Dunyodan
hazillar, kulgilar, hazillar va hazillar
1 aprel – ko’pchilik uchun kulgi va qiziqarli hazillar kuni. Bu kuni qiziquvchan odamlar hazil-mutoyiba aytadilar, odamlar bir-birlarini aldashadi va qiziqarli syurprizlar tayyorlaydilar. Ammo yillar davomida 1-aprel oddiy hazillar emas, balki hazillar va harakatlar avj olgan kunga aylandi.
Hazillar kulgiga erishish uchun kutilmagan hodisalar va ba’zan tahdidlar yoki ishonch testlaridan foydalanadigan hazil turidir. Oddiy hazillardan farqli o’laroq, hazillar insoniyat uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bunga YouTube, TikTokdagi virusli videolar, ofis yoki maktabdagi kutilmagan hodisalar va boshqalar kiradi.
Bu kunni nishonlash uchun tarixda va keyingi davrlarda unutilmas voqealar, ba’zan esa og’ir fojialar sodir bo’lgan.
Zararsiz hiyla…
1957 yilda Bi-bi-si Shveytsariyadagi “makaron yig’im-terimi” haqida videoni efirga uzatdi. Videoda fermerning daraxtdan spagetti terayotgani aks etgan. Natijada yuzlab odamlar telekanallarga qo‘ng‘iroq qilib, “makaron ko‘chatlarini” qayerdan sotib olish mumkinligini so‘rashdi.
1962 yilda Shvetsiya televideniyesi yangi texnologiyani e’lon qildi, unga ko’ra oq-qora televizor ekraniga neylon paypoq qo’yish tasvirni rangli ko’rsatish imkonini beradi. Minglab shvedlar uyda paypoq kiyib ekranni turli burchaklardan tomosha qilishga harakat qilishgan. Darhaqiqat, rangli televizor Shvetsiyada 1970 yilgacha paydo bo’lmagan.
1976-yilda ingliz astronomi Patrik Mur Pluton va Yupiterning joylashuvi Yerning tortishish kuchini vaqtincha kamaytirishini aytdi. Agar siz to’g’ri vaqtda sakrasangiz, o’zingizni uchayotgandek his qilasiz. Eng qizig‘i, yuzlab odamlar radio orqali qo‘ng‘iroq qilib, haqiqatan ham havoda uchib, hatto uylarida mebel ko‘targanliklari bilan maqtanishdi.
1998 yilda Burger King tarmog’i Chapakay uchun maxsus “wooper” chiqarganini e’lon qildi. Ichkaridagi barcha materiallar 180 daraja aylanadi. Ertasi kuni minglab odamlar restoranga kelib, “ko‘t uchun burgerlar”ga buyurtma berishdi, o‘ng qo‘llar esa o‘z o‘ng qo‘li burgerlarini so‘rashdi.
1988 yilda “Izvestiya” gazetasi Diego Maradona Moskvaning “Spartak” klubiga o’tishga rozi bo’lganligi haqida xabar berdi. Bu xabar shunchalik ishonarli ediki, hatto dunyodagi eng yirik axborot agentliklaridan biri bo’lgan Associated Press ham uni jiddiy xabar sifatida dunyo bo’ylab tarqatdi.
1992 yilda Richard Nikson yana AQSh prezidentligiga nomzodini e’lon qildi. Ko‘pchilik uning nomzodi yana g‘alaba qozonishiga ishonardi. Jurnalistlar va siyosiy tahlilchilar e’lonni muhokama qilishdi. Bu ularning haqiqiy hayotiga unchalik ta’sir qilmagan bo’lsa-da, ba’zi fuqarolar yolg’on ma’lumotlarga ishonib, o’zlarining siyosiy pozitsiyalarini qayta ko’rib chiqishdi.
Bu misollar kulgili va zararsizdir, lekin ular odamlar hayotida vaqtinchalik zarba va o’zgarishlarni keltirib chiqardi.
Fojiali va xavfli oqibatlarga olib keladigan hazil…
1708 yilda “Gulliverning sayohatlari” muallifi Jonatan Svift o’zini Isaak Bickerstaff ismli munajjimga o’xshatib, aprel hazilini sahnalashtirdi. Anonim Partridge ismli mashhur munajjimning o’limi haqida xabar berdi. Keklik tirik edi, lekin odamlar bu xabarga ishonishdi va hatto dafn marosimini o’tkazishdi. Munajjim hali tirikligini isbotlash uchun ko’p harakat qilishi kerak edi. O’limigacha u Svift bu xabarni tarqatgan odam Isaak Bickerstaff ekanligini bilmagan.
1896-yilning 1-aprelida Tennessi shtatida yangi turmush qurgan juftlik o‘z xotinlarini aldashga urinib ko‘rdi. Bu tasavvur qilish mumkin bo’lgan eng fojiali tarzda teskari natija berdi.
Eshikni eski kiyim kiygan va qo’rqinchli oq niqob kiygan fermer Jon Ahrens taqillatdi va “Men uysizman, men kirmoqchiman, eshikni oching!” Ayol qo‘rquvdan hushidan ketgan va keyinchalik shifoxonada vafot etgan. Shifokorlar qo’rquv sabab deb o’ylashdi.
Nyu-York bojxonachisi X. Braun mashhur va badavlat odam edi. 1875 yil 1 aprelda bu odamning hayoti butunlay o’zgardi.
O’sha kuni Braun ishdan uyga qaytganida, o’g’li odatdagidek uyda yo’qligini payqadi. O‘g‘lini molxonadan topdi. 13 yoshli bolakay vafot etdi. Keyinroq ma’lum bo‘lishicha, bola do‘stlari va ukalarini aldash uchun o‘zini osgandek ko‘rsatmoqchi bo‘lgan. Shunday qilib, u tasodifan o’z joniga qasd qilishga muvaffaq bo’ldi.
1886 yil aprel oyida Texaslik Tom Rojers hazillashib mahalliy shifokorni takabburligi uchun jazolashga urindi. U shifokorga shahardan uch chaqirim tashqaridagi “shoshilinch liniya”ga borishi haqida xabar qoldirib, uni kutdi.
Vaqtni behuda o‘tkazishdan g‘azablangan va hazildan nafratlangan shifokor Rojersning “sayohatidan” g‘azablanib, uning yuziga, boshiga va bo‘yniga bir necha marta pichoq urgan. Joker Rojers vafot etdi va shifokor hibsga olindi.
1986 yilda Frantsiyaning Le Parisien gazetasi hukumat Eyfel minorasini Disneylendga ko’chirish va uning o’rniga Olimpiya stadioni qurishga qaror qilgani haqida xabar berdi. Bu xabar parijliklar orasida shov-shuv va noroziliklarga sabab bo’ldi.
1980-yilning 1-aprelida Boston televideniyesi prodyuseri Gomer Shilli Massachusets shtatining Milton shahrida lava oqimlari va yonayotgan tepaliklar haqida yolg’on gapirdi. Ko‘rsatuv so‘ngida bu shunchaki hazil ekani aytilgan, ammo vahima tushgan yuzlab fuqarolar politsiyaga qo‘ng‘iroq qilgan. Cirie qoidalarni buzgani uchun ishdan bo’shatildi.
2001 yilda britaniyalik boshlovchi 1 aprel kuni Sharqiy Sasseksdagi qoyada Titanikga o’xshash shubhali kemaning ko’rinishini translyatsiya qilib, o’z tinglovchilariga hazil o’ynashga qaror qildi. Yuzlab tinglovchilar uning so‘zlariga ishonib, qoyalarni ko‘rish uchun to‘planishdi. Afsuski, piyodalar harakati jarlik yuzida katta yoriqlar hosil qilgan. Bir necha kundan keyin u yiqilib, dengizga tushadi.
2002-yil 1-aprelda Amerikaning bir qancha boshqa radio-xostlari mahalliy suv taʼminotida dihidrogen oksidning yuqori konsentratsiyasi aniqlanganligini eʼlon qilishdi. Yuzlab fuqarolar suv boshqarmasi va politsiyaga xabar berishdi. DJ-lar yoki radio boshlovchilari hukumat amaldorlari tomonidan tanqid qilinib, “terrorizm”da ayblanmoqda.
2003-yilning 1-aprelida Qo‘shma Shtatlardagi kiyim-kechak do‘konining xodimi o‘z boshlig‘iga qo‘ng‘iroq qilib, do‘konga qurolli kimdir bostirib kirib, do‘konni o‘g‘irlagani haqida xabar beradi. U boshlig‘iga qo‘ng‘iroq qilib, hazilni tan olishidan oldin do‘konga to‘rtta politsiya mashinasi yetib kelgan. Xodim vahima qo‘zg‘atgani uchun hibsga olingan.
2010-yilda Iordaniya gazetalaridan biri Joffre shahri yaqinida NUJ qo‘nishi haqida maqola chop etgan edi. Shahar hokimi 13 ming kishini evakuatsiya qilishni buyurdi. Sud jarayonlari oldida gazeta xodimlari “maqsadlari odamlarni qo‘rqitish emas, balki ko‘ngil ochish” ekanini aytib, omma oldida uzr so‘radi.
2015-yilda Fudan universiteti aspiranti Lin Senxao o‘z do‘sti Xuanni zaharlamoqchi bo‘lgan, ammo bu hazil yigitning o‘limiga sabab bo‘lgan va “prankster” keyinroq qatl etilgan. Go Xayashining ta’kidlashicha, bu bir aprel hazili edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, u do‘stlari 1-aprel hazilini rejalashtirayotganini bilib qolgan va bundan oldin buni qilishni xohlagan. U shunchaki dugonasining qornini ozgina og’ritmoqchi bo’lganini aytdi…
Bu voqealar 1-apreldagi hazil va hazillar jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkinligini ko’rsatadi. Shuning uchun, bu kunda rejalashtirilgan nayranglar boshqalarning hayoti yoki sog’lig’iga zarar keltirmasligini yaxshilab o’ylab ko’rish kerak. Boshqacha qilib aytadigan bo’lsak, o’yin yonib ketishiga yo’l qo’ymang.
Axir yolg’on, hazil va masxara ustidan kulish oson, lekin ishonchni tiklash qiyin.
Barno Surtnova tomonidan yaratilgan
Ukrainaning uchuvchisiz samolyotlari Moskva va Tambov viloyatlaridagi Wildberry tarqatish markazlariga uyushtirgan hujumlari keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ushbu baxtsiz hodisa natijasida odamlar halok bo’ldi va tan jarohati oldi, minglab tadbirkorlarning mollari yong’inda yo’qoldi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy hujum Rossiyaning logistika infratuzilmasini nishonga olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dronlarni ishlab chiqarish uchun ehtiyot qismlar va navigatsiya uskunalari maqsadli tarqatish markazida saqlangan. U, shuningdek, bu hujumlarni Rossiyaning Ukrainadagi fuqarolik infratuzilmasiga hujumlariga javob deb baholadi.
Rossiya maʼlumotlariga koʻra, Tambov viloyatidagi logistika markaziga hujum oqibatida kamida sakkiz kishi halok boʻlgan, 50 dan ortiq kishi jarohatlangan. Moskva viloyatining Elektrostal shahridagi yirik logistika markazida ham keng ko‘lamli yong‘in sodir bo‘ldi.
Elektrostal tarqatish markazi Wildberries kompaniyasining eng yirik ob’ektlaridan biridir. U 360 000 kvadrat metrdan ortiq maydonni egallaydi va bir necha ming kishini ish bilan ta’minlaydi. Tambov viloyatining Kotovsk shahridagi logistika markazi 2025 yilda ochiladi va bir vaqtning o‘zida 54 million donagacha mahsulotni saqlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Hujum natijasida sotuvchilarning omborlarda saqlanayotgan minglab mollari ham yonib ketgan. Biroq, Wildberries bu holatda tovon to’lamasligini ma’lum qildi. Kompaniya iyul oyi boshida sotuvchilar bilan tuzilgan shartnomalariga dron hujumlari, harbiy amaliyotlar va favqulodda vaziyatlarni fors-major deb belgilash uchun o‘zgartirdi. Shu sababli, Marketplace bunday sharoitlarda etkazilgan har qanday zarar uchun javobgar emas.
Bu qaror ijtimoiy tarmoqlarda tadbirkorlarning noroziligiga sabab bo‘ldi. Ko’pgina sotuvchilar tovarni sug’urtalashga vaqtlari yo’qligini, natijada millionlab rubl yo’qotishlarini aytishadi.
Ommaviy axborot vositalarining dastlabki hisob-kitoblariga ko‘ra, yong‘in yetkazgan umumiy zarar 50 milliard rubldan oshishi mumkin, ayrim ekspertlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 100 milliard rublgacha yetishi mumkin. Biroq bu raqamlar hali rasman tasdiqlanmagan.
Eron mojaroga barham berish uchun AQSh bilan imzolangan anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini vaqtinchalik toʻxtatganini eʼlon qildi.
Eron tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Kazem Gʻolibobodiyning soʻzlariga koʻra, Eron hozirda mamlakat mudofaa masalalariga eʼtibor qaratmoqda va shuning uchun ham oʻzaro anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmayapti.
“Biz ham oʻz majburiyatlarimizni bajarishni toʻxtatdik. Ayni damda asosiy eʼtiborimiz mamlakat mudofaasini taʼminlashga qaratilgan”, — dedi u.
Avvalroq, 15 iyul kuni Eron parlamenti spikeri va Eronning AQShdagi muzokaralar delegatsiyasi rahbari Muhammad Boqir Qolibaf Vashington o‘z shartlarini bajarmasa, Eron memorandum shartlarini bajarishi ma’nosiz ekanini aytgan edi.
18 iyun kuni Eron va Vashington oʻrtasida mojaroga barham berish boʻyicha oʻzaro anglashuv memorandumi imzolangan edi. Biroq 8 iyuldan beri AQSh kuchlari Eron hududiga bir necha bor hujum qilgan. AQSh Markaziy qo‘mondonligi bu harakatlarini Eronning Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan tijorat kemalariga qarshi harakatlariga javob sifatida baholadi.
Bunga javoban Eron kuchlari AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalariga hujum qildi. Tehron, shuningdek, Vashingtonni sulh memorandumini buzganlikda aybladi. AQSh prezidenti Donald Tramp 9 iyul kuni o‘t ochishni to‘xtatish rejimi amalda emasligini aytdi.
Eronning Iordaniyadagi bazaga uyushtirgan hujumi oqibatida ikki amerikalik askar halok bo‘ldi. AQSh prezidenti Donald Tramp Eronning Iordaniyaga hujumi oqibatida ikki amerikalik harbiyning halok bo‘lgani munosabati bilan hamdardlik bildirdi.
“Bu juda achinarli. Buni tushunish biz uchun qiyin. Lekin ular bizning vatanimiz uchun halok bo‘ldilar”, – dedi Tramp NewsNation nashriga.
AQSh prezidenti Eronning anglashuv memorandumi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishni to‘xtatgani haqidagi bayonotidan xavotirda emasligini aytdi. Shuningdek, u Eronning yadro quroliga ega bo‘lishiga hech qachon yo‘l qo‘ymasligini yana bir bor ta’kidladi.
18-iyul kuni Eron Iordaniyadagi AQSh harbiy bazasiga raketa va uchuvchisiz samolyotlardan foydalangan. Ikki amerikalik harbiy halok bo‘ldi, yana to‘rt nafari yaralandi. Bir kishi bedarak yo‘qolgan.
Dunyodan
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
Vengriya prezidenti Tamas Shjok Bosh vazir Pyotr Madyarning hukmron Tisza partiyasi tashabbusi bilan parlament tomonidan qabul qilingan konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish haqidagi qonunni imzoladi. Ushbu o’zgartirish uning lavozimidan ketishi uchun qonuniy asos yaratadi.
Bu haqda prezident Facebook’dagi videomurojaatida ma’lum qildi va u o‘zining huquqiy imkoniyatlari va vijdonini puxta o‘ylab, Asosiy qonun bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishga qaror qilganini aytdi.
Shu bilan birga, Shyok parlament qarorini qattiq tanqid qildi. Uning fikricha, ushbu tuzatish tarixdagi siyosiy hokimiyatni suiiste’mol qilishning eng sharmandali misollaridan biri bo’lib qoladi va prezidentlik tizimining muvozanatlashtiruvchi element sifatidagi xarakterini buzadi.
“O’z e’tiqodi va haqiqatiga sodiq bo’lgan odam zo’ravonlikka duchor bo’lmaydi, boshqalarni haqorat qilmaydi va uning qadr-qimmatini kamsitmaydi. Bu har qanday sharoitda ham insoniylik, haqiqat va o’ziga sodiqlikni saqlashning eng yaxshi usuli. Keling, birlashaylik va vengerlarni sevadigan qadriyatlarni himoya qilaylik “, dedi Shjok.
13 iyul kuni Vengriya parlamenti konstitutsiyaga prezidentga impichment e’lon qilish imkonini beruvchi o‘zgartirishni ma’qulladi. 199 deputatdan 139 nafari Piter Madyar tashabbusini qo‘llab-quvvatladi, 6 nafari qarshi ovoz berdi. Sobiq bosh vazir Viktor Orbanning “Fidesz” partiyasi deputatlari ovoz berishni boykot qildi.
Vengriya qonunchiligiga ko‘ra, prezident oddiy parlament ovozi bilan lavozimidan chetlatilishi mumkin emas. Bunga erishish uchun konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritish zarur. Parlamentda son jihatdan ustunlikka ega bo’lgan Tisza partiyasi bu tuzatishni qabul qilishga muvaffaq bo’ldi.
18 iyul kuni Falastin tarafdorlari bo‘lgan minglab namoyishchilar G‘azo sektoridagi vaziyatga e’tibor qaratish va Isroilga nisbatan qattiqroq choralar ko‘rishni talab qilish uchun London markazi ko‘chalariga chiqdi. Namoyishchilar Britaniyaning yangi bosh vaziri Endi Bernxemni Isroilga qurol yetkazib berishni butunlay to‘xtatish va G‘azodagi urushni tugatish uchun bosimni kuchaytirishga chaqirdi.
Marsh Londondagi Rassel maydonida boshlanib, Uaytxollgacha davom etdi. Falastin birdamlik kampaniyasi va boshqa jamoat tashkilotlari ishtirok etdi. Namoyishchilar Falastin bayroqlari va G‘azodagi tinch aholini himoya qilishga chaqiruvchi shiorlarni ko‘tarib oldilar.
Namoyishda Falastinning Buyuk Britaniyadagi elchisi Hussam Zomlot va Leyboristlar partiyasining sobiq rahbari Jeremi Korbin ham ishtirok etdi. Bosh vazir Korbin yangi hukumatni Britaniyaning Isroilga harbiy yordamini to‘xtatishga chaqirdi.
Endi Bernxem 21-iyul kuni rasman bosh vazir bo’lishi rejalashtirilgan. Uning G‘azo mojarosi bo‘yicha siyosati mamlakatning eng dolzarb mavzularidan biriga aylandi.
Nega Ukraina Moskvadagi Wild Berry omboriga hujum qildi?
Olim 2027-yildagi jazirama bo‘yicha xavotirli prognozni e’lon qildi
Eron AQSh bilan kelishuv memorandumi bo’yicha o’z majburiyatlarini to’xtatdi
-
Jamiyat5 days agoNikoh shartnomasi qanday tartibda tuziladi?
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
-
Dunyodan1 day ago
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Jamiyat4 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Jamiyat4 days agoPoytaxtda qalbaki valuta savdosi fosh etildi
-
Mahalliy2 days ago
O‘zbekistonda Integratsiyalashgan dasturlar oliy maktabi tashkil etiladi
-
Jamiyat2 days agoMehnat inspeksiyasi barcha hokimliklarga ko‘rsatma yubordi
-
Jamiyat5 days agoAsakada savdo rastasida yong‘in sodir bo‘ldi