noqonuniy chiqindixona» bartaraf etildi