Connect with us

Siyosat

Markaziy Osiyo rivojlanayotgan klaster sifatida

Published

on


Qozog’iston, O’zbekiston va Qirg’iziston: mintaqaning yangi moliyaviy geografiyasi

Qirg‘iziston Vazirlar Mahkamasi kotibi Adilbek Qoshimimaliyev 2025-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti 11,1 foizga o‘sib, 1,976 trillion so‘mni (taxminan 22,5 milliard dollar) tashkil etishini ma’lum qildi. Shuningdek, u XVJ Qirg‘izistonni yalpi ichki mahsulotning real o‘sishi bo‘yicha dunyoning yetakchi uch davlati qatoriga kiritganini ta’kidladi. Bu jahon reytingidagi navbatdagi chiziq emas, balki chuqurroq o’zgarishlarni ifodalaydi. Markaziy Osiyo nafaqat makroiqtisodiy nuqtai nazardan, balki moliya bozorlarining institutsional asoslarida ham o‘zgarishlarni boshdan kechirmoqda.

Hududlar tizim sifatida: rivojlanayotgan klasterlar shakllanadi

Tahlilchilar va xalqaro tashkilotlar 2024 yildan 2025 yilgacha Markaziy Osiyo iqtisodiyoti rivojlangan bozorlarga qaraganda tezroq o’sishini kutmoqda. XVJ bu davr uchun rivojlanayotgan va rivojlanayotgan mamlakatlar uchun asosiy o’sish sur’atini taxminan 4,2% deb hisoblaydi. Jahon banki “Yevropa va Markaziy Osiyoga umumiy sharh”da mintaqaning rivojlanayotgan iqtisodlari barqaror oʻsish bosqichiga kirgan boʻlsa-da, Markaziy Osiyo kengroq makromintaqadagi boshqa koʻplab mintaqalarga qaraganda barqarorroq koʻrinishini taʼkidladi.

Rivojlanayotgan bozorlar faqat o’sish bilan belgilanmaydi. Ular, shuningdek, yuqori tartibga solish, valyuta va siyosiy xavf-xatarlarga duch kelishadi, ayni paytda ularning potentsial moliyaviy infratuzilmasi iqtisodiy kengayishdan orqada qolmoqda. Markaziy Osiyo o’sish va institutsional qurilishning parallel rivojlanishining ushbu profiliga mos keladi. Mintaqada kapital bozorlaridan tortib raqamli to‘lovlargacha bo‘lgan makro darajada o‘z moliyaviy tizimlarini qurish jadallashtirilmoqda. Markaziy Osiyo bozorining o‘zi hali unitar bo‘lmagan bo‘lsa-da, biz turli rollarga ega bo‘lgan o‘zaro bog‘langan platformalar tarmog‘i rivojlanishining guvohi bo‘lishimiz mumkin. Aynan shu tuzilma Markaziy Osiyoni rivojlanayotgan klasterga aylantiradi.

3 davlat 3 rol

Qozog’iston infratuzilmaning asosiy va kapital bozori markazi sifatida

Qozog’iston etuk kapital bozorining muhim elementlariga ega. U rivojlangan birja infratuzilmasi, institutsional likvidlik va investorlar uchun qulay axborotni oshkor qilish va boshqaruv standartlarini taklif etadi. Shuningdek, u Ostona xalqaro moliya markazi (AIFC) va Astana xalqaro birjasi (AIX) orqali xalqaro shlyuzlarni taqdim etadi. AIX tashkil etilganidan beri taxminan 7 milliard dollar mablag’ to’pladi. 2024 yilda tranzaktsiyalar hajmi 1,3 milliard dollardan oshdi, bu o’tgan yilga nisbatan ikki baravar ko’p. 2024-yil oxiriga kelib, KASE indeksi (Qozog‘iston fond birjasi) 33,2 foizga o‘sib, 5 578,1 punktga yetdi, fond bozori kapitallashuvi esa 32,9 trillion tengega yetdi.

Investorlar uchun Qozog’iston mintaqaviy aktivlar bozorga eng tez o’tadigan joy hisoblanadi. Listing, emissiya, ikkilamchi bitimlar va qonuniy ravshanlik bu yerda birlashadi. Klaster modelida Qozog‘iston qo‘shni davlatlar bilan raqobatlashmaydi. Qozog’iston mintaqaviy landshaftning bozor tomonidan eng oson talqin qilinishi uchun asosiy infratuzilmani taqdim etadi.

O‘zbekiston: o‘sish va islohotlar jadalligi

Ushbu bozorning asosiy kuchli tomonlari uning ichki bazasi, jumladan, aholi soni, iste’mol talabi, sanoat va xizmat ko’rsatish sohasini o’zgartirish, xususiylashtirish va bank sohasida keng tarqalgan o’zgarishlardir.

2024-yil oxirigacha mamlakat aholisi 37,5 million kishidan oshadi.

O‘zbekiston Markaziy banki kapital va risklarni boshqarish talablarini kuchaytirish orqali davlatning bank faoliyatidagi rolini kamaytirishda davom etmoqda. 2024-yil 1-aprel holatiga ko‘ra, davlat banklari tizim aktivlarining 67 foiziga ega bo‘lgan, bu bir necha yil avval taxminan 84 foizga kamaygan.

Islohotlar chuqurlashib, iqtisodiyot murakkablashib borar ekan, kapitalga bo‘lgan talab muqarrar ravishda “kredit ustunligidan” turli xil moliyalashtirish manbalariga o‘tadi. Mintaqaviy tuzilmada O‘zbekiston vaqt o‘tishi bilan muhim tranzaksiya va emitent oqimini yaratuvchi “hajm mexanizmi” vazifasini bajaradi.

Qirg’iziston: chegara tezligi va transmilliy mantiq

Qirg’iziston bu uch bozor orasida chegara bozorini ifodalaydi. O’zgarishlar tezligi kichik miqyosda tezdir va transchegaraviy iqtisodiyot moliyaviy hayotda muhim rol o’ynaydi.

“Bunday bozorda infratuzilma cheklovlari tezda yuzaga keladi”, deydi Epsilon Capital biznesni rivojlantirish va sotish bo’limi rahbari Aleksey Skorodumov. “O’sish tez sur’atlarda va iqtisodiyot ochilganda, investorlar tez orada amaliy savollarni berishadi: ular mahsulotlarga qanday kirishadi? Ular o’z pozitsiyalaridan qanday chiqishadi? Qanday qoidalar qo’llaniladi, qaysi vositachilar ishlaydi? Jarayon qanchalik shaffof?”

Qirg’iziston misolida ikkita signal ayniqsa muhimdir. Birinchisi, asosiy mahsulotlarga, xususan, davlat qimmatli qog’ozlariga kirish uchun aniq huquqiy bazaga taalluqlidir. Ikkinchisi tashqi ko’rsatkichlar haqida. 2025-yilda 700 million dollarlik suveren evro obligatsiyalarning birinchi chiqarilishi daromadlilik, qonuniy asoslar va investorlarning taxminlari atrofidagi muhokamalar uchun barni avtomatik ravishda oshiradi.

Amaldagi klaster modelida Qirg‘iziston xizmat ko‘rsatish qatlamlari va pilot yechimlarni yig‘ish uchun foydali platforma sifatida paydo bo‘ldi, ular keyinchalik mintaqa bo‘ylab kengaytirilishi mumkin.

Bunday echimlar allaqachon paydo bo’lgan. Ulardan biri Markaziy Osiyoni jahon kapital bozorlari bilan bog‘lash uchun mo‘ljallangan fintech ekotizimidir. Ushbu loyihani yaratish va rivojlantirish ustida bir guruh moliyachilar va xalqaro investorlar, jumladan Muras bank direktorlar kengashi raisi Sergey Ents ish olib bormoqda. Entzning aytishicha, maqsad chet ellik investorlar uchun kam baholangan mintaqaviy qimmatli qog’ozlarga kirish imkoniyatini ochishdir. Shu bilan birga, platforma Markaziy Osiyo investorlari uchun tashqi bozorlarga chiqishni soddalashtirishga qaratilgan.

Dubay strategik joy sifatida: transchegaraviy faoliyatni “mahsulot”ga aylantiradigan tashqi markaz.

BAAning mintaqaviy konfiguratsiyada paydo bo’lishi ushbu mantiqning amaliy davomi sifatida sodir bo’ladi. Ushbu modelda Dubay tashqi markaz vazifasini bajaradi. U global kapital standartlariga javob beradigan transchegaraviy tuzilmalarni yig’ish uchun joy beradi.

“Ushbu tashqi platformaning roli juda oddiy”, deydi Aleksey Skorodumov. “Mintaqaviy aktivlar va xatarlarni xalqaro investorlar tushunadigan formatga tarjima qiling. Bu bashorat qilinadigan yurisdiktsiyalar, kuchli muvofiqlik, zamonaviy texnologiyalar va aniq investor munosabatlari standartlarini anglatadi.”

Dubay Sergey Entz Markaziy Osiyoda qurayotgan fintech infratuzilmasi uchun strategik markazga aylanadi. Investorning taʼkidlashicha, dastlab Qirgʻiziston va BAA oʻrtasida amalga oshirilgan qimmatli qogʻozlar savdosini ilova orqali oziq-ovqatga buyurtma berishdek oson, tez va samarali boʻlgan oddiy raqamli xizmat koʻrinishiga keltirishni maqsad qilgan. Bu metafora emas. Bu g‘oyadan maqsad transchegaraviy qimmatli qog‘ozlar savdosini kengaytiriladigan, takrorlanadigan va bashorat qilinadigan to‘liq xizmatga aylantirishdir.

Uzoq vaqt davomida yakkalanib qolgan iqtisodiyotlar yig‘indisi sifatida ko‘rilgan mintaqa endilikda yagona moliyaviy mintaqaga, ya’ni aniq belgilangan rollarga ega bo‘lgan Markaziy Osiyoda rivojlanayotgan klasterga birlashmoqda. Qozog‘iston tizimni infratuzilma va standartlar bilan qo‘llab-quvvatlaydi, O‘zbekiston miqyos va islohotlarning jadallashuviga hissa qo‘shadi, Qirg‘iziston esa tezlik va transchegaraviy aloqani olib keladi. O’sish uchun poygadan ko’ra, bu erda eng muhimi ulanish – tashqi kapitalning kirib kelishi va mahalliy investorlarning xalqaro muvofiqlik talablariga muvofiq global bozorlarga kirish qobiliyatidir. Ushbu infratuzilma qatlami o’sishni mavhum statistik ma’lumotdan institutsional investorlar, investitsiya qo’mitalari va tartibga soluvchilar uchun izchil investitsiya hikoyasiga aylantirish potentsialiga ega.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Siyosat

Shavkat Mirziyoyev Toshkentda to‘xtab o‘tgan Malayziya bosh vazirini qabul qildi

Published

on


O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev poytaxtimizda to‘xtab o‘tgan Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohim bilan uchrashuv o‘tkazdi.

Samimiy muloqotda ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish, ularni amaliy mazmun bilan boyitish masalalari atroflicha muhokama qilindi.

Oliy darajadagi o‘zaro tashriflar natijasida mamlakatlarimiz hamkorligi mutlaqo yangi bosqichga ko‘tarildi. Xususan, yil boshidan buyon tovar ayirboshlash hajmi 15 foizga o‘sdi, qo‘shma korxonalar soni esa 50 taga yetdi. Turli darajalarda faol muloqotlar davom etmoqda.

Davlatimiz rahbari ayni kunlarda O‘zbekistonda bo‘lib turgan Malayziyaning “Petronas” korporatsiyasi delegatsiyasi bilan muzokaralarning ahamiyatiga to‘xtalib, iqtisodiyotning turli tarmoqlarida strategik loyihalarni amalga oshirishni jadallashtirish zarurligini qayd etdi.

Jumladan, neft-kimyo, yuqori texnologiyalar, qishloq xo‘jaligi, mashinasozlik, farmatsevtika va boshqa ustuvor sohalardagi loyihalarni ilgari surishga e’tibor qaratildi.

Muloqot davomida islom moliyasi, hududlararo aloqalar, ziyorat turizmi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviaqatnovlar sonini oshirish hamda madaniyat almashinuvlari yo‘nalishlaridagi hamkorlik istiqbollariga ham to‘xtalib o‘tildi.

Xalqaro va mintaqaviy kun tartibi yuzasidan ham fikr almashildi.

Uchrashuv yakunida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohimni O‘zbekistonga alohida tashrif bilan kelishga taklif qildi



Source link

Continue Reading

Siyosat

TXIF-2026 doirasida Markaziy Osiyoning eng yirik sanoat ko‘rgazmasi ochildi

Published

on


Toshkent xalqaro investitsiya forumi nafaqat global iqtisodiy muloqotlar maydoni, balki istiqbolli shartnomalar pishib yetiladigan yirik amaliy platformaga aylandi. Anjumanning markaziy va eng kutiladigan voqealaridan biri sifatida, «CAEx» ko‘rgazma majmuasida O‘zbekiston Respublikasining investitsiyaviy, sanoat va eksport salohiyatini namoyish etishga qaratilgan keng ko‘lamli xalqaro ko‘rgazma o‘z ish faoliyatini boshladi.

Qarib 6 ming kvadrat metrlik ulkan maydonni qamrab olgan ko‘rgazmada mamlakatimiz iqtisodiyotining yetakchi tarmoqlari, davlat idoralari va yirik ishlab chiqarish birlashmalari o‘zlarining eng zamonaviy texnologiyalari va tayyor loyiha paketlari bilan ishtirok etmoqda.

Ko‘rgazma pavilonlaridan joy olgan neft-gaz-kimyo, mashinasozlik, metallurgiya, elektrotexnika, qurilish materiallari, farmatsevtika hamda oziq-ovqat sanoati korxonalari O‘zbekistonda ishlab chiqarish modellari to‘liq transformatsiya bo‘lganini namoyish etmoqda.

Bugungi kunda asosiy urg‘u xomashyo eksportiga emas, balki yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlarni mahalliylashtirish, yangi texnik ish o‘rinlarini yaratish va global bozorlarga raqobatbardosh tovarlar bilan chiqishga qaratilgani xalqaro ekspertlar tomonidan alohida e’tirof etilmoqda.

Bu yilgi ko‘rgazma shunchaki mahsulotlar namoyishidan iborat bo‘lmay, balki biznes vakillari, xalqaro moliyaviy institutlar hamda davlat organlari o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarni o‘rnatuvchi jonli «B2B» va «G2B» muloqot maydoniga aylandi.

Forum doirasida rejalashtirilgan panel muhokamalari, tarmoq va hududiy taqdimotlar hamda pitch-sessiyalar xorijlik hamkorlarga O‘zbekistonning investitsiya muhitini ichkaridan turib, aniq raqamlar va amaliy natijalar misolida baholash imkonini bermoqda.

Dunyoning 100 dan ortiq mamlakatidan 9 mingdan ziyod yuqori martabali delegat, xalqaro tashkilotlar rahbarlari va global investorlar jam bo‘lgan TXIF-2026 doirasidagi ushbu ko‘rgazma, shubhasiz, O‘zbekistonning Markaziy Osiyodagi bosh iqtisodiy va texnologik xab maqomini uzil-kesil mustahkamlaydi.

Ko‘rgazma davomida bo‘lib o‘tadigan qizg‘in muzokaralar yakunida mamlakatimiz sanoatini yangi bosqichga olib chiquvchi ko‘p milliardlik yirik qo‘shma loyihalar va strategik shartnomalar imzolanishi kutilmoqda.

 



Source link

Continue Reading

Siyosat

Shavkat Mirziyoyev Si Szinpinni tavallud kuni bilan tabrikladi

Published

on


O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinga tavallud kuni munosabati bilan tabrik maktubi yo‘lladi.

Davlat rahbari o‘z maktubida Si Szinpinni Xitoy va Xitoy Kommunistik partiyasining yirik siyosiy arbobi sifatida e’tirof etib, uning rahbarligi ostida mamlakat modernizatsiyasi izchil davom etayotganini ta’kidladi.

«Sizning oqilona rahbarligingiz ostida Xitoy modernizatsiyasi izchil davom etmoqda, millatning buyuk tiklanishi va yuksalishiga qaratilgan siyosatingiz mamlakatingiz tarixiga yorqin sahifa sifatida yozilmoqda», – deyiladi tabrikda.

Maktubda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi munosabatlar so‘nggi yillarda yangi bosqichga ko‘tarilgani, do‘stlik, o‘zaro ishonch va har tomonlama strategik sheriklik izchil mustahkamlanayotgani qayd etilgan.

Prezident Mirziyoyev, shuningdek, Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarda Xitoyning doimiy qo‘llab-quvvatlovi muhim ahamiyat kasb etayotganini ta’kidladi.

Tabrik yakunida davlat rahbari Si Szinpinga mustahkam sog‘liq, baxt-saodat va davlatchilik faoliyatida yangi muvaffaqiyatlar, Xitoy xalqiga esa tinchlik va farovonlik tiladi.



Source link

Continue Reading

Siyosat

«Uzbekistan Airways»ni IPO‘ga tayyorlash boshlandi

Published

on


«Uzbekistan Airways» aksiyadorlik jamiyatini transformatsiya qilish va xalqaro IPO‘ga tayyorlash ishlarini jadallashtirish masalasi Prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim etildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.

Qayd etilishicha, bu jarayonda Milliy investitsiya jamg‘armasi tashkil etilgani va uning boshqaruviga «Franklin Templeton» kompaniyasi jalb qilingani muhim qadam sifatida qayd etildi. O‘tgan oyda jamg‘arma ilk bor xalqaro bozorda 690 million dollarlik aktivlarni joylashtirdi. Bu jarayonda investorlardan qariyb 3 milliard dollarlik buyurtmalar kelib tushgani O‘zbekiston aktivlariga qiziqish yuqori ekanini ko‘rsatdi.

Endi jamg‘arma portfelidagi 13 ta yirik korxonani IPO‘ga tayyorlash vazifasi turibdi. Ular qatorida «Uzbekistan Airways», «O‘zsanoatqurilishbank», «O‘zbekgidroenergo», «O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari» va «O‘zbektelekom» ham bor.

«Franklin Templeton» mutaxassislari milliy aviakompaniya faoliyatini tahlil qilib, 115 ta chora-tadbirdan iborat transformatsiya dasturini ishlab chiqqan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, mazkur dastur to‘liq amalga oshirilsa, kompaniyaning operatsion daromadlari bir yilda 120 million dollarga oshishi mumkin.

Dasturda marshrutlarni optimallashtirish, to‘g‘ridan to‘g‘ri sotuvlarni kengaytirish, mijozlar bilan ishlash tizimini yaxshilash, parvozlar samaradorligini oshirish va xizmat ko‘rsatuvchi tarmoq korxonalar faoliyatini rivojlantirish kabi yo‘nalishlar nazarda tutilgan.

Shuningdek, aviakompaniyaning bozor qiymatini hozirgi 1,6 milliard dollardan 2,3 milliard dollargacha oshirish imkoniyati mavjudligi qayd etildi. Biroq taqdimotda dastur ijrosi hozircha kutilgan sur’atda kechmayotgani ham tanqid qilindi.

Prezident kompaniyani xalqaro kapital bozoriga olib chiqish uchun boshqaruv sifatini oshirish, moliyaviy intizomni kuchaytirish, xalqaro standartlar asosida hisobot yuritish va kredit reytingini yaxshilash zarurligini ta’kidladi.

Yil yakuniga qadar «Uzbekistan Airways» aksiyalarining 15–20 foizini xalqaro IPO orqali sotish rejalashtirilgan. Buning uchun kompaniyaning investitsion jozibadorligini oshirish, aktivlarni qayta ko‘rib chiqish va davlat buyurtmalari bo‘yicha xarajatlarni qoplash mexanizmlarini joriy etish belgilandi.

Shu bilan birga, mamlakatga kelayotgan turistlar soni tez sur’atlarda ortib borayotgani qayd etildi. Yil boshidan buyon O‘zbekistonga tashrif buyurgan sayyohlar soni 27,5 foizga o‘sib, qariyb 5,5 million nafarga yetgan. Shu munosabat bilan samolyotlar parkini kengaytirish va Toshkentni Markaziy Osiyoning yirik aviahabiga aylantirish bo‘yicha qo‘shimcha vazifalar belgilandi.



Source link

Continue Reading

Siyosat

O‘zbekiston va Albaniya yashil energiya, savdo va turizm bo‘yicha qo‘shma dasturlarni belgilab beradi

Published

on


Poytaxtimizdagi Ko‘ksaroy saroyida Prezident Shavkat Mirziyoyev va Prezident Bayram Begay boshchiligidagi rasmiy delegatsiyaning keng ko‘lamli muzokaralari bo‘lib o‘tdi. Oliy darajadagi uchrashuvda iqtisodiy, savdo va logistika sohasidagi hamkorlikni kengaytirishning amaliy asoslarini yaratish masalalari muhokama qilindi.

Foto: Prezident matbuot xizmati

Prezident Mirziyoyev tarixda ilk bor o‘tkazilayotgan mazkur ikki tomonlama sammit O‘zbekiston bilan Albaniya o‘rtasidagi aloqalarni samarali yangi bosqichga ko‘tarishda muhim bosqich ekanini ta’kidladi. Ikki davlat yetakchilari siyosiy muloqot va ko‘p darajali aloqalarning mustahkamlanishini olqishladilar hamda Birlashgan Millatlar Tashkiloti va boshqa yirik xalqaro tashkilotlar doirasidagi o‘zaro yordamni ta’kidladilar.

Tovar ayirboshlash hajmini sezilarli darajada oshirish hamda keng va uzoq muddatli hamkorlik dasturini ishlab chiqish muzokaralarning asosiy mavzulari bo’ldi. Birgalikda rivojlantirish rejalashtirilgan asosiy yo‘nalishlar qatoriga qishloq xo‘jaligi majmualari, yashil energiya, geologiya-qidiruv, axborot texnologiyalari, raqamlashtirish va turizm kiradi.

Logistika va transport yo’nalishlari ham muhim masalalar sifatida maydonga chiqdi. Delegatsiyalar Albaniyaning Durres portidan transport va logistika markazi sifatida foydalanishning strategik maqsadga muvofiqligini tahlil qilishga kelishib oldilar. Bu yoʻnalish Oʻzbekistonning ishlab chiqarish va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari eksportini Oʻrtayer dengizi va janubiy Yevropaning keng bozorlariga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish imkonini beradi.

Ikki davlat rahbarlari savdo aloqalarini kengaytirish kuchli institutsional poydevor talab qilishini tan olib, sarmoya va savdo uchun huquqiy asoslarni mustahkamlash muhimligini ta’kidladilar. Ushbu sa’y-harakatlarni ilgari surish uchun har ikki tomon yangi hukumatlararo komissiya tuzishga kelishib oldi. Komissiyaning birinchi yig‘ilishi joriy yil oxirigacha Toshkentda o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

Madaniy-gumanitar sohada yetakchilar oʻzaro madaniy almashinuv orqali xalqni kengroq jalb etish tarafdori boʻldi. Taklif etilayotgan tashabbuslar qatoriga muqobil madaniyat kunlari, milliy filmlar namoyishi, badiiy ko‘rgazmalar va teatr gastrollari o‘tkazish kiradi. Ikki davlat prezidentlari bugungi kundagi mintaqaviy va xalqaro siyosiy manzarani shakllantirayotgan dolzarb masalalar yuzasidan fikr almashish orqali sessiyani yakunladilar.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.