Jamiyat
status-kvoni kuch bilan o‘zgartirishga urinish xavotirli deb baholanmoqda
Xitoy tomonidan Senkaku orollari tegrasidagi status-kvoni, ya’ni mavjud vaziyatni kuch bilan o‘zgartirishga urinish jiddiy xavotir uyg‘otmoqda. Bu haqda Yaponiya tashqi ishlar vazirligi mulozimi Xabar.uz muxbiri bilan muloqotda ma’lum qildi.
Suhbatdoshga ko‘ra, Xitoy sohilni qo‘riqlash xizmati kemalarining Yaponiyaning Senkaku orollari tegrasidagi hududiy suvlariga daxl etishi tez-tez kuzatilmoqda.
So‘nggi yillarda orolga tutash hududda Xitoy sohilni qo‘riqlash xizmati kemalarining faolligi ham deyarli har kuni qayd etilmoqda. Xususan, 2025 yilda sohilni qo‘riqlash xizmati kemalarining Senkaku orollariga tutash zonada bo‘lishi rekord darajaga – 357 kunga yetgan.
“2025 yil may oyida Xitoy sohilni qo‘riqlash xizmati kemalari Yaponiyaning Senkaku orollari tegrasidagi hududiy suvlariga kirdi. Sohilni qo‘riqlash xizmatiga tegishli kemadan uchirilgan vertolyot esa ushbu orollar havo hududiga daxl etdi. Umuman, 2025 yilda Xitoy sohilni qo‘riqlash xizmati kemalarining hududiy suvlarga bostirib kirishi bilan bog‘liq 27 ta va yapon baliq ovlovchi kemalariga yaqinlashishi bilan bog‘liq 8 ta holat qayd etildiki, bu vaziyat jiddiy qolayotganidan dalolat beradi”, – deydi suhbatdosh.
Qolaversa, Xitoy harbiy dengiz kemalarining Senkaku orollariga tutash zonaga kirishi holatlari ham tashvishli deb baholanmoqda.
Ayni choqda, Pekinning Yapon dengizi va Tinch okeanidagi doimiy faolligi savollar tug‘dirmoqda.
So‘nggi vaqtlarda Pekin Janubiy Xitoy dengizidagi tabiiy resurslarni o‘zlashtirish bo‘yicha faoliyatni ham jadallashtirgani aytiladi.
Tokiodagi Hududlar va suverenitet milliy muzeyi. Senkaku orollariga oid stend. Foto: Xabar.uz
“Yaponiya qat’iy ravishda Xitoyni bir tomonlama harakatlarni to‘xtatish va imkon qadar tez muddatda 2008 yilgi shartnomani amalga tatbiq etish bo‘yicha muzokaralarni qayta boshlashga chaqiradi”, – deydi TIV vakili.
Senkaku orollari muhim jug‘rofiy nuqtada – Janubiy Xitoy dengizida joylashgan. Yaponiyaning Okinava prefekturasiga tegishli ushbu arxipelagga Xitoy Xalq Respublikasi va Tayvan ham da’vo qiladi.
Yaponiya Vazirlar Mahkamasi kotibiyati huzuridagi Hududlar va suverenitet bo‘yicha siyosatni rejalashtirish hamda muvofiqlashtirish idorasi yetakchi koordinatori Sayto Koheyning hikoya qilishicha, Yaponiya 1895 yilda Senkaku orollari hech kimning nazoratida emasligiga ishonch hosil qilgan holda, xalqaro huquq me’yorlari doirasida uni o‘z tarkibini qo‘shgan.
Ikkinchi jahon urushidan so‘ng, 1951 yilda imzolangan San-Fransisko tinchlik bitimida mazkur orollarning Yaponiya hududi sifatidagi maqomi tasdiqlangan. 1972 yilda Vashington va Tokio o‘rtasida tuzilgan Okinavani qaytarish to‘g‘risidagi hujjatda ham Senkaku orollari Yaponiyaga tegishli ekani e’tirof etilgan.
Xitoy orollar Yaponiya tarkibiga kirgandan keyingi 75 yil mobaynida mazkur hududga egalik da’vosi bilan chiqmagan. 1970-yillarda Janubiy Xitoy dengizida neft qatlamlari borligi haqidagi xabarlar ortidan vaziyat o‘zgargan.
“Tarixiy faktlar va xalqaro huquq Senkaku orollari azaliy ravishda Yaponiyaning hududi ekanini shubhasiz tasdiqlaydi. Amalda ham orollar Yaponiyaning ishonchli nazorati ostidadir. Yaponiya o‘z hududiy yaxlitligini saqlash yo‘lida qat’iy va vazmin ravishda ish tutadi. Yaponiya mintaqada tinchlik va barqarorlik yo‘lidagi sa’y-harakatlarini davom ettiradi. Bu esa xalqaro huquqqa rioya etish orqali ro‘yobga chiqadi”, – deb xulosa qiladi Hududlar va suverenitet bo‘yicha siyosatni rejalashtirish hamda muvofiqlashtirish idorasi yetakchi koordinatori Sayto Kohey.
Toshkent shahri markazida ayrim ko‘chalarda transport harakati vaqtincha cheklandi. Shahar hokimligi ma’lum qilishicha, cheklovlar 2-maydan 11-maygacha amal qiladi.
Buning sababi Milliy kutubxona oldidagi maydonda o‘tkaziladigan «Tashkent Flowers Fest 2026» gullar festivali bilan bog‘liq. Ayniqsa, 7–9-may kunlari tadbirning asosiy qismi o‘tkazilishi rejalashtirilgan.
Shu munosabat bilan Milliy kutubxona atrofidagi yo‘llarda transport vositalari harakati to‘liq yoki qisman to‘xtatildi.
Cheklovlar bir nechta markaziy ko‘chalarni qamrab olgan. Jumladan, Zarafshon ko‘chasining «Hyatt Regency Tashkent» mehmonxonasi oldidan Mustaqillik shoh ko‘chasigacha bo‘lgan qismi yopildi.
Shuningdek, Istiqlol ko‘chasining Amir Temur shoh va Buyuk Turon ko‘chalari oralig‘idagi qismida harakat cheklangan.
Buyuk Turon ko‘chasining Istiqlol ko‘chasidan Yoshlar ijod saroyigacha bo‘lgan qismida ham transport qatnovi vaqtincha to‘xtatildi.
Holat “G‘afur G‘ulom” bekatida sodir bo‘lgan. Yo‘lovchi ayol poyezd kirib kelayotganida uning yo‘liga tushib ketgan. Mashinist harakat tarkibini tezkor to‘xtatib qolgan. Ayol jiddiy jarohatlanmagan.
Foto: Toshkent metropoliteni
Toshkent metrosida yo‘lovchi ayol poyezd yo‘liga tushib ketdi. Bu haqda metropoliten matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, holat 2 may kuni soat 21:35 atrofida “G‘afur G‘ulom” bekatida sodir bo‘lgan. Bekatga 40-sonli harakat tarkibi kirib kelayotgan paytida yo‘lovchi ayol ehtiyotsizlik oqibatida yo‘lga tushib ketgan.
Mashinist tezkor va aniq harakat qilib, harakat tarkibini zudlik bilan to‘xtatgan hamda xavfsizlik choralariga to‘liq rioya etgan.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, fuqaro jiddiy tan jarohati olmagan. U tez tibbiy yordam xodimlari tomonidan ko‘rik uchun olib ketilgan.
Qo‘shimcha qilinishicha, hodisa metro harakati jadvaliga ta’sir ko‘rsatmagan, barcha poyezdlar belgilangan jadval asosida harakatlangan.
DXX va bojxona xodimlari hamkorlikda yirik miqdordagi giyohvandlik moddalarini fosh qilishdi.
Voqea Kogon tumanida Surxondaryo–Buxoro yo‘nalishida harakatlanayotgan «Lacetti» avtomashinasi to‘xtatib tekshirilishidan boshlandi. Mashinani boshqarib kelayotgan buxorolik shaxs (1993-y.t) muqaddam narkojinoyat sodir etgani uchun sudlangani ma’lum bo‘ldi. Avtomashina ko‘zdan kechirilganda, uning motor qismidagi havo filtri ostiga yashirilgan 993 gramm «opiy» moddasi topildi.
Surishtiruv davomida ushbu modda Termiz tumanida yashovchi, xalqaro yuk tashish bilan shug‘ullanuvchi 46 yoshli shaxsdan olingani aniqlandi. Tezkor tadbir davom ettirilib, termizlik ham qo‘lga olindi. Uning yonidan Afg‘onistondan kontrabanda yo‘li bilan keltirilgan 5 kg, yashash xonadonidan esa 7 kg «opiy» ashyoviy dalil sifatida rasmiylashtirildi.
Mazkur shaxslarga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
O‘zbekistonda energiya resurslaridan samarali foydalanishni kuchaytirishga qaratilgan yangi chora-tadbirlar belgilandi. Bu Prezidentning 2026-yil 29-aprelda qabul qilingan «2026-yilda energiya samaradorligini yanada oshirish, energiya resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF–70-sonli Farmonida o‘z aksini topgan.
Farmonga muvofiq, 2026-yil 1-iyuldan boshlab davlat tashkilotlari, ijtimoiy soha muassasalari hamda davlat ishtirokidagi korxonalarning yangi quriladigan, rekonstruksiya qilinadigan yoki mukammal ta’mirlanadigan bino va inshootlari energiya samaradorligining kamida «S» toifasiga javob berishi shart bo‘ladi. Bu talab binolarni loyihalash va qurish jarayonida energiya tejamkor yechimlarni joriy etishni rag‘batlantirishga qaratilgan.
Shu bilan birga, energiyani tejash iste’molchilarni elektr energiyasi yoki tabiiy gaz tarmoqlaridan uzib qo‘yish orqali emas, balki samaradorlikni oshirish orqali ta’minlanishi belgilandi. Bu yondashuv energiya ta’minotida barqarorlikni saqlash bilan birga, resurslardan oqilona foydalanishni ta’minlashga xizmat qiladi.
Hujjatga ko‘ra, Energiya samaradorligi milliy agentligiga Energiya samaradorligini rag‘batlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi orqali energiya servis kompaniyalari (ESKO) tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar uchun kafolatlangan to‘lovlarni amalga oshirish huquqi berildi. Bu mexanizm sohada xususiy sektor ishtirokini kengaytirish va yangi loyihalarni jalb qilish imkonini oshiradi.
2026 yildan boshlab energiya sarfi belgilangan me’yorlardan keskin oshib ketgan davlat obyektlarida har yili xalqaro standartlar asosida energiya samaradorligini yaxshilashga qaratilgan dasturlar amalga oshiriladi. Bu orqali ortiqcha energiya sarfini kamaytirish va tizimli nazoratni kuchaytirish ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, 2026-yil 1-oktyabrga qadar energiya iste’molini tahlil qilishda zamonaviy raqamli yechimlar joriy etiladi. Xususan, Big Data, Business Intelligence va sun’iy intellekt texnologiyalari orqali energiya sarfi va samaradorlik ko‘rsatkichlarini doimiy monitoring qilish tizimi yo‘lga qo‘yiladi.
Jamiyat
Navoiyda ma’danli toshlarni qazish va oltin ajratib olish bilan shug‘ullangan shaxslar ushlandi
Tomdi tumanida bir necha fuqaroi umumiy bahosi 569,8 mln so‘mlik 5200 kg ma’danli toshlarni noqonuniy ravishda qazib olgan vaqtida ushlangan.
Foto: Illyustrativ surat / SI
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Tomdi tumani bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqaro O.I. va boshqalar “Bessopan” sanoat maydoni hududidan tarkibida umumiy bahosi 569,8 mln so‘mlik 315,1 gramm oltin moddasi bo‘lgan 5 200 kg ma’danli toshlarni noqonuniy ravishda qazib olgan vaqtida ushlanib, ushbu mahsulotlar ashyoviy dalil sifatida olingan.
Departamentning Konimex tumani bo‘limi va IIB xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqarolar T.T. va T.G‘. o‘zaro til biriktirib, “Karakata” OFY hududida tarkibida oltin moddasi bo‘lgan qum va toshlarni oltin izlovchilar usulida maxsus uskunalar orqali qazib olish faoliyati bilan shug‘ullanib kelayotganliklari aniqlangan.
Departamentning Xatirchi tumani bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirlarda fuqaro U.R. “Zarafshon” MFY hududidagi xonadonida qum va toshdan oltin ajratib olish bilan shug‘ullanib kelganligi aniqlanib, undan tarkibida oltin zarralari bo‘lgan 160 kg qum-toshlari ashyoviy dalil sifatida olingan.
Shu kabi, fuqaro S.X. ham “Zarafshon” MFY hududidagi xonadonida qum va toshdan oltin ajratib olish bilan shug‘ullanib kelganligi aniqlanib, undan tarkibida oltin zarralari bo‘lgan 300 kg qum-toshlari ashyoviy dalil sifatida olingan.
Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining 196-2-moddasi (foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida ruxsatnomasiz qazib olish) bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Toshkentdagi ayrim ko‘chalar 11-maygacha yopildi
Toshkent metrosida yo‘lovchi poyezd yo‘liga tushib ketdi
«Arsenal»da yirik g‘alaba, «Barsa» bugun chempion bo‘lishi mumkin
-
Siyosat4 days agoOʻzbekistonda yashirin forumda davlat xizmatchilariga oid maʼlumotlarning sizib chiqib ketishini tekshirmoqda
-
Siyosat4 days agoOʻzbekiston Davlat investitsiya jamgʻarmasi Toshkent va Londonda ikki tomonlama IPO oʻtkazdi
-
Mahalliy5 days ago
Gulga shaydo onaxon, kitob “ovchisi” va chemodansiz sayyoh…
-
Jamiyat4 days agoMashina olib berish va’dasida yuzlab odamni chuv tushirgan “Umid avto”chilarga hukm o‘qildi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev energiya tejash vositasi sifatida kommunal xizmatlarni oʻchirishni taqiqlovchi farmonni imzoladi
-
Dunyodan4 days ago
Jarrohlar Apple Vision Pro foydasiga monitorlardan voz kechishmoqda
-
Turk dunyosi3 days agoKurd jangari rasmiysining aytishicha, Turkiya islohotlarning yoʻqligi tufayli tinchlik muzokaralarini toʻxtatib qoʻymoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago«Kursga sun’iy ta’sir o‘tkazish tarafdori emasmiz»