Jamiyat
Nukus shahri, Qo‘ng‘irot va Chimboy tumanlari ishsizlikdan xoli hududlarga aylantiriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 20-fevral kuni AQShning Vashington shahriga amaliy tashrifdan so‘ng Toshkentga qaytib kelgach, Qoraqalpog‘iston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlar natijadorligi va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning ustuvor vazifalari bo‘yicha yig‘ilish o‘tkazdi.
Qoraqalpog‘iston o‘zining ulkan maydoni va qazilma boyliklar zaxirasi bilan katta iqtisodiy va investitsiyaviy salohiyatga ega. Xususan, 270 million tonna sement, 256 million kub metr qurilish va pardozbop toshlar, 200 million tonna ohak, 31 million kub metr keramzit, 30 million kub metr qurilish qumlari, 27 million kub metr g‘isht xomashyosi, 6,9 million tonna shisha, 6,5 million tonna gips, 4,3 million tonna vermikulit zaxiralari aniqlangan.
Shu bilan birga, shahar va tumanlar, ovullar o‘rtasidagi masofa uzoqligi har bir hududning solishtirma ustunligidan unumli foydalanib, aniq hisob-kitob bilan ishlashni taqozo etadi. Umuman, qayerda sog‘lom muhit, qulay sharoit, adolatli va shaffof tizim bo‘lsa, tadbirkor o‘sha joyda ishlashni xohlaydi, investor ham ana shunday hududga mablag‘ tikadi.
Taqdimotda so‘nggi yillarda Qoraqalpog‘iston iqtisodiyotida sezilarli o‘zgarishlarga erishilgani qayd etildi. Jumladan, 8 yil oldin hudud iqtisodiyoti jon boshiga hajm bo‘yicha eng oxirgi o‘rinda bo‘lgan bo‘lsa, bugun 7-o‘ringa ko‘tarildi. Sanoat mahsulotining atigi 4 foizi eksportga chiqqan bo‘lsa, hozir bu ko‘rsatkich 30 foizga yetdi. Umumiy eksport 2016 yilga nisbatan 3,5 karra oshib, 2,1 milliard dollar bo‘ldi.
Kelgusi 5 yilda hudud iqtisodiyotini 102,5 trillion so‘mga (2025 yilda 54,3 trillion so‘m bo‘lgan), jon boshiga esa 51 million so‘mga yetkazish, sanoat va xizmatlar sohasida 7,2 milliard dollarlik loyihalarni amalga oshirish rejalashtirilgan.
Barcha imkoniyatlarni ishga solib, sanoat, xizmatlar va turizm eksportini 900 million dollarga yetkazish muhimligi ta’kidlandi (2025 yilda 435 million dollar bo‘lgan).
Joriy yil yakuniga qadar ishsizlik darajasini 4,2 foizgacha, kambag‘allikni 3,2 foizgacha pasaytirish, Nukus shahri, Qo‘ng‘irot va Chimboy tumanlari hamda 109 ta mahallani ishsizlik va kambag‘allikdan xoli hududga aylantirish maqsad qilingan. Qo‘shimcha ravishda “og‘ir” toifadagi Bo‘zatov, Qonliko‘l, Mo‘ynoq va Shumanay tumanlari hamda 90 ta mahallada kambag‘allikni 2 barobar qisqartirish vazifasi qo‘yildi.
Taqdimotda investitsiyalarni jalb qilish va tadbirkorlikni rivojlantirish maqsadida hududga avval berilgan imtiyozlar muddatini uzaytirish taklifi bildirildi. Prezidentimiz ushbu taklifni qo‘llab-quvvatladi.
Qoraqalpog‘istonga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmini 2,5 barobar oshirish (2025 yilda 3,5 milliard dollar bo‘lgan) maqsad qilingani qayd etildi.
Hudud uchun ishlab chiqilgan yirik investitsiya loyihalari haqida ma’lumot berildi.
Sun’iy intellekt sohasi uchun Taxiatosh tumanida modulli intellektual hisoblash markazini tashkil etish, Nukus shahrida avtomobil sanoati uchun butlovchi qismlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan texnologik klaster barpo etish, bazalt tolasi ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish, chiqindilarni kuydirish orqali elektr energiyasi ishlab chiqarish, Qorao‘zak tumanida ko‘mirdan oltin ajratib olish fabrikasi, Taxtako‘pir tumanida paxta tozalash va yigirish fabrikasi, Chimboy tumanida ip-kalava ishlab chiqarishni tashkil etish loyihalari shular jumlasidan.
Qishloq xo‘jaligi bo‘yicha Qoraqalpog‘istonda mavjud yer resursidan foydalanish darajasi hudud imkoniyatlariga mos emasligi ko‘rsatib o‘tildi. Mavjud maydonlarning atigi 2,5 foiziga ekin ekilayotgani, qolgan 16 million gektar deyarli ishlatilmayotgani qayd etildi. Iqlimga mos yangi ekin turlarini topib, ularni yetishtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tajribalarni yo‘lga qo‘yish, suvsizlik va sho‘rga chidamli, shu jumladan, farmatsevtika sanoati uchun dorivor giyohlarni katta maydonlarda yetishtirib, eksportni ko‘paytirish vazifalari belgilandi.
Yaylovlardan samarali foydalanish va chorvachilikni rivojlantirish bo‘yicha Vazirlar Kengashi raisining alohida o‘rinbosari lavozimini kiritish taklif qilindi. Joriy yilda 10 ming gektar yaylovni tiklash, o‘simliklarni sun’iy intellekt asosida monitoring qilish, kasalliklarni erta aniqlash hamda suv tejovchi texnologiyalarni joriy etish vazifalari qo‘yildi.
Joriy yilda Qo‘ng‘irot, Chimboy, Beruniy, Bo‘zatov va Qonliko‘lda chorva ozuqasini yetishtirish, saqlash va qadoqlash loyihalari, Beruniy tumanida yiliga 36 ming tonna chorva va baliq ozuqasi ishlab chiqaradigan zamonaviy agromajmua ishga tushiriladi.
Turizmni hududning asosiy drayverlaridan biriga aylantirish zarurligi ta’kidlandi.
“Borsa kelmas” tuz koni hududida “Yer ko‘zgusi” brendi ostida turizm-rekreatsion zonasi, Orolbo‘yi va Ustyurt platosida Mars sayyorasi manzarasini eslatuvchi nuqtalarda glemping zonalari tashkil etiladi. Orol dengizi qurishi oqibatlarini butun dunyoga namoyish qilish uchun Orol dengizi tarixi muzeyi ochiladi.
Bu ishlar hisobiga joriy yilda Qoraqalpog‘istonga 500 ming xorijiy va 3 million mahalliy sayyoh jalb etish vazifasi qo‘yildi. Mashhur turoperatorlarga hududning jozibadorligini oshirish uchun qo‘shimcha imtiyozlar joriy qilinadi.
Intellektual loyihalar va startaplarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangicha tizimni Qoraqalpog‘istondan boshlash belgilandi. Yoshlar ijtimoiy-iqtisodiy markazida IT universiteti va startaplar uchun texnopark tashkil etish rejalashtirilgan. Shuningdek, sun’iy intellektni rivojlantirishga 5 milliard dollar xorijiy investitsiyalar jalb qilinib, ma’lumotlarni qayta ishlash, “bulutli” ma’lumotlar va hisoblash markazlari imkoniyatlaridan foydalanish darajasi 10 karra oshirilishi ko‘zda tutilgan. Joriy yilda Qoraqalpog‘istonda 1 million dollarlik 10 ta startap loyihasini boshlash, bu maqsadlarga Ilm-fan va innovatsiyalar jamg‘armasidan har yili 30 milliard so‘mdan ajratib borish topshirildi.
2027-yil yakunigacha Qo‘ng‘irotda xalqaro standartlarga javob beradigan “quruq port” maqomiga ega Orol logistika markazini tashkil etish vazifasi qo‘yildi.
Joriy yilda Qoraqalpog‘istondagi infratuzilma loyihalari uchun 150 milliard so‘m, markazlashgan ichimlik suv ta’minotini yaxshilashga 2,2 trillion so‘m yo‘naltirilishi, ichimlik suvi va kanalizatsiya tarmoqlari, suv taqsimlash va tozalash inshootlari hamda yo‘l qurilishi loyihalariga 200 million dollar jalb qilinishi belgilandi.
Yig‘ilish yakunida Prezident Shavkat Mirziyoyev Qoraqalpog‘istonda belgilangan marralarga erishish uchun barcha imkoniyat va resurslarni to‘liq ishga solish, har bir tuman va mahallada aniq hisob-kitob hamda manzilli yondashuv asosida ish tashkil etib, aholi turmush sifatini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlarning amaliy natijasini tezroq ta’minlash bo‘yicha mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berdi.
2026-yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekistondan xorijiy davlatlarga 2 277 nafar fuqaro doimiy yashash maqsadida ko‘chib ketgan. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 4,1 foizga kamaygan.
Xorijga ko‘chib ketganlarning asosiy qismi Qozog‘iston va Rossiya hissasiga to‘g‘ri kelgan. Jumladan, ko‘chib ketganlarning 80,6 foizi Qozog‘istonga, 16,4 foizi Rossiyaga yo‘l olgan. Shuningdek, Janubiy Koreya, Qirg‘iziston va boshqa davlatlarga ketganlar ham qayd etilgan.
Hududlar kesimida eng ko‘p ko‘chib ketish holati Qoraqalpog‘iston Respublikasida — 727 nafar, Toshkent viloyatida — 637 nafar va Navoiy viloyatida — 511 nafarni tashkil etgan.
Eng past ko‘rsatkichlar esa Qashqadaryo viloyatida — 5 nafar va Surxondaryo viloyatida — 3 nafar bo‘lgan.
Buxoro viloyatidagi tumanlardan birida sog‘liqni saqlash bo‘limi rahbari davlat xaridlari va rag‘batlantirish mablag‘lari bilan bog‘liq korrupsion holatlarda gumon qilinib, tezkor tadbir davomida ushlandi.
Ma’lum bo‘lishicha, joriy yilda tuman sog‘liqni saqlash bo‘limi hamda dori-darmon va tibbiy buyumlar ulgurji savdosi bilan shug‘ullanuvchi MChJ o‘rtasida 1 mlrd 2 mln so‘mlik shartnoma tuzilib, tibbiy buyumlar xarid qilingan.
Shartnoma mablag‘ining 30 foizi avvaldan MChJ hisob raqamiga o‘tkazilgan. Keyinchalik esa tuman sog‘liqni saqlash bo‘limi mudiri qolgan 70 foiz mablag‘ni ajratish, shuningdek, kelgusidagi xaridlarni ham aynan ushbu MChJ orqali amalga oshirish evaziga mahsulotlar umumiy qiymatining 15 foizi — 150 mln so‘m miqdorida “ulush” talab qilgan.
Davlat xavfsizlik xizmati xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda mansabdor shaxs so‘ralgan mablag‘ning bir qismi — 11 800 AQSh dollarini turmush o‘rtog‘i orqali olgan vaqtida qo‘lga olingan.
Tergov davomida yana bir holat aniqlangan. Unga ko‘ra, mansabdor shaxs tumandagi oilaviy poliklinikalar xodimlariga yarmini qaytarish sharti bilan jami 448 mln so‘m rag‘batlantirish puli ajratgan va ushbu mablag‘ning 92 mln so‘mini qayta yig‘ib olgan.
Hozirda mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining pora olish, pora berish hamda o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilishga oid moddalari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
DXX fuqarolarni shu kabi qonunbuzilish holatlari haqida 1520 qisqa raqami orqali xabar berishga chaqirdi.
Hukumat qarori bilan «Erta aralashuv» xizmati ko‘rsatilishini tashkil etish tartibi to‘g‘risidagi nizom tasdiqlandi.
Qarorga ko‘ra, «Erta aralashuv» xizmati quyidagi bolalarga ko‘rsatiladi:
belgilangan tashxislar bo‘yicha nogironlik belgilangan tug‘ilgandan boshlab 3 yoshgacha bo‘lgan bolalar;
oilaviy shifokor tomonidan rivojlanishida orqada qolish xavfi mavjudligi haqida xulosa berilgan 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar;
rivojlanishida orqada qolish xavfi mavjudligi haqida xulosa berilgan 1-3 yoshdagi bolalar.
«Erta aralashuv» xizmatini ko‘rsatish istagini bildirgan nodavlat tashkilotlar elektron reyestrga kiritiladi.
Bolaning otasi yoki onasi xizmatdan foydalanish uchun «Inson» markazi, Davlat xizmatlari markaziga yoxud YaIDXP (my.gov.uz) yoki «Ijtimoiy karta» ilovasi orqali murojaat qilishi mumkin.
So‘rovnoma tasdiqlangandan so‘ng 1 ish kunida bola «Erta aralashuv» xizmatidan foydalanishi uchun elektron vaucher shakllanadi.
Vaucher shakllangan sanadan boshlab bolaning ota-onasi 30 kun ichida vaucherdan foydalanishni boshlashi lozim.
Buyurtma nodavlat tashkilot tomonidan qabul qilingandan so‘ng 10 ish kuni ichida bolaning ota-onasi bilan birgalikda bolaning erta aralashuv rejasi ishlab chiqiladi.
«Erta aralashuv» xizmati vaucherning amal qilish muddati davomida 6 kunlik ish haftasida 08:00 dan 18:00 gacha bo‘lgan vaqt oralig‘ida ko‘rsatiladi.
Nodavlat tashkilotga ko‘rsatilgan xizmat xarajatlari vaucherning haqiqatda foydalanilgan qismi bo‘yicha subsidiya shaklida to‘lanadi.
2026 yil 1 dekabrdan mahalla fuqarolar yig‘inlari tomonidan mahalla hududidagi qabristonni obodonlashtirish bo‘yicha ehtiyojidan kelib chiqib Obodonlashtirish boshqarmasiga ariza kiritish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
“Qabristonlarni obodonlashtirish ishlarini samarali tashkil etish to‘g‘risida”gi hukumat qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, qabristonlarni saqlash va ta’mirlash uchun rejalashtirilgan mablag‘larni boshqa yo‘nalishlarga qayta taqsimlash qat’iyan taqiqlanadi.
Mobil ilovalar orqali qabristonlarni saqlash hamda obodonlashtirish uchun istalgan qabristonga onlayn shaklda ixtiyoriy xayr-ehsonlar qilishining soddalashtirilgan tartibi (QR-kodlar orqali) yo‘lga qo‘yiladi.
2026 yil 1 dekabrdan mahalla fuqarolar yig‘inlari tomonidan mahalla hududidagi qabristonni obodonlashtirish bo‘yicha ehtiyojidan kelib chiqib Obodonlashtirish boshqarmasiga ariza kiritish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
Hind faylasufi Oshoning (asl ismi Chandra Moxan Jey) «Ijod», «Sir», «Komillik sarhadlari» deb nomlangan mashhur asarlarini o‘qib, yon daftarimga uning quyidagi fikrlarni yozib qo‘yganman…
Xudosiz dunyo – telba dunyo. Xudosiz odamda hech vaqo – na ma’no, na mohiyat bo‘ladi. U hatto narsa ham emas. XX asr Xudosiz asr bo‘ldi. Tarixda bu asrdan ko‘ra telba asr bo‘lgan emas. Eng og‘ir gunohlar, qirg‘inbarotlar shu asrda sodir etildi.
Eshitmoq, tinglamoq Xudo qasriga kirishning muhim sirlaridan biri.
Donishmandlardan ko‘ra donolikka da’vosi bo‘lmagan oddiy kishilar Xudoga yaqinroq bo‘ladilar
Ijodkor mo‘jiza yaratmaydi, yarata olmaydi ham. U shunchaki vositachi. Mo‘jiza yaratish, ya’ni yo‘qdan bor qilish – Xudoning ishi.
Ijodkor hech kim ko‘rmagan narsani ko‘radi, hech kim eshitmagan sasni eshitadi.
Oqillik yonida bir oz telbalik ham bo‘lishi kerak. Daho darajasiga yetgan kishida ham qay bir imkoniyat uyg‘onmay qolib ketgan bo‘ladi.
Shoh Jahon sherozlik haykaltaroshni huzuriga chorlab, undan g‘oyat go‘zal haykal yaratib berishni iltimos qildi. Haykaltarosh shohga: «Sen yigirma beshta kanizagingni parda ortiga olib kel, men ularning qo‘lini ushlab, bittasini tanlayman va o‘sha tanlaganimning haykalini yasayman. Agar haykal o‘sha kanizakka o‘xshasa, men unga uylanaman, dedi. Haykal bitdi, uni ko‘rib shoh dong qotib qoldi…
Podsho boqqa ishqiboz ekan. Ustozidan maslahat olib, uch yil ter to‘kib, zahmat chekib, go‘zal bog‘ yaratibdi. Ustozi: «Qani bog‘, men uni ko‘rmayapman, qani daraxtlarning yerga to‘kilib yotgan barglari, qani singan, quriy boshlagan shoxchalari? Bu bog‘ haqiqiy emas, sun’iy bog‘ bo‘lib qolibdi», debdi.
Baliq qarmoqqa ilinib, qirg‘oqqa otilganidagina suvning qadriga yetadi.
Inson o‘z menini yaratmaydi, u o‘z «men»i bilan tug‘iladi. «Men»ni yaratish ham Allohning ishi.
Izzat-nafs bor joyda ijod o‘ladi. Izzat-nafs quliga aylangan odam hech qachon ijodkor bo‘lolmaydi.
Fan olamni ikkiga bo‘ladi: anglangan va anglanmagan dunyo. Anglangan narsalar bir vaqtlar anglanmagan narsalar edi. Eynshteyn «Bir kun kelib anglanmagan narsa qolmaydi» degan va keyinchalik bu xatosini o‘zi tuzatgan.
Bilish – bilmaslikka olib keladi.
O‘tmishidan qutulmoqchi bo‘lgan odam kelajagidan ham ayriladi.
Bolani to‘g‘ri javob berishga o‘rgatmang. Qanday javob berishni o‘zi qidirib topsin.
Jamiyat alohida qarashga ega kishilarni yoqtirmaydi, ulardan qo‘rqadi. Hamma an’anaviy fikrlasin, o‘zgacha bo‘lmasin, savol beraverib, boshimizni qotirmasin, deyishadi. Jamiyat shunday fikrlaydigan, savoli yo‘q, tanqidiy tafakkursiz odamlardan iborat bo‘lsa, unda ular podaga aylanadi. Podani podachining tayog‘i boshqaradi. Tayoq zarbidan qo‘rqqan sigirlar to‘dadan ajralmaydi, to‘da qayoqqa yursa – shu yoqqa yuradi. Bunday jamiyatning rivojlanishi qiyin.
Insoniyat tarixidagi barcha buyuk zotlar o‘z jamiyati qoliplariga sig‘magan shaxslardir. Qahramonlarning aksariyati qo‘rqoq bo‘lishga jur’ati yetmagan kishilardir.
Nikohdan o‘tish – jamiyatning talabi ekan, uni bajar, albatta. Ammo nikohdan o‘tgach, xayolingga «U endi meniki», degan fikrni yo‘latma. U biror buyum emaski, seniki bo‘lsa. Sen ayolga xo‘jayinlik qilishni boshlasang, u ham senga xo‘jayinlik qilishni boshlaydi. Oqibatda na unda va na senda sevgi qoladi (boshqa bir kitobda o‘qiganim: «Ayolni Ayol maqomida hurmatlang, xotin darajasiga tushirib qo‘ymang»).
Ona qornidagi hayot. Homilaga nima kerak bo‘lsa, hammasi muhayyo. Hech narsaga ehtiyoj yo‘q. G‘am-tashvish yo‘q. Ona homilasi uchun taom yeydi, homilasi uchun nafas oladi. Yashash uchun bundan qulay boshqa hech joy yo‘q. Ammo ona qornida yashash – bu yashash emas. Hayot hamisha tashqi olamda.
Kiyimning yirtig‘ini yopish uchun unga qancha ko‘p yamoq solinsa, yirtiqligi shuncha ko‘p oshkor bo‘ladi.
Rivojlanishdan so‘ng turg‘unlik yuzaga keladi. Bu esa yangi rivojlanish zaruratini keltirib chiqaradi.
Sharq botin haqida o‘ylaydi, G‘arb esa bugunni.
Eng zo‘r texnologiya yaxshi niyatli odamlar qo‘liga tushsa baxt keltiradi. Yomonlar qo‘liga tushsa kulfat olib keladi.
Odam hamisha o‘ziga o‘zi savol berib turishi kerak. Jasoratli odamlargina shunday qila oladilar.
Insonda faqat bitta – o‘z «men»ini yo‘qotib qo‘yish qo‘rquvi bor. Har qanday sharoitda o‘zini idora qilishga qodir kishilarda qo‘rquv bo‘lmaydi.
Miyangizni ishlating, uni yoriting, bu yorishuvdan bahra oling. Ammo… unda butunlay qolib ketmang.
Siz o‘zingizni bilimdon deb hisoblaysizmi? Ko‘p narsani bilishingizga ishonasiz. Ammo boshqa bir bilimdon kishiga duch kelganingizda sizning bilimingiz erib, bug‘ga aylanib ketadi.
(A.Meliboyevning «Siz yozmagan kitob»idan)
O‘zbekistondan xorijga doimiy yashash uchun ko‘chib ketganlar soni kamaydi
2031 yilga borib dunyo iqtisodiy xaritasi o‘zgaradi
Buxoroda sog‘liqni saqlash tizimidagi korrupsion sxema fosh etildi
-
Siyosat4 days agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi
-
Iqtisodiyot5 days agoKo‘chmas mulk bo‘yicha soliqni bozor narxi asosida hisoblash tartibi belgilandi
-
Siyosat5 days agoO’zbekistonda banklardan oltin quymalarini qanday sotib olish mumkin
-
Jamiyat3 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Dunyodan1 day agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Iqtisodiyot4 days agoOLX onlayn reklama bozorida ustun mavqega ega deb topildi